{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2935326"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2935326","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Λιβάνιος: η ρητορική πραγμάτωση της παγανιστικής απολογητικής κατά τον 4ο αι. μ.Χ.","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την ρητορική διάρθρωση της παγανιστικής απολογητικής στο πολιτισμικά και θρησκευτικά πλουραλιστικό περιβάλλον της αντιοχειανής κοινωνίας του δευτέρου ημίσεως του 4ου αι. μ.Χ. Εξετάζοντας μια σειρά από Λόγους (και Επιστολές) του ρητοροδιδασκάλου και σοφιστή Λιβανίου, που συμπίπτουν με μια διαφορετική κάθε φορά ιστορική συγκυρία, αποδίδοντας έτσι και μια διαρκώς μεταβαλλόμενη περιρρέουσα ατμόσφαιρα, πειράται να σκιαγραφηθεί η φυσιογνωμία του ρήτορα ως συστηματικού απολογητή του κλασικού πολυθεϊσμού και της ελληνικής πολιτισμικής παράδοσης στην μεταιχμιακή εποχή της καμπής του παγανισμού ως αποτελέσματος του ολοένα και περισσότερο εκχριστιανιζόμενου ύστερου ρωμαϊκού κράτους. Η εργασία χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη. Στο Α΄ μέρος (Κεφάλαια 1 έως 3) τονίζεται η ρητορική προσπάθεια αποκρυστάλλωσης μιας συμπαγούς παγανιστικής ταυτότητας κατά την βασιλεία του φίλα προσκειμένου στον πολυθεϊσμό αυτοκράτορα Ιουλιανού (Κεφάλαιο 1). Κατόπιν ερευνάται αφενός η δημιουργική αναμέτρηση του Λιβανίου με τις συμβάσεις της Β΄ Σοφιστικής και δη με τους ρητορικούς τόπους του διεγνωσμένου προτύπου του, του Αιλίου Αριστείδη, αφετέρου η επιστράτευση των τόπων αυτών για την κάλυψη των νέων ρητορικών σκοπών του Αντιοχέως σοφιστή (Κεφάλαιο 2), ενώ ακόμη μελετάται και η σφοδρή απάντηση του χριστιανού ρήτορα Ιωάννη Χρυσοστόμου στην παγανιστική απολογητική του διδασκάλου του μέσω της υπαγωγής της κλασικής παιδείας στην υπηρεσία μιας χριστιανικής (και αντιπαγανιστικής) ρητορικής (Κεφάλαιο 3). Στο Β΄ Μέρος (Κεφάλαια 3 έως 6) θεματοποείται η υποστασιοποίηση και εξιδανίκευση της μορφής του Ιουλιανού από την παγανιστική απολογητική μετά τον πρόωρο θάνατο του ηγεμόνα (Κεφάλαιο 4). Επιπρόσθετα, διερευνάται η συγκεκαλυμμένη προσπάθεια ρητορικής υπεράσπισης του παγανισμού και του τεθνεώτος Ιουλιανού στην πρώιμη βασιλεία του Θεοδοσίου του Α΄ καθώς και η άμεση χρυσοστόμεια αντίδραση σε αυτήν (Κεφάλαιο 5). Τέλος ενόψει της σταδιακής αυστηρής ποινικοποίησης της παγανιστικής λατρείας, αλλά και λόγω των κατηγοριών για παράνομες δηώσεις των παγανιστικών ιερών στην ευρύτερη περιοχή της Κοίλης Συρίας εξετάζεται η ρητορική πραγμάτωση της τελευταίας έκκλησης του απολογητή Λιβανίου για την επίτευξη αυτήν την φορά μιας ουδετερόθρησκης αυτοκρατορικής πολιτικής και την εξασφάλιση μιας ουσιαστικής θρησκευτικής ανοχής απέναντι στον ήδη διωκόμενο παγανισμό (Κεφάλαιο 6).","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την ρητορική διάρθρωση της παγανιστικής απολογητικής στο πολιτισμικά και θρησκευτικά πλουραλιστικό περιβάλλον της αντιοχειανής κοινωνίας του δευτέρου ημίσεως του 4ου αι. μ.Χ. Εξετάζοντας μια σειρά από Λόγους (και Επιστολές) του ρητοροδιδασκάλου και σοφιστή Λιβανίου, που συμπίπτουν με μια διαφορετική κάθε φορά ιστορική συγκυρία, αποδίδοντας έτσι και μια διαρκώς μεταβαλλόμενη περιρρέουσα ατμόσφαιρα, πειράται να σκιαγραφηθεί η φυσιογνωμία του ρήτορα ως συστηματικού απολογητή του κλασικού πολυθεϊσμού και της ελληνικής πολιτισμικής παράδοσης στην μεταιχμιακή εποχή της καμπής του παγανισμού ως αποτελέσματος του ολοένα και περισσότερο εκχριστιανιζόμενου ύστερου ρωμαϊκού κράτους. Η εργασία χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη. Στο Α΄ μέρος (Κεφάλαια 1 έως 3) τονίζεται η ρητορική προσπάθεια αποκρυστάλλωσης μιας συμπαγούς παγανιστικής ταυτότητας κατά την βασιλεία του φίλα προσκειμένου στον πολυθεϊσμό αυτοκράτορα Ιουλιανού (Κεφάλαιο 1). Κατόπιν ερευνάται αφενός η δημιουργική αναμέτρηση του Λιβανίου με τις συμβάσεις της Β΄ Σοφιστικής και δη με τους ρητορικούς τόπους του διεγνωσμένου προτύπου του, του Αιλίου Αριστείδη, αφετέρου η επιστράτευση των τόπων αυτών για την κάλυψη των νέων ρητορικών σκοπών του Αντιοχέως σοφιστή (Κεφάλαιο 2), ενώ ακόμη μελετάται και η σφοδρή απάντηση του χριστιανού ρήτορα Ιωάννη Χρυσοστόμου στην παγανιστική απολογητική του διδασκάλου του μέσω της υπαγωγής της κλασικής παιδείας στην υπηρεσία μιας χριστιανικής (και αντιπαγανιστικής) ρητορικής (Κεφάλαιο 3). Στο Β΄ Μέρος (Κεφάλαια 3 έως 6) θεματοποείται η υποστασιοποίηση και εξιδανίκευση της μορφής του Ιουλιανού από την παγανιστική απολογητική μετά τον πρόωρο θάνατο του ηγεμόνα (Κεφάλαιο 4). Επιπρόσθετα, διερευνάται η συγκεκαλυμμένη προσπάθεια ρητορικής υπεράσπισης του παγανισμού και του τεθνεώτος Ιουλιανού στην πρώιμη βασιλεία του Θεοδοσίου του Α΄ καθώς και η άμεση χρυσοστόμεια αντίδραση σε αυτήν (Κεφάλαιο 5). Τέλος ενόψει της σταδιακής αυστηρής ποινικοποίησης της παγανιστικής λατρείας, αλλά και λόγω των κατηγοριών για παράνομες δηώσεις των παγανιστικών ιερών στην ευρύτερη περιοχή της Κοίλης Συρίας εξετάζεται η ρητορική πραγμάτωση της τελευταίας έκκλησης του απολογητή Λιβανίου για την επίτευξη αυτήν την φορά μιας ουδετερόθρησκης αυτοκρατορικής πολιτικής και την εξασφάλιση μιας ουσιαστικής θρησκευτικής ανοχής απέναντι στον ήδη διωκόμενο παγανισμό (Κεφάλαιο 6).","abstract_has_math":false,"creators":["Πολύζος Σωτήριος","Polyzos Sotirios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:42:05Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2935326"],"render_values":[{"text":"uoadl:2935326","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2935326","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2935326","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2935326","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Πολύζος Σωτήριος","Polyzos Sotirios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2935326","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2935326"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την ρητορική διάρθρωση της παγανιστικής απολογητικής στο πολιτισμικά και θρησκευτικά πλουραλιστικό περιβάλλον της αντιοχειανής κοινωνίας του δευτέρου ημίσεως του 4ου αι. μ.Χ. Εξετάζοντας μια σειρά από Λόγους (και Επιστολές) του ρητοροδιδασκάλου και σοφιστή Λιβανίου, που συμπίπτουν με μια διαφορετική κάθε φορά ιστορική συγκυρία, αποδίδοντας έτσι και μια διαρκώς μεταβαλλόμενη περιρρέουσα ατμόσφαιρα, πειράται να σκιαγραφηθεί η φυσιογνωμία του ρήτορα ως συστηματικού απολογητή του κλασικού πολυθεϊσμού και της ελληνικής πολιτισμικής παράδοσης στην μεταιχμιακή εποχή της καμπής του παγανισμού ως αποτελέσματος του ολοένα και περισσότερο εκχριστιανιζόμενου ύστερου ρωμαϊκού κράτους. Η εργασία χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη. Στο Α΄ μέρος (Κεφάλαια 1 έως 3) τονίζεται η ρητορική προσπάθεια αποκρυστάλλωσης μιας συμπαγούς παγανιστικής ταυτότητας κατά την βασιλεία του φίλα προσκειμένου στον πολυθεϊσμό αυτοκράτορα Ιουλιανού (Κεφάλαιο 1). Κατόπιν ερευνάται αφενός η δημιουργική αναμέτρηση του Λιβανίου με τις συμβάσεις της Β΄ Σοφιστικής και δη με τους ρητορικούς τόπους του διεγνωσμένου προτύπου του, του Αιλίου Αριστείδη, αφετέρου η επιστράτευση των τόπων αυτών για την κάλυψη των νέων ρητορικών σκοπών του Αντιοχέως σοφιστή (Κεφάλαιο 2), ενώ ακόμη μελετάται και η σφοδρή απάντηση του χριστιανού ρήτορα Ιωάννη Χρυσοστόμου στην παγανιστική απολογητική του διδασκάλου του μέσω της υπαγωγής της κλασικής παιδείας στην υπηρεσία μιας χριστιανικής (και αντιπαγανιστικής) ρητορικής (Κεφάλαιο 3). Στο Β΄ Μέρος (Κεφάλαια 3 έως 6) θεματοποείται η υποστασιοποίηση και εξιδανίκευση της μορφής του Ιουλιανού από την παγανιστική απολογητική μετά τον πρόωρο θάνατο του ηγεμόνα (Κεφάλαιο 4). Επιπρόσθετα, διερευνάται η συγκεκαλυμμένη προσπάθεια ρητορικής υπεράσπισης του παγανισμού και του τεθνεώτος Ιουλιανού στην πρώιμη βασιλεία του Θεοδοσίου του Α΄ καθώς και η άμεση χρυσοστόμεια αντίδραση σε αυτήν (Κεφάλαιο 5). Τέλος ενόψει της σταδιακής αυστηρής ποινικοποίησης της παγανιστικής λατρείας, αλλά και λόγω των κατηγοριών για παράνομες δηώσεις των παγανιστικών ιερών στην ευρύτερη περιοχή της Κοίλης Συρίας εξετάζεται η ρητορική πραγμάτωση της τελευταίας έκκλησης του απολογητή Λιβανίου για την επίτευξη αυτήν την φορά μιας ουδετερόθρησκης αυτοκρατορικής πολιτικής και την εξασφάλιση μιας ουσιαστικής θρησκευτικής ανοχής απέναντι στον ήδη διωκόμενο παγανισμό (Κεφάλαιο 6).","The master thesis discusses the articulation of the rhetoric of pagan apologetics in the culturally and religiously pluralistic environment of the Antiochean society in the second half of the 4th century AD. Examining a series of Orations (and Letters) of the rhetorician and sophist Libanius, which coincide every time with a different historical circumstance, thus depicting a continually variable ambience, it is attempted to present the orator as a systematic apologist of classical polytheism and Hellenic culture on the threshold between the degradation of paganism and the increasing Christianization of the Late Roman Empire. The thesis is separated in two discernible parts. In the first one (including chapters 1 to 3), the first chapter focuses on the rhetorical endeavour of crystallising a solid pagan identity during the reign of Emperor Julian, who was an ardent defender of classical polytheism. The second chapter investigates the creative confrontation of the orator with the norms of the Second Sophistic and especially with the rhetorical topoi of his literary prototype, namely Aelius Aristeides, while at the same time the reutilization of these topoi by the Antiochean orator is taken into account as a means so that the new communicative purposes of the latter could be achieved. The third chapter examines the fierce response of the Christian orator, John Chrysostom, to pagan apologetics of his teacher through the subordination of classical culture to the service of a Christian (and anti-pagan) rhetoric. In the second part (including chapters 4 to 6), the fourth chapter is occupied with the idealization of the figure of Emperor Julian by pagan apologetics after the premature death of the monarch. The fifth chapter analyzes the veiled attempt of rhetorical defense of paganism and dead Julian at the beginning of the reign of Emperor Theodosius I, as well as the immediate Christian polemics of John Chrysostom to this effort of restitution (or at least revitalization) of pagan religion. Finally, in view of the gradual criminalization of pagan cults and due to the accusations against the illegal plundering of pagan temples in the broader area of Coele Syria, the sixth chapter presents the rhetorical realization of the last apologetic plea of Libanius, which calls for imperial neutrality on religious matters and consequently a more tolerant stance towards the already persecuted paganism."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Λιβάνιος: η ρητορική πραγμάτωση της παγανιστικής απολογητικής κατά τον 4ο αι. μ.Χ."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Πολύζος Σωτήριος","Polyzos Sotirios"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την ρητορική διάρθρωση της παγανιστικής απολογητικής στο πολιτισμικά και θρησκευτικά πλουραλιστικό περιβάλλον της αντιοχειανής κοινωνίας του δευτέρου ημίσεως του 4ου αι. μ.Χ. Εξετάζοντας μια σειρά από Λόγους (και Επιστολές) του ρητοροδιδασκάλου και σοφιστή Λιβανίου, που συμπίπτουν με μια διαφορετική κάθε φορά ιστορική συγκυρία, αποδίδοντας έτσι και μια διαρκώς μεταβαλλόμενη περιρρέουσα ατμόσφαιρα, πειράται να σκιαγραφηθεί η φυσιογνωμία του ρήτορα ως συστηματικού απολογητή του κλασικού πολυθεϊσμού και της ελληνικής πολιτισμικής παράδοσης στην μεταιχμιακή εποχή της καμπής του παγανισμού ως αποτελέσματος του ολοένα και περισσότερο εκχριστιανιζόμενου ύστερου ρωμαϊκού κράτους. Η εργασία χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη. Στο Α΄ μέρος (Κεφάλαια 1 έως 3) τονίζεται η ρητορική προσπάθεια αποκρυστάλλωσης μιας συμπαγούς παγανιστικής ταυτότητας κατά την βασιλεία του φίλα προσκειμένου στον πολυθεϊσμό αυτοκράτορα Ιουλιανού (Κεφάλαιο 1). Κατόπιν ερευνάται αφενός η δημιουργική αναμέτρηση του Λιβανίου με τις συμβάσεις της Β΄ Σοφιστικής και δη με τους ρητορικούς τόπους του διεγνωσμένου προτύπου του, του Αιλίου Αριστείδη, αφετέρου η επιστράτευση των τόπων αυτών για την κάλυψη των νέων ρητορικών σκοπών του Αντιοχέως σοφιστή (Κεφάλαιο 2), ενώ ακόμη μελετάται και η σφοδρή απάντηση του χριστιανού ρήτορα Ιωάννη Χρυσοστόμου στην παγανιστική απολογητική του διδασκάλου του μέσω της υπαγωγής της κλασικής παιδείας στην υπηρεσία μιας χριστιανικής (και αντιπαγανιστικής) ρητορικής (Κεφάλαιο 3). Στο Β΄ Μέρος (Κεφάλαια 3 έως 6) θεματοποείται η υποστασιοποίηση και εξιδανίκευση της μορφής του Ιουλιανού από την παγανιστική απολογητική μετά τον πρόωρο θάνατο του ηγεμόνα (Κεφάλαιο 4). Επιπρόσθετα, διερευνάται η συγκεκαλυμμένη προσπάθεια ρητορικής υπεράσπισης του παγανισμού και του τεθνεώτος Ιουλιανού στην πρώιμη βασιλεία του Θεοδοσίου του Α΄ καθώς και η άμεση χρυσοστόμεια αντίδραση σε αυτήν (Κεφάλαιο 5). Τέλος ενόψει της σταδιακής αυστηρής ποινικοποίησης της παγανιστικής λατρείας, αλλά και λόγω των κατηγοριών για παράνομες δηώσεις των παγανιστικών ιερών στην ευρύτερη περιοχή της Κοίλης Συρίας εξετάζεται η ρητορική πραγμάτωση της τελευταίας έκκλησης του απολογητή Λιβανίου για την επίτευξη αυτήν την φορά μιας ουδετερόθρησκης αυτοκρατορικής πολιτικής και την εξασφάλιση μιας ουσιαστικής θρησκευτικής ανοχής απέναντι στον ήδη διωκόμενο παγανισμό (Κεφάλαιο 6).","The master thesis discusses the articulation of the rhetoric of pagan apologetics in the culturally and religiously pluralistic environment of the Antiochean society in the second half of the 4th century AD. Examining a series of Orations (and Letters) of the rhetorician and sophist Libanius, which coincide every time with a different historical circumstance, thus depicting a continually variable ambience, it is attempted to present the orator as a systematic apologist of classical polytheism and Hellenic culture on the threshold between the degradation of paganism and the increasing Christianization of the Late Roman Empire. The thesis is separated in two discernible parts. In the first one (including chapters 1 to 3), the first chapter focuses on the rhetorical endeavour of crystallising a solid pagan identity during the reign of Emperor Julian, who was an ardent defender of classical polytheism. The second chapter investigates the creative confrontation of the orator with the norms of the Second Sophistic and especially with the rhetorical topoi of his literary prototype, namely Aelius Aristeides, while at the same time the reutilization of these topoi by the Antiochean orator is taken into account as a means so that the new communicative purposes of the latter could be achieved. The third chapter examines the fierce response of the Christian orator, John Chrysostom, to pagan apologetics of his teacher through the subordination of classical culture to the service of a Christian (and anti-pagan) rhetoric. In the second part (including chapters 4 to 6), the fourth chapter is occupied with the idealization of the figure of Emperor Julian by pagan apologetics after the premature death of the monarch. The fifth chapter analyzes the veiled attempt of rhetorical defense of paganism and dead Julian at the beginning of the reign of Emperor Theodosius I, as well as the immediate Christian polemics of John Chrysostom to this effort of restitution (or at least revitalization) of pagan religion. Finally, in view of the gradual criminalization of pagan cults and due to the accusations against the illegal plundering of pagan temples in the broader area of Coele Syria, the sixth chapter presents the rhetorical realization of the last apologetic plea of Libanius, which calls for imperial neutrality on religious matters and consequently a more tolerant stance towards the already persecuted paganism."],"dc:identifier":["uoadl:2935326","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2935326"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Λιβάνιος: η ρητορική πραγμάτωση της παγανιστικής απολογητικής κατά τον 4ο αι. μ.Χ."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:42:05Z"}