{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2944298"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2944298","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Introduction to Derived Categories","abstract":"Η θεωρία των παραγόμενων συναρτητών (derived functors) σε αβελιανές κατηγορίες αποτελεί μια θεμελιώδη έννοια τη ομολογικής άλγεβρας η οποία διατρέχει όλα τα σύγχρονα μαθηματικά, ειδικότερα την αλγεβρική γεωμετρία, ακόμα και την θεωρητική φυσική. Ως επόμενο βήμα, η θεωρία των παραγόμενων (derived) κατηγοριών είναι ένα ισχυρό εργαλείο που απλοποιεί σημαντικά την ομολογική άλγεβρα. Η μελέτη, λοιπόν, μετατοπίζεται από τα αντικείμενα μιας κατηγορίας στην μελέτη των chain complexes, που αποτελούνται από αντικείμενα της καητηγορίας, εφοδιασμένα με μία ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας (αυτή των quasi-ismoprhisms). Η θεωρία αυτή, έχει τις ρίζες της στην δουλειά [Tohoku] των Alexander Grothendieck και, του μαθητή του, Jean-Louis Verdier, η οποία μας δίνει την δυνατότητα να εκφράσουμε έννοιες με απλό και περισσότερο κατανοητό τρόπο αποφεύγοντας την χρήση περίπλοκων φασματικών ακολουθιών. Η ιδέα πίσω από τις derived categories είναι η εξής: «Τα complexes είναι καλά, ενώ η ομολογία των complexes είναι κακή». ́Οπως αναφέρθηκε και παραπάνω, θα θέλαμε τα chain complexes ως ειδοποιό - αμετάβλητο στοιχείο των χώρων, επειδή έχουν όλη την πληροφορία που μας είναι χρήσιμη για την ομοτοπία ενός χώρου, - η ομολογία περιέχει λιγότερη πληροφορία - οπότε έτσι προήλθε η παραπάνω ιδέα. Αφού, λοιπόν, τα στοιχεία της derived category είναι τα chain complexes, χρειαζόμαστε έναν τρόπο να ταυτίζουμε αυτά τα οποία είναι ισομορφικά, οδηγούμαστε έτσι, στην ένοια των quasi-isomorphisms οι οποίοι παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην κατασκευή της νέας αυτής κατηγορίας, δίνοντάς μας την ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας που αναφέραμε. Ειδικότερα, ομοτοπικά complexes είναι quasi-ισομορφικά. Ο κύριος σκοπός αυτής της διπλωματικής εργασίας είναι η απόδειξη του θεωρήματος της φασματκής ακολουθίας του Grothendieck 5.2.2 η οποία υπολογίζει τους derived functors της σύνθεσης δύο συναρτητών, γνωρίζοντας μόνο τους derived functors καθένα συναρτητή. Η φασματική ακολουθία του Leray 5.5.8 και η φασματική ακολουθία των Lyndon-Hochschild-Serre είναι δύο εκ των πολλών άλλων ειδικών περιπτώσεων της φασματικής ακολουθίας του Grothendieck. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας θα δούμε δύο αποδείξεις αυτού του αποτελέσματος, η πρώτη χρησιμοποιώντας μόνον γνώσεις από την θεωρία φασ ματικών ακολουθιών και η δεύτερη, πιο άμεση και απλοποιημένη, στη γλώσσα των derived categories. Δεν θα ήταν λάθος να συμπεράνουμε πως οι derived categories μας παρέχουν έναν πιο απλό τρόπο να κάνουμε υπολογισμούς οι οποίοι θα ήταν πολυπλοκότεροι αν γινόντουσαν μέσω φασματικών ακολουθιών. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο θυμόμαστε κάποιους βασικούς ορισμούς και κατασκευές όπως είναι η (συν)ομολογία, η σχέση ομοτοπίας, τα ακριβή τρίγωνα και οι τριγωνίσιμες κατηγορίες, θέτοντας έτσι τα θεμέλια για τα ακόλουθα κεφάλαια. Στο δεύτερο κεφάλαιο κατασκευάζουμε τους αριστερούς derived functors (και δυϊκά τους δεξιούς), δείχνουμε πως είναι καλά ορισμένοι και οπλιζόμαστε με τις κατάλληλες προτάσεις και πορίσματα. Εν συνεχεία, στο τρίτο κεφάλαιο, παίρνουμε μια ιδέα από τον κόσμο των φασματικών ακολουθιών, καταλαβαίνοντας πώς ορίζονται και συγκλίνουν ενώ παράλληλα βλέπουμε - ως παραδείγματα - πώς κάποια ήδη γνωστά αποτελέσματα (όπως το Snake Lemma) αποδεικνύονται εύκολα με χρήση αυτού του νέου εργαλείου. Στο τέταρτο κεφάλαιο, τοπικοποιούμε την κατηγορία ομοτοπίας μιας αβελιανής κατηγορίας ως προς τους quasi-isomorphisms παίρνοντας έτσι την derived category, όπου εξηγούμε και πώς αυτή λειτουργεί, δηλαδή, ποιά είναι τα αντικείμενα, οι μορφισμοί και η σύνθεση μορφισμών της. Τελικά, στο πέμπτο κεφάλαιο, αποδεικνύουμε το θεώρημα του Grothendieck, όπως περιγράφηκε παραπάνω, και εν συνεχεία κάνουμε μια σύντομη αναφορά στην φασματική ακολουθία του Leray τονίζοντας την άμεση επαγωγή της από αυτήν του πρώτου.","abstract_html":"Η θεωρία των παραγόμενων συναρτητών (derived functors) σε αβελιανές κατηγορίες αποτελεί μια θεμελιώδη έννοια τη ομολογικής άλγεβρας η οποία διατρέχει όλα τα σύγχρονα μαθηματικά, ειδικότερα την αλγεβρική γεωμετρία, ακόμα και την θεωρητική φυσική. Ως επόμενο βήμα, η θεωρία των παραγόμενων (derived) κατηγοριών είναι ένα ισχυρό εργαλείο που απλοποιεί σημαντικά την ομολογική άλγεβρα. Η μελέτη, λοιπόν, μετατοπίζεται από τα αντικείμενα μιας κατηγορίας στην μελέτη των chain complexes, που αποτελούνται από αντικείμενα της καητηγορίας, εφοδιασμένα με μία ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας (αυτή των quasi-ismoprhisms). Η θεωρία αυτή, έχει τις ρίζες της στην δουλειά [Tohoku] των Alexander Grothendieck και, του μαθητή του, Jean-Louis Verdier, η οποία μας δίνει την δυνατότητα να εκφράσουμε έννοιες με απλό και περισσότερο κατανοητό τρόπο αποφεύγοντας την χρήση περίπλοκων φασματικών ακολουθιών. Η ιδέα πίσω από τις derived categories είναι η εξής: «Τα complexes είναι καλά, ενώ η ομολογία των complexes είναι κακή». ́Οπως αναφέρθηκε και παραπάνω, θα θέλαμε τα chain complexes ως ειδοποιό - αμετάβλητο στοιχείο των χώρων, επειδή έχουν όλη την πληροφορία που μας είναι χρήσιμη για την ομοτοπία ενός χώρου, - η ομολογία περιέχει λιγότερη πληροφορία - οπότε έτσι προήλθε η παραπάνω ιδέα. Αφού, λοιπόν, τα στοιχεία της derived category είναι τα chain complexes, χρειαζόμαστε έναν τρόπο να ταυτίζουμε αυτά τα οποία είναι ισομορφικά, οδηγούμαστε έτσι, στην ένοια των quasi-isomorphisms οι οποίοι παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην κατασκευή της νέας αυτής κατηγορίας, δίνοντάς μας την ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας που αναφέραμε. Ειδικότερα, ομοτοπικά complexes είναι quasi-ισομορφικά. Ο κύριος σκοπός αυτής της διπλωματικής εργασίας είναι η απόδειξη του θεωρήματος της φασματκής ακολουθίας του Grothendieck 5.2.2 η οποία υπολογίζει τους derived functors της σύνθεσης δύο συναρτητών, γνωρίζοντας μόνο τους derived functors καθένα συναρτητή. Η φασματική ακολουθία του Leray 5.5.8 και η φασματική ακολουθία των Lyndon-Hochschild-Serre είναι δύο εκ των πολλών άλλων ειδικών περιπτώσεων της φασματικής ακολουθίας του Grothendieck. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας θα δούμε δύο αποδείξεις αυτού του αποτελέσματος, η πρώτη χρησιμοποιώντας μόνον γνώσεις από την θεωρία φασ ματικών ακολουθιών και η δεύτερη, πιο άμεση και απλοποιημένη, στη γλώσσα των derived categories. Δεν θα ήταν λάθος να συμπεράνουμε πως οι derived categories μας παρέχουν έναν πιο απλό τρόπο να κάνουμε υπολογισμούς οι οποίοι θα ήταν πολυπλοκότεροι αν γινόντουσαν μέσω φασματικών ακολουθιών. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο θυμόμαστε κάποιους βασικούς ορισμούς και κατασκευές όπως είναι η (συν)ομολογία, η σχέση ομοτοπίας, τα ακριβή τρίγωνα και οι τριγωνίσιμες κατηγορίες, θέτοντας έτσι τα θεμέλια για τα ακόλουθα κεφάλαια. Στο δεύτερο κεφάλαιο κατασκευάζουμε τους αριστερούς derived functors (και δυϊκά τους δεξιούς), δείχνουμε πως είναι καλά ορισμένοι και οπλιζόμαστε με τις κατάλληλες προτάσεις και πορίσματα. Εν συνεχεία, στο τρίτο κεφάλαιο, παίρνουμε μια ιδέα από τον κόσμο των φασματικών ακολουθιών, καταλαβαίνοντας πώς ορίζονται και συγκλίνουν ενώ παράλληλα βλέπουμε - ως παραδείγματα - πώς κάποια ήδη γνωστά αποτελέσματα (όπως το Snake Lemma) αποδεικνύονται εύκολα με χρήση αυτού του νέου εργαλείου. Στο τέταρτο κεφάλαιο, τοπικοποιούμε την κατηγορία ομοτοπίας μιας αβελιανής κατηγορίας ως προς τους quasi-isomorphisms παίρνοντας έτσι την derived category, όπου εξηγούμε και πώς αυτή λειτουργεί, δηλαδή, ποιά είναι τα αντικείμενα, οι μορφισμοί και η σύνθεση μορφισμών της. Τελικά, στο πέμπτο κεφάλαιο, αποδεικνύουμε το θεώρημα του Grothendieck, όπως περιγράφηκε παραπάνω, και εν συνεχεία κάνουμε μια σύντομη αναφορά στην φασματική ακολουθία του Leray τονίζοντας την άμεση επαγωγή της από αυτήν του πρώτου.","abstract_has_math":false,"creators":["Καρακικές Μιλτιάδης","Karakikes Miltiadis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:42:40Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2944298"],"render_values":[{"text":"uoadl:2944298","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2944298","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2944298","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2944298","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Καρακικές Μιλτιάδης","Karakikes Miltiadis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2944298","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2944298"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η θεωρία των παραγόμενων συναρτητών (derived functors) σε αβελιανές κατηγορίες αποτελεί μια θεμελιώδη έννοια τη ομολογικής άλγεβρας η οποία διατρέχει όλα τα σύγχρονα μαθηματικά, ειδικότερα την αλγεβρική γεωμετρία, ακόμα και την θεωρητική φυσική. Ως επόμενο βήμα, η θεωρία των παραγόμενων (derived) κατηγοριών είναι ένα ισχυρό εργαλείο που απλοποιεί σημαντικά την ομολογική άλγεβρα. Η μελέτη, λοιπόν, μετατοπίζεται από τα αντικείμενα μιας κατηγορίας στην μελέτη των chain complexes, που αποτελούνται από αντικείμενα της καητηγορίας, εφοδιασμένα με μία ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας (αυτή των quasi-ismoprhisms). Η θεωρία αυτή, έχει τις ρίζες της στην δουλειά [Tohoku] των Alexander Grothendieck και, του μαθητή του, Jean-Louis Verdier, η οποία μας δίνει την δυνατότητα να εκφράσουμε έννοιες με απλό και περισσότερο κατανοητό τρόπο αποφεύγοντας την χρήση περίπλοκων φασματικών ακολουθιών. Η ιδέα πίσω από τις derived categories είναι η εξής: «Τα complexes είναι καλά, ενώ η ομολογία των complexes είναι κακή». ́Οπως αναφέρθηκε και παραπάνω, θα θέλαμε τα chain complexes ως ειδοποιό - αμετάβλητο στοιχείο των χώρων, επειδή έχουν όλη την πληροφορία που μας είναι χρήσιμη για την ομοτοπία ενός χώρου, - η ομολογία περιέχει λιγότερη πληροφορία - οπότε έτσι προήλθε η παραπάνω ιδέα. Αφού, λοιπόν, τα στοιχεία της derived category είναι τα chain complexes, χρειαζόμαστε έναν τρόπο να ταυτίζουμε αυτά τα οποία είναι ισομορφικά, οδηγούμαστε έτσι, στην ένοια των quasi-isomorphisms οι οποίοι παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην κατασκευή της νέας αυτής κατηγορίας, δίνοντάς μας την ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας που αναφέραμε. Ειδικότερα, ομοτοπικά complexes είναι quasi-ισομορφικά. Ο κύριος σκοπός αυτής της διπλωματικής εργασίας είναι η απόδειξη του θεωρήματος της φασματκής ακολουθίας του Grothendieck 5.2.2 η οποία υπολογίζει τους derived functors της σύνθεσης δύο συναρτητών, γνωρίζοντας μόνο τους derived functors καθένα συναρτητή. Η φασματική ακολουθία του Leray 5.5.8 και η φασματική ακολουθία των Lyndon-Hochschild-Serre είναι δύο εκ των πολλών άλλων ειδικών περιπτώσεων της φασματικής ακολουθίας του Grothendieck. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας θα δούμε δύο αποδείξεις αυτού του αποτελέσματος, η πρώτη χρησιμοποιώντας μόνον γνώσεις από την θεωρία φασ ματικών ακολουθιών και η δεύτερη, πιο άμεση και απλοποιημένη, στη γλώσσα των derived categories. Δεν θα ήταν λάθος να συμπεράνουμε πως οι derived categories μας παρέχουν έναν πιο απλό τρόπο να κάνουμε υπολογισμούς οι οποίοι θα ήταν πολυπλοκότεροι αν γινόντουσαν μέσω φασματικών ακολουθιών. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο θυμόμαστε κάποιους βασικούς ορισμούς και κατασκευές όπως είναι η (συν)ομολογία, η σχέση ομοτοπίας, τα ακριβή τρίγωνα και οι τριγωνίσιμες κατηγορίες, θέτοντας έτσι τα θεμέλια για τα ακόλουθα κεφάλαια. Στο δεύτερο κεφάλαιο κατασκευάζουμε τους αριστερούς derived functors (και δυϊκά τους δεξιούς), δείχνουμε πως είναι καλά ορισμένοι και οπλιζόμαστε με τις κατάλληλες προτάσεις και πορίσματα. Εν συνεχεία, στο τρίτο κεφάλαιο, παίρνουμε μια ιδέα από τον κόσμο των φασματικών ακολουθιών, καταλαβαίνοντας πώς ορίζονται και συγκλίνουν ενώ παράλληλα βλέπουμε - ως παραδείγματα - πώς κάποια ήδη γνωστά αποτελέσματα (όπως το Snake Lemma) αποδεικνύονται εύκολα με χρήση αυτού του νέου εργαλείου. Στο τέταρτο κεφάλαιο, τοπικοποιούμε την κατηγορία ομοτοπίας μιας αβελιανής κατηγορίας ως προς τους quasi-isomorphisms παίρνοντας έτσι την derived category, όπου εξηγούμε και πώς αυτή λειτουργεί, δηλαδή, ποιά είναι τα αντικείμενα, οι μορφισμοί και η σύνθεση μορφισμών της. Τελικά, στο πέμπτο κεφάλαιο, αποδεικνύουμε το θεώρημα του Grothendieck, όπως περιγράφηκε παραπάνω, και εν συνεχεία κάνουμε μια σύντομη αναφορά στην φασματική ακολουθία του Leray τονίζοντας την άμεση επαγωγή της από αυτήν του πρώτου.","The theory involving derived functors on abelian categories is a fundamental concenpt of homological algebra that has a lot of applications on modern mathematics, especially on algebraic geometry, and even on theoretical physics. Derived functors, being an important tool, it was necessary to take the next step and extend our theory, introducing ourselves to derived categories, which simplify a lot of homological algebra. Instead of looking at the objects of a category, we study their chain complexes which are equipped with a stronger concept of equivalence (that of quasi-isomorphisms). All this has its roots in [Tohoku], the work of Alexander Grothendieck and, his student, Jean-Louis Verdier, which provided us with essential tools to avoid using the, more complex, spectral sequences. The motto - idea, one will find in every paper concerning the derived categories, is “Complexes Good, Homology of Complexes Bad”. As stated above, we needed chain complexes as a natural invariant because they have all the information we want about the homotopy of a space - homology holds little information about that - thus the motto. With this, quasi-isomorphisms, which are isomorphisms of the induced maps on homology, come in to play a crucial role into the construction of derived categories, identifying the isomorphic complexes in our new category, which is the stronger equivalence relation we needed. Namely, homotopic complexes are also quasi-isomorphic. The main goal of this thesis is to prove Grothendieck’s Spectral Sequence Theorem 5.2.2 which computes the derived functors of the composition of two functors, by knowing the derived functors of each functor. The Leray spectral sequence 5.5.8 and the Lyndon-Hochschild-Serre spectral sequence are just a couple out of the many special cases of Grothendieck’s spectral sequence. We will see two proofs of this result. The first time using some basic knowledge about spectral sequences and hypercohomology and the second time, a more direct - simplified proof, using derived category language. It wouldn’t be false to assume that the derived category has provided us with a simpler way of doing calculations which are rather complicated if done using the spectral sequence formula. More precisely, in Chapter 1 we are reminded of some basic definitions and structures such as (co)homology, homotopy, exact triangles and triangulated categories, thus setting the stage for the following chapters. In Chapter 2 we construct the left derived functors (and dually the right ones), we show that they are well defined and equip ourselves with the needed propositions. In Chapter 3 we take a quick glance into the spectral sequences world, understanding how they are defined, how they converge as well as seeing some examples of already known results (like the Snake Lemma) being easily proven using our new tool. Next, we localize the homotopy category of an abelian category with respect to quasi-isomorphisms, thus obtaining the Derived Category in Chapter 4, where we also explain how this works (object, morphism, composition - wise). Finally, in Chapter 5, we have all the tools we need to prove Grothendieck’s Spectral Sequence Theorem, using both spectral sequences and derived categories, the later making the proof as easy as a corollary. As a direct application of this, we take a quick look at Leray’s Spectral Sequence."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Introduction to Derived Categories"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Καρακικές Μιλτιάδης","Karakikes Miltiadis"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Η θεωρία των παραγόμενων συναρτητών (derived functors) σε αβελιανές κατηγορίες αποτελεί μια θεμελιώδη έννοια τη ομολογικής άλγεβρας η οποία διατρέχει όλα τα σύγχρονα μαθηματικά, ειδικότερα την αλγεβρική γεωμετρία, ακόμα και την θεωρητική φυσική. Ως επόμενο βήμα, η θεωρία των παραγόμενων (derived) κατηγοριών είναι ένα ισχυρό εργαλείο που απλοποιεί σημαντικά την ομολογική άλγεβρα. Η μελέτη, λοιπόν, μετατοπίζεται από τα αντικείμενα μιας κατηγορίας στην μελέτη των chain complexes, που αποτελούνται από αντικείμενα της καητηγορίας, εφοδιασμένα με μία ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας (αυτή των quasi-ismoprhisms). Η θεωρία αυτή, έχει τις ρίζες της στην δουλειά [Tohoku] των Alexander Grothendieck και, του μαθητή του, Jean-Louis Verdier, η οποία μας δίνει την δυνατότητα να εκφράσουμε έννοιες με απλό και περισσότερο κατανοητό τρόπο αποφεύγοντας την χρήση περίπλοκων φασματικών ακολουθιών. Η ιδέα πίσω από τις derived categories είναι η εξής: «Τα complexes είναι καλά, ενώ η ομολογία των complexes είναι κακή». ́Οπως αναφέρθηκε και παραπάνω, θα θέλαμε τα chain complexes ως ειδοποιό - αμετάβλητο στοιχείο των χώρων, επειδή έχουν όλη την πληροφορία που μας είναι χρήσιμη για την ομοτοπία ενός χώρου, - η ομολογία περιέχει λιγότερη πληροφορία - οπότε έτσι προήλθε η παραπάνω ιδέα. Αφού, λοιπόν, τα στοιχεία της derived category είναι τα chain complexes, χρειαζόμαστε έναν τρόπο να ταυτίζουμε αυτά τα οποία είναι ισομορφικά, οδηγούμαστε έτσι, στην ένοια των quasi-isomorphisms οι οποίοι παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην κατασκευή της νέας αυτής κατηγορίας, δίνοντάς μας την ισχυρότερη έννοια ισοδυναμίας που αναφέραμε. Ειδικότερα, ομοτοπικά complexes είναι quasi-ισομορφικά. Ο κύριος σκοπός αυτής της διπλωματικής εργασίας είναι η απόδειξη του θεωρήματος της φασματκής ακολουθίας του Grothendieck 5.2.2 η οποία υπολογίζει τους derived functors της σύνθεσης δύο συναρτητών, γνωρίζοντας μόνο τους derived functors καθένα συναρτητή. Η φασματική ακολουθία του Leray 5.5.8 και η φασματική ακολουθία των Lyndon-Hochschild-Serre είναι δύο εκ των πολλών άλλων ειδικών περιπτώσεων της φασματικής ακολουθίας του Grothendieck. Στο τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας θα δούμε δύο αποδείξεις αυτού του αποτελέσματος, η πρώτη χρησιμοποιώντας μόνον γνώσεις από την θεωρία φασ ματικών ακολουθιών και η δεύτερη, πιο άμεση και απλοποιημένη, στη γλώσσα των derived categories. Δεν θα ήταν λάθος να συμπεράνουμε πως οι derived categories μας παρέχουν έναν πιο απλό τρόπο να κάνουμε υπολογισμούς οι οποίοι θα ήταν πολυπλοκότεροι αν γινόντουσαν μέσω φασματικών ακολουθιών. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο θυμόμαστε κάποιους βασικούς ορισμούς και κατασκευές όπως είναι η (συν)ομολογία, η σχέση ομοτοπίας, τα ακριβή τρίγωνα και οι τριγωνίσιμες κατηγορίες, θέτοντας έτσι τα θεμέλια για τα ακόλουθα κεφάλαια. Στο δεύτερο κεφάλαιο κατασκευάζουμε τους αριστερούς derived functors (και δυϊκά τους δεξιούς), δείχνουμε πως είναι καλά ορισμένοι και οπλιζόμαστε με τις κατάλληλες προτάσεις και πορίσματα. Εν συνεχεία, στο τρίτο κεφάλαιο, παίρνουμε μια ιδέα από τον κόσμο των φασματικών ακολουθιών, καταλαβαίνοντας πώς ορίζονται και συγκλίνουν ενώ παράλληλα βλέπουμε - ως παραδείγματα - πώς κάποια ήδη γνωστά αποτελέσματα (όπως το Snake Lemma) αποδεικνύονται εύκολα με χρήση αυτού του νέου εργαλείου. Στο τέταρτο κεφάλαιο, τοπικοποιούμε την κατηγορία ομοτοπίας μιας αβελιανής κατηγορίας ως προς τους quasi-isomorphisms παίρνοντας έτσι την derived category, όπου εξηγούμε και πώς αυτή λειτουργεί, δηλαδή, ποιά είναι τα αντικείμενα, οι μορφισμοί και η σύνθεση μορφισμών της. Τελικά, στο πέμπτο κεφάλαιο, αποδεικνύουμε το θεώρημα του Grothendieck, όπως περιγράφηκε παραπάνω, και εν συνεχεία κάνουμε μια σύντομη αναφορά στην φασματική ακολουθία του Leray τονίζοντας την άμεση επαγωγή της από αυτήν του πρώτου.","The theory involving derived functors on abelian categories is a fundamental concenpt of homological algebra that has a lot of applications on modern mathematics, especially on algebraic geometry, and even on theoretical physics. Derived functors, being an important tool, it was necessary to take the next step and extend our theory, introducing ourselves to derived categories, which simplify a lot of homological algebra. Instead of looking at the objects of a category, we study their chain complexes which are equipped with a stronger concept of equivalence (that of quasi-isomorphisms). All this has its roots in [Tohoku], the work of Alexander Grothendieck and, his student, Jean-Louis Verdier, which provided us with essential tools to avoid using the, more complex, spectral sequences. The motto - idea, one will find in every paper concerning the derived categories, is “Complexes Good, Homology of Complexes Bad”. As stated above, we needed chain complexes as a natural invariant because they have all the information we want about the homotopy of a space - homology holds little information about that - thus the motto. With this, quasi-isomorphisms, which are isomorphisms of the induced maps on homology, come in to play a crucial role into the construction of derived categories, identifying the isomorphic complexes in our new category, which is the stronger equivalence relation we needed. Namely, homotopic complexes are also quasi-isomorphic. The main goal of this thesis is to prove Grothendieck’s Spectral Sequence Theorem 5.2.2 which computes the derived functors of the composition of two functors, by knowing the derived functors of each functor. The Leray spectral sequence 5.5.8 and the Lyndon-Hochschild-Serre spectral sequence are just a couple out of the many special cases of Grothendieck’s spectral sequence. We will see two proofs of this result. The first time using some basic knowledge about spectral sequences and hypercohomology and the second time, a more direct - simplified proof, using derived category language. It wouldn’t be false to assume that the derived category has provided us with a simpler way of doing calculations which are rather complicated if done using the spectral sequence formula. More precisely, in Chapter 1 we are reminded of some basic definitions and structures such as (co)homology, homotopy, exact triangles and triangulated categories, thus setting the stage for the following chapters. In Chapter 2 we construct the left derived functors (and dually the right ones), we show that they are well defined and equip ourselves with the needed propositions. In Chapter 3 we take a quick glance into the spectral sequences world, understanding how they are defined, how they converge as well as seeing some examples of already known results (like the Snake Lemma) being easily proven using our new tool. Next, we localize the homotopy category of an abelian category with respect to quasi-isomorphisms, thus obtaining the Derived Category in Chapter 4, where we also explain how this works (object, morphism, composition - wise). Finally, in Chapter 5, we have all the tools we need to prove Grothendieck’s Spectral Sequence Theorem, using both spectral sequences and derived categories, the later making the proof as easy as a corollary. As a direct application of this, we take a quick look at Leray’s Spectral Sequence."],"dc:identifier":["uoadl:2944298","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2944298"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Introduction to Derived Categories"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:42:40Z"}