{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2945174"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2945174","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Άγχος και κατάθλιψη στις καρδιαγγειακές παθήσεις","abstract":"Εισαγωγή: Ιδιαίτερα συχνή έχει καταδειχθεί η συννόσηση καρδιακών νόσων και συναισθηματικών διαταραχών. Πληθώρα μελετών στην υπάρχουσα βιβλιογραφία, έχουν σθεναρά εδραιώσει τη συσχέτιση μεταξύ των καρδιαγγειακών παθήσεων και διάφορων ψυχικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης και του χρόνιου άγχους. Το άγχος εμπλέκεται με αρτηριακή πίεση, στεφανιαία νόσο και επακόλουθα επεμβάσεων ανοιχτής καρδιάς, για περισσότερο από 100 χρόνια (Fish F,1964) (Weiss E, et al,1957), ενώ σύγχρονες εμπειρικές εξελίξεις υποδεικνύουν τη σθεναρή πιθανότητα, οι διαταραχές άγχους και κατάθλιψης να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων (Nabi H, et al, 2010) (Tully PJ, et al, 2015). Σκοπός: Η συγκεκριμένη μελέτη έχει ως στόχο την ανίχνευση άγχους και κατάθλιψης σε ασθενείς με νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος. Να μελετηθεί η βαρύτητα της συναισθηματικής ψυχοπαθολογίας με την βαρύτητα και την πρόγνωση του υποκείμενου καρδιακού νοσήματος. Μέθοδοι: Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 60 ασθενείς, άνδρες και γυναίκες ηλικίας 20 έως 70 ετών, οι οποίοι πάσχουν από παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος και νοσηλεύονται στην Β’ Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ κατά το έτος 2019. Τα κριτήρια αποκλεισμού βασίζονται στο να μην υπάρχουν στην παρούσα κατάσταση του ιατρικού ιστορικού των ασθενών, σοβαρά σωματικά νοσήματα, όπως: Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), υπερθυρεοειδισμός και καρκίνος. Έγινε παράλληλη αξιολόγηση βιολογικών παραγόντων, με στοιχεία που συλλέχθηκαν μέσω βιολογικών δοκιμών. Συγκεκριμένα, των επιπέδων των λιπιδίων στο αίμα των ασθενών όπως: Χοληστερίνη, Τριγλυκερίδια, HDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), LDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας), θυρεοειδικές ορμόνες TSH, μη ειδικός δείκτης φλεγμονής CRP (C – αντιδρώσα πρωτείνη). Για την καταγραφή των επιπέδων του άγχους, χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Άγχους Hamilton (HAM–A), ενώ για την αποτύπωση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, έγινε χρήση της ετεροχορηγούμενης κλίμακας του Hamilton για καταθλιπτικούς Ασθενείς (Hamilton Rating Scale for Depression) (HAM-D), (HRSD), καθώς και η αυτοχορηγούμενη κλίμακα BECK (Beck Depression Inventory) (BDI) σε ανδρική και γυναικεία μορφή αντίστοιχα. Στη συνέχεια και σε διάστημα τριών μηνών ακολούθησε παρακολούθηση της αξιολόγησης (follow-up) μέσω των ίδιων μεθόδων (Κλίμακα Άγχους Hamilton, HAM –A, HAM-D, HRSD, BDI). Τέλος, οι ασθενείς έλαβαν ‘’Έντυπο ενημέρωσης και αποδοχής συμμετοχής σε ερευνητική μελέτη’’, με το οποίο ενημερώθηκαν για τη συμμετοχή τους στην εκπόνηση της συγκεκριμένης μελέτης, απαιτήθηκε η ενυπόγραφη συγκατάθεσή τους και κατόπιν συμπληρώθηκε το ιατρικό τους ιστορικό και τα δημογραφικά τους στοιχεία. Αποτελέσματα: Στην παρούσα μελέτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα σχετίζονται με αγχώδη και καταθλιπτική συμπτωματολογία. Αναφορικά με το άγχος και σύμφωνα με την κλίμακα HAM-A όλοι οι ασθενείς παρουσίασαν άγχος, το 90% ήπιο άγχος, ενώ το 10% σοβαρό άγχος, διπλάσιο περίπου ποσοστό σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ακολούθως, σύμφωνα με την κλίμακα κατάθλιψης HAM-D από τον πληθυσμό του δείγματος ποσοστό 21,7% εμφάνισε μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, 5,7 φορές παραπάνω σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Όσον αφορά την κλίμακα κατάθλιψης BDI ποσοστό 28,4% του δείγματος εμφάνισε μέτρια, βαριά και πολύ σοβαρή κατάθλιψη, ποσοστό 7,5 φορές υψηλότερο του γενικού πληθυσμού (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ανάμεσα στη σύγκριση των δύο φύλων και τον τρόπο που αντιμετωπίζουν και διαχειρίζονται τις διάφορες δυσκολίες της καθημερινότητας, βρέθηκε ότι οι γυναίκες είναι εκείνες που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ποσοστό εμφάνισης κατάθλιψης σε σχέση με τους άνδρες για τον δείκτη HAM-D, ενώ σύμφωνα με τον δείκτη BDI, οι γυναίκες εμφανίζουν πάλι υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης, έναντι των ανδρών. Αντίθετα στη σύγκριση των δύο φύλων αναφορικά με την εκδήλωση άγχους (HAM-A), βρέθηκε ότι άνδρες και γυναίκες δεν παρουσιάζουν σημαντική διαφορά. Σε περαιτέρω έλεγχο σχετικά με την ηλικία, την οικογενειακή και εργασιακή κατάσταση των ατόμων όπου έγινε η δειγματοληψία, αναφορικά με εμφάνιση άγχους και κατάθλιψης, βρέθηκε ότι δεν υφίσταται στατιστικά σημαντική σχέση, αποτέλεσμα το οποίο αντιτίθεται με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, αλλά και με το ίδιο το δείγμα, το οποίο ανήκε αφενός στην ηλικία των 51,73 ετών και άνω, το 18,3% των ασθενών ήταν άγαμοι, το 70% έγγαμοι και το 11,7% σε διάσταση ή διαζευγμένοι, καθιστώντας τους σε ομάδες σχετικά υψηλού κινδύνου εμφάνισης άγχους και κατάθλιψης, ενώ σε ότι αφορά την εργασιακή κατάσταση, από τον έλεγχο του δείγματος φαίνεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών εργάζεται (53.3%), ενώ το (23.3%) είναι άνθρωποι συνταξιούχοι, ομάδες οι οποίες ομοίως, βάλλονται συναισθηματικά, σε όποια κατηγορία και αν ανήκουν. Στον συσχετισμό του Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) των ασθενών και του άγχους και της κατάθλιψης, τα αποτελέσματα της μελέτης υπέδειξαν ότι είναι αρνητικός, ότι το σωματικό βάρος του ατόμου δεν επηρεάζει τη συναισθηματική εικόνα του εαυτού. Ενδιαφέρον ωστόσο, παρουσιάζει ο συσχετισμός του BMI με τη βαρύτητα της νόσου του κάθε ασθενούς ξεχωριστά, όπου τα αποτελέσματα ισχυρίζονται την πολύ στενή τους σχέση, επιβεβαιώνοντας ηχηρά τις διάφορες υπάρχουσες μελέτες. Η χρήση καπνού παράλληλα, αλλά και τα υψηλά επίπεδα των χοληστερινών και τριγλυκεριδίων από τους ατομικούς φακέλους των ασθενών, αποδείχθηκε ότι συνυπάρχουν σθεναρά με την καρδιαγγειακή νόσο που έφεραν οι ασθενείς του δείγματος, αποτέλεσμα σύμφωνο και κοινώς αποδεδειγμένο βιβλιογραφικά. Τα επίπεδα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης TSH των ασθενών σε μια απόπειρα συσχέτισης τους με το άγχος και την κατάθλιψη, δεν έφεραν συσχέτιση σε αντίθεση με την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Συμπέρασμα: Το ποσοστό του άγχους και της κατάθλιψης στα άτομα της παρούσας μελέτης, περιγράφεται πολύ αυξημένο σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, επιβεβαιώνοντας την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Αξιοσημείωτου ενδιαφέροντος υπήρξαν επίσης, τα αποτελέσματα της διερεύνησης που πραγματοποιήθηκε ανάμεσα στις καρδιαγγειακές παθήσεις και τους παράγοντες εμφάνισης και επιδημιολογίας τους, τα οποία ήταν θετικά και ταυτόσημα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία.","abstract_html":"Εισαγωγή: Ιδιαίτερα συχνή έχει καταδειχθεί η συννόσηση καρδιακών νόσων και συναισθηματικών διαταραχών. Πληθώρα μελετών στην υπάρχουσα βιβλιογραφία, έχουν σθεναρά εδραιώσει τη συσχέτιση μεταξύ των καρδιαγγειακών παθήσεων και διάφορων ψυχικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης και του χρόνιου άγχους. Το άγχος εμπλέκεται με αρτηριακή πίεση, στεφανιαία νόσο και επακόλουθα επεμβάσεων ανοιχτής καρδιάς, για περισσότερο από 100 χρόνια (Fish F,1964) (Weiss E, et al,1957), ενώ σύγχρονες εμπειρικές εξελίξεις υποδεικνύουν τη σθεναρή πιθανότητα, οι διαταραχές άγχους και κατάθλιψης να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων (Nabi H, et al, 2010) (Tully PJ, et al, 2015). Σκοπός: Η συγκεκριμένη μελέτη έχει ως στόχο την ανίχνευση άγχους και κατάθλιψης σε ασθενείς με νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος. Να μελετηθεί η βαρύτητα της συναισθηματικής ψυχοπαθολογίας με την βαρύτητα και την πρόγνωση του υποκείμενου καρδιακού νοσήματος. Μέθοδοι: Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 60 ασθενείς, άνδρες και γυναίκες ηλικίας 20 έως 70 ετών, οι οποίοι πάσχουν από παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος και νοσηλεύονται στην Β’ Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ κατά το έτος 2019. Τα κριτήρια αποκλεισμού βασίζονται στο να μην υπάρχουν στην παρούσα κατάσταση του ιατρικού ιστορικού των ασθενών, σοβαρά σωματικά νοσήματα, όπως: Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), υπερθυρεοειδισμός και καρκίνος. Έγινε παράλληλη αξιολόγηση βιολογικών παραγόντων, με στοιχεία που συλλέχθηκαν μέσω βιολογικών δοκιμών. Συγκεκριμένα, των επιπέδων των λιπιδίων στο αίμα των ασθενών όπως: Χοληστερίνη, Τριγλυκερίδια, HDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), LDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας), θυρεοειδικές ορμόνες TSH, μη ειδικός δείκτης φλεγμονής CRP (C – αντιδρώσα πρωτείνη). Για την καταγραφή των επιπέδων του άγχους, χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Άγχους Hamilton (HAM–A), ενώ για την αποτύπωση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, έγινε χρήση της ετεροχορηγούμενης κλίμακας του Hamilton για καταθλιπτικούς Ασθενείς (Hamilton Rating Scale for Depression) (HAM-D), (HRSD), καθώς και η αυτοχορηγούμενη κλίμακα BECK (Beck Depression Inventory) (BDI) σε ανδρική και γυναικεία μορφή αντίστοιχα. Στη συνέχεια και σε διάστημα τριών μηνών ακολούθησε παρακολούθηση της αξιολόγησης (follow-up) μέσω των ίδιων μεθόδων (Κλίμακα Άγχους Hamilton, HAM –A, HAM-D, HRSD, BDI). Τέλος, οι ασθενείς έλαβαν ‘’Έντυπο ενημέρωσης και αποδοχής συμμετοχής σε ερευνητική μελέτη’’, με το οποίο ενημερώθηκαν για τη συμμετοχή τους στην εκπόνηση της συγκεκριμένης μελέτης, απαιτήθηκε η ενυπόγραφη συγκατάθεσή τους και κατόπιν συμπληρώθηκε το ιατρικό τους ιστορικό και τα δημογραφικά τους στοιχεία. Αποτελέσματα: Στην παρούσα μελέτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα σχετίζονται με αγχώδη και καταθλιπτική συμπτωματολογία. Αναφορικά με το άγχος και σύμφωνα με την κλίμακα HAM-A όλοι οι ασθενείς παρουσίασαν άγχος, το 90% ήπιο άγχος, ενώ το 10% σοβαρό άγχος, διπλάσιο περίπου ποσοστό σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ακολούθως, σύμφωνα με την κλίμακα κατάθλιψης HAM-D από τον πληθυσμό του δείγματος ποσοστό 21,7% εμφάνισε μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, 5,7 φορές παραπάνω σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Όσον αφορά την κλίμακα κατάθλιψης BDI ποσοστό 28,4% του δείγματος εμφάνισε μέτρια, βαριά και πολύ σοβαρή κατάθλιψη, ποσοστό 7,5 φορές υψηλότερο του γενικού πληθυσμού (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ανάμεσα στη σύγκριση των δύο φύλων και τον τρόπο που αντιμετωπίζουν και διαχειρίζονται τις διάφορες δυσκολίες της καθημερινότητας, βρέθηκε ότι οι γυναίκες είναι εκείνες που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ποσοστό εμφάνισης κατάθλιψης σε σχέση με τους άνδρες για τον δείκτη HAM-D, ενώ σύμφωνα με τον δείκτη BDI, οι γυναίκες εμφανίζουν πάλι υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης, έναντι των ανδρών. Αντίθετα στη σύγκριση των δύο φύλων αναφορικά με την εκδήλωση άγχους (HAM-A), βρέθηκε ότι άνδρες και γυναίκες δεν παρουσιάζουν σημαντική διαφορά. Σε περαιτέρω έλεγχο σχετικά με την ηλικία, την οικογενειακή και εργασιακή κατάσταση των ατόμων όπου έγινε η δειγματοληψία, αναφορικά με εμφάνιση άγχους και κατάθλιψης, βρέθηκε ότι δεν υφίσταται στατιστικά σημαντική σχέση, αποτέλεσμα το οποίο αντιτίθεται με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, αλλά και με το ίδιο το δείγμα, το οποίο ανήκε αφενός στην ηλικία των 51,73 ετών και άνω, το 18,3% των ασθενών ήταν άγαμοι, το 70% έγγαμοι και το 11,7% σε διάσταση ή διαζευγμένοι, καθιστώντας τους σε ομάδες σχετικά υψηλού κινδύνου εμφάνισης άγχους και κατάθλιψης, ενώ σε ότι αφορά την εργασιακή κατάσταση, από τον έλεγχο του δείγματος φαίνεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών εργάζεται (53.3%), ενώ το (23.3%) είναι άνθρωποι συνταξιούχοι, ομάδες οι οποίες ομοίως, βάλλονται συναισθηματικά, σε όποια κατηγορία και αν ανήκουν. Στον συσχετισμό του Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) των ασθενών και του άγχους και της κατάθλιψης, τα αποτελέσματα της μελέτης υπέδειξαν ότι είναι αρνητικός, ότι το σωματικό βάρος του ατόμου δεν επηρεάζει τη συναισθηματική εικόνα του εαυτού. Ενδιαφέρον ωστόσο, παρουσιάζει ο συσχετισμός του BMI με τη βαρύτητα της νόσου του κάθε ασθενούς ξεχωριστά, όπου τα αποτελέσματα ισχυρίζονται την πολύ στενή τους σχέση, επιβεβαιώνοντας ηχηρά τις διάφορες υπάρχουσες μελέτες. Η χρήση καπνού παράλληλα, αλλά και τα υψηλά επίπεδα των χοληστερινών και τριγλυκεριδίων από τους ατομικούς φακέλους των ασθενών, αποδείχθηκε ότι συνυπάρχουν σθεναρά με την καρδιαγγειακή νόσο που έφεραν οι ασθενείς του δείγματος, αποτέλεσμα σύμφωνο και κοινώς αποδεδειγμένο βιβλιογραφικά. Τα επίπεδα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης TSH των ασθενών σε μια απόπειρα συσχέτισης τους με το άγχος και την κατάθλιψη, δεν έφεραν συσχέτιση σε αντίθεση με την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Συμπέρασμα: Το ποσοστό του άγχους και της κατάθλιψης στα άτομα της παρούσας μελέτης, περιγράφεται πολύ αυξημένο σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, επιβεβαιώνοντας την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Αξιοσημείωτου ενδιαφέροντος υπήρξαν επίσης, τα αποτελέσματα της διερεύνησης που πραγματοποιήθηκε ανάμεσα στις καρδιαγγειακές παθήσεις και τους παράγοντες εμφάνισης και επιδημιολογίας τους, τα οποία ήταν θετικά και ταυτόσημα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία.","abstract_has_math":false,"creators":["Αλευρογιάννη Ζωή","Alevrogianni Zoe"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:42:42Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2945174"],"render_values":[{"text":"uoadl:2945174","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2945174","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2945174","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2945174","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Αλευρογιάννη Ζωή","Alevrogianni Zoe"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2945174","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2945174"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Ιδιαίτερα συχνή έχει καταδειχθεί η συννόσηση καρδιακών νόσων και συναισθηματικών διαταραχών. Πληθώρα μελετών στην υπάρχουσα βιβλιογραφία, έχουν σθεναρά εδραιώσει τη συσχέτιση μεταξύ των καρδιαγγειακών παθήσεων και διάφορων ψυχικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης και του χρόνιου άγχους. Το άγχος εμπλέκεται με αρτηριακή πίεση, στεφανιαία νόσο και επακόλουθα επεμβάσεων ανοιχτής καρδιάς, για περισσότερο από 100 χρόνια (Fish F,1964) (Weiss E, et al,1957), ενώ σύγχρονες εμπειρικές εξελίξεις υποδεικνύουν τη σθεναρή πιθανότητα, οι διαταραχές άγχους και κατάθλιψης να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων (Nabi H, et al, 2010) (Tully PJ, et al, 2015). Σκοπός: Η συγκεκριμένη μελέτη έχει ως στόχο την ανίχνευση άγχους και κατάθλιψης σε ασθενείς με νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος. Να μελετηθεί η βαρύτητα της συναισθηματικής ψυχοπαθολογίας με την βαρύτητα και την πρόγνωση του υποκείμενου καρδιακού νοσήματος. Μέθοδοι: Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 60 ασθενείς, άνδρες και γυναίκες ηλικίας 20 έως 70 ετών, οι οποίοι πάσχουν από παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος και νοσηλεύονται στην Β’ Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ κατά το έτος 2019. Τα κριτήρια αποκλεισμού βασίζονται στο να μην υπάρχουν στην παρούσα κατάσταση του ιατρικού ιστορικού των ασθενών, σοβαρά σωματικά νοσήματα, όπως: Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), υπερθυρεοειδισμός και καρκίνος. Έγινε παράλληλη αξιολόγηση βιολογικών παραγόντων, με στοιχεία που συλλέχθηκαν μέσω βιολογικών δοκιμών. Συγκεκριμένα, των επιπέδων των λιπιδίων στο αίμα των ασθενών όπως: Χοληστερίνη, Τριγλυκερίδια, HDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), LDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας), θυρεοειδικές ορμόνες TSH, μη ειδικός δείκτης φλεγμονής CRP (C – αντιδρώσα πρωτείνη). Για την καταγραφή των επιπέδων του άγχους, χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Άγχους Hamilton (HAM–A), ενώ για την αποτύπωση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, έγινε χρήση της ετεροχορηγούμενης κλίμακας του Hamilton για καταθλιπτικούς Ασθενείς (Hamilton Rating Scale for Depression) (HAM-D), (HRSD), καθώς και η αυτοχορηγούμενη κλίμακα BECK (Beck Depression Inventory) (BDI) σε ανδρική και γυναικεία μορφή αντίστοιχα. Στη συνέχεια και σε διάστημα τριών μηνών ακολούθησε παρακολούθηση της αξιολόγησης (follow-up) μέσω των ίδιων μεθόδων (Κλίμακα Άγχους Hamilton, HAM –A, HAM-D, HRSD, BDI). Τέλος, οι ασθενείς έλαβαν ‘’Έντυπο ενημέρωσης και αποδοχής συμμετοχής σε ερευνητική μελέτη’’, με το οποίο ενημερώθηκαν για τη συμμετοχή τους στην εκπόνηση της συγκεκριμένης μελέτης, απαιτήθηκε η ενυπόγραφη συγκατάθεσή τους και κατόπιν συμπληρώθηκε το ιατρικό τους ιστορικό και τα δημογραφικά τους στοιχεία. Αποτελέσματα: Στην παρούσα μελέτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα σχετίζονται με αγχώδη και καταθλιπτική συμπτωματολογία. Αναφορικά με το άγχος και σύμφωνα με την κλίμακα HAM-A όλοι οι ασθενείς παρουσίασαν άγχος, το 90% ήπιο άγχος, ενώ το 10% σοβαρό άγχος, διπλάσιο περίπου ποσοστό σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ακολούθως, σύμφωνα με την κλίμακα κατάθλιψης HAM-D από τον πληθυσμό του δείγματος ποσοστό 21,7% εμφάνισε μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, 5,7 φορές παραπάνω σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Όσον αφορά την κλίμακα κατάθλιψης BDI ποσοστό 28,4% του δείγματος εμφάνισε μέτρια, βαριά και πολύ σοβαρή κατάθλιψη, ποσοστό 7,5 φορές υψηλότερο του γενικού πληθυσμού (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ανάμεσα στη σύγκριση των δύο φύλων και τον τρόπο που αντιμετωπίζουν και διαχειρίζονται τις διάφορες δυσκολίες της καθημερινότητας, βρέθηκε ότι οι γυναίκες είναι εκείνες που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ποσοστό εμφάνισης κατάθλιψης σε σχέση με τους άνδρες για τον δείκτη HAM-D, ενώ σύμφωνα με τον δείκτη BDI, οι γυναίκες εμφανίζουν πάλι υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης, έναντι των ανδρών. Αντίθετα στη σύγκριση των δύο φύλων αναφορικά με την εκδήλωση άγχους (HAM-A), βρέθηκε ότι άνδρες και γυναίκες δεν παρουσιάζουν σημαντική διαφορά. Σε περαιτέρω έλεγχο σχετικά με την ηλικία, την οικογενειακή και εργασιακή κατάσταση των ατόμων όπου έγινε η δειγματοληψία, αναφορικά με εμφάνιση άγχους και κατάθλιψης, βρέθηκε ότι δεν υφίσταται στατιστικά σημαντική σχέση, αποτέλεσμα το οποίο αντιτίθεται με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, αλλά και με το ίδιο το δείγμα, το οποίο ανήκε αφενός στην ηλικία των 51,73 ετών και άνω, το 18,3% των ασθενών ήταν άγαμοι, το 70% έγγαμοι και το 11,7% σε διάσταση ή διαζευγμένοι, καθιστώντας τους σε ομάδες σχετικά υψηλού κινδύνου εμφάνισης άγχους και κατάθλιψης, ενώ σε ότι αφορά την εργασιακή κατάσταση, από τον έλεγχο του δείγματος φαίνεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών εργάζεται (53.3%), ενώ το (23.3%) είναι άνθρωποι συνταξιούχοι, ομάδες οι οποίες ομοίως, βάλλονται συναισθηματικά, σε όποια κατηγορία και αν ανήκουν. Στον συσχετισμό του Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) των ασθενών και του άγχους και της κατάθλιψης, τα αποτελέσματα της μελέτης υπέδειξαν ότι είναι αρνητικός, ότι το σωματικό βάρος του ατόμου δεν επηρεάζει τη συναισθηματική εικόνα του εαυτού. Ενδιαφέρον ωστόσο, παρουσιάζει ο συσχετισμός του BMI με τη βαρύτητα της νόσου του κάθε ασθενούς ξεχωριστά, όπου τα αποτελέσματα ισχυρίζονται την πολύ στενή τους σχέση, επιβεβαιώνοντας ηχηρά τις διάφορες υπάρχουσες μελέτες. Η χρήση καπνού παράλληλα, αλλά και τα υψηλά επίπεδα των χοληστερινών και τριγλυκεριδίων από τους ατομικούς φακέλους των ασθενών, αποδείχθηκε ότι συνυπάρχουν σθεναρά με την καρδιαγγειακή νόσο που έφεραν οι ασθενείς του δείγματος, αποτέλεσμα σύμφωνο και κοινώς αποδεδειγμένο βιβλιογραφικά. Τα επίπεδα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης TSH των ασθενών σε μια απόπειρα συσχέτισης τους με το άγχος και την κατάθλιψη, δεν έφεραν συσχέτιση σε αντίθεση με την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Συμπέρασμα: Το ποσοστό του άγχους και της κατάθλιψης στα άτομα της παρούσας μελέτης, περιγράφεται πολύ αυξημένο σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, επιβεβαιώνοντας την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Αξιοσημείωτου ενδιαφέροντος υπήρξαν επίσης, τα αποτελέσματα της διερεύνησης που πραγματοποιήθηκε ανάμεσα στις καρδιαγγειακές παθήσεις και τους παράγοντες εμφάνισης και επιδημιολογίας τους, τα οποία ήταν θετικά και ταυτόσημα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία.","Introduction: The comorbidity of cardiovascular disease (CVD) and emotional disorders is widely proven. A plethora of studies in current literature have firmly established a connection between cardiovascular disease and several psychological conditions, including depression and chronic psychological stress. Anxiety has been implicated in arterial hypertension, coronary heart disease and open heart surgery outcome for more than 100 years (Fish F, 1964/Weiss E, et al, 1957), while recent empirical advances point to the strong likelihood that anxiety disorders increase the risk of developing cardiovascular diseases (Nabi H, et al, 2010/Tully PJ, et al, 2015). Aim: The aim was to study symptoms of anxiety and depression in patients with cardiovascular disease and define the severity of their psychopathology (depression and anxiety) in relation to the severity and prognosis of cardiovascular disease. Methods: The sample cohort of the study consists of 60 patients, men and women, between 20 and 70 years old that suffer from cardiovascular disease and were hospitalized at the Cardiologic Unit B of ATTIKON General University Hospital during 2019.The exclusion criteria were serious physical disease, such as Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), hyperthyroidism and cancer. In addition, biological markers related to CVD were gathered and evaluated including: Total cholesterol, Triglycerides, HDL cholesterol (high-density cholesterol), LDL cholesterol (low-density cholesterol), thyroid-stimulating hormone TSH, and C-Reactive protein (CRP). In order to record anxiety levels, the Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A) was used, whereas, in for levels of depression, the Hamilton Rating Scale for Depression (HAM-D) for depressive patients and the Beck Depression Inventory (BDI) were used, in male and female form accordingly. After a period of three months, a follow-up evaluation was performed, using the same methods (HAM-A, HAM-D, BDI). All the patients gave their informed consent for their participation in the research study, and their signed consent was requested and obtained. Their medical history and sociodemographic data were also collected. Results: In our study Cardiovascular Disease is closely connected to anxiety and depression symptoms. Regarding anxiety, according to the HAM-A scale for anxiety, all patients exhibited signs of anxiety, 90% of the patients mild anxiety, while 10% severe anxiety, a percentage almost double that of the general population (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). According to the HAM-D scale for depression, 21.7% of the patients suffered from moderate to severe depression, a percentage 5.7 times that of the general population (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Lastly according to the BDI scale for depression, 28.4% of the patients suffered from severe and extremely severe depression, a percentage 7.5 times that of the general population (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Comparing the two genders and the way they cope with everyday difficulties, women appear to be more likely to suffer from depression according to the HAM-D and BDI scales. On the contrary comparing the two genders do not appear to have any significant differences regarding anxiety, according to the HAM-A scale. The analysis of age, family and work status versus depression and anxiety did not reveal any connection, a result that is not supported by the literature, as our cohort had a mean age of 51.73 years, 70.3% were married and 11.7% were divorced or separated, placing these groups in high risk for exhibiting anxiety and depression. As far as the work status is concerned 53.3% of our cohort is employed which is similarly vulnerable to emotional turmoil. An investigation of the Body Mass Index (BMI) of our patients in regard to anxiety and depression did not reveal a correlation between them, as if body weight did not affect the emotional image of oneself. BMI was found to be closely related to the severity of disease, showing agreement with the literature. Also smoking, cholesterol levels and ratios and triglycerides levels were found to coexist with CVDs and correlated to the severity of the disease, confirming existing literature. TSH levels in our sample cohort do not appear to correlate with anxiety and depression levels, in contrast with existing literature findings. Conclusion: The percentage of severe anxiety and depression in our cohort, is found to be increased in relation to the general population, confirming existing literature findings. Of notable interest were our findings regarding CVDs and their occurrence and epidemiology factors, which also confirmed existing literature."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Άγχος και κατάθλιψη στις καρδιαγγειακές παθήσεις"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Αλευρογιάννη Ζωή","Alevrogianni Zoe"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Εισαγωγή: Ιδιαίτερα συχνή έχει καταδειχθεί η συννόσηση καρδιακών νόσων και συναισθηματικών διαταραχών. Πληθώρα μελετών στην υπάρχουσα βιβλιογραφία, έχουν σθεναρά εδραιώσει τη συσχέτιση μεταξύ των καρδιαγγειακών παθήσεων και διάφορων ψυχικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης και του χρόνιου άγχους. Το άγχος εμπλέκεται με αρτηριακή πίεση, στεφανιαία νόσο και επακόλουθα επεμβάσεων ανοιχτής καρδιάς, για περισσότερο από 100 χρόνια (Fish F,1964) (Weiss E, et al,1957), ενώ σύγχρονες εμπειρικές εξελίξεις υποδεικνύουν τη σθεναρή πιθανότητα, οι διαταραχές άγχους και κατάθλιψης να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων (Nabi H, et al, 2010) (Tully PJ, et al, 2015). Σκοπός: Η συγκεκριμένη μελέτη έχει ως στόχο την ανίχνευση άγχους και κατάθλιψης σε ασθενείς με νοσήματα του καρδιαγγειακού συστήματος. Να μελετηθεί η βαρύτητα της συναισθηματικής ψυχοπαθολογίας με την βαρύτητα και την πρόγνωση του υποκείμενου καρδιακού νοσήματος. Μέθοδοι: Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 60 ασθενείς, άνδρες και γυναίκες ηλικίας 20 έως 70 ετών, οι οποίοι πάσχουν από παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος και νοσηλεύονται στην Β’ Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου ‘’ΑΤΤΙΚΟΝ’’ κατά το έτος 2019. Τα κριτήρια αποκλεισμού βασίζονται στο να μην υπάρχουν στην παρούσα κατάσταση του ιατρικού ιστορικού των ασθενών, σοβαρά σωματικά νοσήματα, όπως: Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), υπερθυρεοειδισμός και καρκίνος. Έγινε παράλληλη αξιολόγηση βιολογικών παραγόντων, με στοιχεία που συλλέχθηκαν μέσω βιολογικών δοκιμών. Συγκεκριμένα, των επιπέδων των λιπιδίων στο αίμα των ασθενών όπως: Χοληστερίνη, Τριγλυκερίδια, HDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), LDL χοληστερόλη (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας), θυρεοειδικές ορμόνες TSH, μη ειδικός δείκτης φλεγμονής CRP (C – αντιδρώσα πρωτείνη). Για την καταγραφή των επιπέδων του άγχους, χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα Άγχους Hamilton (HAM–A), ενώ για την αποτύπωση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, έγινε χρήση της ετεροχορηγούμενης κλίμακας του Hamilton για καταθλιπτικούς Ασθενείς (Hamilton Rating Scale for Depression) (HAM-D), (HRSD), καθώς και η αυτοχορηγούμενη κλίμακα BECK (Beck Depression Inventory) (BDI) σε ανδρική και γυναικεία μορφή αντίστοιχα. Στη συνέχεια και σε διάστημα τριών μηνών ακολούθησε παρακολούθηση της αξιολόγησης (follow-up) μέσω των ίδιων μεθόδων (Κλίμακα Άγχους Hamilton, HAM –A, HAM-D, HRSD, BDI). Τέλος, οι ασθενείς έλαβαν ‘’Έντυπο ενημέρωσης και αποδοχής συμμετοχής σε ερευνητική μελέτη’’, με το οποίο ενημερώθηκαν για τη συμμετοχή τους στην εκπόνηση της συγκεκριμένης μελέτης, απαιτήθηκε η ενυπόγραφη συγκατάθεσή τους και κατόπιν συμπληρώθηκε το ιατρικό τους ιστορικό και τα δημογραφικά τους στοιχεία. Αποτελέσματα: Στην παρούσα μελέτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα σχετίζονται με αγχώδη και καταθλιπτική συμπτωματολογία. Αναφορικά με το άγχος και σύμφωνα με την κλίμακα HAM-A όλοι οι ασθενείς παρουσίασαν άγχος, το 90% ήπιο άγχος, ενώ το 10% σοβαρό άγχος, διπλάσιο περίπου ποσοστό σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ακολούθως, σύμφωνα με την κλίμακα κατάθλιψης HAM-D από τον πληθυσμό του δείγματος ποσοστό 21,7% εμφάνισε μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη, 5,7 φορές παραπάνω σε σχέση με το γενικό πληθυσμό (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Όσον αφορά την κλίμακα κατάθλιψης BDI ποσοστό 28,4% του δείγματος εμφάνισε μέτρια, βαριά και πολύ σοβαρή κατάθλιψη, ποσοστό 7,5 φορές υψηλότερο του γενικού πληθυσμού (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Ανάμεσα στη σύγκριση των δύο φύλων και τον τρόπο που αντιμετωπίζουν και διαχειρίζονται τις διάφορες δυσκολίες της καθημερινότητας, βρέθηκε ότι οι γυναίκες είναι εκείνες που παρουσιάζουν μεγαλύτερο ποσοστό εμφάνισης κατάθλιψης σε σχέση με τους άνδρες για τον δείκτη HAM-D, ενώ σύμφωνα με τον δείκτη BDI, οι γυναίκες εμφανίζουν πάλι υψηλότερα επίπεδα κατάθλιψης, έναντι των ανδρών. Αντίθετα στη σύγκριση των δύο φύλων αναφορικά με την εκδήλωση άγχους (HAM-A), βρέθηκε ότι άνδρες και γυναίκες δεν παρουσιάζουν σημαντική διαφορά. Σε περαιτέρω έλεγχο σχετικά με την ηλικία, την οικογενειακή και εργασιακή κατάσταση των ατόμων όπου έγινε η δειγματοληψία, αναφορικά με εμφάνιση άγχους και κατάθλιψης, βρέθηκε ότι δεν υφίσταται στατιστικά σημαντική σχέση, αποτέλεσμα το οποίο αντιτίθεται με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, αλλά και με το ίδιο το δείγμα, το οποίο ανήκε αφενός στην ηλικία των 51,73 ετών και άνω, το 18,3% των ασθενών ήταν άγαμοι, το 70% έγγαμοι και το 11,7% σε διάσταση ή διαζευγμένοι, καθιστώντας τους σε ομάδες σχετικά υψηλού κινδύνου εμφάνισης άγχους και κατάθλιψης, ενώ σε ότι αφορά την εργασιακή κατάσταση, από τον έλεγχο του δείγματος φαίνεται ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών εργάζεται (53.3%), ενώ το (23.3%) είναι άνθρωποι συνταξιούχοι, ομάδες οι οποίες ομοίως, βάλλονται συναισθηματικά, σε όποια κατηγορία και αν ανήκουν. Στον συσχετισμό του Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) των ασθενών και του άγχους και της κατάθλιψης, τα αποτελέσματα της μελέτης υπέδειξαν ότι είναι αρνητικός, ότι το σωματικό βάρος του ατόμου δεν επηρεάζει τη συναισθηματική εικόνα του εαυτού. Ενδιαφέρον ωστόσο, παρουσιάζει ο συσχετισμός του BMI με τη βαρύτητα της νόσου του κάθε ασθενούς ξεχωριστά, όπου τα αποτελέσματα ισχυρίζονται την πολύ στενή τους σχέση, επιβεβαιώνοντας ηχηρά τις διάφορες υπάρχουσες μελέτες. Η χρήση καπνού παράλληλα, αλλά και τα υψηλά επίπεδα των χοληστερινών και τριγλυκεριδίων από τους ατομικούς φακέλους των ασθενών, αποδείχθηκε ότι συνυπάρχουν σθεναρά με την καρδιαγγειακή νόσο που έφεραν οι ασθενείς του δείγματος, αποτέλεσμα σύμφωνο και κοινώς αποδεδειγμένο βιβλιογραφικά. Τα επίπεδα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης TSH των ασθενών σε μια απόπειρα συσχέτισης τους με το άγχος και την κατάθλιψη, δεν έφεραν συσχέτιση σε αντίθεση με την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Συμπέρασμα: Το ποσοστό του άγχους και της κατάθλιψης στα άτομα της παρούσας μελέτης, περιγράφεται πολύ αυξημένο σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, επιβεβαιώνοντας την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Αξιοσημείωτου ενδιαφέροντος υπήρξαν επίσης, τα αποτελέσματα της διερεύνησης που πραγματοποιήθηκε ανάμεσα στις καρδιαγγειακές παθήσεις και τους παράγοντες εμφάνισης και επιδημιολογίας τους, τα οποία ήταν θετικά και ταυτόσημα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία.","Introduction: The comorbidity of cardiovascular disease (CVD) and emotional disorders is widely proven. A plethora of studies in current literature have firmly established a connection between cardiovascular disease and several psychological conditions, including depression and chronic psychological stress. Anxiety has been implicated in arterial hypertension, coronary heart disease and open heart surgery outcome for more than 100 years (Fish F, 1964/Weiss E, et al, 1957), while recent empirical advances point to the strong likelihood that anxiety disorders increase the risk of developing cardiovascular diseases (Nabi H, et al, 2010/Tully PJ, et al, 2015). Aim: The aim was to study symptoms of anxiety and depression in patients with cardiovascular disease and define the severity of their psychopathology (depression and anxiety) in relation to the severity and prognosis of cardiovascular disease. Methods: The sample cohort of the study consists of 60 patients, men and women, between 20 and 70 years old that suffer from cardiovascular disease and were hospitalized at the Cardiologic Unit B of ATTIKON General University Hospital during 2019.The exclusion criteria were serious physical disease, such as Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), hyperthyroidism and cancer. In addition, biological markers related to CVD were gathered and evaluated including: Total cholesterol, Triglycerides, HDL cholesterol (high-density cholesterol), LDL cholesterol (low-density cholesterol), thyroid-stimulating hormone TSH, and C-Reactive protein (CRP). In order to record anxiety levels, the Hamilton Anxiety Rating Scale (HAM-A) was used, whereas, in for levels of depression, the Hamilton Rating Scale for Depression (HAM-D) for depressive patients and the Beck Depression Inventory (BDI) were used, in male and female form accordingly. After a period of three months, a follow-up evaluation was performed, using the same methods (HAM-A, HAM-D, BDI). All the patients gave their informed consent for their participation in the research study, and their signed consent was requested and obtained. Their medical history and sociodemographic data were also collected. Results: In our study Cardiovascular Disease is closely connected to anxiety and depression symptoms. Regarding anxiety, according to the HAM-A scale for anxiety, all patients exhibited signs of anxiety, 90% of the patients mild anxiety, while 10% severe anxiety, a percentage almost double that of the general population (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). According to the HAM-D scale for depression, 21.7% of the patients suffered from moderate to severe depression, a percentage 5.7 times that of the general population (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Lastly according to the BDI scale for depression, 28.4% of the patients suffered from severe and extremely severe depression, a percentage 7.5 times that of the general population (ΕΛΣΤΑΤ, 2019). Comparing the two genders and the way they cope with everyday difficulties, women appear to be more likely to suffer from depression according to the HAM-D and BDI scales. On the contrary comparing the two genders do not appear to have any significant differences regarding anxiety, according to the HAM-A scale. The analysis of age, family and work status versus depression and anxiety did not reveal any connection, a result that is not supported by the literature, as our cohort had a mean age of 51.73 years, 70.3% were married and 11.7% were divorced or separated, placing these groups in high risk for exhibiting anxiety and depression. As far as the work status is concerned 53.3% of our cohort is employed which is similarly vulnerable to emotional turmoil. An investigation of the Body Mass Index (BMI) of our patients in regard to anxiety and depression did not reveal a correlation between them, as if body weight did not affect the emotional image of oneself. BMI was found to be closely related to the severity of disease, showing agreement with the literature. Also smoking, cholesterol levels and ratios and triglycerides levels were found to coexist with CVDs and correlated to the severity of the disease, confirming existing literature. TSH levels in our sample cohort do not appear to correlate with anxiety and depression levels, in contrast with existing literature findings. Conclusion: The percentage of severe anxiety and depression in our cohort, is found to be increased in relation to the general population, confirming existing literature findings. Of notable interest were our findings regarding CVDs and their occurrence and epidemiology factors, which also confirmed existing literature."],"dc:identifier":["uoadl:2945174","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2945174"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Άγχος και κατάθλιψη στις καρδιαγγειακές παθήσεις"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:42:42Z"}