{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2947609"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2947609","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Βυζαντινή Θεσσαλονίκη (8ος-11ος αι.): H τῶν ἑσπερίων μητέρα πόλη και όψεις των σχέσεων με την Κωνσταντινούπολη","abstract":"Διαγράφοντας αδιάσπαστη ιστορική και πολιτιστική πορεία από την ελληνιστική εποχή έως σήμερα και έχοντας προσλάβει τον χαρακτηρισμό «πόλη των ιστορικών στοιβάδων», η Θεσσαλονίκη παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με το βυζαντινό παρελθόν της. Έπειτα από την απώλεια των ανατολικών επαρχιών του κράτους και την επακόλουθη απουσία των μεγάλων κέντρων της πρωτοβυζαντινής περιόδου, η μόνη μεγαλούπολη του ελλαδικού χώρου αποτέλεσε το σημαντικότερο κέντρο στην περιφέρεια του Βυζαντίου το διάστημα μεταξύ 8ου και 11ου αιώνα. Οι μαρτυρίες των πηγών, τα μεγαλεπήβολα μνημεία και το πλούσιο ανασκαφικό υλικό συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομικής μητρόπολης στα Βαλκάνια, με έντονη θρησκευτική και καλλιτεχνική κίνηση, της οποίας την ευημερία δεν ανέκοψαν οι επιθέσεις των Αράβων, των Βουλγάρων και των Νορμανδών. Θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελούν πτυχές των σχέσεων, συνδέσεων και αλληλεπιδράσεων που αναπτύχθηκαν μεταξύ Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινούπολης τους αιώνες αυτούς (8ος-11ος αι.). Οι όψεις του θέματος που αναδεικνύονται άπτονται ζητημάτων κρατικής οργάνωσης και κεντρικής εξουσίας, πολεμικών συγκρούσεων, οικονομικής δραστηριότητας και δικτύων επικοινωνίας. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν σχετίζονται με τη θέση και τον ρόλο της Θεσσαλονίκης στη διοικητική και εκκλησιαστική οργάνωση του κράτους, τον τρόπο που η κεντρική εξουσία ανταποκρίθηκε στην πολιορκία της πόλης από τους Σαρακηνούς το 904, τα πρόσωπα τα οποία αποτέλεσαν απειλή για την αυτοκρατορική εξουσία και απομακρύνθηκαν στη Θεσσαλονίκη, τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η πόλη κατέστη έδρα ανατρεπτικών κινήσεων και τη σχέση της μακεδονικής πόλης με την πρακτική απόδοσης προνομίων τον 11ο αιώνα. Επιπλέον, συνάγονται συμπεράσματα ως προς τη σημασία της Θεσσαλονίκης ως στρατιωτικής βάσης στις πολεμικές αναμετρήσεις του Βυζαντίου με τους Βουλγάρους και τους Νορμανδούς. Τέλος, αποτιμάται ο βαθμός στον οποίο οι οικονομικές δραστηριότητες της βυζαντινής μεγαλούπολης, η οργάνωση της αγοράς και τα χερσαία και θαλάσσια δίκτυα επικοινωνίας που αναπτύχθηκαν την περίοδο αυτή διαμορφώνουν την εικόνα μιας «Κωνσταντινούπολης των Βαλκανίων». Ευρύτερους στόχους του μελετώμενου θέματος αποτέλεσαν η συνολική παρουσίαση της ιστορίας και τοπογραφίας της μεσοβυζαντινής Θεσσαλονίκης, η ανασύνθεση ποικίλων πτυχών του βίου σε ένα ακμάζον αστικό κέντρο της αυτοκρατορίας, καθώς και η ερμηνεία της σύγχρονης πρόσληψης του βυζαντινού παρελθόντος της Θεσσαλονίκης, της τῶν ἑσπερίων μητέρας πόλης των βυζαντινών κειμένων.","abstract_html":"Διαγράφοντας αδιάσπαστη ιστορική και πολιτιστική πορεία από την ελληνιστική εποχή έως σήμερα και έχοντας προσλάβει τον χαρακτηρισμό «πόλη των ιστορικών στοιβάδων», η Θεσσαλονίκη παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με το βυζαντινό παρελθόν της. Έπειτα από την απώλεια των ανατολικών επαρχιών του κράτους και την επακόλουθη απουσία των μεγάλων κέντρων της πρωτοβυζαντινής περιόδου, η μόνη μεγαλούπολη του ελλαδικού χώρου αποτέλεσε το σημαντικότερο κέντρο στην περιφέρεια του Βυζαντίου το διάστημα μεταξύ 8ου και 11ου αιώνα. Οι μαρτυρίες των πηγών, τα μεγαλεπήβολα μνημεία και το πλούσιο ανασκαφικό υλικό συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομικής μητρόπολης στα Βαλκάνια, με έντονη θρησκευτική και καλλιτεχνική κίνηση, της οποίας την ευημερία δεν ανέκοψαν οι επιθέσεις των Αράβων, των Βουλγάρων και των Νορμανδών. Θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελούν πτυχές των σχέσεων, συνδέσεων και αλληλεπιδράσεων που αναπτύχθηκαν μεταξύ Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινούπολης τους αιώνες αυτούς (8ος-11ος αι.). Οι όψεις του θέματος που αναδεικνύονται άπτονται ζητημάτων κρατικής οργάνωσης και κεντρικής εξουσίας, πολεμικών συγκρούσεων, οικονομικής δραστηριότητας και δικτύων επικοινωνίας. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν σχετίζονται με τη θέση και τον ρόλο της Θεσσαλονίκης στη διοικητική και εκκλησιαστική οργάνωση του κράτους, τον τρόπο που η κεντρική εξουσία ανταποκρίθηκε στην πολιορκία της πόλης από τους Σαρακηνούς το 904, τα πρόσωπα τα οποία αποτέλεσαν απειλή για την αυτοκρατορική εξουσία και απομακρύνθηκαν στη Θεσσαλονίκη, τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η πόλη κατέστη έδρα ανατρεπτικών κινήσεων και τη σχέση της μακεδονικής πόλης με την πρακτική απόδοσης προνομίων τον 11ο αιώνα. Επιπλέον, συνάγονται συμπεράσματα ως προς τη σημασία της Θεσσαλονίκης ως στρατιωτικής βάσης στις πολεμικές αναμετρήσεις του Βυζαντίου με τους Βουλγάρους και τους Νορμανδούς. Τέλος, αποτιμάται ο βαθμός στον οποίο οι οικονομικές δραστηριότητες της βυζαντινής μεγαλούπολης, η οργάνωση της αγοράς και τα χερσαία και θαλάσσια δίκτυα επικοινωνίας που αναπτύχθηκαν την περίοδο αυτή διαμορφώνουν την εικόνα μιας «Κωνσταντινούπολης των Βαλκανίων». Ευρύτερους στόχους του μελετώμενου θέματος αποτέλεσαν η συνολική παρουσίαση της ιστορίας και τοπογραφίας της μεσοβυζαντινής Θεσσαλονίκης, η ανασύνθεση ποικίλων πτυχών του βίου σε ένα ακμάζον αστικό κέντρο της αυτοκρατορίας, καθώς και η ερμηνεία της σύγχρονης πρόσληψης του βυζαντινού παρελθόντος της Θεσσαλονίκης, της τῶν ἑσπερίων μητέρας πόλης των βυζαντινών κειμένων.","abstract_has_math":false,"creators":["Γιαννακοπούλου Παρασκευή","Giannakopoulou Paraskevi"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:43:14Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2947609"],"render_values":[{"text":"uoadl:2947609","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2947609","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2947609","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2947609","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γιαννακοπούλου Παρασκευή","Giannakopoulou Paraskevi"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2947609","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2947609"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Διαγράφοντας αδιάσπαστη ιστορική και πολιτιστική πορεία από την ελληνιστική εποχή έως σήμερα και έχοντας προσλάβει τον χαρακτηρισμό «πόλη των ιστορικών στοιβάδων», η Θεσσαλονίκη παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με το βυζαντινό παρελθόν της. Έπειτα από την απώλεια των ανατολικών επαρχιών του κράτους και την επακόλουθη απουσία των μεγάλων κέντρων της πρωτοβυζαντινής περιόδου, η μόνη μεγαλούπολη του ελλαδικού χώρου αποτέλεσε το σημαντικότερο κέντρο στην περιφέρεια του Βυζαντίου το διάστημα μεταξύ 8ου και 11ου αιώνα. Οι μαρτυρίες των πηγών, τα μεγαλεπήβολα μνημεία και το πλούσιο ανασκαφικό υλικό συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομικής μητρόπολης στα Βαλκάνια, με έντονη θρησκευτική και καλλιτεχνική κίνηση, της οποίας την ευημερία δεν ανέκοψαν οι επιθέσεις των Αράβων, των Βουλγάρων και των Νορμανδών. Θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελούν πτυχές των σχέσεων, συνδέσεων και αλληλεπιδράσεων που αναπτύχθηκαν μεταξύ Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινούπολης τους αιώνες αυτούς (8ος-11ος αι.). Οι όψεις του θέματος που αναδεικνύονται άπτονται ζητημάτων κρατικής οργάνωσης και κεντρικής εξουσίας, πολεμικών συγκρούσεων, οικονομικής δραστηριότητας και δικτύων επικοινωνίας. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν σχετίζονται με τη θέση και τον ρόλο της Θεσσαλονίκης στη διοικητική και εκκλησιαστική οργάνωση του κράτους, τον τρόπο που η κεντρική εξουσία ανταποκρίθηκε στην πολιορκία της πόλης από τους Σαρακηνούς το 904, τα πρόσωπα τα οποία αποτέλεσαν απειλή για την αυτοκρατορική εξουσία και απομακρύνθηκαν στη Θεσσαλονίκη, τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η πόλη κατέστη έδρα ανατρεπτικών κινήσεων και τη σχέση της μακεδονικής πόλης με την πρακτική απόδοσης προνομίων τον 11ο αιώνα. Επιπλέον, συνάγονται συμπεράσματα ως προς τη σημασία της Θεσσαλονίκης ως στρατιωτικής βάσης στις πολεμικές αναμετρήσεις του Βυζαντίου με τους Βουλγάρους και τους Νορμανδούς. Τέλος, αποτιμάται ο βαθμός στον οποίο οι οικονομικές δραστηριότητες της βυζαντινής μεγαλούπολης, η οργάνωση της αγοράς και τα χερσαία και θαλάσσια δίκτυα επικοινωνίας που αναπτύχθηκαν την περίοδο αυτή διαμορφώνουν την εικόνα μιας «Κωνσταντινούπολης των Βαλκανίων». Ευρύτερους στόχους του μελετώμενου θέματος αποτέλεσαν η συνολική παρουσίαση της ιστορίας και τοπογραφίας της μεσοβυζαντινής Θεσσαλονίκης, η ανασύνθεση ποικίλων πτυχών του βίου σε ένα ακμάζον αστικό κέντρο της αυτοκρατορίας, καθώς και η ερμηνεία της σύγχρονης πρόσληψης του βυζαντινού παρελθόντος της Θεσσαλονίκης, της τῶν ἑσπερίων μητέρας πόλης των βυζαντινών κειμένων.","With a solid historical and cultural course from the Hellenistic era to the present day and having been described as a \"city of historical layers\", Thessaloniki remains inextricably linked to its Byzantine past. After the loss of the eastern provinces of the state and the subsequent absence of the major centers of the early Byzantine period, the only major city in Greece became the most important center on the periphery of Byzantium between the 8th and 11th century. The testimonies of the sources, the magnificent monuments and the results of the archaeological research compose the picture of an economic metropolis of the Balkans with a strong religious and artistic movement, the prosperity of which was not interrupted by the attacks of the Arabs, the Bulgars and the Normans. The subject of this thesis is concerned aspects of the relations, connections and interactions that were developed between Thessaloniki and Constantinople during these centuries (8th-11th). The above topics touch upon issues of state organization and central power, warfare, economic activity and communication networks. The conclusions that emerge relate to the position and role of Thessaloniki in the administrative and ecclesiastical organization of the state, the way in which the central power responded to the siege of the city by the Saracens in 904, the persons who posed a threat to the imperial power and were removed to Thessaloniki, the cases in which the city was the seat of subversive movements and the relationship between the Macedonian city and the policy of granting privileges in the 11th century. In addition, conclusions are drawn as to the importance of Thessaloniki as a military base during the period of Byzantium's confrontation with the Bulgars and the Normans. Finally, the study examines the extent to which the economic activities of the Byzantine metropolis, the organization of the market and the land and sea networks of communication that developed in the 10th century form the image of a ''Constantinople of the Balkans''. The broader aims of the study were to present the history and topography of Middle Byzantine Thessaloniki, to reconstruct various aspects of life in a flourishing urban center of the Empire, and to interpret the contemporary perception of the Byzantine past of Thessaloniki, the Hesperian mother city of the Byzantine texts."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Βυζαντινή Θεσσαλονίκη (8ος-11ος αι.): H τῶν ἑσπερίων μητέρα πόλη και όψεις των σχέσεων με την Κωνσταντινούπολη"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γιαννακοπούλου Παρασκευή","Giannakopoulou Paraskevi"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Διαγράφοντας αδιάσπαστη ιστορική και πολιτιστική πορεία από την ελληνιστική εποχή έως σήμερα και έχοντας προσλάβει τον χαρακτηρισμό «πόλη των ιστορικών στοιβάδων», η Θεσσαλονίκη παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με το βυζαντινό παρελθόν της. Έπειτα από την απώλεια των ανατολικών επαρχιών του κράτους και την επακόλουθη απουσία των μεγάλων κέντρων της πρωτοβυζαντινής περιόδου, η μόνη μεγαλούπολη του ελλαδικού χώρου αποτέλεσε το σημαντικότερο κέντρο στην περιφέρεια του Βυζαντίου το διάστημα μεταξύ 8ου και 11ου αιώνα. Οι μαρτυρίες των πηγών, τα μεγαλεπήβολα μνημεία και το πλούσιο ανασκαφικό υλικό συνθέτουν την εικόνα μιας οικονομικής μητρόπολης στα Βαλκάνια, με έντονη θρησκευτική και καλλιτεχνική κίνηση, της οποίας την ευημερία δεν ανέκοψαν οι επιθέσεις των Αράβων, των Βουλγάρων και των Νορμανδών. Θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελούν πτυχές των σχέσεων, συνδέσεων και αλληλεπιδράσεων που αναπτύχθηκαν μεταξύ Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινούπολης τους αιώνες αυτούς (8ος-11ος αι.). Οι όψεις του θέματος που αναδεικνύονται άπτονται ζητημάτων κρατικής οργάνωσης και κεντρικής εξουσίας, πολεμικών συγκρούσεων, οικονομικής δραστηριότητας και δικτύων επικοινωνίας. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν σχετίζονται με τη θέση και τον ρόλο της Θεσσαλονίκης στη διοικητική και εκκλησιαστική οργάνωση του κράτους, τον τρόπο που η κεντρική εξουσία ανταποκρίθηκε στην πολιορκία της πόλης από τους Σαρακηνούς το 904, τα πρόσωπα τα οποία αποτέλεσαν απειλή για την αυτοκρατορική εξουσία και απομακρύνθηκαν στη Θεσσαλονίκη, τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η πόλη κατέστη έδρα ανατρεπτικών κινήσεων και τη σχέση της μακεδονικής πόλης με την πρακτική απόδοσης προνομίων τον 11ο αιώνα. Επιπλέον, συνάγονται συμπεράσματα ως προς τη σημασία της Θεσσαλονίκης ως στρατιωτικής βάσης στις πολεμικές αναμετρήσεις του Βυζαντίου με τους Βουλγάρους και τους Νορμανδούς. Τέλος, αποτιμάται ο βαθμός στον οποίο οι οικονομικές δραστηριότητες της βυζαντινής μεγαλούπολης, η οργάνωση της αγοράς και τα χερσαία και θαλάσσια δίκτυα επικοινωνίας που αναπτύχθηκαν την περίοδο αυτή διαμορφώνουν την εικόνα μιας «Κωνσταντινούπολης των Βαλκανίων». Ευρύτερους στόχους του μελετώμενου θέματος αποτέλεσαν η συνολική παρουσίαση της ιστορίας και τοπογραφίας της μεσοβυζαντινής Θεσσαλονίκης, η ανασύνθεση ποικίλων πτυχών του βίου σε ένα ακμάζον αστικό κέντρο της αυτοκρατορίας, καθώς και η ερμηνεία της σύγχρονης πρόσληψης του βυζαντινού παρελθόντος της Θεσσαλονίκης, της τῶν ἑσπερίων μητέρας πόλης των βυζαντινών κειμένων.","With a solid historical and cultural course from the Hellenistic era to the present day and having been described as a \"city of historical layers\", Thessaloniki remains inextricably linked to its Byzantine past. After the loss of the eastern provinces of the state and the subsequent absence of the major centers of the early Byzantine period, the only major city in Greece became the most important center on the periphery of Byzantium between the 8th and 11th century. The testimonies of the sources, the magnificent monuments and the results of the archaeological research compose the picture of an economic metropolis of the Balkans with a strong religious and artistic movement, the prosperity of which was not interrupted by the attacks of the Arabs, the Bulgars and the Normans. The subject of this thesis is concerned aspects of the relations, connections and interactions that were developed between Thessaloniki and Constantinople during these centuries (8th-11th). The above topics touch upon issues of state organization and central power, warfare, economic activity and communication networks. The conclusions that emerge relate to the position and role of Thessaloniki in the administrative and ecclesiastical organization of the state, the way in which the central power responded to the siege of the city by the Saracens in 904, the persons who posed a threat to the imperial power and were removed to Thessaloniki, the cases in which the city was the seat of subversive movements and the relationship between the Macedonian city and the policy of granting privileges in the 11th century. In addition, conclusions are drawn as to the importance of Thessaloniki as a military base during the period of Byzantium's confrontation with the Bulgars and the Normans. Finally, the study examines the extent to which the economic activities of the Byzantine metropolis, the organization of the market and the land and sea networks of communication that developed in the 10th century form the image of a ''Constantinople of the Balkans''. The broader aims of the study were to present the history and topography of Middle Byzantine Thessaloniki, to reconstruct various aspects of life in a flourishing urban center of the Empire, and to interpret the contemporary perception of the Byzantine past of Thessaloniki, the Hesperian mother city of the Byzantine texts."],"dc:identifier":["uoadl:2947609","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2947609"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Βυζαντινή Θεσσαλονίκη (8ος-11ος αι.): H τῶν ἑσπερίων μητέρα πόλη και όψεις των σχέσεων με την Κωνσταντινούπολη"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:43:14Z"}