{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2960131"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2960131","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ο κριτικός γραμματισμός στα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών στη Γλώσσα. Η αποτύπωσή του στο διδακτικό υλικό (εγχειρίδια και διδακτικό σενάριο). Μια διδακτική πρόταση","abstract":"Οι αλλαγές που συντελέστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες παγκοσμίως σε επίπεδο κοινωνικό και οικονομικό, αλλά και ως αποτέλεσμα της φρενήρους ανάπτυξης των τεχνολογικών επιτευγμάτων, δημιούργησαν την ανάγκη για αλλαγές στην εκπαίδευση. Μια εκπαίδευση αυστηρά προσανατολισμένη στην καλλιέργεια βασικών δεξιοτήτων που εξυπηρετούν αποκλειστικά τις ανάγκες της αγοράς εργασίας φαίνεται να χωλαίνει, μιας και η σύνθετη νέα πραγματικότητα επιβάλλει την απόκτηση δεξιοτήτων που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για πρόσληψη με κριτικό τρόπο όλων των μηνυμάτων που εκπέμπονται εντός μιας κοινωνίας. Ο κριτικός γραμματισμός, μέσα από την εφαρμογή του στη γλωσσική εκπαίδευση πολλών συστημάτων ανά τον κόσμο, φαίνεται να δημιουργεί εκείνο το πλαίσιο ενεργειών και δράσης μέσα από τις οποίες η εκπαίδευση θα οδηγηθεί σε πιο κριτικά μονοπάτια. Στη χώρα μας κυρίως μέσα από το Πρόγραμμα Σπουδών για το Νέο Σχολείο, που εισήχθη το 2011, έγινε μια προσπάθεια προσέγγισης των αρχών του κριτικού γραμματισμού. Στην εργασία μας αυτό που επιδιώκεται να απαντηθεί είναι το πώς οι αρχές και οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού αποδίδονται στα Προγράμματα Σπουδών του 2003 και του 2011 και το αν και σε ποιον βαθμό οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται στα σχολικά εγχειρίδια της Στ’ Τάξης και στο προτεινόμενο διδακτικό σενάριο της Ε’ και της Στ’ Τάξης αντίστοιχα. Για να εκτιμηθεί ακριβέστερα η παρουσία και εφαρμογή των αρχών του κριτικού γραμματισμού τόσο στα Προγράμματα Σπουδών όσο και στο διδακτικό υλικό γίνεται αντιπαράθεσή τους ως προς τους στόχους του λειτουργικού γραμματισμού. Τα αποτελέσματα απέδειξαν πως οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού εκφράζονται με τρόπο σαφή και ολοκληρωμένο στο ΠΣ του 2011, ενώ στο ΑΠΣ του 2003 μπορεί να υπονοηθούν μέσα από τη διατύπωση ορισμένων στόχων. Τα σχολικά εγχειρίδια, ως προϊόν των ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ του 2003, φαίνεται να εξυπηρετούν μέσα από τις δραστηριότητες και τα κείμενά τους κατά ένα μεγάλο ποσοστό τον λειτουργικό γραμματισμό και σε μικρότερο βαθμό τον κριτικό. Αντίθετα, το διδακτικό σενάριο για την Ε’ και Στ’ Τάξη (ΥΠΕΠΘ,Π.Ι.,2011) είναι δομημένο με τέτοιον τρόπο, ώστε να επιτελούνται πληρέστερα οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού. Τέλος, η εργασία μας περιλαμβάνει μια διδακτική πρόταση που στοχεύει να προσεγγίσει με ακόμη πιο ακριβή και στοχευμένο τρόπο τις αρχές του κριτικού γραμματισμού, έχοντας ως βάση και συνθέτοντας στοιχεία εφαρμογών και προτάσεων όπως αυτές περιγράφονται στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία.","abstract_html":"Οι αλλαγές που συντελέστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες παγκοσμίως σε επίπεδο κοινωνικό και οικονομικό, αλλά και ως αποτέλεσμα της φρενήρους ανάπτυξης των τεχνολογικών επιτευγμάτων, δημιούργησαν την ανάγκη για αλλαγές στην εκπαίδευση. Μια εκπαίδευση αυστηρά προσανατολισμένη στην καλλιέργεια βασικών δεξιοτήτων που εξυπηρετούν αποκλειστικά τις ανάγκες της αγοράς εργασίας φαίνεται να χωλαίνει, μιας και η σύνθετη νέα πραγματικότητα επιβάλλει την απόκτηση δεξιοτήτων που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για πρόσληψη με κριτικό τρόπο όλων των μηνυμάτων που εκπέμπονται εντός μιας κοινωνίας. Ο κριτικός γραμματισμός, μέσα από την εφαρμογή του στη γλωσσική εκπαίδευση πολλών συστημάτων ανά τον κόσμο, φαίνεται να δημιουργεί εκείνο το πλαίσιο ενεργειών και δράσης μέσα από τις οποίες η εκπαίδευση θα οδηγηθεί σε πιο κριτικά μονοπάτια. Στη χώρα μας κυρίως μέσα από το Πρόγραμμα Σπουδών για το Νέο Σχολείο, που εισήχθη το 2011, έγινε μια προσπάθεια προσέγγισης των αρχών του κριτικού γραμματισμού. Στην εργασία μας αυτό που επιδιώκεται να απαντηθεί είναι το πώς οι αρχές και οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού αποδίδονται στα Προγράμματα Σπουδών του 2003 και του 2011 και το αν και σε ποιον βαθμό οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται στα σχολικά εγχειρίδια της Στ’ Τάξης και στο προτεινόμενο διδακτικό σενάριο της Ε’ και της Στ’ Τάξης αντίστοιχα. Για να εκτιμηθεί ακριβέστερα η παρουσία και εφαρμογή των αρχών του κριτικού γραμματισμού τόσο στα Προγράμματα Σπουδών όσο και στο διδακτικό υλικό γίνεται αντιπαράθεσή τους ως προς τους στόχους του λειτουργικού γραμματισμού. Τα αποτελέσματα απέδειξαν πως οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού εκφράζονται με τρόπο σαφή και ολοκληρωμένο στο ΠΣ του 2011, ενώ στο ΑΠΣ του 2003 μπορεί να υπονοηθούν μέσα από τη διατύπωση ορισμένων στόχων. Τα σχολικά εγχειρίδια, ως προϊόν των ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ του 2003, φαίνεται να εξυπηρετούν μέσα από τις δραστηριότητες και τα κείμενά τους κατά ένα μεγάλο ποσοστό τον λειτουργικό γραμματισμό και σε μικρότερο βαθμό τον κριτικό. Αντίθετα, το διδακτικό σενάριο για την Ε’ και Στ’ Τάξη (ΥΠΕΠΘ,Π.Ι.,2011) είναι δομημένο με τέτοιον τρόπο, ώστε να επιτελούνται πληρέστερα οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού. Τέλος, η εργασία μας περιλαμβάνει μια διδακτική πρόταση που στοχεύει να προσεγγίσει με ακόμη πιο ακριβή και στοχευμένο τρόπο τις αρχές του κριτικού γραμματισμού, έχοντας ως βάση και συνθέτοντας στοιχεία εφαρμογών και προτάσεων όπως αυτές περιγράφονται στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία.","abstract_has_math":false,"creators":["Μητρομάρας Κωνσταντίνος","Mitromaras Konstantinos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:43:43Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2960131"],"render_values":[{"text":"uoadl:2960131","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960131","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960131","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2960131","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μητρομάρας Κωνσταντίνος","Mitromaras Konstantinos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2960131","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960131"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι αλλαγές που συντελέστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες παγκοσμίως σε επίπεδο κοινωνικό και οικονομικό, αλλά και ως αποτέλεσμα της φρενήρους ανάπτυξης των τεχνολογικών επιτευγμάτων, δημιούργησαν την ανάγκη για αλλαγές στην εκπαίδευση. Μια εκπαίδευση αυστηρά προσανατολισμένη στην καλλιέργεια βασικών δεξιοτήτων που εξυπηρετούν αποκλειστικά τις ανάγκες της αγοράς εργασίας φαίνεται να χωλαίνει, μιας και η σύνθετη νέα πραγματικότητα επιβάλλει την απόκτηση δεξιοτήτων που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για πρόσληψη με κριτικό τρόπο όλων των μηνυμάτων που εκπέμπονται εντός μιας κοινωνίας. Ο κριτικός γραμματισμός, μέσα από την εφαρμογή του στη γλωσσική εκπαίδευση πολλών συστημάτων ανά τον κόσμο, φαίνεται να δημιουργεί εκείνο το πλαίσιο ενεργειών και δράσης μέσα από τις οποίες η εκπαίδευση θα οδηγηθεί σε πιο κριτικά μονοπάτια. Στη χώρα μας κυρίως μέσα από το Πρόγραμμα Σπουδών για το Νέο Σχολείο, που εισήχθη το 2011, έγινε μια προσπάθεια προσέγγισης των αρχών του κριτικού γραμματισμού. Στην εργασία μας αυτό που επιδιώκεται να απαντηθεί είναι το πώς οι αρχές και οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού αποδίδονται στα Προγράμματα Σπουδών του 2003 και του 2011 και το αν και σε ποιον βαθμό οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται στα σχολικά εγχειρίδια της Στ’ Τάξης και στο προτεινόμενο διδακτικό σενάριο της Ε’ και της Στ’ Τάξης αντίστοιχα. Για να εκτιμηθεί ακριβέστερα η παρουσία και εφαρμογή των αρχών του κριτικού γραμματισμού τόσο στα Προγράμματα Σπουδών όσο και στο διδακτικό υλικό γίνεται αντιπαράθεσή τους ως προς τους στόχους του λειτουργικού γραμματισμού. Τα αποτελέσματα απέδειξαν πως οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού εκφράζονται με τρόπο σαφή και ολοκληρωμένο στο ΠΣ του 2011, ενώ στο ΑΠΣ του 2003 μπορεί να υπονοηθούν μέσα από τη διατύπωση ορισμένων στόχων. Τα σχολικά εγχειρίδια, ως προϊόν των ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ του 2003, φαίνεται να εξυπηρετούν μέσα από τις δραστηριότητες και τα κείμενά τους κατά ένα μεγάλο ποσοστό τον λειτουργικό γραμματισμό και σε μικρότερο βαθμό τον κριτικό. Αντίθετα, το διδακτικό σενάριο για την Ε’ και Στ’ Τάξη (ΥΠΕΠΘ,Π.Ι.,2011) είναι δομημένο με τέτοιον τρόπο, ώστε να επιτελούνται πληρέστερα οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού. Τέλος, η εργασία μας περιλαμβάνει μια διδακτική πρόταση που στοχεύει να προσεγγίσει με ακόμη πιο ακριβή και στοχευμένο τρόπο τις αρχές του κριτικού γραμματισμού, έχοντας ως βάση και συνθέτοντας στοιχεία εφαρμογών και προτάσεων όπως αυτές περιγράφονται στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία.","The changes that have taken place over the last decades worldwide at the social and economic level, as well as the frantic development of the technological achievements, have created the need for changes in the sector of education. An education strictly oriented to the cultivation of basic skills which serve exclusively the need of the market seems to be limping along, as the complex new reality requires the acquisition of skills which create the conditions for critical reception of all messages transmitted within a society. The critical literacy, through its application to the language education of many systems around the world, seems to create that framework of acts and action through which education will be led to more critical paths. In our country, mainly through the Curriculum for the New School, which was introduced in 2011, an attempt was made to approach the principles of critical literacy. In this research, what is sought to be answered is how the principles and objectives of critical literacy are attributed to the Curricula of 2003 and 2011 and whether and to what extent these objectives are achieved in the 6th grade textbooks and in the proposed teaching scenario of the 5th and 6th grade respectively. In order to assess more accurately the presence and application of the principles of critical literacy in both the Curricula and the teaching material, they are contrasted in terms of the objectives of functional literacy. The results demonstrated that the objectives of critical literacy are expressed in a clear and comprehensive way in the Curriculum of 2011, while in the Curriculum of 2003 can be implied through the formulation of certain objectives. The textbooks, as a product of the Curriculum of 2003, seem to serve through their activities and texts to a large extent the functional literacy and to a lesser extent the critical. On the contrary, the didactic scenario for the 5th and 6th Grade (Greek Ministry of Education and Religious Affairs, P.I., 2011) is structured in such a way that the goals of critical literacy are more fully fulfilled. Finally, our work includes a didactic proposal that aims to approach in an even more precise and targeted way the principles of critical literacy, having as a basis and composing elements of applications and proposals as they are described in the Greek and foreign literature."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ο κριτικός γραμματισμός στα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών στη Γλώσσα. Η αποτύπωσή του στο διδακτικό υλικό (εγχειρίδια και διδακτικό σενάριο). Μια διδακτική πρόταση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μητρομάρας Κωνσταντίνος","Mitromaras Konstantinos"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Οι αλλαγές που συντελέστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες παγκοσμίως σε επίπεδο κοινωνικό και οικονομικό, αλλά και ως αποτέλεσμα της φρενήρους ανάπτυξης των τεχνολογικών επιτευγμάτων, δημιούργησαν την ανάγκη για αλλαγές στην εκπαίδευση. Μια εκπαίδευση αυστηρά προσανατολισμένη στην καλλιέργεια βασικών δεξιοτήτων που εξυπηρετούν αποκλειστικά τις ανάγκες της αγοράς εργασίας φαίνεται να χωλαίνει, μιας και η σύνθετη νέα πραγματικότητα επιβάλλει την απόκτηση δεξιοτήτων που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για πρόσληψη με κριτικό τρόπο όλων των μηνυμάτων που εκπέμπονται εντός μιας κοινωνίας. Ο κριτικός γραμματισμός, μέσα από την εφαρμογή του στη γλωσσική εκπαίδευση πολλών συστημάτων ανά τον κόσμο, φαίνεται να δημιουργεί εκείνο το πλαίσιο ενεργειών και δράσης μέσα από τις οποίες η εκπαίδευση θα οδηγηθεί σε πιο κριτικά μονοπάτια. Στη χώρα μας κυρίως μέσα από το Πρόγραμμα Σπουδών για το Νέο Σχολείο, που εισήχθη το 2011, έγινε μια προσπάθεια προσέγγισης των αρχών του κριτικού γραμματισμού. Στην εργασία μας αυτό που επιδιώκεται να απαντηθεί είναι το πώς οι αρχές και οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού αποδίδονται στα Προγράμματα Σπουδών του 2003 και του 2011 και το αν και σε ποιον βαθμό οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται στα σχολικά εγχειρίδια της Στ’ Τάξης και στο προτεινόμενο διδακτικό σενάριο της Ε’ και της Στ’ Τάξης αντίστοιχα. Για να εκτιμηθεί ακριβέστερα η παρουσία και εφαρμογή των αρχών του κριτικού γραμματισμού τόσο στα Προγράμματα Σπουδών όσο και στο διδακτικό υλικό γίνεται αντιπαράθεσή τους ως προς τους στόχους του λειτουργικού γραμματισμού. Τα αποτελέσματα απέδειξαν πως οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού εκφράζονται με τρόπο σαφή και ολοκληρωμένο στο ΠΣ του 2011, ενώ στο ΑΠΣ του 2003 μπορεί να υπονοηθούν μέσα από τη διατύπωση ορισμένων στόχων. Τα σχολικά εγχειρίδια, ως προϊόν των ΔΕΠΠΣ-ΑΠΣ του 2003, φαίνεται να εξυπηρετούν μέσα από τις δραστηριότητες και τα κείμενά τους κατά ένα μεγάλο ποσοστό τον λειτουργικό γραμματισμό και σε μικρότερο βαθμό τον κριτικό. Αντίθετα, το διδακτικό σενάριο για την Ε’ και Στ’ Τάξη (ΥΠΕΠΘ,Π.Ι.,2011) είναι δομημένο με τέτοιον τρόπο, ώστε να επιτελούνται πληρέστερα οι στόχοι του κριτικού γραμματισμού. Τέλος, η εργασία μας περιλαμβάνει μια διδακτική πρόταση που στοχεύει να προσεγγίσει με ακόμη πιο ακριβή και στοχευμένο τρόπο τις αρχές του κριτικού γραμματισμού, έχοντας ως βάση και συνθέτοντας στοιχεία εφαρμογών και προτάσεων όπως αυτές περιγράφονται στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία.","The changes that have taken place over the last decades worldwide at the social and economic level, as well as the frantic development of the technological achievements, have created the need for changes in the sector of education. An education strictly oriented to the cultivation of basic skills which serve exclusively the need of the market seems to be limping along, as the complex new reality requires the acquisition of skills which create the conditions for critical reception of all messages transmitted within a society. The critical literacy, through its application to the language education of many systems around the world, seems to create that framework of acts and action through which education will be led to more critical paths. In our country, mainly through the Curriculum for the New School, which was introduced in 2011, an attempt was made to approach the principles of critical literacy. In this research, what is sought to be answered is how the principles and objectives of critical literacy are attributed to the Curricula of 2003 and 2011 and whether and to what extent these objectives are achieved in the 6th grade textbooks and in the proposed teaching scenario of the 5th and 6th grade respectively. In order to assess more accurately the presence and application of the principles of critical literacy in both the Curricula and the teaching material, they are contrasted in terms of the objectives of functional literacy. The results demonstrated that the objectives of critical literacy are expressed in a clear and comprehensive way in the Curriculum of 2011, while in the Curriculum of 2003 can be implied through the formulation of certain objectives. The textbooks, as a product of the Curriculum of 2003, seem to serve through their activities and texts to a large extent the functional literacy and to a lesser extent the critical. On the contrary, the didactic scenario for the 5th and 6th Grade (Greek Ministry of Education and Religious Affairs, P.I., 2011) is structured in such a way that the goals of critical literacy are more fully fulfilled. Finally, our work includes a didactic proposal that aims to approach in an even more precise and targeted way the principles of critical literacy, having as a basis and composing elements of applications and proposals as they are described in the Greek and foreign literature."],"dc:identifier":["uoadl:2960131","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960131"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Ο κριτικός γραμματισμός στα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών στη Γλώσσα. Η αποτύπωσή του στο διδακτικό υλικό (εγχειρίδια και διδακτικό σενάριο). Μια διδακτική πρόταση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:43:43Z"}