{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2960150"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2960150","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Γενετικά αίτια της οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας","abstract":"Εισαγωγή: Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH) είναι μια συγγενής διαταραχή του μεταβολισμού των λιπιδίων που χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση της συγκέντρωσης στο πλάσμα της LDL (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας) χοληστερόλης, και πρώιμη έναρξη στεφανιαίας νόσου, ήδη από την παιδική ηλικία. Ο φαινότυπος της FH καθορίζεται σύμφωνα με κλινικά κριτήρια που έχουν διατυπωθεί από αναγνωρισμένες επιστημονικές κοινότητες, με μικρές διαφορές μεταξύ τους, όπως τα κριτήρια των Simon Broome, τα ολλανδικά κριτήρια και τα κριτήρια της American Heart Association. Ο επιπολασμός της FH ποικίλλει ανάλογα με τα κριτήρια που εφαρμόζονται για την αναγνώριση των ασθενών αλλά και τον πληθυσμό που μελετάται. H εμφάνιση της ετερόζυγης FH υπολογίζεται σε περίπου 1 στα 300 άτομα ενώ οι ομόζυγοι ασθενείς συναντώνται, σπάνια, 1 σε περίπου 300.000 έως 400.000 άτομα. Σήμερα σχεδόν το 90% των ατόμων με FH παραμένει αδιάγνωστο με ανυπολόγιστες επιπτώσεις στην υγεία τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνηθούν, βιβλιογραφικά, τα γενετικά αίτια που ευθύνονται για την εμφάνιση της FH, εντοπίζοντας τις παραλλαγές σε γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό και την λειτουργικότητα των λιπιδίων και κατ’ επέκταση στην παθοφυσιολογία της αθηροσκλήρηνσης. Στη συνέχεια θα διερευνηθεί η εργαστηριακή προσέγγιση που πρέπει να εφαρμόζεται για την έγκαιρη γενετική διάγνωση της FH και θα συζητηθούν τα οφέλη της γνώσης της γενετικής διάγνωσης στην θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών. Μέθοδος: Πρόκειται για μια βιβλιογραφική έρευνα. Η συλλογή του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με επιλεκτική αναζήτηση μέσω της μηχανής αναζήτησης Google scholar, της βάσης δεδομένων NCBI και της PubMed, καθώς και με επανεξέταση της σχετικής βιβλιογραφίας, έως τον Νοέμβριο του 2020 χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες λέξεις-κλειδιά: “Familial Hypercholesterolemia”, “γενετική διάγνωση”, “γενετικά αίτια”, “NGS”, “MLPA”. Επίσης χρησιμοποιήθηκαν και ιστοσελίδες γενετικών δεδομένων όπως η https://www.lovd.nl/. Αποτελέσματα: Τα τέσσερα βασικά, γονίδια που ευθύνονται για τη εμφάνιση FH είναι τα LDLR, APOB, PCSK9 που εμφανίζουν αυτοσωμική επικρατή κληρονομικότητα και το LDLRAP1 που εμφανίζει αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονομικότητα. Αν και οι παθογόνες και πιθανώς παθογόνες παραλλαγές που έχουν εντοπιστεί στα γονίδια αυτά είναι πάρα πολλές, 2850 στο LDLR, 238 στο APOB, 35 στο PCSK9 και 14 στο LDLRAP1 λίγες είναι οι συχνά απαντώμενες παραλλαγές στους πάσχοντες από FH. Για παράδειγμα στην Ελλάδα έχουν αναγνωριστεί 41 παραλλαγές στο γονίδιο LDLR με έξι από αυτές να εμφανίζονται πιο συχνά στον πληθυσμό. Οι γενετικές διαταραχές στα τρία γονίδια με την επικρατή κληρονομικότητα δικαιολογούν μέχρι περίπου το 80 % των πασχόντων ενώ στο LDLRAP1 το 1%. Το υπόλοιπο περίπου 20% των περιπτώσεων FH είναι, είτε πολυγονιδιακής αιτιολογίας, είτε προκαλούνται από σπάνιες παραλλαγές σε γονίδια των οποίων ο επιπολασμός δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, όπως παραλλαγές στα APOE, SREBP2 και STAP1 κ.α. Στις περισσότερες χώρες παγκοσμίως όπως και στην Ελλάδα, διαγιγνώσκεται λιγότερο από το 1% των ασθενών με FH, ενώ η θεραπεία είναι συμπτωματική και δεν εξατομικεύεται σύμφωνα με την γενετική διαταραχή που ευθύνεται για την εμφάνιση του νοσήματος. Η αλληλούχιση δεύτερης γενιάς (Next Generation Sequencing) και οι εφαρμογές της όπως αλληλούχιση όλων των εξονίων των γονιδίων του γονιδιώματος (Whole Exome Sequencing-WES) ή και αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος (Whole Genome Sequencing-WGS), αλλά και γονοτύπιση συγκεκριμένων γονιδίων (gene panel), αλλά και η εφαρμογή μεθόδων για την άμεση ανάλυση συγκεκριμένων γνωστών σπάνιων παραλλαγών ή κοινών μονονουκλεοτιδικών πολυμορφισμών (single nucleotide polymorphisms-SNPs) υποστηρίζουν την γενετική διάγνωση των ασθενών, όχι μόνο αποκαλύπτοντας νέα γονίδια αλλά και την συνδυαστική επίδραση διαφόρων γονιδίων στην εμφάνιση της FH (διγονιδιακή ή και πολυγονιδιακή FH), ενώ επιχειρείται και ο υπολογισμός του Γενετικού Κινδύνου (Polygenic risk score- PRS) για την εμφάνιση του φαινοτύπου της FH. Συμπέρασμα: Η FH είναι μια κοινή, θεραπεύσιμη γενετική διαταραχή και παρόλο που η κατανόησή μας για αυτήν την ασθένεια έχει βελτιωθεί, παραμένουν πολλές προκλήσεις για τη βέλτιστη διαχείρισή της. Η δημιουργία μητρώων καταγραφής ασθενών αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο για την καταγραφή και παρακολούθηση της νόσου και στην Ελλάδα λειτουργεί από το 2015. Από τη βιβλιογραφία περιγράφεται περίπου ένα 20% των ασθενών με FH βάση των κλινικών κριτηρίων, χωρίς αναγνωρισμένο γενετικό αίτιο. Έχει ενδιαφέρον να μελετηθεί το κενό αυτό καθώς μπορεί να εντοπιστούν σπάνιες παραλλαγές σε νέα γονίδια, σε μη κωδικοποιούσες περιοχές, όπως ιντρόνια, γονίδια που κωδικοποιούν microRNAs και τέλος επιγενετικές τροποποιήσεις οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την έκφραση των γονιδίων και να οδηγήσουν σε υψηλά επίπεδα LDL-C. Αυτή η εργασία αποδεικνύει την πρακτική χρησιμότητα του NGS ως διαγνωστικής πλατφόρμας στην FH. Το NGS αντιπροσωπεύει το ‘επόμενο βήμα’ από τη συμβατική μέθοδο Sanger με τις συνεχώς αυξανόμενες δυνατότητες στην ανάλυση και την αξιοπιστία, σε συνδυασμό με το συνεχώς μειούμενο κόστος. Η αυξημένη διαγνωστική ικανότητα του NGS, εφ΄ όσον ενσωματωθεί στην εργαστηριακή διαδικασία για την διερεύνηση της FH, αναμένεται να αποκαλύψει το γενετικό αίτιο σε περισσότερους ασθενείς δίνοντας το κίνητρο στους συγγενείς με αυξημένα επίπεδα LDL-C, να εξεταστούν. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να ξεκινήσουν εγκαίρως θεραπευτική αγωγή πριν την εμφάνιση των καρδιαγγειακών προβλημάτων και ενδεχομένως να δοθεί και η δυνατότητα εξατομικευμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης ανάλογα με το γενετικό αίτιο.","abstract_html":"Εισαγωγή: Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH) είναι μια συγγενής διαταραχή του μεταβολισμού των λιπιδίων που χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση της συγκέντρωσης στο πλάσμα της LDL (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας) χοληστερόλης, και πρώιμη έναρξη στεφανιαίας νόσου, ήδη από την παιδική ηλικία. Ο φαινότυπος της FH καθορίζεται σύμφωνα με κλινικά κριτήρια που έχουν διατυπωθεί από αναγνωρισμένες επιστημονικές κοινότητες, με μικρές διαφορές μεταξύ τους, όπως τα κριτήρια των Simon Broome, τα ολλανδικά κριτήρια και τα κριτήρια της American Heart Association. Ο επιπολασμός της FH ποικίλλει ανάλογα με τα κριτήρια που εφαρμόζονται για την αναγνώριση των ασθενών αλλά και τον πληθυσμό που μελετάται. H εμφάνιση της ετερόζυγης FH υπολογίζεται σε περίπου 1 στα 300 άτομα ενώ οι ομόζυγοι ασθενείς συναντώνται, σπάνια, 1 σε περίπου 300.000 έως 400.000 άτομα. Σήμερα σχεδόν το 90% των ατόμων με FH παραμένει αδιάγνωστο με ανυπολόγιστες επιπτώσεις στην υγεία τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνηθούν, βιβλιογραφικά, τα γενετικά αίτια που ευθύνονται για την εμφάνιση της FH, εντοπίζοντας τις παραλλαγές σε γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό και την λειτουργικότητα των λιπιδίων και κατ’ επέκταση στην παθοφυσιολογία της αθηροσκλήρηνσης. Στη συνέχεια θα διερευνηθεί η εργαστηριακή προσέγγιση που πρέπει να εφαρμόζεται για την έγκαιρη γενετική διάγνωση της FH και θα συζητηθούν τα οφέλη της γνώσης της γενετικής διάγνωσης στην θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών. Μέθοδος: Πρόκειται για μια βιβλιογραφική έρευνα. Η συλλογή του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με επιλεκτική αναζήτηση μέσω της μηχανής αναζήτησης Google scholar, της βάσης δεδομένων NCBI και της PubMed, καθώς και με επανεξέταση της σχετικής βιβλιογραφίας, έως τον Νοέμβριο του 2020 χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες λέξεις-κλειδιά: “Familial Hypercholesterolemia”, “γενετική διάγνωση”, “γενετικά αίτια”, “NGS”, “MLPA”. Επίσης χρησιμοποιήθηκαν και ιστοσελίδες γενετικών δεδομένων όπως η https://www.lovd.nl/. Αποτελέσματα: Τα τέσσερα βασικά, γονίδια που ευθύνονται για τη εμφάνιση FH είναι τα LDLR, APOB, PCSK9 που εμφανίζουν αυτοσωμική επικρατή κληρονομικότητα και το LDLRAP1 που εμφανίζει αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονομικότητα. Αν και οι παθογόνες και πιθανώς παθογόνες παραλλαγές που έχουν εντοπιστεί στα γονίδια αυτά είναι πάρα πολλές, 2850 στο LDLR, 238 στο APOB, 35 στο PCSK9 και 14 στο LDLRAP1 λίγες είναι οι συχνά απαντώμενες παραλλαγές στους πάσχοντες από FH. Για παράδειγμα στην Ελλάδα έχουν αναγνωριστεί 41 παραλλαγές στο γονίδιο LDLR με έξι από αυτές να εμφανίζονται πιο συχνά στον πληθυσμό. Οι γενετικές διαταραχές στα τρία γονίδια με την επικρατή κληρονομικότητα δικαιολογούν μέχρι περίπου το 80 % των πασχόντων ενώ στο LDLRAP1 το 1%. Το υπόλοιπο περίπου 20% των περιπτώσεων FH είναι, είτε πολυγονιδιακής αιτιολογίας, είτε προκαλούνται από σπάνιες παραλλαγές σε γονίδια των οποίων ο επιπολασμός δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, όπως παραλλαγές στα APOE, SREBP2 και STAP1 κ.α. Στις περισσότερες χώρες παγκοσμίως όπως και στην Ελλάδα, διαγιγνώσκεται λιγότερο από το 1% των ασθενών με FH, ενώ η θεραπεία είναι συμπτωματική και δεν εξατομικεύεται σύμφωνα με την γενετική διαταραχή που ευθύνεται για την εμφάνιση του νοσήματος. Η αλληλούχιση δεύτερης γενιάς (Next Generation Sequencing) και οι εφαρμογές της όπως αλληλούχιση όλων των εξονίων των γονιδίων του γονιδιώματος (Whole Exome Sequencing-WES) ή και αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος (Whole Genome Sequencing-WGS), αλλά και γονοτύπιση συγκεκριμένων γονιδίων (gene panel), αλλά και η εφαρμογή μεθόδων για την άμεση ανάλυση συγκεκριμένων γνωστών σπάνιων παραλλαγών ή κοινών μονονουκλεοτιδικών πολυμορφισμών (single nucleotide polymorphisms-SNPs) υποστηρίζουν την γενετική διάγνωση των ασθενών, όχι μόνο αποκαλύπτοντας νέα γονίδια αλλά και την συνδυαστική επίδραση διαφόρων γονιδίων στην εμφάνιση της FH (διγονιδιακή ή και πολυγονιδιακή FH), ενώ επιχειρείται και ο υπολογισμός του Γενετικού Κινδύνου (Polygenic risk score- PRS) για την εμφάνιση του φαινοτύπου της FH. Συμπέρασμα: Η FH είναι μια κοινή, θεραπεύσιμη γενετική διαταραχή και παρόλο που η κατανόησή μας για αυτήν την ασθένεια έχει βελτιωθεί, παραμένουν πολλές προκλήσεις για τη βέλτιστη διαχείρισή της. Η δημιουργία μητρώων καταγραφής ασθενών αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο για την καταγραφή και παρακολούθηση της νόσου και στην Ελλάδα λειτουργεί από το 2015. Από τη βιβλιογραφία περιγράφεται περίπου ένα 20% των ασθενών με FH βάση των κλινικών κριτηρίων, χωρίς αναγνωρισμένο γενετικό αίτιο. Έχει ενδιαφέρον να μελετηθεί το κενό αυτό καθώς μπορεί να εντοπιστούν σπάνιες παραλλαγές σε νέα γονίδια, σε μη κωδικοποιούσες περιοχές, όπως ιντρόνια, γονίδια που κωδικοποιούν microRNAs και τέλος επιγενετικές τροποποιήσεις οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την έκφραση των γονιδίων και να οδηγήσουν σε υψηλά επίπεδα LDL-C. Αυτή η εργασία αποδεικνύει την πρακτική χρησιμότητα του NGS ως διαγνωστικής πλατφόρμας στην FH. Το NGS αντιπροσωπεύει το ‘επόμενο βήμα’ από τη συμβατική μέθοδο Sanger με τις συνεχώς αυξανόμενες δυνατότητες στην ανάλυση και την αξιοπιστία, σε συνδυασμό με το συνεχώς μειούμενο κόστος. Η αυξημένη διαγνωστική ικανότητα του NGS, εφ΄ όσον ενσωματωθεί στην εργαστηριακή διαδικασία για την διερεύνηση της FH, αναμένεται να αποκαλύψει το γενετικό αίτιο σε περισσότερους ασθενείς δίνοντας το κίνητρο στους συγγενείς με αυξημένα επίπεδα LDL-C, να εξεταστούν. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να ξεκινήσουν εγκαίρως θεραπευτική αγωγή πριν την εμφάνιση των καρδιαγγειακών προβλημάτων και ενδεχομένως να δοθεί και η δυνατότητα εξατομικευμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης ανάλογα με το γενετικό αίτιο.","abstract_has_math":false,"creators":["Πολλάκης Παύλος","Pollakis Pavlos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:43:43Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2960150"],"render_values":[{"text":"uoadl:2960150","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960150","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960150","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2960150","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Πολλάκης Παύλος","Pollakis Pavlos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2960150","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960150"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH) είναι μια συγγενής διαταραχή του μεταβολισμού των λιπιδίων που χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση της συγκέντρωσης στο πλάσμα της LDL (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας) χοληστερόλης, και πρώιμη έναρξη στεφανιαίας νόσου, ήδη από την παιδική ηλικία. Ο φαινότυπος της FH καθορίζεται σύμφωνα με κλινικά κριτήρια που έχουν διατυπωθεί από αναγνωρισμένες επιστημονικές κοινότητες, με μικρές διαφορές μεταξύ τους, όπως τα κριτήρια των Simon Broome, τα ολλανδικά κριτήρια και τα κριτήρια της American Heart Association. Ο επιπολασμός της FH ποικίλλει ανάλογα με τα κριτήρια που εφαρμόζονται για την αναγνώριση των ασθενών αλλά και τον πληθυσμό που μελετάται. H εμφάνιση της ετερόζυγης FH υπολογίζεται σε περίπου 1 στα 300 άτομα ενώ οι ομόζυγοι ασθενείς συναντώνται, σπάνια, 1 σε περίπου 300.000 έως 400.000 άτομα. Σήμερα σχεδόν το 90% των ατόμων με FH παραμένει αδιάγνωστο με ανυπολόγιστες επιπτώσεις στην υγεία τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνηθούν, βιβλιογραφικά, τα γενετικά αίτια που ευθύνονται για την εμφάνιση της FH, εντοπίζοντας τις παραλλαγές σε γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό και την λειτουργικότητα των λιπιδίων και κατ’ επέκταση στην παθοφυσιολογία της αθηροσκλήρηνσης. Στη συνέχεια θα διερευνηθεί η εργαστηριακή προσέγγιση που πρέπει να εφαρμόζεται για την έγκαιρη γενετική διάγνωση της FH και θα συζητηθούν τα οφέλη της γνώσης της γενετικής διάγνωσης στην θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών. Μέθοδος: Πρόκειται για μια βιβλιογραφική έρευνα. Η συλλογή του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με επιλεκτική αναζήτηση μέσω της μηχανής αναζήτησης Google scholar, της βάσης δεδομένων NCBI και της PubMed, καθώς και με επανεξέταση της σχετικής βιβλιογραφίας, έως τον Νοέμβριο του 2020 χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες λέξεις-κλειδιά: “Familial Hypercholesterolemia”, “γενετική διάγνωση”, “γενετικά αίτια”, “NGS”, “MLPA”. Επίσης χρησιμοποιήθηκαν και ιστοσελίδες γενετικών δεδομένων όπως η https://www.lovd.nl/. Αποτελέσματα: Τα τέσσερα βασικά, γονίδια που ευθύνονται για τη εμφάνιση FH είναι τα LDLR, APOB, PCSK9 που εμφανίζουν αυτοσωμική επικρατή κληρονομικότητα και το LDLRAP1 που εμφανίζει αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονομικότητα. Αν και οι παθογόνες και πιθανώς παθογόνες παραλλαγές που έχουν εντοπιστεί στα γονίδια αυτά είναι πάρα πολλές, 2850 στο LDLR, 238 στο APOB, 35 στο PCSK9 και 14 στο LDLRAP1 λίγες είναι οι συχνά απαντώμενες παραλλαγές στους πάσχοντες από FH. Για παράδειγμα στην Ελλάδα έχουν αναγνωριστεί 41 παραλλαγές στο γονίδιο LDLR με έξι από αυτές να εμφανίζονται πιο συχνά στον πληθυσμό. Οι γενετικές διαταραχές στα τρία γονίδια με την επικρατή κληρονομικότητα δικαιολογούν μέχρι περίπου το 80 % των πασχόντων ενώ στο LDLRAP1 το 1%. Το υπόλοιπο περίπου 20% των περιπτώσεων FH είναι, είτε πολυγονιδιακής αιτιολογίας, είτε προκαλούνται από σπάνιες παραλλαγές σε γονίδια των οποίων ο επιπολασμός δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, όπως παραλλαγές στα APOE, SREBP2 και STAP1 κ.α. Στις περισσότερες χώρες παγκοσμίως όπως και στην Ελλάδα, διαγιγνώσκεται λιγότερο από το 1% των ασθενών με FH, ενώ η θεραπεία είναι συμπτωματική και δεν εξατομικεύεται σύμφωνα με την γενετική διαταραχή που ευθύνεται για την εμφάνιση του νοσήματος. Η αλληλούχιση δεύτερης γενιάς (Next Generation Sequencing) και οι εφαρμογές της όπως αλληλούχιση όλων των εξονίων των γονιδίων του γονιδιώματος (Whole Exome Sequencing-WES) ή και αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος (Whole Genome Sequencing-WGS), αλλά και γονοτύπιση συγκεκριμένων γονιδίων (gene panel), αλλά και η εφαρμογή μεθόδων για την άμεση ανάλυση συγκεκριμένων γνωστών σπάνιων παραλλαγών ή κοινών μονονουκλεοτιδικών πολυμορφισμών (single nucleotide polymorphisms-SNPs) υποστηρίζουν την γενετική διάγνωση των ασθενών, όχι μόνο αποκαλύπτοντας νέα γονίδια αλλά και την συνδυαστική επίδραση διαφόρων γονιδίων στην εμφάνιση της FH (διγονιδιακή ή και πολυγονιδιακή FH), ενώ επιχειρείται και ο υπολογισμός του Γενετικού Κινδύνου (Polygenic risk score- PRS) για την εμφάνιση του φαινοτύπου της FH. Συμπέρασμα: Η FH είναι μια κοινή, θεραπεύσιμη γενετική διαταραχή και παρόλο που η κατανόησή μας για αυτήν την ασθένεια έχει βελτιωθεί, παραμένουν πολλές προκλήσεις για τη βέλτιστη διαχείρισή της. Η δημιουργία μητρώων καταγραφής ασθενών αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο για την καταγραφή και παρακολούθηση της νόσου και στην Ελλάδα λειτουργεί από το 2015. Από τη βιβλιογραφία περιγράφεται περίπου ένα 20% των ασθενών με FH βάση των κλινικών κριτηρίων, χωρίς αναγνωρισμένο γενετικό αίτιο. Έχει ενδιαφέρον να μελετηθεί το κενό αυτό καθώς μπορεί να εντοπιστούν σπάνιες παραλλαγές σε νέα γονίδια, σε μη κωδικοποιούσες περιοχές, όπως ιντρόνια, γονίδια που κωδικοποιούν microRNAs και τέλος επιγενετικές τροποποιήσεις οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την έκφραση των γονιδίων και να οδηγήσουν σε υψηλά επίπεδα LDL-C. Αυτή η εργασία αποδεικνύει την πρακτική χρησιμότητα του NGS ως διαγνωστικής πλατφόρμας στην FH. Το NGS αντιπροσωπεύει το ‘επόμενο βήμα’ από τη συμβατική μέθοδο Sanger με τις συνεχώς αυξανόμενες δυνατότητες στην ανάλυση και την αξιοπιστία, σε συνδυασμό με το συνεχώς μειούμενο κόστος. Η αυξημένη διαγνωστική ικανότητα του NGS, εφ΄ όσον ενσωματωθεί στην εργαστηριακή διαδικασία για την διερεύνηση της FH, αναμένεται να αποκαλύψει το γενετικό αίτιο σε περισσότερους ασθενείς δίνοντας το κίνητρο στους συγγενείς με αυξημένα επίπεδα LDL-C, να εξεταστούν. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να ξεκινήσουν εγκαίρως θεραπευτική αγωγή πριν την εμφάνιση των καρδιαγγειακών προβλημάτων και ενδεχομένως να δοθεί και η δυνατότητα εξατομικευμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης ανάλογα με το γενετικό αίτιο.","BACKGROUND: Familial hypercholesterolemia (FH) is a congenital disorder of lipid metabolism characterized by a significant increase in the plasma concentration of LDL (low-density lipoprotein) cholesterol, and early onset of coronary heart disease in childhood. The FH phenotype is determined according to clinical criteria formulated by recognized scientific communities, with minor differences between them, such as the criteria of Simon Broome, the Dutch criteria and the criteria of the American Heart Association. The prevalence of FH varies depending on the criteria applied to identify patients and the population being studied. The incidence of heterozygous FH is estimated at about 1 in 300 individuals, while homozygous patients rarely occur in 1 in approximately 300,000 to 400,000 individuals. Today almost 90% of people with FH remain undiagnosed with incalculable effects on their health. AIM: The purpose of this study is to investigate, in the literature, the genetic causes responsible for the occurrence of FH, identifying variants in genes involved in lipid metabolism and function and consequently in the pathophysiology of atherosclerosis. The laboratory approach to be applied to the early genetic diagnosis of FH will then be explored and the benefits of knowing genetic diagnosis in the treatment of patients will be discussed. METHODOLOGY: This is a bibliographic research. The collection of research material was carried out by selective search through the Google scholar search engine, the NCBI database and PubMed, as well as by reviewing the relevant literature, until November 2020 using the following keywords: \"Familial Hypercholesterolemia\", \"genetic diagnosis”, “genetic causes”, “NGS”, “MLPA”. Genetic data sites such as https://www.lovd.nl/ were also used. RESULTS: The four main genes responsible for the appearance of FH are LDLR, APOB, PCSK9 which show autosomal dominant inheritance and LDLRAP1 which show autosomal recessive inheritance. Although the pathogenic and potentially pathogenic variants identified in these genes are numerous 2850 in LDLR, 238 in APOB, 35 in PCSK9 and 14 in LDLRAP1 few are the most common variants in FH patients as for example in Greece 41 have been identified variants in the LDLR gene with six of them occurring more frequently in the population. Genetic disorders in the three genes with the predominant heredity justify up to about 80% of patients while in LDLRAP1 1%. The remaining 15% -20% of FH cases are either of polygenic etiology or are caused by rare variants in genes whose prevalence has not yet been determined, such as variants in APOE, SREBP2 and STAP1, etc. In most countries worldwide as in Greece, less than 1% of patients with FH are diagnosed, while treatment is symptomatic and not individualized according to the genetic disorder responsible for the onset of the disease. Next generation sequencing and its applications such as Whole Exome Sequencing (WES) or Whole Genome Sequencing (WGS), but also genotyping of specific genes (gene panel) or the application of methods for the direct analysis of specific known rare variants or common mononucleotide polymorphisms (SNPs) support the genetic diagnosis of patients not only revealing new genes but also the combination of new genes in the appearance of FH (polygenic FH) while the calculation of the Genetic Risk (Polygenic risk score (PRS) for the appearance of the FH phenotype is attempted. CONCLUSIONS: FH is a common, treatable genetic disorder, and although our understanding of this disease has improved, many challenges remain in its optimal management. The creation of patient registers is a powerful tool for recording and monitoring the disease and in Greece it has been operating since 2015. The literature describes about 20% of patients with FH based on clinical criteria, who do not have a recognizable genetic etiology to explain their phenotype. This remaining \"missing heredity\" is interesting to study as it may be due to rare variants in new genes, abnormal variants in non-coding regions such as introns, microRNAs and finally epigenetic modifications that can affect expression. genes and lead to high LDL-C levels in patients with FH-negative variant. This work demonstrates the practical utility of NGS as a diagnostic platform for genetic disorders such as FH. It represents the 'next step' from the conventional Sanger method in the ever-increasing range of coverage, analysis and reliability, combined with ever-decreasing costs. Therefore, the integration of NGS into a routine molecular diagnostics will have a significant impact on how hereditary disorders such as FH are diagnosed and adapted."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Γενετικά αίτια της οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Πολλάκης Παύλος","Pollakis Pavlos"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Εισαγωγή: Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH) είναι μια συγγενής διαταραχή του μεταβολισμού των λιπιδίων που χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση της συγκέντρωσης στο πλάσμα της LDL (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας) χοληστερόλης, και πρώιμη έναρξη στεφανιαίας νόσου, ήδη από την παιδική ηλικία. Ο φαινότυπος της FH καθορίζεται σύμφωνα με κλινικά κριτήρια που έχουν διατυπωθεί από αναγνωρισμένες επιστημονικές κοινότητες, με μικρές διαφορές μεταξύ τους, όπως τα κριτήρια των Simon Broome, τα ολλανδικά κριτήρια και τα κριτήρια της American Heart Association. Ο επιπολασμός της FH ποικίλλει ανάλογα με τα κριτήρια που εφαρμόζονται για την αναγνώριση των ασθενών αλλά και τον πληθυσμό που μελετάται. H εμφάνιση της ετερόζυγης FH υπολογίζεται σε περίπου 1 στα 300 άτομα ενώ οι ομόζυγοι ασθενείς συναντώνται, σπάνια, 1 σε περίπου 300.000 έως 400.000 άτομα. Σήμερα σχεδόν το 90% των ατόμων με FH παραμένει αδιάγνωστο με ανυπολόγιστες επιπτώσεις στην υγεία τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνηθούν, βιβλιογραφικά, τα γενετικά αίτια που ευθύνονται για την εμφάνιση της FH, εντοπίζοντας τις παραλλαγές σε γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό και την λειτουργικότητα των λιπιδίων και κατ’ επέκταση στην παθοφυσιολογία της αθηροσκλήρηνσης. Στη συνέχεια θα διερευνηθεί η εργαστηριακή προσέγγιση που πρέπει να εφαρμόζεται για την έγκαιρη γενετική διάγνωση της FH και θα συζητηθούν τα οφέλη της γνώσης της γενετικής διάγνωσης στην θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών. Μέθοδος: Πρόκειται για μια βιβλιογραφική έρευνα. Η συλλογή του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με επιλεκτική αναζήτηση μέσω της μηχανής αναζήτησης Google scholar, της βάσης δεδομένων NCBI και της PubMed, καθώς και με επανεξέταση της σχετικής βιβλιογραφίας, έως τον Νοέμβριο του 2020 χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες λέξεις-κλειδιά: “Familial Hypercholesterolemia”, “γενετική διάγνωση”, “γενετικά αίτια”, “NGS”, “MLPA”. Επίσης χρησιμοποιήθηκαν και ιστοσελίδες γενετικών δεδομένων όπως η https://www.lovd.nl/. Αποτελέσματα: Τα τέσσερα βασικά, γονίδια που ευθύνονται για τη εμφάνιση FH είναι τα LDLR, APOB, PCSK9 που εμφανίζουν αυτοσωμική επικρατή κληρονομικότητα και το LDLRAP1 που εμφανίζει αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονομικότητα. Αν και οι παθογόνες και πιθανώς παθογόνες παραλλαγές που έχουν εντοπιστεί στα γονίδια αυτά είναι πάρα πολλές, 2850 στο LDLR, 238 στο APOB, 35 στο PCSK9 και 14 στο LDLRAP1 λίγες είναι οι συχνά απαντώμενες παραλλαγές στους πάσχοντες από FH. Για παράδειγμα στην Ελλάδα έχουν αναγνωριστεί 41 παραλλαγές στο γονίδιο LDLR με έξι από αυτές να εμφανίζονται πιο συχνά στον πληθυσμό. Οι γενετικές διαταραχές στα τρία γονίδια με την επικρατή κληρονομικότητα δικαιολογούν μέχρι περίπου το 80 % των πασχόντων ενώ στο LDLRAP1 το 1%. Το υπόλοιπο περίπου 20% των περιπτώσεων FH είναι, είτε πολυγονιδιακής αιτιολογίας, είτε προκαλούνται από σπάνιες παραλλαγές σε γονίδια των οποίων ο επιπολασμός δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, όπως παραλλαγές στα APOE, SREBP2 και STAP1 κ.α. Στις περισσότερες χώρες παγκοσμίως όπως και στην Ελλάδα, διαγιγνώσκεται λιγότερο από το 1% των ασθενών με FH, ενώ η θεραπεία είναι συμπτωματική και δεν εξατομικεύεται σύμφωνα με την γενετική διαταραχή που ευθύνεται για την εμφάνιση του νοσήματος. Η αλληλούχιση δεύτερης γενιάς (Next Generation Sequencing) και οι εφαρμογές της όπως αλληλούχιση όλων των εξονίων των γονιδίων του γονιδιώματος (Whole Exome Sequencing-WES) ή και αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος (Whole Genome Sequencing-WGS), αλλά και γονοτύπιση συγκεκριμένων γονιδίων (gene panel), αλλά και η εφαρμογή μεθόδων για την άμεση ανάλυση συγκεκριμένων γνωστών σπάνιων παραλλαγών ή κοινών μονονουκλεοτιδικών πολυμορφισμών (single nucleotide polymorphisms-SNPs) υποστηρίζουν την γενετική διάγνωση των ασθενών, όχι μόνο αποκαλύπτοντας νέα γονίδια αλλά και την συνδυαστική επίδραση διαφόρων γονιδίων στην εμφάνιση της FH (διγονιδιακή ή και πολυγονιδιακή FH), ενώ επιχειρείται και ο υπολογισμός του Γενετικού Κινδύνου (Polygenic risk score- PRS) για την εμφάνιση του φαινοτύπου της FH. Συμπέρασμα: Η FH είναι μια κοινή, θεραπεύσιμη γενετική διαταραχή και παρόλο που η κατανόησή μας για αυτήν την ασθένεια έχει βελτιωθεί, παραμένουν πολλές προκλήσεις για τη βέλτιστη διαχείρισή της. Η δημιουργία μητρώων καταγραφής ασθενών αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο για την καταγραφή και παρακολούθηση της νόσου και στην Ελλάδα λειτουργεί από το 2015. Από τη βιβλιογραφία περιγράφεται περίπου ένα 20% των ασθενών με FH βάση των κλινικών κριτηρίων, χωρίς αναγνωρισμένο γενετικό αίτιο. Έχει ενδιαφέρον να μελετηθεί το κενό αυτό καθώς μπορεί να εντοπιστούν σπάνιες παραλλαγές σε νέα γονίδια, σε μη κωδικοποιούσες περιοχές, όπως ιντρόνια, γονίδια που κωδικοποιούν microRNAs και τέλος επιγενετικές τροποποιήσεις οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν την έκφραση των γονιδίων και να οδηγήσουν σε υψηλά επίπεδα LDL-C. Αυτή η εργασία αποδεικνύει την πρακτική χρησιμότητα του NGS ως διαγνωστικής πλατφόρμας στην FH. Το NGS αντιπροσωπεύει το ‘επόμενο βήμα’ από τη συμβατική μέθοδο Sanger με τις συνεχώς αυξανόμενες δυνατότητες στην ανάλυση και την αξιοπιστία, σε συνδυασμό με το συνεχώς μειούμενο κόστος. Η αυξημένη διαγνωστική ικανότητα του NGS, εφ΄ όσον ενσωματωθεί στην εργαστηριακή διαδικασία για την διερεύνηση της FH, αναμένεται να αποκαλύψει το γενετικό αίτιο σε περισσότερους ασθενείς δίνοντας το κίνητρο στους συγγενείς με αυξημένα επίπεδα LDL-C, να εξεταστούν. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να ξεκινήσουν εγκαίρως θεραπευτική αγωγή πριν την εμφάνιση των καρδιαγγειακών προβλημάτων και ενδεχομένως να δοθεί και η δυνατότητα εξατομικευμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης ανάλογα με το γενετικό αίτιο.","BACKGROUND: Familial hypercholesterolemia (FH) is a congenital disorder of lipid metabolism characterized by a significant increase in the plasma concentration of LDL (low-density lipoprotein) cholesterol, and early onset of coronary heart disease in childhood. The FH phenotype is determined according to clinical criteria formulated by recognized scientific communities, with minor differences between them, such as the criteria of Simon Broome, the Dutch criteria and the criteria of the American Heart Association. The prevalence of FH varies depending on the criteria applied to identify patients and the population being studied. The incidence of heterozygous FH is estimated at about 1 in 300 individuals, while homozygous patients rarely occur in 1 in approximately 300,000 to 400,000 individuals. Today almost 90% of people with FH remain undiagnosed with incalculable effects on their health. AIM: The purpose of this study is to investigate, in the literature, the genetic causes responsible for the occurrence of FH, identifying variants in genes involved in lipid metabolism and function and consequently in the pathophysiology of atherosclerosis. The laboratory approach to be applied to the early genetic diagnosis of FH will then be explored and the benefits of knowing genetic diagnosis in the treatment of patients will be discussed. METHODOLOGY: This is a bibliographic research. The collection of research material was carried out by selective search through the Google scholar search engine, the NCBI database and PubMed, as well as by reviewing the relevant literature, until November 2020 using the following keywords: \"Familial Hypercholesterolemia\", \"genetic diagnosis”, “genetic causes”, “NGS”, “MLPA”. Genetic data sites such as https://www.lovd.nl/ were also used. RESULTS: The four main genes responsible for the appearance of FH are LDLR, APOB, PCSK9 which show autosomal dominant inheritance and LDLRAP1 which show autosomal recessive inheritance. Although the pathogenic and potentially pathogenic variants identified in these genes are numerous 2850 in LDLR, 238 in APOB, 35 in PCSK9 and 14 in LDLRAP1 few are the most common variants in FH patients as for example in Greece 41 have been identified variants in the LDLR gene with six of them occurring more frequently in the population. Genetic disorders in the three genes with the predominant heredity justify up to about 80% of patients while in LDLRAP1 1%. The remaining 15% -20% of FH cases are either of polygenic etiology or are caused by rare variants in genes whose prevalence has not yet been determined, such as variants in APOE, SREBP2 and STAP1, etc. In most countries worldwide as in Greece, less than 1% of patients with FH are diagnosed, while treatment is symptomatic and not individualized according to the genetic disorder responsible for the onset of the disease. Next generation sequencing and its applications such as Whole Exome Sequencing (WES) or Whole Genome Sequencing (WGS), but also genotyping of specific genes (gene panel) or the application of methods for the direct analysis of specific known rare variants or common mononucleotide polymorphisms (SNPs) support the genetic diagnosis of patients not only revealing new genes but also the combination of new genes in the appearance of FH (polygenic FH) while the calculation of the Genetic Risk (Polygenic risk score (PRS) for the appearance of the FH phenotype is attempted. CONCLUSIONS: FH is a common, treatable genetic disorder, and although our understanding of this disease has improved, many challenges remain in its optimal management. The creation of patient registers is a powerful tool for recording and monitoring the disease and in Greece it has been operating since 2015. The literature describes about 20% of patients with FH based on clinical criteria, who do not have a recognizable genetic etiology to explain their phenotype. This remaining \"missing heredity\" is interesting to study as it may be due to rare variants in new genes, abnormal variants in non-coding regions such as introns, microRNAs and finally epigenetic modifications that can affect expression. genes and lead to high LDL-C levels in patients with FH-negative variant. This work demonstrates the practical utility of NGS as a diagnostic platform for genetic disorders such as FH. It represents the 'next step' from the conventional Sanger method in the ever-increasing range of coverage, analysis and reliability, combined with ever-decreasing costs. Therefore, the integration of NGS into a routine molecular diagnostics will have a significant impact on how hereditary disorders such as FH are diagnosed and adapted."],"dc:identifier":["uoadl:2960150","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2960150"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Γενετικά αίτια της οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:43:43Z"}