{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2963487"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2963487","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Επιλογή της σκελετικής περιοχής για την εκτίμηση της οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DXA","abstract":"Ο σκελετός αποτελεί το βασικό πυρήνα του ανθρώπινου σώματος. Είναι ένας ζωντανός ιστός που δεν είναι στατικός αλλά προσαρμόζεται καθημερινά στις μηχανικές απαιτήσεις αντιδρώντας με τις βαρυτικές και μυϊκές δυνάμεις, ενώ η αντοχή του εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και συνδέεται με τη θνησιμότητα και την ποιότητα ζωής του πληθυσμού (1). Οι παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά είναι πολλές. Από τις παθήσεις αυτές, η οστεοπόρωση αποτελεί ένα μεγάλης σημασίας πρόβλημα, καθώς εκτός του ότι είναι επίπονη, είναι μια πάθηση από την οποία εκτιμάται ότι θα νοσήσει περίπου το 25% των ανδρών και το 50% των γυναικών ηλικίας άνω των 50 ετών. Επίσης είναι σιωπηλή καθώς πολλές φορές δεν παρουσιάζει συμπτώματα πριν παρουσιαστεί το πρώτο κάταγμα. Η διάγνωση της και γενικά η εκτίμηση της αντοχής του οστού, πραγματοποιείται με τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας (Bone Mineral Density-BMD) (2-5). H οστική πυκνότητα διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Κατά καιρούς έχουν δοθεί από επιστημονικές εταιρείες κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με την ηλικία στην οποία κρίνεται απαραίτητη η μέτρηση της οστικής πυκνότητας, η σκελετική περιοχή που συνίσταται προς εξέταση, υπό ποιες προϋποθέσεις και γενικά οι παράγοντες που καθιστούν κάποιες πληθυσμιακές ομάδες πιο ευπαθείς στο κάταγμα από άλλες. Για παράδειγμα οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αποτελούν μια κατηγορία στην οποία υπάρχει μια προβλέψιμη σχέση μεταξύ της χαμηλής οστικής πυκνότητας και του κινδύνου κατάγματος (6-8). Προκειμένου να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα της μέτρησης η BMD συγκρίνεται είτε με το μέσο όρο της οστικής πυκνότητας των νέων υγιών ενηλίκων είτε με την οστική πυκνότητα ατόμων της ίδιας ηλικιακής ομάδας. Με βάση αυτά προκύπτουν δυο τιμές, με τις οποίες αξιολογείται η οστική πυκνότητα, το T-score και το Z-score (4,9). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας πραγματοποιείται στην κλινική πράξη με τη μέθοδο της απορροφησιομετρίας διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ (Dual energy X-ray Absorptiometry), γνωστή και ως DXA ή DEXA. Η απορροφησιομετρία διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ παρουσιάζει πολυάριθμα πλεονεκτήματα καθώς είναι ευρέως διαθέσιμη και ασφαλής δεδομένου ότι η έκθεση του ασθενή σε ακτινοβολία είναι σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με άλλες μεθόδους (4,7,9). Με βάση τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας η DXA αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης και μπορεί να πραγματοποιηθεί στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, το ισχίο ή το αντιβράχιο (2-5). Η σωστή επιλογή της σκελετικής περιοχής η οποία θα εξεταστεί παίζει κρίσιμο ρόλο στην εγκυρότητα της εξέτασης. Οι παράγοντες που καθορίζουν την επιλογή αυτή έχουν να κάνουν με το ιατρικό ιστορικό του ασθενή, όπως το αν πάσχει από παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά, το αν έχει υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις και γενικά το αν παρουσιάζει οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει υπερεκτίμηση ή υποτίμηση της οστικής πυκνότητας σε μια συγκεκριμένη σκελετική περιοχή, γεγονός που θα την καταστήσει ακατάλληλη προς εξέταση (2). Με βάση τις ανωτέρω οδηγίες για τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης χρησιμοποιούνται για ανάλυση οι τέσσερις σπόνδυλοι Ο1-Ο4, εκτός αν φέρουν κάποια εκτοπισμένη αλλοίωση, artifact, αν υπάρχει κάποιο κάταγμα, κάποια ανατομική ανωμαλία ή αν ο ασθενής πάσχει από σημαντικού βαθμού σκολίωση. Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί και στους τρείς σπονδύλους ή και σε δύο σπονδύλους ανάλογα με την περίπτωση αλλά ουδέποτε σε ένα σπόνδυλο (10-12). Η σωστή θέση του ασθενή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο για την εγκυρότητα της εξέτασης. Στην περίπτωση της σπονδυλικής στήλης ο ασθενής πρέπει να είναι σε ύπτια θέση, η σπονδυλική στήλη πρέπει να εφάπτεται στο τραπέζι, τα πόδια πρέπει να είναι λυγισμένα κατά 90o ώστε να περιοριστεί η οσφυϊκή λόρδωση ενώ το σώμα πρέπει να είναι κεντραρισμένο (9). Η πλάγια (lateral) DXA, πραγματοποιείται στη σπονδυλική στήλη, σε ασθενείς με εκφυλιστικές αλλοιώσεις και μεγάλα αποτιτανωμένα ανευρύσματα κοιλιακής αορτής. H χρησιμότητά της σχετίζεται με την διάγνωση και μόνο οστεοπορωτικών καταγμάτων στη θωρακική και οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και όχι για την μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Αυτό συμβαίνει καθώς η ακρίβεια της μειώνεται λόγω της μείωσης της μετρούμενης περιοχής από τις επικαλύψεις των άνω και κάτω σπονδύλων, από τις κάτω πλευρές και από τα οστά της πυέλου (7,10-12). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην περιοχή του ισχίου (αυχένα μηριαίου οστού) έχει την υψηλότερη και πιο σημαντική προγνωστική αξία για το κάταγμα ισχίου. Σε αυτό το σημείο δεν είναι δυνατή η μέτρηση όταν έχουμε ξένα χειρουργικά υλικά ενώ η περιοχή του Ward πρέπει να αποκλείεται από την αξιολόγηση, καθώς αντιπροσωπεύει μια μικρή ποσότητα οστού, κάτι που μειώνει την ακρίβεια και την αξιοπιστία της εξέτασης. Η προτιμώμενη περιοχή ενδιαφέροντος είναι ο αυχένας του μηρού ενώ αναφορικά με τη θέση του ασθενή, ο ασθενής πρέπει να τοποθετηθεί με το μηριαίο οστό ίσιο πάνω στην κλίνη, με το πόδι να περιστρέφεται εσωτερικά κατά 15°με 25° ώστε ο αυχένας του μηρού να είναι παράλληλος προς το τραπέζι και ο ελάσσων τροχαντήρας να κρύβεται όσο το δυνατόν περισσότερο (2,8-10). Η μέτρηση στο περιφερειακό τμήμα κερκίδος-ωλένης (Peripheral Dual Energy X-Ray Absorptiometry p DXA ) γίνεται στο μη επικρατούν άνω άκρο όταν είναι αδύνατη η μέτρηση στον αυχένα του μηριαίου οστού και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, στην περίπτωση του υπερπαραθυρεοειδισμού και στην περίπτωση των υπέρβαρων ασθενών. Στην περίπτωση του πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμού, η χρησιμότητα της μέτρησης του αντιβράχιου έγκειται στο ότι σαν ασθένεια μειώνει την οστική πυκνότητα περισσότερο στα φλοιώδη οστά και το αντιβράχιο είναι πλούσιο σε φλοιώδες οστό. Από την άλλη στην περίπτωση της παχυσαρκίας η σάρωση στο αντιβράχιο προτιμάται λόγω του μεγέθους του ασθενή που υπερβαίνει τις διαστάσεις του μηχανήματος. Σχετικά με την τοποθέτηση του ασθενή, το αντιβράχιο στηρίζεται στο τραπέζι με το χέρι δεμένο με ιμάντες (9,11,13). Αν η σπονδυλική στήλη κριθεί ακατάλληλη προς εξέταση, ως εναλλακτική λύση υπάρχει η σάρωση στο ισχίο, η οποία συνήθως εκτελείται σε συνδυασμό με την απεικόνιση των Ο1-Ο4 και έχει αποδεδειγμένη συσχέτιση με τη BMD της σπονδυλικής στήλης. Όταν δεν μπορεί να ληφθεί σάρωση ούτε από το ισχίο, συνίσταται η μέτρηση του μη κυρίαρχου αντιβράχιου (9,14). Τέλος η ολόσωμη DXA παρέχει τη μέτρηση της συνολικής αλλά και της επιμέρους τιμής της οστικής πυκνότητας BMD αλλά και της οστικής μάζας BMC, ενώ χρησιμοποιείται πιο συχνά σε καταστάσεις που μπορεί να απαιτούν περιφερειακή ανάλυση όπως η αξιολόγηση της σαρκοπενίας, σε παχύσαρκους, σε αθλητές ή σε ασθενείς που πάσχουν από HIV. Μπορεί να αξιολογήσει την περιφερειακή σύνθεση του σώματος με αρκετά μεγάλη ακρίβεια, ωστόσο παρουσιάζονται κάποια προβλήματα στη χρήση της σε σύγκριση με τη σάρωση συγκεκριμένων σκελετικών περιοχών. Πέρα από τα artifacts και τη σωστή τοποθέτηση του ασθενή, το πρόβλημα έγκειται στην ανάλυση της εικόνας καθώς είναι προσαρμοσμένη για τη μέτρηση όλου του σώματος και τα pixels της εικόνας είναι σε μεγαλύτερα μεγέθη (15-16). Πιθανά λάθη που μπορεί να παρουσιαστούν όταν γίνεται η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μέσω DXA σχετίζονται με τις ενδείξεις που οδηγούν στην ανάγκη της μέτρησης της οστικής πυκνότητας, τον έλεγχο της ποιότητας της εξέτασης, την πραγματοποίηση της εξέτασης αυτής καθ’αυτής και την ανάλυση και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων (17).","abstract_html":"Ο σκελετός αποτελεί το βασικό πυρήνα του ανθρώπινου σώματος. Είναι ένας ζωντανός ιστός που δεν είναι στατικός αλλά προσαρμόζεται καθημερινά στις μηχανικές απαιτήσεις αντιδρώντας με τις βαρυτικές και μυϊκές δυνάμεις, ενώ η αντοχή του εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και συνδέεται με τη θνησιμότητα και την ποιότητα ζωής του πληθυσμού (1). Οι παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά είναι πολλές. Από τις παθήσεις αυτές, η οστεοπόρωση αποτελεί ένα μεγάλης σημασίας πρόβλημα, καθώς εκτός του ότι είναι επίπονη, είναι μια πάθηση από την οποία εκτιμάται ότι θα νοσήσει περίπου το 25% των ανδρών και το 50% των γυναικών ηλικίας άνω των 50 ετών. Επίσης είναι σιωπηλή καθώς πολλές φορές δεν παρουσιάζει συμπτώματα πριν παρουσιαστεί το πρώτο κάταγμα. Η διάγνωση της και γενικά η εκτίμηση της αντοχής του οστού, πραγματοποιείται με τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας (Bone Mineral Density-BMD) (2-5). H οστική πυκνότητα διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Κατά καιρούς έχουν δοθεί από επιστημονικές εταιρείες κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με την ηλικία στην οποία κρίνεται απαραίτητη η μέτρηση της οστικής πυκνότητας, η σκελετική περιοχή που συνίσταται προς εξέταση, υπό ποιες προϋποθέσεις και γενικά οι παράγοντες που καθιστούν κάποιες πληθυσμιακές ομάδες πιο ευπαθείς στο κάταγμα από άλλες. Για παράδειγμα οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αποτελούν μια κατηγορία στην οποία υπάρχει μια προβλέψιμη σχέση μεταξύ της χαμηλής οστικής πυκνότητας και του κινδύνου κατάγματος (6-8). Προκειμένου να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα της μέτρησης η BMD συγκρίνεται είτε με το μέσο όρο της οστικής πυκνότητας των νέων υγιών ενηλίκων είτε με την οστική πυκνότητα ατόμων της ίδιας ηλικιακής ομάδας. Με βάση αυτά προκύπτουν δυο τιμές, με τις οποίες αξιολογείται η οστική πυκνότητα, το T-score και το Z-score (4,9). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας πραγματοποιείται στην κλινική πράξη με τη μέθοδο της απορροφησιομετρίας διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ (Dual energy X-ray Absorptiometry), γνωστή και ως DXA ή DEXA. Η απορροφησιομετρία διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ παρουσιάζει πολυάριθμα πλεονεκτήματα καθώς είναι ευρέως διαθέσιμη και ασφαλής δεδομένου ότι η έκθεση του ασθενή σε ακτινοβολία είναι σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με άλλες μεθόδους (4,7,9). Με βάση τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας η DXA αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης και μπορεί να πραγματοποιηθεί στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, το ισχίο ή το αντιβράχιο (2-5). Η σωστή επιλογή της σκελετικής περιοχής η οποία θα εξεταστεί παίζει κρίσιμο ρόλο στην εγκυρότητα της εξέτασης. Οι παράγοντες που καθορίζουν την επιλογή αυτή έχουν να κάνουν με το ιατρικό ιστορικό του ασθενή, όπως το αν πάσχει από παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά, το αν έχει υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις και γενικά το αν παρουσιάζει οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει υπερεκτίμηση ή υποτίμηση της οστικής πυκνότητας σε μια συγκεκριμένη σκελετική περιοχή, γεγονός που θα την καταστήσει ακατάλληλη προς εξέταση (2). Με βάση τις ανωτέρω οδηγίες για τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης χρησιμοποιούνται για ανάλυση οι τέσσερις σπόνδυλοι Ο1-Ο4, εκτός αν φέρουν κάποια εκτοπισμένη αλλοίωση, artifact, αν υπάρχει κάποιο κάταγμα, κάποια ανατομική ανωμαλία ή αν ο ασθενής πάσχει από σημαντικού βαθμού σκολίωση. Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί και στους τρείς σπονδύλους ή και σε δύο σπονδύλους ανάλογα με την περίπτωση αλλά ουδέποτε σε ένα σπόνδυλο (10-12). Η σωστή θέση του ασθενή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο για την εγκυρότητα της εξέτασης. Στην περίπτωση της σπονδυλικής στήλης ο ασθενής πρέπει να είναι σε ύπτια θέση, η σπονδυλική στήλη πρέπει να εφάπτεται στο τραπέζι, τα πόδια πρέπει να είναι λυγισμένα κατά 90o ώστε να περιοριστεί η οσφυϊκή λόρδωση ενώ το σώμα πρέπει να είναι κεντραρισμένο (9). Η πλάγια (lateral) DXA, πραγματοποιείται στη σπονδυλική στήλη, σε ασθενείς με εκφυλιστικές αλλοιώσεις και μεγάλα αποτιτανωμένα ανευρύσματα κοιλιακής αορτής. H χρησιμότητά της σχετίζεται με την διάγνωση και μόνο οστεοπορωτικών καταγμάτων στη θωρακική και οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και όχι για την μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Αυτό συμβαίνει καθώς η ακρίβεια της μειώνεται λόγω της μείωσης της μετρούμενης περιοχής από τις επικαλύψεις των άνω και κάτω σπονδύλων, από τις κάτω πλευρές και από τα οστά της πυέλου (7,10-12). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην περιοχή του ισχίου (αυχένα μηριαίου οστού) έχει την υψηλότερη και πιο σημαντική προγνωστική αξία για το κάταγμα ισχίου. Σε αυτό το σημείο δεν είναι δυνατή η μέτρηση όταν έχουμε ξένα χειρουργικά υλικά ενώ η περιοχή του Ward πρέπει να αποκλείεται από την αξιολόγηση, καθώς αντιπροσωπεύει μια μικρή ποσότητα οστού, κάτι που μειώνει την ακρίβεια και την αξιοπιστία της εξέτασης. Η προτιμώμενη περιοχή ενδιαφέροντος είναι ο αυχένας του μηρού ενώ αναφορικά με τη θέση του ασθενή, ο ασθενής πρέπει να τοποθετηθεί με το μηριαίο οστό ίσιο πάνω στην κλίνη, με το πόδι να περιστρέφεται εσωτερικά κατά 15°με 25° ώστε ο αυχένας του μηρού να είναι παράλληλος προς το τραπέζι και ο ελάσσων τροχαντήρας να κρύβεται όσο το δυνατόν περισσότερο (2,8-10). Η μέτρηση στο περιφερειακό τμήμα κερκίδος-ωλένης (Peripheral Dual Energy X-Ray Absorptiometry p DXA ) γίνεται στο μη επικρατούν άνω άκρο όταν είναι αδύνατη η μέτρηση στον αυχένα του μηριαίου οστού και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, στην περίπτωση του υπερπαραθυρεοειδισμού και στην περίπτωση των υπέρβαρων ασθενών. Στην περίπτωση του πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμού, η χρησιμότητα της μέτρησης του αντιβράχιου έγκειται στο ότι σαν ασθένεια μειώνει την οστική πυκνότητα περισσότερο στα φλοιώδη οστά και το αντιβράχιο είναι πλούσιο σε φλοιώδες οστό. Από την άλλη στην περίπτωση της παχυσαρκίας η σάρωση στο αντιβράχιο προτιμάται λόγω του μεγέθους του ασθενή που υπερβαίνει τις διαστάσεις του μηχανήματος. Σχετικά με την τοποθέτηση του ασθενή, το αντιβράχιο στηρίζεται στο τραπέζι με το χέρι δεμένο με ιμάντες (9,11,13). Αν η σπονδυλική στήλη κριθεί ακατάλληλη προς εξέταση, ως εναλλακτική λύση υπάρχει η σάρωση στο ισχίο, η οποία συνήθως εκτελείται σε συνδυασμό με την απεικόνιση των Ο1-Ο4 και έχει αποδεδειγμένη συσχέτιση με τη BMD της σπονδυλικής στήλης. Όταν δεν μπορεί να ληφθεί σάρωση ούτε από το ισχίο, συνίσταται η μέτρηση του μη κυρίαρχου αντιβράχιου (9,14). Τέλος η ολόσωμη DXA παρέχει τη μέτρηση της συνολικής αλλά και της επιμέρους τιμής της οστικής πυκνότητας BMD αλλά και της οστικής μάζας BMC, ενώ χρησιμοποιείται πιο συχνά σε καταστάσεις που μπορεί να απαιτούν περιφερειακή ανάλυση όπως η αξιολόγηση της σαρκοπενίας, σε παχύσαρκους, σε αθλητές ή σε ασθενείς που πάσχουν από HIV. Μπορεί να αξιολογήσει την περιφερειακή σύνθεση του σώματος με αρκετά μεγάλη ακρίβεια, ωστόσο παρουσιάζονται κάποια προβλήματα στη χρήση της σε σύγκριση με τη σάρωση συγκεκριμένων σκελετικών περιοχών. Πέρα από τα artifacts και τη σωστή τοποθέτηση του ασθενή, το πρόβλημα έγκειται στην ανάλυση της εικόνας καθώς είναι προσαρμοσμένη για τη μέτρηση όλου του σώματος και τα pixels της εικόνας είναι σε μεγαλύτερα μεγέθη (15-16). Πιθανά λάθη που μπορεί να παρουσιαστούν όταν γίνεται η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μέσω DXA σχετίζονται με τις ενδείξεις που οδηγούν στην ανάγκη της μέτρησης της οστικής πυκνότητας, τον έλεγχο της ποιότητας της εξέτασης, την πραγματοποίηση της εξέτασης αυτής καθ’αυτής και την ανάλυση και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων (17).","abstract_has_math":false,"creators":["Θέμελη Τατιάνα","Themeli Tatiana"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:43:59Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2963487"],"render_values":[{"text":"uoadl:2963487","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2963487","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2963487","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2963487","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Θέμελη Τατιάνα","Themeli Tatiana"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2963487","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2963487"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο σκελετός αποτελεί το βασικό πυρήνα του ανθρώπινου σώματος. Είναι ένας ζωντανός ιστός που δεν είναι στατικός αλλά προσαρμόζεται καθημερινά στις μηχανικές απαιτήσεις αντιδρώντας με τις βαρυτικές και μυϊκές δυνάμεις, ενώ η αντοχή του εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και συνδέεται με τη θνησιμότητα και την ποιότητα ζωής του πληθυσμού (1). Οι παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά είναι πολλές. Από τις παθήσεις αυτές, η οστεοπόρωση αποτελεί ένα μεγάλης σημασίας πρόβλημα, καθώς εκτός του ότι είναι επίπονη, είναι μια πάθηση από την οποία εκτιμάται ότι θα νοσήσει περίπου το 25% των ανδρών και το 50% των γυναικών ηλικίας άνω των 50 ετών. Επίσης είναι σιωπηλή καθώς πολλές φορές δεν παρουσιάζει συμπτώματα πριν παρουσιαστεί το πρώτο κάταγμα. Η διάγνωση της και γενικά η εκτίμηση της αντοχής του οστού, πραγματοποιείται με τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας (Bone Mineral Density-BMD) (2-5). H οστική πυκνότητα διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Κατά καιρούς έχουν δοθεί από επιστημονικές εταιρείες κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με την ηλικία στην οποία κρίνεται απαραίτητη η μέτρηση της οστικής πυκνότητας, η σκελετική περιοχή που συνίσταται προς εξέταση, υπό ποιες προϋποθέσεις και γενικά οι παράγοντες που καθιστούν κάποιες πληθυσμιακές ομάδες πιο ευπαθείς στο κάταγμα από άλλες. Για παράδειγμα οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αποτελούν μια κατηγορία στην οποία υπάρχει μια προβλέψιμη σχέση μεταξύ της χαμηλής οστικής πυκνότητας και του κινδύνου κατάγματος (6-8). Προκειμένου να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα της μέτρησης η BMD συγκρίνεται είτε με το μέσο όρο της οστικής πυκνότητας των νέων υγιών ενηλίκων είτε με την οστική πυκνότητα ατόμων της ίδιας ηλικιακής ομάδας. Με βάση αυτά προκύπτουν δυο τιμές, με τις οποίες αξιολογείται η οστική πυκνότητα, το T-score και το Z-score (4,9). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας πραγματοποιείται στην κλινική πράξη με τη μέθοδο της απορροφησιομετρίας διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ (Dual energy X-ray Absorptiometry), γνωστή και ως DXA ή DEXA. Η απορροφησιομετρία διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ παρουσιάζει πολυάριθμα πλεονεκτήματα καθώς είναι ευρέως διαθέσιμη και ασφαλής δεδομένου ότι η έκθεση του ασθενή σε ακτινοβολία είναι σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με άλλες μεθόδους (4,7,9). Με βάση τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας η DXA αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης και μπορεί να πραγματοποιηθεί στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, το ισχίο ή το αντιβράχιο (2-5). Η σωστή επιλογή της σκελετικής περιοχής η οποία θα εξεταστεί παίζει κρίσιμο ρόλο στην εγκυρότητα της εξέτασης. Οι παράγοντες που καθορίζουν την επιλογή αυτή έχουν να κάνουν με το ιατρικό ιστορικό του ασθενή, όπως το αν πάσχει από παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά, το αν έχει υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις και γενικά το αν παρουσιάζει οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει υπερεκτίμηση ή υποτίμηση της οστικής πυκνότητας σε μια συγκεκριμένη σκελετική περιοχή, γεγονός που θα την καταστήσει ακατάλληλη προς εξέταση (2). Με βάση τις ανωτέρω οδηγίες για τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης χρησιμοποιούνται για ανάλυση οι τέσσερις σπόνδυλοι Ο1-Ο4, εκτός αν φέρουν κάποια εκτοπισμένη αλλοίωση, artifact, αν υπάρχει κάποιο κάταγμα, κάποια ανατομική ανωμαλία ή αν ο ασθενής πάσχει από σημαντικού βαθμού σκολίωση. Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί και στους τρείς σπονδύλους ή και σε δύο σπονδύλους ανάλογα με την περίπτωση αλλά ουδέποτε σε ένα σπόνδυλο (10-12). Η σωστή θέση του ασθενή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο για την εγκυρότητα της εξέτασης. Στην περίπτωση της σπονδυλικής στήλης ο ασθενής πρέπει να είναι σε ύπτια θέση, η σπονδυλική στήλη πρέπει να εφάπτεται στο τραπέζι, τα πόδια πρέπει να είναι λυγισμένα κατά 90o ώστε να περιοριστεί η οσφυϊκή λόρδωση ενώ το σώμα πρέπει να είναι κεντραρισμένο (9). Η πλάγια (lateral) DXA, πραγματοποιείται στη σπονδυλική στήλη, σε ασθενείς με εκφυλιστικές αλλοιώσεις και μεγάλα αποτιτανωμένα ανευρύσματα κοιλιακής αορτής. H χρησιμότητά της σχετίζεται με την διάγνωση και μόνο οστεοπορωτικών καταγμάτων στη θωρακική και οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και όχι για την μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Αυτό συμβαίνει καθώς η ακρίβεια της μειώνεται λόγω της μείωσης της μετρούμενης περιοχής από τις επικαλύψεις των άνω και κάτω σπονδύλων, από τις κάτω πλευρές και από τα οστά της πυέλου (7,10-12). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην περιοχή του ισχίου (αυχένα μηριαίου οστού) έχει την υψηλότερη και πιο σημαντική προγνωστική αξία για το κάταγμα ισχίου. Σε αυτό το σημείο δεν είναι δυνατή η μέτρηση όταν έχουμε ξένα χειρουργικά υλικά ενώ η περιοχή του Ward πρέπει να αποκλείεται από την αξιολόγηση, καθώς αντιπροσωπεύει μια μικρή ποσότητα οστού, κάτι που μειώνει την ακρίβεια και την αξιοπιστία της εξέτασης. Η προτιμώμενη περιοχή ενδιαφέροντος είναι ο αυχένας του μηρού ενώ αναφορικά με τη θέση του ασθενή, ο ασθενής πρέπει να τοποθετηθεί με το μηριαίο οστό ίσιο πάνω στην κλίνη, με το πόδι να περιστρέφεται εσωτερικά κατά 15°με 25° ώστε ο αυχένας του μηρού να είναι παράλληλος προς το τραπέζι και ο ελάσσων τροχαντήρας να κρύβεται όσο το δυνατόν περισσότερο (2,8-10). Η μέτρηση στο περιφερειακό τμήμα κερκίδος-ωλένης (Peripheral Dual Energy X-Ray Absorptiometry p DXA ) γίνεται στο μη επικρατούν άνω άκρο όταν είναι αδύνατη η μέτρηση στον αυχένα του μηριαίου οστού και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, στην περίπτωση του υπερπαραθυρεοειδισμού και στην περίπτωση των υπέρβαρων ασθενών. Στην περίπτωση του πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμού, η χρησιμότητα της μέτρησης του αντιβράχιου έγκειται στο ότι σαν ασθένεια μειώνει την οστική πυκνότητα περισσότερο στα φλοιώδη οστά και το αντιβράχιο είναι πλούσιο σε φλοιώδες οστό. Από την άλλη στην περίπτωση της παχυσαρκίας η σάρωση στο αντιβράχιο προτιμάται λόγω του μεγέθους του ασθενή που υπερβαίνει τις διαστάσεις του μηχανήματος. Σχετικά με την τοποθέτηση του ασθενή, το αντιβράχιο στηρίζεται στο τραπέζι με το χέρι δεμένο με ιμάντες (9,11,13). Αν η σπονδυλική στήλη κριθεί ακατάλληλη προς εξέταση, ως εναλλακτική λύση υπάρχει η σάρωση στο ισχίο, η οποία συνήθως εκτελείται σε συνδυασμό με την απεικόνιση των Ο1-Ο4 και έχει αποδεδειγμένη συσχέτιση με τη BMD της σπονδυλικής στήλης. Όταν δεν μπορεί να ληφθεί σάρωση ούτε από το ισχίο, συνίσταται η μέτρηση του μη κυρίαρχου αντιβράχιου (9,14). Τέλος η ολόσωμη DXA παρέχει τη μέτρηση της συνολικής αλλά και της επιμέρους τιμής της οστικής πυκνότητας BMD αλλά και της οστικής μάζας BMC, ενώ χρησιμοποιείται πιο συχνά σε καταστάσεις που μπορεί να απαιτούν περιφερειακή ανάλυση όπως η αξιολόγηση της σαρκοπενίας, σε παχύσαρκους, σε αθλητές ή σε ασθενείς που πάσχουν από HIV. Μπορεί να αξιολογήσει την περιφερειακή σύνθεση του σώματος με αρκετά μεγάλη ακρίβεια, ωστόσο παρουσιάζονται κάποια προβλήματα στη χρήση της σε σύγκριση με τη σάρωση συγκεκριμένων σκελετικών περιοχών. Πέρα από τα artifacts και τη σωστή τοποθέτηση του ασθενή, το πρόβλημα έγκειται στην ανάλυση της εικόνας καθώς είναι προσαρμοσμένη για τη μέτρηση όλου του σώματος και τα pixels της εικόνας είναι σε μεγαλύτερα μεγέθη (15-16). Πιθανά λάθη που μπορεί να παρουσιαστούν όταν γίνεται η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μέσω DXA σχετίζονται με τις ενδείξεις που οδηγούν στην ανάγκη της μέτρησης της οστικής πυκνότητας, τον έλεγχο της ποιότητας της εξέτασης, την πραγματοποίηση της εξέτασης αυτής καθ’αυτής και την ανάλυση και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων (17).","The human skeleton is the core of the human body. It’s a living tissue that is not static but it adapts in a daily basis to the mechanical requirements through it’s interaction with gravitational and muscular forces exerted on it. Its resilience depends on many factors and is linked to mortality and quality of life (1). The medical conditions affecting the bones are many. Of these conditions, osteoporosis is a major problem, as besides being painful, it is estimated that is a disease from which will suffer approximately 25% of men and 50% of women over 50 years of age. As a disease it is also silent as many times it shows no symptoms before the first fracture occurs. The diagnosis, and generally the assessment of bone strength, is carried out by measuring the bone density (Bone Mineral Density-BMD) (2-5). Bone density differs according to age and gender. From time to time, scientific societies have given some guidelines regarding the age at which it is considered necessary for the bone density to be measured, which skeletal sides are suitable for examinantion and under what conditions and generally the factors that make some population groups more vulnerable to bone fracture than others. For example, the postmenopausal women are a category in which there is a predictable connection between low bone density and fracture risk (6-8). In order to evaluate the result of the measurement, BMD is compared either with the average bone density of young healthy adults or with the bone density of individuals of the same age group. Based on these, two values are obtained, by which bone density is assessed .The T-score and the Z-score (4,9). The measurement of bone density is performed in clinical practice by the method of dual energy X-ray Absorptiometry (DXA), also known as DXA or DEXA. The method of X-ray dual-energy Absorptiometry has numerous advantages as it is widely available and safe since the patient's exposure to radiation is significantly lower compared to other methods (4,7,9). According to the World Health Organization DXA is the method prefered for the diagnosis of osteoporosis and it can be performed at the lumbar spine, hip or forearm. (2-5). The correct selection of the skeletal side to be examined plays a crucial role in the validity of the examination. The factors that determine this choice have to do with the patient's medical history, such as whether he suffers from bone-affecting conditions, whether he has undergone surgical procedures on the bones and generally whether there is anything that can cause an overestimation or underestimation of bone density in a particular skeletal area which will make it unsuitable for evaluation (2). Based on the above instructions, regarding the measurement of bone density at the lumbar spine, the four vertebrae T1-T4 are used for the analysis, unless there are some factors that make them unsuitable, such as displaced lesions, artifacts, fractures, anatomical abnormalities or if the patient suffers from scoliosis in a significant degree. The measurement of bone density can be performed on all three vertebrae or on two vertebrae depending on the case but never on one vertebra (10-12). The correct positioning of the patient also plays an important role for the validity of the examination.At the measurement of the BMD at the spine the patient should be placed in the supine position, the body must be centered, the spine adjacent to the table and the legs bent by 90o in order to limit the lumbar lordosis (9). The lateral DXA, is performed on the spine in patients with degenerative lesions and large calcified aneurysms of the abdominal aorta. Ιt’s use is related to the diagnosis of osteoporotic fractures only in the thoracic and lumbar spine, and not for the measurement of bone density. This happens as its accuracy decreases due to the reduction of the measured area from the overlaps of the upper and lower vertebrae, from the lower ribs and the pelvic bones (7,10-12). The measurement of bone density at the femoral neck area has the highest and most important predictive value for hip fracture. This area is not indicated for measurment when there is the presence of foreign surgical materials. The Ward area should be excluded from the evaluation as it represents a small amount of bone, which reduces the accuracy and reliability of the examination. The preferred area of interest is the femoral neck while regarding the positioning of the patient, the patient should be placed with the femur straight on the bed, with the leg rotated internally by 15°to 25° so that the femoral neck is parallel to the table and the minor trochanter is hidden as much as possible (2,8-10). The measurement at the peripheral tribune-ulna section-forearm (Peripheral Dual Energy X-Ray Absorptiometry p DXA) is performed on the non-dominant upper limb when the measurement of the femoral neck and the lumbar spine is not indicated beause of artifacts, in the case of hyperparathyroidism and in the case of overweight patients. In the case of primary hyperparathyroidism, the utility of measuring the forearm lies in the fact that the disease affecs mostly the cortical bones (reduction of BMD) and the forearm is rich in cortical bone. On the other hand, in the case of obesity the scan on the forearm is preferred because of the size of the patient that often is exceeding the dimensions of the machine. About the positioning of the patient, the forearm rests on the table with the hand tied with straps (9,11,13). If the spine is considered unsuitable for examination the scan of the hip is used as an alternative. It is usually performed in combination with the imaging of the T1-T4 and has a proven association with the BMD of the spine. When the hip is also unsuitable for evaluation it is recommended to measure the non-dominant forearm (9,14). The total body DXA provides the measurement of the total and individual value of bone density BMD and bone mass BMC . It is used more often in situations that may require regional analysis such as sarcopenia evaluation, in obese patients, athletes or patients suffering from HIV. It can assess the peripheral composition of the body with high accuracy but regarding its use, compared to the scanning of spesific skeletal sides, there are some problems that occur. These problems are related to the artifacts and the correct positioning of the patient which can be more complicated compared to the traditional scanning areas. But the main problem lies in the resolution of the image because as the total body DXA is adapted for the measurement of the whole body, the pixels of the image are in larger sizes (15-16). Possible errors that may occur when measuring bone density using DXA are related to the indications that lead to the nececity of measuring the bone density, the quality control of the examination, the carrying out of the examination itself and the analysis and interpretation of the results (17)."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Επιλογή της σκελετικής περιοχής για την εκτίμηση της οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DXA"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Θέμελη Τατιάνα","Themeli Tatiana"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Ο σκελετός αποτελεί το βασικό πυρήνα του ανθρώπινου σώματος. Είναι ένας ζωντανός ιστός που δεν είναι στατικός αλλά προσαρμόζεται καθημερινά στις μηχανικές απαιτήσεις αντιδρώντας με τις βαρυτικές και μυϊκές δυνάμεις, ενώ η αντοχή του εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και συνδέεται με τη θνησιμότητα και την ποιότητα ζωής του πληθυσμού (1). Οι παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά είναι πολλές. Από τις παθήσεις αυτές, η οστεοπόρωση αποτελεί ένα μεγάλης σημασίας πρόβλημα, καθώς εκτός του ότι είναι επίπονη, είναι μια πάθηση από την οποία εκτιμάται ότι θα νοσήσει περίπου το 25% των ανδρών και το 50% των γυναικών ηλικίας άνω των 50 ετών. Επίσης είναι σιωπηλή καθώς πολλές φορές δεν παρουσιάζει συμπτώματα πριν παρουσιαστεί το πρώτο κάταγμα. Η διάγνωση της και γενικά η εκτίμηση της αντοχής του οστού, πραγματοποιείται με τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας (Bone Mineral Density-BMD) (2-5). H οστική πυκνότητα διαφέρει ανάλογα με την ηλικία και το φύλο. Κατά καιρούς έχουν δοθεί από επιστημονικές εταιρείες κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με την ηλικία στην οποία κρίνεται απαραίτητη η μέτρηση της οστικής πυκνότητας, η σκελετική περιοχή που συνίσταται προς εξέταση, υπό ποιες προϋποθέσεις και γενικά οι παράγοντες που καθιστούν κάποιες πληθυσμιακές ομάδες πιο ευπαθείς στο κάταγμα από άλλες. Για παράδειγμα οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αποτελούν μια κατηγορία στην οποία υπάρχει μια προβλέψιμη σχέση μεταξύ της χαμηλής οστικής πυκνότητας και του κινδύνου κατάγματος (6-8). Προκειμένου να αξιολογηθεί το αποτέλεσμα της μέτρησης η BMD συγκρίνεται είτε με το μέσο όρο της οστικής πυκνότητας των νέων υγιών ενηλίκων είτε με την οστική πυκνότητα ατόμων της ίδιας ηλικιακής ομάδας. Με βάση αυτά προκύπτουν δυο τιμές, με τις οποίες αξιολογείται η οστική πυκνότητα, το T-score και το Z-score (4,9). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας πραγματοποιείται στην κλινική πράξη με τη μέθοδο της απορροφησιομετρίας διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ (Dual energy X-ray Absorptiometry), γνωστή και ως DXA ή DEXA. Η απορροφησιομετρία διπλοενεργειακής δέσμης ακτινών Χ παρουσιάζει πολυάριθμα πλεονεκτήματα καθώς είναι ευρέως διαθέσιμη και ασφαλής δεδομένου ότι η έκθεση του ασθενή σε ακτινοβολία είναι σημαντικά χαμηλότερη σε σύγκριση με άλλες μεθόδους (4,7,9). Με βάση τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας η DXA αποτελεί τη μέθοδο εκλογής για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης και μπορεί να πραγματοποιηθεί στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, το ισχίο ή το αντιβράχιο (2-5). Η σωστή επιλογή της σκελετικής περιοχής η οποία θα εξεταστεί παίζει κρίσιμο ρόλο στην εγκυρότητα της εξέτασης. Οι παράγοντες που καθορίζουν την επιλογή αυτή έχουν να κάνουν με το ιατρικό ιστορικό του ασθενή, όπως το αν πάσχει από παθήσεις που επηρεάζουν τα οστά, το αν έχει υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις και γενικά το αν παρουσιάζει οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει υπερεκτίμηση ή υποτίμηση της οστικής πυκνότητας σε μια συγκεκριμένη σκελετική περιοχή, γεγονός που θα την καταστήσει ακατάλληλη προς εξέταση (2). Με βάση τις ανωτέρω οδηγίες για τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης χρησιμοποιούνται για ανάλυση οι τέσσερις σπόνδυλοι Ο1-Ο4, εκτός αν φέρουν κάποια εκτοπισμένη αλλοίωση, artifact, αν υπάρχει κάποιο κάταγμα, κάποια ανατομική ανωμαλία ή αν ο ασθενής πάσχει από σημαντικού βαθμού σκολίωση. Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μπορεί να πραγματοποιηθεί και στους τρείς σπονδύλους ή και σε δύο σπονδύλους ανάλογα με την περίπτωση αλλά ουδέποτε σε ένα σπόνδυλο (10-12). Η σωστή θέση του ασθενή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο για την εγκυρότητα της εξέτασης. Στην περίπτωση της σπονδυλικής στήλης ο ασθενής πρέπει να είναι σε ύπτια θέση, η σπονδυλική στήλη πρέπει να εφάπτεται στο τραπέζι, τα πόδια πρέπει να είναι λυγισμένα κατά 90o ώστε να περιοριστεί η οσφυϊκή λόρδωση ενώ το σώμα πρέπει να είναι κεντραρισμένο (9). Η πλάγια (lateral) DXA, πραγματοποιείται στη σπονδυλική στήλη, σε ασθενείς με εκφυλιστικές αλλοιώσεις και μεγάλα αποτιτανωμένα ανευρύσματα κοιλιακής αορτής. H χρησιμότητά της σχετίζεται με την διάγνωση και μόνο οστεοπορωτικών καταγμάτων στη θωρακική και οσφυική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, και όχι για την μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Αυτό συμβαίνει καθώς η ακρίβεια της μειώνεται λόγω της μείωσης της μετρούμενης περιοχής από τις επικαλύψεις των άνω και κάτω σπονδύλων, από τις κάτω πλευρές και από τα οστά της πυέλου (7,10-12). Η μέτρηση της οστικής πυκνότητας στην περιοχή του ισχίου (αυχένα μηριαίου οστού) έχει την υψηλότερη και πιο σημαντική προγνωστική αξία για το κάταγμα ισχίου. Σε αυτό το σημείο δεν είναι δυνατή η μέτρηση όταν έχουμε ξένα χειρουργικά υλικά ενώ η περιοχή του Ward πρέπει να αποκλείεται από την αξιολόγηση, καθώς αντιπροσωπεύει μια μικρή ποσότητα οστού, κάτι που μειώνει την ακρίβεια και την αξιοπιστία της εξέτασης. Η προτιμώμενη περιοχή ενδιαφέροντος είναι ο αυχένας του μηρού ενώ αναφορικά με τη θέση του ασθενή, ο ασθενής πρέπει να τοποθετηθεί με το μηριαίο οστό ίσιο πάνω στην κλίνη, με το πόδι να περιστρέφεται εσωτερικά κατά 15°με 25° ώστε ο αυχένας του μηρού να είναι παράλληλος προς το τραπέζι και ο ελάσσων τροχαντήρας να κρύβεται όσο το δυνατόν περισσότερο (2,8-10). Η μέτρηση στο περιφερειακό τμήμα κερκίδος-ωλένης (Peripheral Dual Energy X-Ray Absorptiometry p DXA ) γίνεται στο μη επικρατούν άνω άκρο όταν είναι αδύνατη η μέτρηση στον αυχένα του μηριαίου οστού και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, στην περίπτωση του υπερπαραθυρεοειδισμού και στην περίπτωση των υπέρβαρων ασθενών. Στην περίπτωση του πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμού, η χρησιμότητα της μέτρησης του αντιβράχιου έγκειται στο ότι σαν ασθένεια μειώνει την οστική πυκνότητα περισσότερο στα φλοιώδη οστά και το αντιβράχιο είναι πλούσιο σε φλοιώδες οστό. Από την άλλη στην περίπτωση της παχυσαρκίας η σάρωση στο αντιβράχιο προτιμάται λόγω του μεγέθους του ασθενή που υπερβαίνει τις διαστάσεις του μηχανήματος. Σχετικά με την τοποθέτηση του ασθενή, το αντιβράχιο στηρίζεται στο τραπέζι με το χέρι δεμένο με ιμάντες (9,11,13). Αν η σπονδυλική στήλη κριθεί ακατάλληλη προς εξέταση, ως εναλλακτική λύση υπάρχει η σάρωση στο ισχίο, η οποία συνήθως εκτελείται σε συνδυασμό με την απεικόνιση των Ο1-Ο4 και έχει αποδεδειγμένη συσχέτιση με τη BMD της σπονδυλικής στήλης. Όταν δεν μπορεί να ληφθεί σάρωση ούτε από το ισχίο, συνίσταται η μέτρηση του μη κυρίαρχου αντιβράχιου (9,14). Τέλος η ολόσωμη DXA παρέχει τη μέτρηση της συνολικής αλλά και της επιμέρους τιμής της οστικής πυκνότητας BMD αλλά και της οστικής μάζας BMC, ενώ χρησιμοποιείται πιο συχνά σε καταστάσεις που μπορεί να απαιτούν περιφερειακή ανάλυση όπως η αξιολόγηση της σαρκοπενίας, σε παχύσαρκους, σε αθλητές ή σε ασθενείς που πάσχουν από HIV. Μπορεί να αξιολογήσει την περιφερειακή σύνθεση του σώματος με αρκετά μεγάλη ακρίβεια, ωστόσο παρουσιάζονται κάποια προβλήματα στη χρήση της σε σύγκριση με τη σάρωση συγκεκριμένων σκελετικών περιοχών. Πέρα από τα artifacts και τη σωστή τοποθέτηση του ασθενή, το πρόβλημα έγκειται στην ανάλυση της εικόνας καθώς είναι προσαρμοσμένη για τη μέτρηση όλου του σώματος και τα pixels της εικόνας είναι σε μεγαλύτερα μεγέθη (15-16). Πιθανά λάθη που μπορεί να παρουσιαστούν όταν γίνεται η μέτρηση της οστικής πυκνότητας μέσω DXA σχετίζονται με τις ενδείξεις που οδηγούν στην ανάγκη της μέτρησης της οστικής πυκνότητας, τον έλεγχο της ποιότητας της εξέτασης, την πραγματοποίηση της εξέτασης αυτής καθ’αυτής και την ανάλυση και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων (17).","The human skeleton is the core of the human body. It’s a living tissue that is not static but it adapts in a daily basis to the mechanical requirements through it’s interaction with gravitational and muscular forces exerted on it. Its resilience depends on many factors and is linked to mortality and quality of life (1). The medical conditions affecting the bones are many. Of these conditions, osteoporosis is a major problem, as besides being painful, it is estimated that is a disease from which will suffer approximately 25% of men and 50% of women over 50 years of age. As a disease it is also silent as many times it shows no symptoms before the first fracture occurs. The diagnosis, and generally the assessment of bone strength, is carried out by measuring the bone density (Bone Mineral Density-BMD) (2-5). Bone density differs according to age and gender. From time to time, scientific societies have given some guidelines regarding the age at which it is considered necessary for the bone density to be measured, which skeletal sides are suitable for examinantion and under what conditions and generally the factors that make some population groups more vulnerable to bone fracture than others. For example, the postmenopausal women are a category in which there is a predictable connection between low bone density and fracture risk (6-8). In order to evaluate the result of the measurement, BMD is compared either with the average bone density of young healthy adults or with the bone density of individuals of the same age group. Based on these, two values are obtained, by which bone density is assessed .The T-score and the Z-score (4,9). The measurement of bone density is performed in clinical practice by the method of dual energy X-ray Absorptiometry (DXA), also known as DXA or DEXA. The method of X-ray dual-energy Absorptiometry has numerous advantages as it is widely available and safe since the patient's exposure to radiation is significantly lower compared to other methods (4,7,9). According to the World Health Organization DXA is the method prefered for the diagnosis of osteoporosis and it can be performed at the lumbar spine, hip or forearm. (2-5). The correct selection of the skeletal side to be examined plays a crucial role in the validity of the examination. The factors that determine this choice have to do with the patient's medical history, such as whether he suffers from bone-affecting conditions, whether he has undergone surgical procedures on the bones and generally whether there is anything that can cause an overestimation or underestimation of bone density in a particular skeletal area which will make it unsuitable for evaluation (2). Based on the above instructions, regarding the measurement of bone density at the lumbar spine, the four vertebrae T1-T4 are used for the analysis, unless there are some factors that make them unsuitable, such as displaced lesions, artifacts, fractures, anatomical abnormalities or if the patient suffers from scoliosis in a significant degree. The measurement of bone density can be performed on all three vertebrae or on two vertebrae depending on the case but never on one vertebra (10-12). The correct positioning of the patient also plays an important role for the validity of the examination.At the measurement of the BMD at the spine the patient should be placed in the supine position, the body must be centered, the spine adjacent to the table and the legs bent by 90o in order to limit the lumbar lordosis (9). The lateral DXA, is performed on the spine in patients with degenerative lesions and large calcified aneurysms of the abdominal aorta. Ιt’s use is related to the diagnosis of osteoporotic fractures only in the thoracic and lumbar spine, and not for the measurement of bone density. This happens as its accuracy decreases due to the reduction of the measured area from the overlaps of the upper and lower vertebrae, from the lower ribs and the pelvic bones (7,10-12). The measurement of bone density at the femoral neck area has the highest and most important predictive value for hip fracture. This area is not indicated for measurment when there is the presence of foreign surgical materials. The Ward area should be excluded from the evaluation as it represents a small amount of bone, which reduces the accuracy and reliability of the examination. The preferred area of interest is the femoral neck while regarding the positioning of the patient, the patient should be placed with the femur straight on the bed, with the leg rotated internally by 15°to 25° so that the femoral neck is parallel to the table and the minor trochanter is hidden as much as possible (2,8-10). The measurement at the peripheral tribune-ulna section-forearm (Peripheral Dual Energy X-Ray Absorptiometry p DXA) is performed on the non-dominant upper limb when the measurement of the femoral neck and the lumbar spine is not indicated beause of artifacts, in the case of hyperparathyroidism and in the case of overweight patients. In the case of primary hyperparathyroidism, the utility of measuring the forearm lies in the fact that the disease affecs mostly the cortical bones (reduction of BMD) and the forearm is rich in cortical bone. On the other hand, in the case of obesity the scan on the forearm is preferred because of the size of the patient that often is exceeding the dimensions of the machine. About the positioning of the patient, the forearm rests on the table with the hand tied with straps (9,11,13). If the spine is considered unsuitable for examination the scan of the hip is used as an alternative. It is usually performed in combination with the imaging of the T1-T4 and has a proven association with the BMD of the spine. When the hip is also unsuitable for evaluation it is recommended to measure the non-dominant forearm (9,14). The total body DXA provides the measurement of the total and individual value of bone density BMD and bone mass BMC . It is used more often in situations that may require regional analysis such as sarcopenia evaluation, in obese patients, athletes or patients suffering from HIV. It can assess the peripheral composition of the body with high accuracy but regarding its use, compared to the scanning of spesific skeletal sides, there are some problems that occur. These problems are related to the artifacts and the correct positioning of the patient which can be more complicated compared to the traditional scanning areas. But the main problem lies in the resolution of the image because as the total body DXA is adapted for the measurement of the whole body, the pixels of the image are in larger sizes (15-16). Possible errors that may occur when measuring bone density using DXA are related to the indications that lead to the nececity of measuring the bone density, the quality control of the examination, the carrying out of the examination itself and the analysis and interpretation of the results (17)."],"dc:identifier":["uoadl:2963487","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2963487"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Επιλογή της σκελετικής περιοχής για την εκτίμηση της οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DXA"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:43:59Z"}