{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2964455"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2964455","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Γενετική μελέτη κληρονομικών αταξιών σε Έλληνες ασθενείς","abstract":"Οι κληρονομικές αταξίες αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νευρογενετικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από εκφύλιση της παρεγκεφαλίδας και των συνδέσεών της. Στο πλαίσιο της γενετικής διερεύνησης των κληρονομικών αταξιών η παρούσα εργασία επικεντρώθηκε στη μελέτη του συνδρόμου εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία (FXTAS). Στο παρόν, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε τη συχνότητα, το γονοτυπικό και το φαινοτυπικό προφίλ του συνδρόμου σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Το σύνδρομο εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία είναι μια νευροεκφυλιστική διαταραχή όψιμης έναρξης, που προκαλείται κυρίως σε άνδρες και χαρακτηρίζεται από σειρά νευρολογικών συμπτωμάτων. Το σύνδρομο έχει γενετική βάση και συγκεκριμένα προκαλείται από την επέκταση μιας τρινουκλεοτιδικής (CGG) επανάληψης στο εύρος της προμετάλλαξης (55 έως 200 επαναλήψεις CGG), η οποία εδράζεται στην 5΄ μη μεταφραζόμενη περιοχή του γονιδίου FMR1. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη επανάληψη στο εύρος της πλήρους μεταλλαγής (πάνω από 200 επαναλήψεις) προκαλεί το κλασσικό σύνδρομο του εύθραστου Χ (Fragile X Syndrome). Το προμεταλλαγμένο γονίδιο του FXTAS φαίνεται να αποκτά μία νέα τοξική για το κύτταρο λειτουργία (gain-of-function) σε επίπεδο RNA. Από ιστοπαθολογικής πλευράς, η νόσος χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ηωσινοφιλικών ενδοπυρηνικών εγκλείστων, θετικών για ουβικουιτίνη, στους πυρήνες των νευρώνων και των αστροκυττάρων. Όσον αφορά τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου, ως βασικά χαρακτηρίζονται η αταξία βάδισης και ο τρόμος ενεργείας, και ως δευτερεύοντα χαρακτηρίζονται ο παρκινσονισμός, η γνωσιακή έκπτωση και η πολυνευροπάθεια. Στο πλαίσια της διαφορικής διάγνωσης το σύνδρομο συχνά διαγιγνώσκεται εσφαλμένα ως ιδιοπαθής παρεγκεφαλιφική αταξία ή ως νόσος του Parkinson. Για τη διάγνωση του FXTAS απαιτείται γενετικός έλεγχος για την επιβεβαίωση της παραπάνω προμετάλλαξης. Στην παρούσα μελέτη από μια ομάδα 454 ασθενών-δεικτών, που είχαν παραπεμφθεί για γενετική διάγνωση στη Μονάδα Νευρογενετικής και είχαν βρεθεί αρνητικοί για τις πιο κοινές παρεγκεφαλιδικές αταξίες (SCA1, 2, 3, 6, 7), επελέγησαν 92 ασθενείς όψιμης έναρξης, κλινικά χαρακτηριζόμενοι από αταξία (100%), τρόμο (19%), πολυνευροπάθεια (14%), παρκινσονισμό (9,8%) και γνωσιακή έκπτωση (8,7%) για να διερευνηθούν περαιτέρω για FXTAS. Για τον εντοπισμό των CGG επαναλήψεων ακολουθήθηκε η παρακάτω μεθοδολογία. Αρχικά το DNA απομονώθηκε από λευκοκύτταρα περιφερικού αίματος. Στη συνέχεια, για την γονοτύπηση των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (Polymerase chain reaction - PCR). Τα προϊόντα PCR που προέκυψαν, ηλεκτροφορήθηκαν αρχικά σε πήκτωμα αγαρόζης και στη συνέχεια αναλύθηκαν με ηλεκτροφόρηση τριχοειδούς σε γενετικό αναλυτή. Τέλος ακολούθησε η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που πραγματοποιήθηκε in silico με κατάλληλα λογισμικά προγράμματα. Από την παραπάνω πειραματική διαδικασία εντοπίστηκαν δύο φορείς της προμετάλλαξης του γονιδίου FMR1 και έτσι το ποσοστό εμφάνισης της νόσου στους αταξικούς ασθενείς υπολογίστηκε στο 2,2%. Το ποσοστό αυτό δεν παρουσιάζει στατιστικά σημαντική διαφορά από το εύρος που έχει παρατηρηθεί από μελέτες σε ομάδες ασθενών με αταξία από άλλους πληθυσμούς (0-1.9%). Και οι δύο ασθενείς είχαν αταξία και νευροπάθεια. Επιπροσθέτως ο πρώτος ασθενής είχε ήπιο παρκινσονισμό και γνωσιακή έκπτωση ενώ ο δεύτερος εμφάνιζε πυραμιδική σημειολογία. Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η προμετάλλαξη του γονιδίου FMR1 ανιχνεύεται, σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Συνεπώς, ο γενετικός έλεγχος για FXTAS θα πρέπει να πραγματοποιείται σε ασθενείς με αδιάγνωστη παρεγκεφαλιδική αταξία, σε περίπτωση κλινικής υποψίας. Η μελέτη επιβεβαιώνει τη σημασία του γενετικού ελέγχου στη διάγνωση του συνδρόμου και εγκαθιστά στη Μονάδα Νευρογενετικής τη μεθοδολογία για συμπτωματικό και προσυμπτωματικό γενετικό έλεγχο της νόσου, δίδοντας έτσι τη δυνατότητα για σαφέστερη και πιο ολοκληρωμένη παροχή γενετικής συμβουλής.","abstract_html":"Οι κληρονομικές αταξίες αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νευρογενετικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από εκφύλιση της παρεγκεφαλίδας και των συνδέσεών της. Στο πλαίσιο της γενετικής διερεύνησης των κληρονομικών αταξιών η παρούσα εργασία επικεντρώθηκε στη μελέτη του συνδρόμου εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία (FXTAS). Στο παρόν, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε τη συχνότητα, το γονοτυπικό και το φαινοτυπικό προφίλ του συνδρόμου σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Το σύνδρομο εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία είναι μια νευροεκφυλιστική διαταραχή όψιμης έναρξης, που προκαλείται κυρίως σε άνδρες και χαρακτηρίζεται από σειρά νευρολογικών συμπτωμάτων. Το σύνδρομο έχει γενετική βάση και συγκεκριμένα προκαλείται από την επέκταση μιας τρινουκλεοτιδικής (CGG) επανάληψης στο εύρος της προμετάλλαξης (55 έως 200 επαναλήψεις CGG), η οποία εδράζεται στην 5΄ μη μεταφραζόμενη περιοχή του γονιδίου FMR1. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη επανάληψη στο εύρος της πλήρους μεταλλαγής (πάνω από 200 επαναλήψεις) προκαλεί το κλασσικό σύνδρομο του εύθραστου Χ (Fragile X Syndrome). Το προμεταλλαγμένο γονίδιο του FXTAS φαίνεται να αποκτά μία νέα τοξική για το κύτταρο λειτουργία (gain-of-function) σε επίπεδο RNA. Από ιστοπαθολογικής πλευράς, η νόσος χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ηωσινοφιλικών ενδοπυρηνικών εγκλείστων, θετικών για ουβικουιτίνη, στους πυρήνες των νευρώνων και των αστροκυττάρων. Όσον αφορά τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου, ως βασικά χαρακτηρίζονται η αταξία βάδισης και ο τρόμος ενεργείας, και ως δευτερεύοντα χαρακτηρίζονται ο παρκινσονισμός, η γνωσιακή έκπτωση και η πολυνευροπάθεια. Στο πλαίσια της διαφορικής διάγνωσης το σύνδρομο συχνά διαγιγνώσκεται εσφαλμένα ως ιδιοπαθής παρεγκεφαλιφική αταξία ή ως νόσος του Parkinson. Για τη διάγνωση του FXTAS απαιτείται γενετικός έλεγχος για την επιβεβαίωση της παραπάνω προμετάλλαξης. Στην παρούσα μελέτη από μια ομάδα 454 ασθενών-δεικτών, που είχαν παραπεμφθεί για γενετική διάγνωση στη Μονάδα Νευρογενετικής και είχαν βρεθεί αρνητικοί για τις πιο κοινές παρεγκεφαλιδικές αταξίες (SCA1, 2, 3, 6, 7), επελέγησαν 92 ασθενείς όψιμης έναρξης, κλινικά χαρακτηριζόμενοι από αταξία (100%), τρόμο (19%), πολυνευροπάθεια (14%), παρκινσονισμό (9,8%) και γνωσιακή έκπτωση (8,7%) για να διερευνηθούν περαιτέρω για FXTAS. Για τον εντοπισμό των CGG επαναλήψεων ακολουθήθηκε η παρακάτω μεθοδολογία. Αρχικά το DNA απομονώθηκε από λευκοκύτταρα περιφερικού αίματος. Στη συνέχεια, για την γονοτύπηση των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (Polymerase chain reaction - PCR). Τα προϊόντα PCR που προέκυψαν, ηλεκτροφορήθηκαν αρχικά σε πήκτωμα αγαρόζης και στη συνέχεια αναλύθηκαν με ηλεκτροφόρηση τριχοειδούς σε γενετικό αναλυτή. Τέλος ακολούθησε η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που πραγματοποιήθηκε in silico με κατάλληλα λογισμικά προγράμματα. Από την παραπάνω πειραματική διαδικασία εντοπίστηκαν δύο φορείς της προμετάλλαξης του γονιδίου FMR1 και έτσι το ποσοστό εμφάνισης της νόσου στους αταξικούς ασθενείς υπολογίστηκε στο 2,2%. Το ποσοστό αυτό δεν παρουσιάζει στατιστικά σημαντική διαφορά από το εύρος που έχει παρατηρηθεί από μελέτες σε ομάδες ασθενών με αταξία από άλλους πληθυσμούς (0-1.9%). Και οι δύο ασθενείς είχαν αταξία και νευροπάθεια. Επιπροσθέτως ο πρώτος ασθενής είχε ήπιο παρκινσονισμό και γνωσιακή έκπτωση ενώ ο δεύτερος εμφάνιζε πυραμιδική σημειολογία. Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η προμετάλλαξη του γονιδίου FMR1 ανιχνεύεται, σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Συνεπώς, ο γενετικός έλεγχος για FXTAS θα πρέπει να πραγματοποιείται σε ασθενείς με αδιάγνωστη παρεγκεφαλιδική αταξία, σε περίπτωση κλινικής υποψίας. Η μελέτη επιβεβαιώνει τη σημασία του γενετικού ελέγχου στη διάγνωση του συνδρόμου και εγκαθιστά στη Μονάδα Νευρογενετικής τη μεθοδολογία για συμπτωματικό και προσυμπτωματικό γενετικό έλεγχο της νόσου, δίδοντας έτσι τη δυνατότητα για σαφέστερη και πιο ολοκληρωμένη παροχή γενετικής συμβουλής.","abstract_has_math":false,"creators":["Σεφεριάδη Μαρία","Seferiadi Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:44:03Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2964455"],"render_values":[{"text":"uoadl:2964455","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2964455","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2964455","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2964455","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σεφεριάδη Μαρία","Seferiadi Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2964455","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2964455"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι κληρονομικές αταξίες αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νευρογενετικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από εκφύλιση της παρεγκεφαλίδας και των συνδέσεών της. Στο πλαίσιο της γενετικής διερεύνησης των κληρονομικών αταξιών η παρούσα εργασία επικεντρώθηκε στη μελέτη του συνδρόμου εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία (FXTAS). Στο παρόν, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε τη συχνότητα, το γονοτυπικό και το φαινοτυπικό προφίλ του συνδρόμου σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Το σύνδρομο εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία είναι μια νευροεκφυλιστική διαταραχή όψιμης έναρξης, που προκαλείται κυρίως σε άνδρες και χαρακτηρίζεται από σειρά νευρολογικών συμπτωμάτων. Το σύνδρομο έχει γενετική βάση και συγκεκριμένα προκαλείται από την επέκταση μιας τρινουκλεοτιδικής (CGG) επανάληψης στο εύρος της προμετάλλαξης (55 έως 200 επαναλήψεις CGG), η οποία εδράζεται στην 5΄ μη μεταφραζόμενη περιοχή του γονιδίου FMR1. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη επανάληψη στο εύρος της πλήρους μεταλλαγής (πάνω από 200 επαναλήψεις) προκαλεί το κλασσικό σύνδρομο του εύθραστου Χ (Fragile X Syndrome). Το προμεταλλαγμένο γονίδιο του FXTAS φαίνεται να αποκτά μία νέα τοξική για το κύτταρο λειτουργία (gain-of-function) σε επίπεδο RNA. Από ιστοπαθολογικής πλευράς, η νόσος χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ηωσινοφιλικών ενδοπυρηνικών εγκλείστων, θετικών για ουβικουιτίνη, στους πυρήνες των νευρώνων και των αστροκυττάρων. Όσον αφορά τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου, ως βασικά χαρακτηρίζονται η αταξία βάδισης και ο τρόμος ενεργείας, και ως δευτερεύοντα χαρακτηρίζονται ο παρκινσονισμός, η γνωσιακή έκπτωση και η πολυνευροπάθεια. Στο πλαίσια της διαφορικής διάγνωσης το σύνδρομο συχνά διαγιγνώσκεται εσφαλμένα ως ιδιοπαθής παρεγκεφαλιφική αταξία ή ως νόσος του Parkinson. Για τη διάγνωση του FXTAS απαιτείται γενετικός έλεγχος για την επιβεβαίωση της παραπάνω προμετάλλαξης. Στην παρούσα μελέτη από μια ομάδα 454 ασθενών-δεικτών, που είχαν παραπεμφθεί για γενετική διάγνωση στη Μονάδα Νευρογενετικής και είχαν βρεθεί αρνητικοί για τις πιο κοινές παρεγκεφαλιδικές αταξίες (SCA1, 2, 3, 6, 7), επελέγησαν 92 ασθενείς όψιμης έναρξης, κλινικά χαρακτηριζόμενοι από αταξία (100%), τρόμο (19%), πολυνευροπάθεια (14%), παρκινσονισμό (9,8%) και γνωσιακή έκπτωση (8,7%) για να διερευνηθούν περαιτέρω για FXTAS. Για τον εντοπισμό των CGG επαναλήψεων ακολουθήθηκε η παρακάτω μεθοδολογία. Αρχικά το DNA απομονώθηκε από λευκοκύτταρα περιφερικού αίματος. Στη συνέχεια, για την γονοτύπηση των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (Polymerase chain reaction - PCR). Τα προϊόντα PCR που προέκυψαν, ηλεκτροφορήθηκαν αρχικά σε πήκτωμα αγαρόζης και στη συνέχεια αναλύθηκαν με ηλεκτροφόρηση τριχοειδούς σε γενετικό αναλυτή. Τέλος ακολούθησε η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που πραγματοποιήθηκε in silico με κατάλληλα λογισμικά προγράμματα. Από την παραπάνω πειραματική διαδικασία εντοπίστηκαν δύο φορείς της προμετάλλαξης του γονιδίου FMR1 και έτσι το ποσοστό εμφάνισης της νόσου στους αταξικούς ασθενείς υπολογίστηκε στο 2,2%. Το ποσοστό αυτό δεν παρουσιάζει στατιστικά σημαντική διαφορά από το εύρος που έχει παρατηρηθεί από μελέτες σε ομάδες ασθενών με αταξία από άλλους πληθυσμούς (0-1.9%). Και οι δύο ασθενείς είχαν αταξία και νευροπάθεια. Επιπροσθέτως ο πρώτος ασθενής είχε ήπιο παρκινσονισμό και γνωσιακή έκπτωση ενώ ο δεύτερος εμφάνιζε πυραμιδική σημειολογία. Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η προμετάλλαξη του γονιδίου FMR1 ανιχνεύεται, σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Συνεπώς, ο γενετικός έλεγχος για FXTAS θα πρέπει να πραγματοποιείται σε ασθενείς με αδιάγνωστη παρεγκεφαλιδική αταξία, σε περίπτωση κλινικής υποψίας. Η μελέτη επιβεβαιώνει τη σημασία του γενετικού ελέγχου στη διάγνωση του συνδρόμου και εγκαθιστά στη Μονάδα Νευρογενετικής τη μεθοδολογία για συμπτωματικό και προσυμπτωματικό γενετικό έλεγχο της νόσου, δίδοντας έτσι τη δυνατότητα για σαφέστερη και πιο ολοκληρωμένη παροχή γενετικής συμβουλής.","Hereditary ataxia comprises a heterogeneous group of neurogenetic disorders characterized by degeneration of the cerebellum and its connections. In the context of the genetic investigation of hereditary ataxias, the present dissertation is focused on the study of fragile X-associated tremor/ataxia syndrome (FXTAS). Herein, we sought to investigate the frequency, genotypic and phenotypic profile of FXTAS in Greek patients with late-onset cerebellar ataxia. FXTAS is a late-onset neurodegenerative disorder that mainly affects men and is associated with a range of neurological symptoms. The syndrome has a genetic basis and is specifically caused by a trinucleotide (CGG) expansion in the premutation range in the FMR1 gene on chromosome X. The mutation promotes cell dysregulation via RNA mediated gain-of-function. Histopathologically, the disease is characterized by the presence of eosinophilic intranuclear inclusions, positive for ubiquitin in neurons and astrocytes. Regarding the clinical features of the syndrome, the main ones are gait ataxia and tremor, and the secondary ones are parkinsonism, cognitive impairment, and polyneuropathy. The diagnosis of FXTAS requires genetic testing to confirm premutation in patients fulfilling certain clinical criteria. In the context of differential diagnosis, the syndrome has often been misdiagnosed as idiopathic cerebellar ataxia or as Parkinson's disease. From a cohort of 454 ataxia cases (SCA1, 2, 3, 6, 7 negative), 92 index patients were selected, clinically characterized by late-onset, ataxia (100%), tremor (19%), polyneuropathy (14%), parkinsonism (9.8%), and cognitive decline (8.7%). All familial cases had no male to male transmission in their pedigree. We performed fragment analysis to detect the CGG expansion. DNA was extracted from peripheral blood leucocytes. Afterwards, genotyping was performed via polymerase chain reaction (PCR). The resulting PCR products were initially electrophoresed on an agarose gel and then analyzed using capillary gel electrophoresis via genetic analyzer. Finally, results were evaluated using the appropriate computing packages. We detected two FMR1 premutation carriers (2.2%). This percentage does not show a statistically significant difference from the range reported by multiple studies in ataxic cohorts (0-1.9%). Both patients had cerebellar ataxia and neuropathy. The first patient also had mild parkinsonism and cognitive impairment, and the second one presented with pyramidal signs. We conclude that although FMR1 premutations are rare in Greek patients with late-onset cerebellar ataxia, molecular screening for FXTAS should be considered in SCA panel negative hereditary ataxia cases with supportive clinical features. Our study highlights the importance of genetic testing in the diagnosis and early management of FXTAS. Finally, the present studyinstalls, in the Neurogenetics Unit, the methodology for symptomatic and pre-symptomatic genetic testing, thus enabling more accurate and more comprehensive genetic counseling."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Γενετική μελέτη κληρονομικών αταξιών σε Έλληνες ασθενείς"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σεφεριάδη Μαρία","Seferiadi Maria"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Οι κληρονομικές αταξίες αποτελούν μια ετερογενή ομάδα νευρογενετικών νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από εκφύλιση της παρεγκεφαλίδας και των συνδέσεών της. Στο πλαίσιο της γενετικής διερεύνησης των κληρονομικών αταξιών η παρούσα εργασία επικεντρώθηκε στη μελέτη του συνδρόμου εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία (FXTAS). Στο παρόν, επιδιώξαμε να διερευνήσουμε τη συχνότητα, το γονοτυπικό και το φαινοτυπικό προφίλ του συνδρόμου σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Το σύνδρομο εύθραυστου Χ που σχετίζεται με τρόμο και αταξία είναι μια νευροεκφυλιστική διαταραχή όψιμης έναρξης, που προκαλείται κυρίως σε άνδρες και χαρακτηρίζεται από σειρά νευρολογικών συμπτωμάτων. Το σύνδρομο έχει γενετική βάση και συγκεκριμένα προκαλείται από την επέκταση μιας τρινουκλεοτιδικής (CGG) επανάληψης στο εύρος της προμετάλλαξης (55 έως 200 επαναλήψεις CGG), η οποία εδράζεται στην 5΄ μη μεταφραζόμενη περιοχή του γονιδίου FMR1. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη επανάληψη στο εύρος της πλήρους μεταλλαγής (πάνω από 200 επαναλήψεις) προκαλεί το κλασσικό σύνδρομο του εύθραστου Χ (Fragile X Syndrome). Το προμεταλλαγμένο γονίδιο του FXTAS φαίνεται να αποκτά μία νέα τοξική για το κύτταρο λειτουργία (gain-of-function) σε επίπεδο RNA. Από ιστοπαθολογικής πλευράς, η νόσος χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ηωσινοφιλικών ενδοπυρηνικών εγκλείστων, θετικών για ουβικουιτίνη, στους πυρήνες των νευρώνων και των αστροκυττάρων. Όσον αφορά τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου, ως βασικά χαρακτηρίζονται η αταξία βάδισης και ο τρόμος ενεργείας, και ως δευτερεύοντα χαρακτηρίζονται ο παρκινσονισμός, η γνωσιακή έκπτωση και η πολυνευροπάθεια. Στο πλαίσια της διαφορικής διάγνωσης το σύνδρομο συχνά διαγιγνώσκεται εσφαλμένα ως ιδιοπαθής παρεγκεφαλιφική αταξία ή ως νόσος του Parkinson. Για τη διάγνωση του FXTAS απαιτείται γενετικός έλεγχος για την επιβεβαίωση της παραπάνω προμετάλλαξης. Στην παρούσα μελέτη από μια ομάδα 454 ασθενών-δεικτών, που είχαν παραπεμφθεί για γενετική διάγνωση στη Μονάδα Νευρογενετικής και είχαν βρεθεί αρνητικοί για τις πιο κοινές παρεγκεφαλιδικές αταξίες (SCA1, 2, 3, 6, 7), επελέγησαν 92 ασθενείς όψιμης έναρξης, κλινικά χαρακτηριζόμενοι από αταξία (100%), τρόμο (19%), πολυνευροπάθεια (14%), παρκινσονισμό (9,8%) και γνωσιακή έκπτωση (8,7%) για να διερευνηθούν περαιτέρω για FXTAS. Για τον εντοπισμό των CGG επαναλήψεων ακολουθήθηκε η παρακάτω μεθοδολογία. Αρχικά το DNA απομονώθηκε από λευκοκύτταρα περιφερικού αίματος. Στη συνέχεια, για την γονοτύπηση των δειγμάτων πραγματοποιήθηκε η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (Polymerase chain reaction - PCR). Τα προϊόντα PCR που προέκυψαν, ηλεκτροφορήθηκαν αρχικά σε πήκτωμα αγαρόζης και στη συνέχεια αναλύθηκαν με ηλεκτροφόρηση τριχοειδούς σε γενετικό αναλυτή. Τέλος ακολούθησε η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που πραγματοποιήθηκε in silico με κατάλληλα λογισμικά προγράμματα. Από την παραπάνω πειραματική διαδικασία εντοπίστηκαν δύο φορείς της προμετάλλαξης του γονιδίου FMR1 και έτσι το ποσοστό εμφάνισης της νόσου στους αταξικούς ασθενείς υπολογίστηκε στο 2,2%. Το ποσοστό αυτό δεν παρουσιάζει στατιστικά σημαντική διαφορά από το εύρος που έχει παρατηρηθεί από μελέτες σε ομάδες ασθενών με αταξία από άλλους πληθυσμούς (0-1.9%). Και οι δύο ασθενείς είχαν αταξία και νευροπάθεια. Επιπροσθέτως ο πρώτος ασθενής είχε ήπιο παρκινσονισμό και γνωσιακή έκπτωση ενώ ο δεύτερος εμφάνιζε πυραμιδική σημειολογία. Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η προμετάλλαξη του γονιδίου FMR1 ανιχνεύεται, σε Έλληνες ασθενείς με παρεγκεφαλιδική αταξία όψιμης έναρξης. Συνεπώς, ο γενετικός έλεγχος για FXTAS θα πρέπει να πραγματοποιείται σε ασθενείς με αδιάγνωστη παρεγκεφαλιδική αταξία, σε περίπτωση κλινικής υποψίας. Η μελέτη επιβεβαιώνει τη σημασία του γενετικού ελέγχου στη διάγνωση του συνδρόμου και εγκαθιστά στη Μονάδα Νευρογενετικής τη μεθοδολογία για συμπτωματικό και προσυμπτωματικό γενετικό έλεγχο της νόσου, δίδοντας έτσι τη δυνατότητα για σαφέστερη και πιο ολοκληρωμένη παροχή γενετικής συμβουλής.","Hereditary ataxia comprises a heterogeneous group of neurogenetic disorders characterized by degeneration of the cerebellum and its connections. In the context of the genetic investigation of hereditary ataxias, the present dissertation is focused on the study of fragile X-associated tremor/ataxia syndrome (FXTAS). Herein, we sought to investigate the frequency, genotypic and phenotypic profile of FXTAS in Greek patients with late-onset cerebellar ataxia. FXTAS is a late-onset neurodegenerative disorder that mainly affects men and is associated with a range of neurological symptoms. The syndrome has a genetic basis and is specifically caused by a trinucleotide (CGG) expansion in the premutation range in the FMR1 gene on chromosome X. The mutation promotes cell dysregulation via RNA mediated gain-of-function. Histopathologically, the disease is characterized by the presence of eosinophilic intranuclear inclusions, positive for ubiquitin in neurons and astrocytes. Regarding the clinical features of the syndrome, the main ones are gait ataxia and tremor, and the secondary ones are parkinsonism, cognitive impairment, and polyneuropathy. The diagnosis of FXTAS requires genetic testing to confirm premutation in patients fulfilling certain clinical criteria. In the context of differential diagnosis, the syndrome has often been misdiagnosed as idiopathic cerebellar ataxia or as Parkinson's disease. From a cohort of 454 ataxia cases (SCA1, 2, 3, 6, 7 negative), 92 index patients were selected, clinically characterized by late-onset, ataxia (100%), tremor (19%), polyneuropathy (14%), parkinsonism (9.8%), and cognitive decline (8.7%). All familial cases had no male to male transmission in their pedigree. We performed fragment analysis to detect the CGG expansion. DNA was extracted from peripheral blood leucocytes. Afterwards, genotyping was performed via polymerase chain reaction (PCR). The resulting PCR products were initially electrophoresed on an agarose gel and then analyzed using capillary gel electrophoresis via genetic analyzer. Finally, results were evaluated using the appropriate computing packages. We detected two FMR1 premutation carriers (2.2%). This percentage does not show a statistically significant difference from the range reported by multiple studies in ataxic cohorts (0-1.9%). Both patients had cerebellar ataxia and neuropathy. The first patient also had mild parkinsonism and cognitive impairment, and the second one presented with pyramidal signs. We conclude that although FMR1 premutations are rare in Greek patients with late-onset cerebellar ataxia, molecular screening for FXTAS should be considered in SCA panel negative hereditary ataxia cases with supportive clinical features. Our study highlights the importance of genetic testing in the diagnosis and early management of FXTAS. Finally, the present studyinstalls, in the Neurogenetics Unit, the methodology for symptomatic and pre-symptomatic genetic testing, thus enabling more accurate and more comprehensive genetic counseling."],"dc:identifier":["uoadl:2964455","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2964455"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Γενετική μελέτη κληρονομικών αταξιών σε Έλληνες ασθενείς"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:44:03Z"}