{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2967475"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2967475","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Θεραπείες 1ης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνο και 2ης γραμμής για το μεταστατικό ουροθηλιακό καρκίνο: Συστηματική ανασκόπηση, μετα-ανάλυση της ασφάλειας και σύγκριση κόστους.","abstract":"Εισαγωγή Τα συνδυαστικά σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI), όπως οι συνδυασμοί πεμπρουλιζουμάμπης-αξιτινίμπης και νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης, αποτελούν σήμερα θεραπευτική επιλογή πρώτης γραμμής για το διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα και φαίνεται να προτιμώνται από άλλες εναλλακτικές θεραπείες πρώτης γραμμής, όπως η σουνιτινίμπη, η παζοπανίμπη, η καβοζαντινίμπη κ.α. Συγκεκριμένα, η συνδυαστική θεραπεία πεμπρολιζουμάμπης–αξιτινίμπης συστήνεται, πλέον, ως αρχική θεραπεία και για τις τρεις υποομάδες κινδύνου ασθενών: ευνοϊκής, ενδιάμεσης, φτωχής πρόγνωσης κατά IMDC (Βαθμολογία της Διεθνούς Κοινοπραξίας Βάσης Δεδομένων για το Μεταστατικό Νεφροκυτταρικό Καρκίνωμα), ενώ ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης αποτελεί πρότυπη θεραπεία για τους ασθενείς ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Οι ICIs αποτελούν, επίσης, θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με ουροθηλιακό καρκίνωμα και ανθεκτική στην πλατίνα νόσο. Οι παράγοντες αυτοί έχουν συσχετιστεί με ένα νέο είδος τοξικότητας, τις σχετιζόμενες με το ανοσοποιητικό ανεπιθύμητες ενέργειες (irAEs). Η βέλτιστη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη αναγνώριση, προκειμένου να περιοριστεί η ανάγκη για διακοπές της θεραπείας, να διατηρηθεί η ποιότητα ζωής και να αποφευχθεί ή να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος σπάνιων θανατηφόρων συμβάντων. Σκοπός μελέτης Ο σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει εκτίμηση και σύγκριση ως προς την ασφάλεια i) όλων των θεραπειών πρώτης γραμμής για τον μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνο, καθώς και ii) της ανοσοθεραπείας σε σύγκριση με τη συμβατική χημειοθεραπεία ως δεύτερης γραμμής θεραπεία για τον ουροθηλιακό καρκίνο. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε εκτίμηση και σύγκριση της οικονομικής επίπτωσης της πεμπρολιζουμάμπης σε συνδυασμό με την αξιτινίμπη (Keytruda/ Inlyta) και της νιβολουμάμπης σε συνδυασμό με την ιπιλιμουμάμπη (Opdivo /Yervoy) ως πρώτης γραμμής θεραπεία σε ασθενείς με μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας. Μεθοδολογία Αναπτύχθηκε στρατηγική διευρεύνησης για την πραγματοποίηση ενδελεχούς έρευνας στις βάσεις δεδομένων Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) και PubMed. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική έρευνα και στη βάση δεδομένων https://clinicaltrials.gov. H επιλογή των μελετών και η εξαγωγή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε από δύο ερευνητές που δούλευαν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις επιλεγμένες μελέτες ως προς τον κίνδυνο μεροληψίας σύμφωνα με τα αναθεωρημένα κριτήρια του Cochrane (Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions version 6.1). Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Review Manager. Η ποιότητα των αποτελεσμάτων των μετα-αναλύσεων αξιολογήθηκε σύμφωνα με τα κριτήρια GRADE από τους δύο ερευνητές που εργαζόνταν ανεξάρτητα. Για την οικονομική ανάλυση αντλήθηκαν στοιχεία από το αναθεωρημένο Δελτίο Τιμών Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης του Υπουργείου Υγείας και από το Κρατικό Τιμολόγιο. Επιπλέον, για τον υπολογισμό του κόστους διαχείρισης των ανεπιθύμητων ενεργειών ελήφθησαν δεδομένα από τις CheckMate 214 και ΚEYNOTE-426 κλινικές δοκιμές και χρησιμοποιήθηκαν οι τιμές των Κλειστών Ενοποιημένων Νοσηλίων (ΚΕΝ). Αποτελέσματα Για τη συστηματική ανασκόπηση για το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα επιλέγχθηκαν 9 μελέτες και για το ουροθηλιακό καρκίνωμα επιλέχθηκαν 2 μελέτες. Όλες οι επιλεγμένες μελέτες αφορούσαν τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ και ΙΙΙ, παράλληλου σχεδιασμού με δύο παρεμβάσεις. H μετα-ανάλυση που αφορούσε στο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα κατέδειξε ότι τα συνδυαστικά σχήματα πρώτης γραμμής που περιλάμβαναν παράγοντα ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τη θεραπεία» σε σχέση με τη σουνιτινίμπη, (Odds Ratio (OR) = 0,53 [95% CI 0,38-0,73]). Επιπλέον, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών πρώτης γραμμής και της σουνιτινίμπης για την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,70 [95% CI 0,45-1,09]) και για την έκβαση «θάνατος από σχετιζόμενη με τη θεραπεία ανεπιθύμητη ενέργεια», (OR = 0,98 [95% CI 0,56-1,71]). Τέλος, δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών που συγκρίθηκαν με τη μπεβασιζουμάμπη-ιντερφερόνη-2α ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,82 [95% CI 0,50-1,35]). Η μετα-ανάλυση που αφορούσε στο ουροθηλιακό καρκίνωμα έδειξε ότι οι παράγοντες ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο από τη χημειοθεραπεία ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,32 [95% CI 0,17-0,60]). Επιπρόσθετα, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των φαρμάκων της ανοσοθεραπείας και της χημειοθεραπείας ως προς την έκβαση «θάνατος από ανεπιθύμητη ενέργεια που σχετίζεται με τη θεραπεία», (OR = 0,59 [95% CI 0,24-1,43]). Η οικονομική ανάλυση, που διενεργήθηκε, εκτίμησε ότι ο συνδυασμός Keytruda/ Inlyta (πεμπρολιζουμάμπη-αξιτινίμπη) είχε επιπρόσθετο κόστος 55.154,74 €, ανά ασθενή, ανά έτος θεραπείας, σε σχέση με το συνδυασμό Opdivo/ Yervoy (νιβολουμάμπη ιπιλιμουμάμπη) σε ασθενείς με προχωρημένο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, ως θεραπεία πρώτης γραμμής. Τα συνολικά κόστη για ένα έτος θεραπείας για το σύνολο των 100 ασθενών ήταν 12.605.291 € και 7.089.817 € αντίστοιχα. Το κόστος ανά ασθενή με βάση το PFS ήταν 68.731,31 € για τον συνδυασμό Opdivo /Yervoy (PFS=11,6 μήνες) και 133.306,96 € για το συνδυασμό Keytruda /Inlyta (PFS=12,7 μήνες) και η επιπρόσθετη επιβάρυνση ανά ασθενή ήταν 64.575,65 € για τον πληθυσμό ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Συζήτηση-Συμπεράσματα Στην παρούσα μελέτη φάνηκε ότι τα σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολέα των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI) ενέχουν μικρότερο κίνδυνο στην εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών σε σχέση με την σουνιτινίμπη που αποτελούσε μέχρι πρόσφατα το gold standard της θεραπείας 1ης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα. Επίσης, οι αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ατεζολιζουμάμπη, πεμπρολιζουμάμπη) φαίνεται να εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο τοξικότητας σε σχέση με τη χημειοθεραπεία ως 2ης γραμμής θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταστατικό ουροθηλιακό καρκίνωμα. Σαφώς χρειάζεται να διενεργηθούν περισσότερες μελέτες για ασφαλέστερα συμπεράσματα, όμως όπως φαίνεται και από τη βιβλιογραφία οι παράγοντες αυτοί μπορεί να έχουν επιπρόσθετο όφελος για τον ασθενή με μικρότερο ρίσκο. Το κόστος των ICIs αποτελεί πρόκληση για τα συστήματα υγείας. Στη μεταξύ τους σύγκριση, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας, ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμης φάνηκε να είναι λιγότερο δαπανηρός σε σχέση με το συνδυασμό πεμπρολιζουμάμπης-αξιτινίμπης, για ασθενείς με μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα.","abstract_html":"Εισαγωγή Τα συνδυαστικά σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI), όπως οι συνδυασμοί πεμπρουλιζουμάμπης-αξιτινίμπης και νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης, αποτελούν σήμερα θεραπευτική επιλογή πρώτης γραμμής για το διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα και φαίνεται να προτιμώνται από άλλες εναλλακτικές θεραπείες πρώτης γραμμής, όπως η σουνιτινίμπη, η παζοπανίμπη, η καβοζαντινίμπη κ.α. Συγκεκριμένα, η συνδυαστική θεραπεία πεμπρολιζουμάμπης–αξιτινίμπης συστήνεται, πλέον, ως αρχική θεραπεία και για τις τρεις υποομάδες κινδύνου ασθενών: ευνοϊκής, ενδιάμεσης, φτωχής πρόγνωσης κατά IMDC (Βαθμολογία της Διεθνούς Κοινοπραξίας Βάσης Δεδομένων για το Μεταστατικό Νεφροκυτταρικό Καρκίνωμα), ενώ ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης αποτελεί πρότυπη θεραπεία για τους ασθενείς ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Οι ICIs αποτελούν, επίσης, θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με ουροθηλιακό καρκίνωμα και ανθεκτική στην πλατίνα νόσο. Οι παράγοντες αυτοί έχουν συσχετιστεί με ένα νέο είδος τοξικότητας, τις σχετιζόμενες με το ανοσοποιητικό ανεπιθύμητες ενέργειες (irAEs). Η βέλτιστη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη αναγνώριση, προκειμένου να περιοριστεί η ανάγκη για διακοπές της θεραπείας, να διατηρηθεί η ποιότητα ζωής και να αποφευχθεί ή να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος σπάνιων θανατηφόρων συμβάντων. Σκοπός μελέτης Ο σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει εκτίμηση και σύγκριση ως προς την ασφάλεια i) όλων των θεραπειών πρώτης γραμμής για τον μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνο, καθώς και ii) της ανοσοθεραπείας σε σύγκριση με τη συμβατική χημειοθεραπεία ως δεύτερης γραμμής θεραπεία για τον ουροθηλιακό καρκίνο. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε εκτίμηση και σύγκριση της οικονομικής επίπτωσης της πεμπρολιζουμάμπης σε συνδυασμό με την αξιτινίμπη (Keytruda/ Inlyta) και της νιβολουμάμπης σε συνδυασμό με την ιπιλιμουμάμπη (Opdivo /Yervoy) ως πρώτης γραμμής θεραπεία σε ασθενείς με μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας. Μεθοδολογία Αναπτύχθηκε στρατηγική διευρεύνησης για την πραγματοποίηση ενδελεχούς έρευνας στις βάσεις δεδομένων Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) και PubMed. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική έρευνα και στη βάση δεδομένων https://clinicaltrials.gov. H επιλογή των μελετών και η εξαγωγή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε από δύο ερευνητές που δούλευαν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις επιλεγμένες μελέτες ως προς τον κίνδυνο μεροληψίας σύμφωνα με τα αναθεωρημένα κριτήρια του Cochrane (Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions version 6.1). Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Review Manager. Η ποιότητα των αποτελεσμάτων των μετα-αναλύσεων αξιολογήθηκε σύμφωνα με τα κριτήρια GRADE από τους δύο ερευνητές που εργαζόνταν ανεξάρτητα. Για την οικονομική ανάλυση αντλήθηκαν στοιχεία από το αναθεωρημένο Δελτίο Τιμών Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης του Υπουργείου Υγείας και από το Κρατικό Τιμολόγιο. Επιπλέον, για τον υπολογισμό του κόστους διαχείρισης των ανεπιθύμητων ενεργειών ελήφθησαν δεδομένα από τις CheckMate 214 και ΚEYNOTE-426 κλινικές δοκιμές και χρησιμοποιήθηκαν οι τιμές των Κλειστών Ενοποιημένων Νοσηλίων (ΚΕΝ). Αποτελέσματα Για τη συστηματική ανασκόπηση για το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα επιλέγχθηκαν 9 μελέτες και για το ουροθηλιακό καρκίνωμα επιλέχθηκαν 2 μελέτες. Όλες οι επιλεγμένες μελέτες αφορούσαν τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ και ΙΙΙ, παράλληλου σχεδιασμού με δύο παρεμβάσεις. H μετα-ανάλυση που αφορούσε στο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα κατέδειξε ότι τα συνδυαστικά σχήματα πρώτης γραμμής που περιλάμβαναν παράγοντα ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τη θεραπεία» σε σχέση με τη σουνιτινίμπη, (Odds Ratio (OR) = 0,53 [95% CI 0,38-0,73]). Επιπλέον, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών πρώτης γραμμής και της σουνιτινίμπης για την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,70 [95% CI 0,45-1,09]) και για την έκβαση «θάνατος από σχετιζόμενη με τη θεραπεία ανεπιθύμητη ενέργεια», (OR = 0,98 [95% CI 0,56-1,71]). Τέλος, δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών που συγκρίθηκαν με τη μπεβασιζουμάμπη-ιντερφερόνη-2α ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,82 [95% CI 0,50-1,35]). Η μετα-ανάλυση που αφορούσε στο ουροθηλιακό καρκίνωμα έδειξε ότι οι παράγοντες ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο από τη χημειοθεραπεία ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,32 [95% CI 0,17-0,60]). Επιπρόσθετα, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των φαρμάκων της ανοσοθεραπείας και της χημειοθεραπείας ως προς την έκβαση «θάνατος από ανεπιθύμητη ενέργεια που σχετίζεται με τη θεραπεία», (OR = 0,59 [95% CI 0,24-1,43]). Η οικονομική ανάλυση, που διενεργήθηκε, εκτίμησε ότι ο συνδυασμός Keytruda/ Inlyta (πεμπρολιζουμάμπη-αξιτινίμπη) είχε επιπρόσθετο κόστος 55.154,74 €, ανά ασθενή, ανά έτος θεραπείας, σε σχέση με το συνδυασμό Opdivo/ Yervoy (νιβολουμάμπη ιπιλιμουμάμπη) σε ασθενείς με προχωρημένο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, ως θεραπεία πρώτης γραμμής. Τα συνολικά κόστη για ένα έτος θεραπείας για το σύνολο των 100 ασθενών ήταν 12.605.291 € και 7.089.817 € αντίστοιχα. Το κόστος ανά ασθενή με βάση το PFS ήταν 68.731,31 € για τον συνδυασμό Opdivo /Yervoy (PFS=11,6 μήνες) και 133.306,96 € για το συνδυασμό Keytruda /Inlyta (PFS=12,7 μήνες) και η επιπρόσθετη επιβάρυνση ανά ασθενή ήταν 64.575,65 € για τον πληθυσμό ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Συζήτηση-Συμπεράσματα Στην παρούσα μελέτη φάνηκε ότι τα σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολέα των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI) ενέχουν μικρότερο κίνδυνο στην εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών σε σχέση με την σουνιτινίμπη που αποτελούσε μέχρι πρόσφατα το gold standard της θεραπείας 1ης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα. Επίσης, οι αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ατεζολιζουμάμπη, πεμπρολιζουμάμπη) φαίνεται να εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο τοξικότητας σε σχέση με τη χημειοθεραπεία ως 2ης γραμμής θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταστατικό ουροθηλιακό καρκίνωμα. Σαφώς χρειάζεται να διενεργηθούν περισσότερες μελέτες για ασφαλέστερα συμπεράσματα, όμως όπως φαίνεται και από τη βιβλιογραφία οι παράγοντες αυτοί μπορεί να έχουν επιπρόσθετο όφελος για τον ασθενή με μικρότερο ρίσκο. Το κόστος των ICIs αποτελεί πρόκληση για τα συστήματα υγείας. Στη μεταξύ τους σύγκριση, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας, ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμης φάνηκε να είναι λιγότερο δαπανηρός σε σχέση με το συνδυασμό πεμπρολιζουμάμπης-αξιτινίμπης, για ασθενείς με μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα.","abstract_has_math":false,"creators":["Νικολάου Κατερίνα-Αγγελική","Nikolaou Katerina-Angeliki"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2021,"date_issued":"2021","date_published":"2021","updated_at":"2026-11-19T05:44:22Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2967475"],"render_values":[{"text":"uoadl:2967475","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2967475","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2967475","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2967475","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Νικολάου Κατερίνα-Αγγελική","Nikolaou Katerina-Angeliki"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2021"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2967475","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2967475"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή Τα συνδυαστικά σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI), όπως οι συνδυασμοί πεμπρουλιζουμάμπης-αξιτινίμπης και νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης, αποτελούν σήμερα θεραπευτική επιλογή πρώτης γραμμής για το διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα και φαίνεται να προτιμώνται από άλλες εναλλακτικές θεραπείες πρώτης γραμμής, όπως η σουνιτινίμπη, η παζοπανίμπη, η καβοζαντινίμπη κ.α. Συγκεκριμένα, η συνδυαστική θεραπεία πεμπρολιζουμάμπης–αξιτινίμπης συστήνεται, πλέον, ως αρχική θεραπεία και για τις τρεις υποομάδες κινδύνου ασθενών: ευνοϊκής, ενδιάμεσης, φτωχής πρόγνωσης κατά IMDC (Βαθμολογία της Διεθνούς Κοινοπραξίας Βάσης Δεδομένων για το Μεταστατικό Νεφροκυτταρικό Καρκίνωμα), ενώ ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης αποτελεί πρότυπη θεραπεία για τους ασθενείς ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Οι ICIs αποτελούν, επίσης, θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με ουροθηλιακό καρκίνωμα και ανθεκτική στην πλατίνα νόσο. Οι παράγοντες αυτοί έχουν συσχετιστεί με ένα νέο είδος τοξικότητας, τις σχετιζόμενες με το ανοσοποιητικό ανεπιθύμητες ενέργειες (irAEs). Η βέλτιστη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη αναγνώριση, προκειμένου να περιοριστεί η ανάγκη για διακοπές της θεραπείας, να διατηρηθεί η ποιότητα ζωής και να αποφευχθεί ή να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος σπάνιων θανατηφόρων συμβάντων. Σκοπός μελέτης Ο σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει εκτίμηση και σύγκριση ως προς την ασφάλεια i) όλων των θεραπειών πρώτης γραμμής για τον μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνο, καθώς και ii) της ανοσοθεραπείας σε σύγκριση με τη συμβατική χημειοθεραπεία ως δεύτερης γραμμής θεραπεία για τον ουροθηλιακό καρκίνο. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε εκτίμηση και σύγκριση της οικονομικής επίπτωσης της πεμπρολιζουμάμπης σε συνδυασμό με την αξιτινίμπη (Keytruda/ Inlyta) και της νιβολουμάμπης σε συνδυασμό με την ιπιλιμουμάμπη (Opdivo /Yervoy) ως πρώτης γραμμής θεραπεία σε ασθενείς με μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας. Μεθοδολογία Αναπτύχθηκε στρατηγική διευρεύνησης για την πραγματοποίηση ενδελεχούς έρευνας στις βάσεις δεδομένων Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) και PubMed. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική έρευνα και στη βάση δεδομένων https://clinicaltrials.gov. H επιλογή των μελετών και η εξαγωγή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε από δύο ερευνητές που δούλευαν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις επιλεγμένες μελέτες ως προς τον κίνδυνο μεροληψίας σύμφωνα με τα αναθεωρημένα κριτήρια του Cochrane (Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions version 6.1). Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Review Manager. Η ποιότητα των αποτελεσμάτων των μετα-αναλύσεων αξιολογήθηκε σύμφωνα με τα κριτήρια GRADE από τους δύο ερευνητές που εργαζόνταν ανεξάρτητα. Για την οικονομική ανάλυση αντλήθηκαν στοιχεία από το αναθεωρημένο Δελτίο Τιμών Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης του Υπουργείου Υγείας και από το Κρατικό Τιμολόγιο. Επιπλέον, για τον υπολογισμό του κόστους διαχείρισης των ανεπιθύμητων ενεργειών ελήφθησαν δεδομένα από τις CheckMate 214 και ΚEYNOTE-426 κλινικές δοκιμές και χρησιμοποιήθηκαν οι τιμές των Κλειστών Ενοποιημένων Νοσηλίων (ΚΕΝ). Αποτελέσματα Για τη συστηματική ανασκόπηση για το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα επιλέγχθηκαν 9 μελέτες και για το ουροθηλιακό καρκίνωμα επιλέχθηκαν 2 μελέτες. Όλες οι επιλεγμένες μελέτες αφορούσαν τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ και ΙΙΙ, παράλληλου σχεδιασμού με δύο παρεμβάσεις. H μετα-ανάλυση που αφορούσε στο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα κατέδειξε ότι τα συνδυαστικά σχήματα πρώτης γραμμής που περιλάμβαναν παράγοντα ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τη θεραπεία» σε σχέση με τη σουνιτινίμπη, (Odds Ratio (OR) = 0,53 [95% CI 0,38-0,73]). Επιπλέον, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών πρώτης γραμμής και της σουνιτινίμπης για την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,70 [95% CI 0,45-1,09]) και για την έκβαση «θάνατος από σχετιζόμενη με τη θεραπεία ανεπιθύμητη ενέργεια», (OR = 0,98 [95% CI 0,56-1,71]). Τέλος, δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών που συγκρίθηκαν με τη μπεβασιζουμάμπη-ιντερφερόνη-2α ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,82 [95% CI 0,50-1,35]). Η μετα-ανάλυση που αφορούσε στο ουροθηλιακό καρκίνωμα έδειξε ότι οι παράγοντες ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο από τη χημειοθεραπεία ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,32 [95% CI 0,17-0,60]). Επιπρόσθετα, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των φαρμάκων της ανοσοθεραπείας και της χημειοθεραπείας ως προς την έκβαση «θάνατος από ανεπιθύμητη ενέργεια που σχετίζεται με τη θεραπεία», (OR = 0,59 [95% CI 0,24-1,43]). Η οικονομική ανάλυση, που διενεργήθηκε, εκτίμησε ότι ο συνδυασμός Keytruda/ Inlyta (πεμπρολιζουμάμπη-αξιτινίμπη) είχε επιπρόσθετο κόστος 55.154,74 €, ανά ασθενή, ανά έτος θεραπείας, σε σχέση με το συνδυασμό Opdivo/ Yervoy (νιβολουμάμπη ιπιλιμουμάμπη) σε ασθενείς με προχωρημένο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, ως θεραπεία πρώτης γραμμής. Τα συνολικά κόστη για ένα έτος θεραπείας για το σύνολο των 100 ασθενών ήταν 12.605.291 € και 7.089.817 € αντίστοιχα. Το κόστος ανά ασθενή με βάση το PFS ήταν 68.731,31 € για τον συνδυασμό Opdivo /Yervoy (PFS=11,6 μήνες) και 133.306,96 € για το συνδυασμό Keytruda /Inlyta (PFS=12,7 μήνες) και η επιπρόσθετη επιβάρυνση ανά ασθενή ήταν 64.575,65 € για τον πληθυσμό ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Συζήτηση-Συμπεράσματα Στην παρούσα μελέτη φάνηκε ότι τα σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολέα των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI) ενέχουν μικρότερο κίνδυνο στην εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών σε σχέση με την σουνιτινίμπη που αποτελούσε μέχρι πρόσφατα το gold standard της θεραπείας 1ης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα. Επίσης, οι αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ατεζολιζουμάμπη, πεμπρολιζουμάμπη) φαίνεται να εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο τοξικότητας σε σχέση με τη χημειοθεραπεία ως 2ης γραμμής θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταστατικό ουροθηλιακό καρκίνωμα. Σαφώς χρειάζεται να διενεργηθούν περισσότερες μελέτες για ασφαλέστερα συμπεράσματα, όμως όπως φαίνεται και από τη βιβλιογραφία οι παράγοντες αυτοί μπορεί να έχουν επιπρόσθετο όφελος για τον ασθενή με μικρότερο ρίσκο. Το κόστος των ICIs αποτελεί πρόκληση για τα συστήματα υγείας. Στη μεταξύ τους σύγκριση, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας, ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμης φάνηκε να είναι λιγότερο δαπανηρός σε σχέση με το συνδυασμό πεμπρολιζουμάμπης-αξιτινίμπης, για ασθενείς με μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα.","Background Combination regimens with immune checkpoint inhibitors (ICIs), such as pembrolizumab plus axitinib (recommended for good, intermediate and poor- risk patients in accordance with the International Metastatic renal cell carcinoma Database Consortium (IMDC) score) and nivolumab plus ipilimumab (recommended for intermediate- and poor-risk group), are currently first-line treatment options for clear cell renal cell carcinoma (ccRCC) and seem to be preferred to other first-line alternative therapies such as sunitinib, pazopanib, cabozantinib, etc. Moreover, ICI drugs are considered to be a second-line treatment option for metastatic platinum-refractory urothelial cancer. ICI drugs have been associated with a new type of toxicity, known as immune-related adverse events (irAEs). Optimal management of adverse events is primarily based on early detection to reduce the requirement for treatment interruptions, maintain quality of life and avoid or minimize the risk of rare fatal events. Objective The aim of the present study was to evaluate and compare the safety of i) all first-line treatments for metastatic ccRCC, and ii) immunotherapy compared to conventional chemotherapy as second-line treatment for urothelial cancer. Furthermore, we aimed to assess and compare the economic impact of pembrolizumab plus axitinib and nivolumab plus ipilimumab, as first line-treatments for patients with metastatic ccRCC, from the perspective of the National Health System of Greece. Methods A search strategy was developed to conduct a comprehensive literature search on the Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) and PubMed. Furthermore, additional research was conducted on the database https://clinicaltrials.gov. Two independent researchers selected the studies and extracted the data. Selected studies were evaluated for risk of bias by two researchers working independently of each other according to the revised Cochrane criteria (Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions Version 6.1). Review Manager software was used for statistical analysis. The quality of the meta-analysis results was evaluated by two independent researchers according to the GRADE criteria. For the economic analysis, data were collected from the revised Price Bulletin of Medicines for Human Use of the Greek Ministry of Health and the State Tariff. In addition, to calculate the cost of managing adverse events data were collected from the CheckMate 214 and KEYNOTE-426 clinical trials, and the Closed Consolidated Hospitals (ΚΕΝ) prices were used. Results Nine studies were selected for the systematic review of ccRCC and two for the systematic review of urothelial carcinoma. All selected studies were phase II and phase III parallel group randomized controlled trials with two interventions. The meta-analysis of first-line treatments for ccRCC suggest that first-line treatment with ICI combinations have a lower risk of producing “treatment-related adverse events” than sunitinib (Odds Ratio (OR) 0.53 [95% CI 0.38-0.73]). No statistically significant difference was observed between first-line treatments and sunitinib with respect to the risk of producing “adverse events” (OR 0.70 [95% CI 0.45-1.09]) and “death from a treatment-related adverse event” (OR 0.98 [95% CI 0.56-1.71]). No statistically significant difference was observed between treatments compared with bevacizumab-INF-a for the outcome “adverse events” (OR 0.82 [95% CI 0.50-1.35]). The meta-analysis of second-line treatments for urothelial carcinoma suggest that chemotherapy is associated with a higher risk of “adverse events” than ICI drugs (OR 0.32 [95% CI 0.17-0.60]). No statistically significant difference was observed, between immunotherapy and chemotherapy drugs, for the outcome “death from a treatment-related adverse event” (OR 0,59 [95% CI 0.24-1.43]). The economic analysis estimated that the pembrolizumab plus axitinib (Keytruda / Inlyta) combination included an additional cost of 55.154,74 € per patient per year compared with the nivolumab plus ipilimumab (Opdivo / Yervoy) combination, for the first- line treatment of patients with metastatic ccRCC. The total financial burden for one treatment year was estimated to be 12.605.291 € and 7.089.817 € respectively, for a total of 100 patients. Whereas, the Keytruda / Inlyta combination had an additional cost of 64.575,65 € per patient compared to the Opdivo / Yervoy combination for the median PFS period of each treatment for the intermediate- and poor-risk population, with total costs per patient of 133.306,96 € (PFS=12,7 months) and 68.731,31 € (PFS=11,6 months), respectively. Discussion-Conclusions From the findings of the present study, it appears that regimens that include ICI inhibitors have a lower risk of adverse events than sunitinib alone, which until recently has been considered to be the gold standard for first-line treatment of patients with metastatic ccRCC. Furthermore, the incidence of toxicity appears to be lower with the ICIs, atezolizumab, pembrolizumab, than with the chemotherapy regimens in patients with platinum-resistant metastatic urothelial carcinoma. Clearly, more studies need to be conducted for safer conclusions, but these inhibitors seem to offer the added benefit of a lower risk of adverse events for the patient. The cost of ICIs is a challenge for health systems. From the perspective of the National Health System of Greece, the expenditure is estimated to be smaller for the nivolumab plus ipilimumab combination compared with the pembrolizumab plus axitinib combination for patients with metastatic ccRCC."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Θεραπείες 1ης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνο και 2ης γραμμής για το μεταστατικό ουροθηλιακό καρκίνο: Συστηματική ανασκόπηση, μετα-ανάλυση της ασφάλειας και σύγκριση κόστους."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Νικολάου Κατερίνα-Αγγελική","Nikolaou Katerina-Angeliki"],"dc:date":["2021"],"dc:description":["Εισαγωγή Τα συνδυαστικά σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI), όπως οι συνδυασμοί πεμπρουλιζουμάμπης-αξιτινίμπης και νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης, αποτελούν σήμερα θεραπευτική επιλογή πρώτης γραμμής για το διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα και φαίνεται να προτιμώνται από άλλες εναλλακτικές θεραπείες πρώτης γραμμής, όπως η σουνιτινίμπη, η παζοπανίμπη, η καβοζαντινίμπη κ.α. Συγκεκριμένα, η συνδυαστική θεραπεία πεμπρολιζουμάμπης–αξιτινίμπης συστήνεται, πλέον, ως αρχική θεραπεία και για τις τρεις υποομάδες κινδύνου ασθενών: ευνοϊκής, ενδιάμεσης, φτωχής πρόγνωσης κατά IMDC (Βαθμολογία της Διεθνούς Κοινοπραξίας Βάσης Δεδομένων για το Μεταστατικό Νεφροκυτταρικό Καρκίνωμα), ενώ ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμπης αποτελεί πρότυπη θεραπεία για τους ασθενείς ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Οι ICIs αποτελούν, επίσης, θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με ουροθηλιακό καρκίνωμα και ανθεκτική στην πλατίνα νόσο. Οι παράγοντες αυτοί έχουν συσχετιστεί με ένα νέο είδος τοξικότητας, τις σχετιζόμενες με το ανοσοποιητικό ανεπιθύμητες ενέργειες (irAEs). Η βέλτιστη διαχείριση των ανεπιθύμητων ενεργειών βασίζεται κυρίως στην έγκαιρη αναγνώριση, προκειμένου να περιοριστεί η ανάγκη για διακοπές της θεραπείας, να διατηρηθεί η ποιότητα ζωής και να αποφευχθεί ή να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος σπάνιων θανατηφόρων συμβάντων. Σκοπός μελέτης Ο σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να γίνει εκτίμηση και σύγκριση ως προς την ασφάλεια i) όλων των θεραπειών πρώτης γραμμής για τον μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνο, καθώς και ii) της ανοσοθεραπείας σε σύγκριση με τη συμβατική χημειοθεραπεία ως δεύτερης γραμμής θεραπεία για τον ουροθηλιακό καρκίνο. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε εκτίμηση και σύγκριση της οικονομικής επίπτωσης της πεμπρολιζουμάμπης σε συνδυασμό με την αξιτινίμπη (Keytruda/ Inlyta) και της νιβολουμάμπης σε συνδυασμό με την ιπιλιμουμάμπη (Opdivo /Yervoy) ως πρώτης γραμμής θεραπεία σε ασθενείς με μεταστατικό διαυγοκυτταρικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας. Μεθοδολογία Αναπτύχθηκε στρατηγική διευρεύνησης για την πραγματοποίηση ενδελεχούς έρευνας στις βάσεις δεδομένων Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) και PubMed. Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική έρευνα και στη βάση δεδομένων https://clinicaltrials.gov. H επιλογή των μελετών και η εξαγωγή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε από δύο ερευνητές που δούλευαν ανεξάρτητα μεταξύ τους. Οι ερευνητές αξιολόγησαν τις επιλεγμένες μελέτες ως προς τον κίνδυνο μεροληψίας σύμφωνα με τα αναθεωρημένα κριτήρια του Cochrane (Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions version 6.1). Για τη στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Review Manager. Η ποιότητα των αποτελεσμάτων των μετα-αναλύσεων αξιολογήθηκε σύμφωνα με τα κριτήρια GRADE από τους δύο ερευνητές που εργαζόνταν ανεξάρτητα. Για την οικονομική ανάλυση αντλήθηκαν στοιχεία από το αναθεωρημένο Δελτίο Τιμών Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης του Υπουργείου Υγείας και από το Κρατικό Τιμολόγιο. Επιπλέον, για τον υπολογισμό του κόστους διαχείρισης των ανεπιθύμητων ενεργειών ελήφθησαν δεδομένα από τις CheckMate 214 και ΚEYNOTE-426 κλινικές δοκιμές και χρησιμοποιήθηκαν οι τιμές των Κλειστών Ενοποιημένων Νοσηλίων (ΚΕΝ). Αποτελέσματα Για τη συστηματική ανασκόπηση για το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα επιλέγχθηκαν 9 μελέτες και για το ουροθηλιακό καρκίνωμα επιλέχθηκαν 2 μελέτες. Όλες οι επιλεγμένες μελέτες αφορούσαν τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ και ΙΙΙ, παράλληλου σχεδιασμού με δύο παρεμβάσεις. H μετα-ανάλυση που αφορούσε στο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα κατέδειξε ότι τα συνδυαστικά σχήματα πρώτης γραμμής που περιλάμβαναν παράγοντα ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με τη θεραπεία» σε σχέση με τη σουνιτινίμπη, (Odds Ratio (OR) = 0,53 [95% CI 0,38-0,73]). Επιπλέον, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών πρώτης γραμμής και της σουνιτινίμπης για την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,70 [95% CI 0,45-1,09]) και για την έκβαση «θάνατος από σχετιζόμενη με τη θεραπεία ανεπιθύμητη ενέργεια», (OR = 0,98 [95% CI 0,56-1,71]). Τέλος, δεν υπήρχε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των θεραπειών που συγκρίθηκαν με τη μπεβασιζουμάμπη-ιντερφερόνη-2α ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,82 [95% CI 0,50-1,35]). Η μετα-ανάλυση που αφορούσε στο ουροθηλιακό καρκίνωμα έδειξε ότι οι παράγοντες ICI εμφάνισαν μικρότερο κίνδυνο από τη χημειοθεραπεία ως προς την έκβαση «ανεπιθύμητες ενέργειες», (OR = 0,32 [95% CI 0,17-0,60]). Επιπρόσθετα, φάνηκε να μην υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των φαρμάκων της ανοσοθεραπείας και της χημειοθεραπείας ως προς την έκβαση «θάνατος από ανεπιθύμητη ενέργεια που σχετίζεται με τη θεραπεία», (OR = 0,59 [95% CI 0,24-1,43]). Η οικονομική ανάλυση, που διενεργήθηκε, εκτίμησε ότι ο συνδυασμός Keytruda/ Inlyta (πεμπρολιζουμάμπη-αξιτινίμπη) είχε επιπρόσθετο κόστος 55.154,74 €, ανά ασθενή, ανά έτος θεραπείας, σε σχέση με το συνδυασμό Opdivo/ Yervoy (νιβολουμάμπη ιπιλιμουμάμπη) σε ασθενείς με προχωρημένο νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, ως θεραπεία πρώτης γραμμής. Τα συνολικά κόστη για ένα έτος θεραπείας για το σύνολο των 100 ασθενών ήταν 12.605.291 € και 7.089.817 € αντίστοιχα. Το κόστος ανά ασθενή με βάση το PFS ήταν 68.731,31 € για τον συνδυασμό Opdivo /Yervoy (PFS=11,6 μήνες) και 133.306,96 € για το συνδυασμό Keytruda /Inlyta (PFS=12,7 μήνες) και η επιπρόσθετη επιβάρυνση ανά ασθενή ήταν 64.575,65 € για τον πληθυσμό ενδιάμεσης-φτωχής πρόγνωσης. Συζήτηση-Συμπεράσματα Στην παρούσα μελέτη φάνηκε ότι τα σχήματα που περιλαμβάνουν αναστολέα των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ICI) ενέχουν μικρότερο κίνδυνο στην εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών σε σχέση με την σουνιτινίμπη που αποτελούσε μέχρι πρόσφατα το gold standard της θεραπείας 1ης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα. Επίσης, οι αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (ατεζολιζουμάμπη, πεμπρολιζουμάμπη) φαίνεται να εμφανίζουν μικρότερο κίνδυνο τοξικότητας σε σχέση με τη χημειοθεραπεία ως 2ης γραμμής θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταστατικό ουροθηλιακό καρκίνωμα. Σαφώς χρειάζεται να διενεργηθούν περισσότερες μελέτες για ασφαλέστερα συμπεράσματα, όμως όπως φαίνεται και από τη βιβλιογραφία οι παράγοντες αυτοί μπορεί να έχουν επιπρόσθετο όφελος για τον ασθενή με μικρότερο ρίσκο. Το κόστος των ICIs αποτελεί πρόκληση για τα συστήματα υγείας. Στη μεταξύ τους σύγκριση, από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ελλάδας, ο συνδυασμός νιβολουμάμπης-ιπιλιμουμάμης φάνηκε να είναι λιγότερο δαπανηρός σε σχέση με το συνδυασμό πεμπρολιζουμάμπης-αξιτινίμπης, για ασθενείς με μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα.","Background Combination regimens with immune checkpoint inhibitors (ICIs), such as pembrolizumab plus axitinib (recommended for good, intermediate and poor- risk patients in accordance with the International Metastatic renal cell carcinoma Database Consortium (IMDC) score) and nivolumab plus ipilimumab (recommended for intermediate- and poor-risk group), are currently first-line treatment options for clear cell renal cell carcinoma (ccRCC) and seem to be preferred to other first-line alternative therapies such as sunitinib, pazopanib, cabozantinib, etc. Moreover, ICI drugs are considered to be a second-line treatment option for metastatic platinum-refractory urothelial cancer. ICI drugs have been associated with a new type of toxicity, known as immune-related adverse events (irAEs). Optimal management of adverse events is primarily based on early detection to reduce the requirement for treatment interruptions, maintain quality of life and avoid or minimize the risk of rare fatal events. Objective The aim of the present study was to evaluate and compare the safety of i) all first-line treatments for metastatic ccRCC, and ii) immunotherapy compared to conventional chemotherapy as second-line treatment for urothelial cancer. Furthermore, we aimed to assess and compare the economic impact of pembrolizumab plus axitinib and nivolumab plus ipilimumab, as first line-treatments for patients with metastatic ccRCC, from the perspective of the National Health System of Greece. Methods A search strategy was developed to conduct a comprehensive literature search on the Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL) and PubMed. Furthermore, additional research was conducted on the database https://clinicaltrials.gov. Two independent researchers selected the studies and extracted the data. Selected studies were evaluated for risk of bias by two researchers working independently of each other according to the revised Cochrane criteria (Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions Version 6.1). Review Manager software was used for statistical analysis. The quality of the meta-analysis results was evaluated by two independent researchers according to the GRADE criteria. For the economic analysis, data were collected from the revised Price Bulletin of Medicines for Human Use of the Greek Ministry of Health and the State Tariff. In addition, to calculate the cost of managing adverse events data were collected from the CheckMate 214 and KEYNOTE-426 clinical trials, and the Closed Consolidated Hospitals (ΚΕΝ) prices were used. Results Nine studies were selected for the systematic review of ccRCC and two for the systematic review of urothelial carcinoma. All selected studies were phase II and phase III parallel group randomized controlled trials with two interventions. The meta-analysis of first-line treatments for ccRCC suggest that first-line treatment with ICI combinations have a lower risk of producing “treatment-related adverse events” than sunitinib (Odds Ratio (OR) 0.53 [95% CI 0.38-0.73]). No statistically significant difference was observed between first-line treatments and sunitinib with respect to the risk of producing “adverse events” (OR 0.70 [95% CI 0.45-1.09]) and “death from a treatment-related adverse event” (OR 0.98 [95% CI 0.56-1.71]). No statistically significant difference was observed between treatments compared with bevacizumab-INF-a for the outcome “adverse events” (OR 0.82 [95% CI 0.50-1.35]). The meta-analysis of second-line treatments for urothelial carcinoma suggest that chemotherapy is associated with a higher risk of “adverse events” than ICI drugs (OR 0.32 [95% CI 0.17-0.60]). No statistically significant difference was observed, between immunotherapy and chemotherapy drugs, for the outcome “death from a treatment-related adverse event” (OR 0,59 [95% CI 0.24-1.43]). The economic analysis estimated that the pembrolizumab plus axitinib (Keytruda / Inlyta) combination included an additional cost of 55.154,74 € per patient per year compared with the nivolumab plus ipilimumab (Opdivo / Yervoy) combination, for the first- line treatment of patients with metastatic ccRCC. The total financial burden for one treatment year was estimated to be 12.605.291 € and 7.089.817 € respectively, for a total of 100 patients. Whereas, the Keytruda / Inlyta combination had an additional cost of 64.575,65 € per patient compared to the Opdivo / Yervoy combination for the median PFS period of each treatment for the intermediate- and poor-risk population, with total costs per patient of 133.306,96 € (PFS=12,7 months) and 68.731,31 € (PFS=11,6 months), respectively. Discussion-Conclusions From the findings of the present study, it appears that regimens that include ICI inhibitors have a lower risk of adverse events than sunitinib alone, which until recently has been considered to be the gold standard for first-line treatment of patients with metastatic ccRCC. Furthermore, the incidence of toxicity appears to be lower with the ICIs, atezolizumab, pembrolizumab, than with the chemotherapy regimens in patients with platinum-resistant metastatic urothelial carcinoma. Clearly, more studies need to be conducted for safer conclusions, but these inhibitors seem to offer the added benefit of a lower risk of adverse events for the patient. The cost of ICIs is a challenge for health systems. From the perspective of the National Health System of Greece, the expenditure is estimated to be smaller for the nivolumab plus ipilimumab combination compared with the pembrolizumab plus axitinib combination for patients with metastatic ccRCC."],"dc:identifier":["uoadl:2967475","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2967475"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Θεραπείες 1ης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνο και 2ης γραμμής για το μεταστατικό ουροθηλιακό καρκίνο: Συστηματική ανασκόπηση, μετα-ανάλυση της ασφάλειας και σύγκριση κόστους."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:44:22Z"}