{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2972439"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2972439","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Περιβαλλοντική προστασία και δίκαιο ανταγωνισμού: η οικονομική διάσταση των αποβλήτων και η πορεία προς την κυκλική οικονομία","abstract":"Η συνεχιζόμενη αύξηση των αποβλήτων σε συνάρτηση με το κόστος διαχείρισής τους, τους κινδύνους για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και την συναφή μείωση των φυσικών πόρων, δικαιολογούν την κεντρική θέση του ζητήματος των αποβλήτων στις σύγχρονες κοινωνίες. Η κατάστρωση και εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης των αποβλήτων με τελικό στόχο τη θεμελίωση μιας κυκλικής οικονομίας, στο πλαίσιο της οποίας οι αλλαγές θα εντοπιστούν στον τρόπο σχεδιασμού και παραγωγής των ίδιων των αρχικών προϊόντων, αλλά και τελικής διαχείρισής τους, όταν αυτά καταστούν απόβλητα, είναι πια απαραίτητη. Η μετατροπή του οικονομικού μοντέλου από γραμμικό σε κυκλικό μοιάζει σήμερα να είναι η μόνη λύση, με το ενωσιακό δίκαιο να τροποποιείται προκειμένου να υλοποιηθεί αυτή η αλλαγή. Η ενσωμάτωση οικονομικής και εμπορικής αξίας στα απόβλητα, ακριβώς λόγω των διαφόρων δυνατοτήτων μετέπειτα αξιοποίησής τους και παραγωγής νέων πρώτων υλών για τα προϊόντα συνεπάγεται την ύπαρξη μιας νέας αγοράς, στην οποία τυγχάνει εφαρμογής το δίκαιο του ανταγωνισμού, υπό τους περιορισμούς όμως που επιβάλλει η ιδιαίτερη φύση των αποβλήτων ως επιβαρυντικών για το περιβάλλον παραγόντων. Αυτή η διεπαφή του δικαίου προστασίας του περιβάλλοντος και του του ελεύθερου ανταγωνισμού και η συνεχής προσπάθεια εξισορρόπησής τους, είναι ακριβώς η ιδιαιτερότητα του ενωσιακού δικαίου των αποβλήτων. Η παρούσα μελέτη διακρίνεται σε δύο κεντρικούς άξονες, ο πρώτος εκ των οποίων προσεγγίζει το ρόλο των αποβλήτων στο ενωσιακό δίκαιο και επιδιώκει να αναδείξει την οικονομική και εμπορική τους αξία, ενώ ο δεύτερος αφιερώνεται στην ανάδειξη ζητημάτων που προκύπτουν στο πεδίο του δικαίου του ανταγωνισμού, λόγω ακριβώς της αξίας τούτης των αποβλήτων. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο μέρος της παρούσας, κρίνεται σκόπιμη μια σύντομη επισκόπηση των κρίσιμων άρθρων των Συνθηκών της Ένωσης, βάσει των οποίων θεσπίζονται οι ειδικότερες ρυθμίσεις του δικαίου περιβάλλοντος γενικότερα και του δικαίου των αποβλήτων ειδικότερα, και αναδεικνύονται ορισμένα καίρια ζητήματα, λαμβάνοντας υπόψη και τη σχετική νομολογία· σε δεύτερο επίπεδο, επιχειρείται η ανάδειξη της ιδιότητας των αποβλήτων ως εμπορευμάτων βάσει των επιμέρους ρυθμίσεων του δευτερογενούς δικαίου των αποβλήτων, με επίκεντρο την Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα, 2008/98/ΕΚ, και τη σχετική νομολογία, ενώ ειδική αναφορά γίνεται στις διασυνοριακές μετακινήσεις των αποβλήτων, όπου το σχετικό ενωσιακό καθεστώς διαμορφώθηκε κατόπιν επιρροών του διεθνούς δικαίου. Κατακλείδα του πρώτου μέρους της παρούσας εργασίας αποτελεί ο ρόλος της κυκλικής οικονομίας στη διαχείριση των αποβλήτων, με την έννοια αυτή να αποτελεί θεμελιώδη πολιτική στόχευση της Ένωσης και να επιχειρεί την αλλαγή ολόκληρου του ισχύοντος οικονομικού μοντέλου. Ο δεύτερος άξονας της παρούσας μελέτης εκκινεί με μια σύντομη αναφορά στην κεντρική για το ενωσιακό δίκαιο έννοια της εσωτερικής αγοράς και την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, την οποία διαδέχεται η ειδικότερη επισκόπηση των διατάξεων των Συνθηκών που καθιερώνουν την προστασία του ανταγωνισμού, όπως έχουν ερμηνευθεί και από τον ενωσιακό δικαστή. Κατόπιν, επιχειρείται η κατά το δυνατό συνολικότερη ανάπτυξη των ζητημάτων που προκύπτουν, ειδικά στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων, κατά τη διεπαφή του δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος και της απαγόρευσης αφενός των μη χρηματικών περιορισμών κατά τα άρ. 34-36 ΣΛΕΕ, και αφετέρου των φορολογικών εμποδίων κατά τα άρ. 28, 30, 110-111 ΣΛΕΕ. Τέλος, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων και τους προβληματισμούς που εγείρονται για την θεμελίωση της ενιαίας αγοράς, όταν η προστασία του περιβάλλοντος απαιτεί την ανάμειξη του κράτους στη διαχείριση των αποβλήτων.","abstract_html":"Η συνεχιζόμενη αύξηση των αποβλήτων σε συνάρτηση με το κόστος διαχείρισής τους, τους κινδύνους για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και την συναφή μείωση των φυσικών πόρων, δικαιολογούν την κεντρική θέση του ζητήματος των αποβλήτων στις σύγχρονες κοινωνίες. Η κατάστρωση και εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης των αποβλήτων με τελικό στόχο τη θεμελίωση μιας κυκλικής οικονομίας, στο πλαίσιο της οποίας οι αλλαγές θα εντοπιστούν στον τρόπο σχεδιασμού και παραγωγής των ίδιων των αρχικών προϊόντων, αλλά και τελικής διαχείρισής τους, όταν αυτά καταστούν απόβλητα, είναι πια απαραίτητη. Η μετατροπή του οικονομικού μοντέλου από γραμμικό σε κυκλικό μοιάζει σήμερα να είναι η μόνη λύση, με το ενωσιακό δίκαιο να τροποποιείται προκειμένου να υλοποιηθεί αυτή η αλλαγή. Η ενσωμάτωση οικονομικής και εμπορικής αξίας στα απόβλητα, ακριβώς λόγω των διαφόρων δυνατοτήτων μετέπειτα αξιοποίησής τους και παραγωγής νέων πρώτων υλών για τα προϊόντα συνεπάγεται την ύπαρξη μιας νέας αγοράς, στην οποία τυγχάνει εφαρμογής το δίκαιο του ανταγωνισμού, υπό τους περιορισμούς όμως που επιβάλλει η ιδιαίτερη φύση των αποβλήτων ως επιβαρυντικών για το περιβάλλον παραγόντων. Αυτή η διεπαφή του δικαίου προστασίας του περιβάλλοντος και του του ελεύθερου ανταγωνισμού και η συνεχής προσπάθεια εξισορρόπησής τους, είναι ακριβώς η ιδιαιτερότητα του ενωσιακού δικαίου των αποβλήτων. Η παρούσα μελέτη διακρίνεται σε δύο κεντρικούς άξονες, ο πρώτος εκ των οποίων προσεγγίζει το ρόλο των αποβλήτων στο ενωσιακό δίκαιο και επιδιώκει να αναδείξει την οικονομική και εμπορική τους αξία, ενώ ο δεύτερος αφιερώνεται στην ανάδειξη ζητημάτων που προκύπτουν στο πεδίο του δικαίου του ανταγωνισμού, λόγω ακριβώς της αξίας τούτης των αποβλήτων. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο μέρος της παρούσας, κρίνεται σκόπιμη μια σύντομη επισκόπηση των κρίσιμων άρθρων των Συνθηκών της Ένωσης, βάσει των οποίων θεσπίζονται οι ειδικότερες ρυθμίσεις του δικαίου περιβάλλοντος γενικότερα και του δικαίου των αποβλήτων ειδικότερα, και αναδεικνύονται ορισμένα καίρια ζητήματα, λαμβάνοντας υπόψη και τη σχετική νομολογία· σε δεύτερο επίπεδο, επιχειρείται η ανάδειξη της ιδιότητας των αποβλήτων ως εμπορευμάτων βάσει των επιμέρους ρυθμίσεων του δευτερογενούς δικαίου των αποβλήτων, με επίκεντρο την Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα, 2008/98/ΕΚ, και τη σχετική νομολογία, ενώ ειδική αναφορά γίνεται στις διασυνοριακές μετακινήσεις των αποβλήτων, όπου το σχετικό ενωσιακό καθεστώς διαμορφώθηκε κατόπιν επιρροών του διεθνούς δικαίου. Κατακλείδα του πρώτου μέρους της παρούσας εργασίας αποτελεί ο ρόλος της κυκλικής οικονομίας στη διαχείριση των αποβλήτων, με την έννοια αυτή να αποτελεί θεμελιώδη πολιτική στόχευση της Ένωσης και να επιχειρεί την αλλαγή ολόκληρου του ισχύοντος οικονομικού μοντέλου. Ο δεύτερος άξονας της παρούσας μελέτης εκκινεί με μια σύντομη αναφορά στην κεντρική για το ενωσιακό δίκαιο έννοια της εσωτερικής αγοράς και την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, την οποία διαδέχεται η ειδικότερη επισκόπηση των διατάξεων των Συνθηκών που καθιερώνουν την προστασία του ανταγωνισμού, όπως έχουν ερμηνευθεί και από τον ενωσιακό δικαστή. Κατόπιν, επιχειρείται η κατά το δυνατό συνολικότερη ανάπτυξη των ζητημάτων που προκύπτουν, ειδικά στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων, κατά τη διεπαφή του δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος και της απαγόρευσης αφενός των μη χρηματικών περιορισμών κατά τα άρ. 34-36 ΣΛΕΕ, και αφετέρου των φορολογικών εμποδίων κατά τα άρ. 28, 30, 110-111 ΣΛΕΕ. Τέλος, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων και τους προβληματισμούς που εγείρονται για την θεμελίωση της ενιαίας αγοράς, όταν η προστασία του περιβάλλοντος απαιτεί την ανάμειξη του κράτους στη διαχείριση των αποβλήτων.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσουκαλά Αρήτη-Μαρία","Tsoukala Ariti-Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T05:44:54Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2972439"],"render_values":[{"text":"uoadl:2972439","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2972439","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2972439","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2972439","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσουκαλά Αρήτη-Μαρία","Tsoukala Ariti-Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2972439","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2972439"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η συνεχιζόμενη αύξηση των αποβλήτων σε συνάρτηση με το κόστος διαχείρισής τους, τους κινδύνους για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και την συναφή μείωση των φυσικών πόρων, δικαιολογούν την κεντρική θέση του ζητήματος των αποβλήτων στις σύγχρονες κοινωνίες. Η κατάστρωση και εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης των αποβλήτων με τελικό στόχο τη θεμελίωση μιας κυκλικής οικονομίας, στο πλαίσιο της οποίας οι αλλαγές θα εντοπιστούν στον τρόπο σχεδιασμού και παραγωγής των ίδιων των αρχικών προϊόντων, αλλά και τελικής διαχείρισής τους, όταν αυτά καταστούν απόβλητα, είναι πια απαραίτητη. Η μετατροπή του οικονομικού μοντέλου από γραμμικό σε κυκλικό μοιάζει σήμερα να είναι η μόνη λύση, με το ενωσιακό δίκαιο να τροποποιείται προκειμένου να υλοποιηθεί αυτή η αλλαγή. Η ενσωμάτωση οικονομικής και εμπορικής αξίας στα απόβλητα, ακριβώς λόγω των διαφόρων δυνατοτήτων μετέπειτα αξιοποίησής τους και παραγωγής νέων πρώτων υλών για τα προϊόντα συνεπάγεται την ύπαρξη μιας νέας αγοράς, στην οποία τυγχάνει εφαρμογής το δίκαιο του ανταγωνισμού, υπό τους περιορισμούς όμως που επιβάλλει η ιδιαίτερη φύση των αποβλήτων ως επιβαρυντικών για το περιβάλλον παραγόντων. Αυτή η διεπαφή του δικαίου προστασίας του περιβάλλοντος και του του ελεύθερου ανταγωνισμού και η συνεχής προσπάθεια εξισορρόπησής τους, είναι ακριβώς η ιδιαιτερότητα του ενωσιακού δικαίου των αποβλήτων. Η παρούσα μελέτη διακρίνεται σε δύο κεντρικούς άξονες, ο πρώτος εκ των οποίων προσεγγίζει το ρόλο των αποβλήτων στο ενωσιακό δίκαιο και επιδιώκει να αναδείξει την οικονομική και εμπορική τους αξία, ενώ ο δεύτερος αφιερώνεται στην ανάδειξη ζητημάτων που προκύπτουν στο πεδίο του δικαίου του ανταγωνισμού, λόγω ακριβώς της αξίας τούτης των αποβλήτων. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο μέρος της παρούσας, κρίνεται σκόπιμη μια σύντομη επισκόπηση των κρίσιμων άρθρων των Συνθηκών της Ένωσης, βάσει των οποίων θεσπίζονται οι ειδικότερες ρυθμίσεις του δικαίου περιβάλλοντος γενικότερα και του δικαίου των αποβλήτων ειδικότερα, και αναδεικνύονται ορισμένα καίρια ζητήματα, λαμβάνοντας υπόψη και τη σχετική νομολογία· σε δεύτερο επίπεδο, επιχειρείται η ανάδειξη της ιδιότητας των αποβλήτων ως εμπορευμάτων βάσει των επιμέρους ρυθμίσεων του δευτερογενούς δικαίου των αποβλήτων, με επίκεντρο την Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα, 2008/98/ΕΚ, και τη σχετική νομολογία, ενώ ειδική αναφορά γίνεται στις διασυνοριακές μετακινήσεις των αποβλήτων, όπου το σχετικό ενωσιακό καθεστώς διαμορφώθηκε κατόπιν επιρροών του διεθνούς δικαίου. Κατακλείδα του πρώτου μέρους της παρούσας εργασίας αποτελεί ο ρόλος της κυκλικής οικονομίας στη διαχείριση των αποβλήτων, με την έννοια αυτή να αποτελεί θεμελιώδη πολιτική στόχευση της Ένωσης και να επιχειρεί την αλλαγή ολόκληρου του ισχύοντος οικονομικού μοντέλου. Ο δεύτερος άξονας της παρούσας μελέτης εκκινεί με μια σύντομη αναφορά στην κεντρική για το ενωσιακό δίκαιο έννοια της εσωτερικής αγοράς και την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, την οποία διαδέχεται η ειδικότερη επισκόπηση των διατάξεων των Συνθηκών που καθιερώνουν την προστασία του ανταγωνισμού, όπως έχουν ερμηνευθεί και από τον ενωσιακό δικαστή. Κατόπιν, επιχειρείται η κατά το δυνατό συνολικότερη ανάπτυξη των ζητημάτων που προκύπτουν, ειδικά στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων, κατά τη διεπαφή του δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος και της απαγόρευσης αφενός των μη χρηματικών περιορισμών κατά τα άρ. 34-36 ΣΛΕΕ, και αφετέρου των φορολογικών εμποδίων κατά τα άρ. 28, 30, 110-111 ΣΛΕΕ. Τέλος, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων και τους προβληματισμούς που εγείρονται για την θεμελίωση της ενιαίας αγοράς, όταν η προστασία του περιβάλλοντος απαιτεί την ανάμειξη του κράτους στη διαχείριση των αποβλήτων.","The continuing increase in waste, in conjunction with the costs of its management, the risks to the environment and human health and the associated reduction in natural resources, justify the importance of the waste issue in modern societies. It is now essential to form and implement waste management policies with the ultimate aim of establishing a circular economy, in which changes will be focused in the way in which the original products themselves are designed and produced, but also in the way they are finally managed when they become waste. The transformation of the economic model from linear to circular seems to be the only solution today and the EU law is being amended in order to implement this change. The incorporation of economic and commercial value into waste, precisely due to the various possibilities for its subsequent recovery and the production of new raw materials, implies the existence of a new market in which competition law applies, subject to the restrictions imposed by the specific nature of waste as an environmental possible harm. This interface between environmental protection law and free competition law, and the constant attempt to balance these two, is precisely the specificity of EU waste law. The present study is divided into two main pillars, the first of which approaches the role of waste in EU law and intends to show its economic and commercial value, while the second one is devoted to revealing issues that arise in the field of competition law precisely, because of the economic and commercial value of waste. More specifically, the first part of this report briefly reviews the main articles of the EU Treaties, which establish the specific rules of environmental law in general and waste law in particular, and highlights a number of key issues, taking into account the relevant case law; the second part of the report attempts to highlight the identity of waste as a merchandise on the basis of the provisions of secondary waste law and especially the Waste Framework Directive 2008/98 and the relevant case law, while special reference is made to cross-border shipments of waste, where the relevant EU regime has been shaped by the influence of international law. The first part of this paper concludes with the role of the circular economy in waste management, with this concept being a fundamental policy objective of the EU and attempting to change the entire current economic model. The second part of this study begins with a brief reference to the concept of the internal market, which is central to EU law, and the principle of the free movement of goods, followed by a more specific review of the provisions of the Treaties establishing the protection of competition, as interpreted by the EUCJ. It then attempts to develop, to the best possible extend, the issues arising, especially in the field of waste management, at the interface between environmental protection law and the prohibition of non-monetary restrictions under Articles 34-36 TFEU on the one hand, and tax obstacles under Articles 28, 30 and 110-111 TFEU on the other. Finally, particular reference is made to the State aid law and the concerns that arise for the foundation of the single market, when the environmental protection requires from the states to be involved in waste management."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Περιβαλλοντική προστασία και δίκαιο ανταγωνισμού: η οικονομική διάσταση των αποβλήτων και η πορεία προς την κυκλική οικονομία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσουκαλά Αρήτη-Μαρία","Tsoukala Ariti-Maria"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Η συνεχιζόμενη αύξηση των αποβλήτων σε συνάρτηση με το κόστος διαχείρισής τους, τους κινδύνους για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και την συναφή μείωση των φυσικών πόρων, δικαιολογούν την κεντρική θέση του ζητήματος των αποβλήτων στις σύγχρονες κοινωνίες. Η κατάστρωση και εφαρμογή πολιτικών διαχείρισης των αποβλήτων με τελικό στόχο τη θεμελίωση μιας κυκλικής οικονομίας, στο πλαίσιο της οποίας οι αλλαγές θα εντοπιστούν στον τρόπο σχεδιασμού και παραγωγής των ίδιων των αρχικών προϊόντων, αλλά και τελικής διαχείρισής τους, όταν αυτά καταστούν απόβλητα, είναι πια απαραίτητη. Η μετατροπή του οικονομικού μοντέλου από γραμμικό σε κυκλικό μοιάζει σήμερα να είναι η μόνη λύση, με το ενωσιακό δίκαιο να τροποποιείται προκειμένου να υλοποιηθεί αυτή η αλλαγή. Η ενσωμάτωση οικονομικής και εμπορικής αξίας στα απόβλητα, ακριβώς λόγω των διαφόρων δυνατοτήτων μετέπειτα αξιοποίησής τους και παραγωγής νέων πρώτων υλών για τα προϊόντα συνεπάγεται την ύπαρξη μιας νέας αγοράς, στην οποία τυγχάνει εφαρμογής το δίκαιο του ανταγωνισμού, υπό τους περιορισμούς όμως που επιβάλλει η ιδιαίτερη φύση των αποβλήτων ως επιβαρυντικών για το περιβάλλον παραγόντων. Αυτή η διεπαφή του δικαίου προστασίας του περιβάλλοντος και του του ελεύθερου ανταγωνισμού και η συνεχής προσπάθεια εξισορρόπησής τους, είναι ακριβώς η ιδιαιτερότητα του ενωσιακού δικαίου των αποβλήτων. Η παρούσα μελέτη διακρίνεται σε δύο κεντρικούς άξονες, ο πρώτος εκ των οποίων προσεγγίζει το ρόλο των αποβλήτων στο ενωσιακό δίκαιο και επιδιώκει να αναδείξει την οικονομική και εμπορική τους αξία, ενώ ο δεύτερος αφιερώνεται στην ανάδειξη ζητημάτων που προκύπτουν στο πεδίο του δικαίου του ανταγωνισμού, λόγω ακριβώς της αξίας τούτης των αποβλήτων. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο μέρος της παρούσας, κρίνεται σκόπιμη μια σύντομη επισκόπηση των κρίσιμων άρθρων των Συνθηκών της Ένωσης, βάσει των οποίων θεσπίζονται οι ειδικότερες ρυθμίσεις του δικαίου περιβάλλοντος γενικότερα και του δικαίου των αποβλήτων ειδικότερα, και αναδεικνύονται ορισμένα καίρια ζητήματα, λαμβάνοντας υπόψη και τη σχετική νομολογία· σε δεύτερο επίπεδο, επιχειρείται η ανάδειξη της ιδιότητας των αποβλήτων ως εμπορευμάτων βάσει των επιμέρους ρυθμίσεων του δευτερογενούς δικαίου των αποβλήτων, με επίκεντρο την Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα, 2008/98/ΕΚ, και τη σχετική νομολογία, ενώ ειδική αναφορά γίνεται στις διασυνοριακές μετακινήσεις των αποβλήτων, όπου το σχετικό ενωσιακό καθεστώς διαμορφώθηκε κατόπιν επιρροών του διεθνούς δικαίου. Κατακλείδα του πρώτου μέρους της παρούσας εργασίας αποτελεί ο ρόλος της κυκλικής οικονομίας στη διαχείριση των αποβλήτων, με την έννοια αυτή να αποτελεί θεμελιώδη πολιτική στόχευση της Ένωσης και να επιχειρεί την αλλαγή ολόκληρου του ισχύοντος οικονομικού μοντέλου. Ο δεύτερος άξονας της παρούσας μελέτης εκκινεί με μια σύντομη αναφορά στην κεντρική για το ενωσιακό δίκαιο έννοια της εσωτερικής αγοράς και την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, την οποία διαδέχεται η ειδικότερη επισκόπηση των διατάξεων των Συνθηκών που καθιερώνουν την προστασία του ανταγωνισμού, όπως έχουν ερμηνευθεί και από τον ενωσιακό δικαστή. Κατόπιν, επιχειρείται η κατά το δυνατό συνολικότερη ανάπτυξη των ζητημάτων που προκύπτουν, ειδικά στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων, κατά τη διεπαφή του δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος και της απαγόρευσης αφενός των μη χρηματικών περιορισμών κατά τα άρ. 34-36 ΣΛΕΕ, και αφετέρου των φορολογικών εμποδίων κατά τα άρ. 28, 30, 110-111 ΣΛΕΕ. Τέλος, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων και τους προβληματισμούς που εγείρονται για την θεμελίωση της ενιαίας αγοράς, όταν η προστασία του περιβάλλοντος απαιτεί την ανάμειξη του κράτους στη διαχείριση των αποβλήτων.","The continuing increase in waste, in conjunction with the costs of its management, the risks to the environment and human health and the associated reduction in natural resources, justify the importance of the waste issue in modern societies. It is now essential to form and implement waste management policies with the ultimate aim of establishing a circular economy, in which changes will be focused in the way in which the original products themselves are designed and produced, but also in the way they are finally managed when they become waste. The transformation of the economic model from linear to circular seems to be the only solution today and the EU law is being amended in order to implement this change. The incorporation of economic and commercial value into waste, precisely due to the various possibilities for its subsequent recovery and the production of new raw materials, implies the existence of a new market in which competition law applies, subject to the restrictions imposed by the specific nature of waste as an environmental possible harm. This interface between environmental protection law and free competition law, and the constant attempt to balance these two, is precisely the specificity of EU waste law. The present study is divided into two main pillars, the first of which approaches the role of waste in EU law and intends to show its economic and commercial value, while the second one is devoted to revealing issues that arise in the field of competition law precisely, because of the economic and commercial value of waste. More specifically, the first part of this report briefly reviews the main articles of the EU Treaties, which establish the specific rules of environmental law in general and waste law in particular, and highlights a number of key issues, taking into account the relevant case law; the second part of the report attempts to highlight the identity of waste as a merchandise on the basis of the provisions of secondary waste law and especially the Waste Framework Directive 2008/98 and the relevant case law, while special reference is made to cross-border shipments of waste, where the relevant EU regime has been shaped by the influence of international law. The first part of this paper concludes with the role of the circular economy in waste management, with this concept being a fundamental policy objective of the EU and attempting to change the entire current economic model. The second part of this study begins with a brief reference to the concept of the internal market, which is central to EU law, and the principle of the free movement of goods, followed by a more specific review of the provisions of the Treaties establishing the protection of competition, as interpreted by the EUCJ. It then attempts to develop, to the best possible extend, the issues arising, especially in the field of waste management, at the interface between environmental protection law and the prohibition of non-monetary restrictions under Articles 34-36 TFEU on the one hand, and tax obstacles under Articles 28, 30 and 110-111 TFEU on the other. Finally, particular reference is made to the State aid law and the concerns that arise for the foundation of the single market, when the environmental protection requires from the states to be involved in waste management."],"dc:identifier":["uoadl:2972439","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2972439"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Περιβαλλοντική προστασία και δίκαιο ανταγωνισμού: η οικονομική διάσταση των αποβλήτων και η πορεία προς την κυκλική οικονομία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:44:54Z"}