{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2974280"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2974280","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"H υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών ως μέσο αντιμετώπισης πανδημιών. ‘Το παράδειγμα του Covid-19.’","abstract":"Η πανδημία του ιού Covid-19 πυροδότησε μια σειρά ζωηρών συζητήσεων και γόνιμων προβληματισμών, μεταξύ άλλων και στο πεδίο του συνταγματικού δικαίου. Ζώντας σε μια περίοδο οιονεί υγειονομικής έκτακτης ανάγκης, περιορισμοί που μέχρι πρότινος φαίνονταν αδιανόητοι, γρήγορα έγιναν πραγματικότητα και αμφισβήτησαν εν τοις πράγμασι βαθιά ριζωμένα νομικά δόγματα. Το ζήτημα της ανθεκτικότητας του Συντάγματος σε έκτακτες συνθήκες, συζήτηση γνώριμη βέβαια για τα ελληνικά δεδομένα ήδη από την περίοδο της οικονομικής κρίσης, επανήλθε με τον τρόπο αυτό στο προσκήνιο, φωτίζοντας την ανάγκη δυναμικής ερμηνείας των συνταγματικών διατάξεων, ώστε να αποφευχθεί η ενδεχόμενη συρρίκνωση της κανονιστικής τους δύναμης. Η ανάγκη αυτή προσεκτικής ad hoc στάθμισης μεταξύ συγκρουόμενων συνταγματικών δικαιωμάτων προκρίθηκε στη νομική σκέψη, έναντι μιας άνευ ορίων προσαρμοστικότητας του Συντάγματος, η οποία θα οδηγούσε στην κυνική ομολογία, ότι μόνο η ανέλεγκτη «ανάγκη» ποιεί δίκαιο. Ένα από τα πλέον επίκαιρα ζητήματα συνταγματικής φύσεως που ανέκυψε, ιδιαίτερα στην παρούσα φάση την πανδημίας οπότε και παγκοσμίως τα περιοριστικά μέτρα φαίνεται να αμβλύνονται, είναι εκείνο του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Το ζήτημα αυτό φαίνεται να περικλείει λεπτά ζητήματα συνταγματικής υφής, καθώς σχετίζεται με πληθώρα συνταγματικά αναγνωριζόμενων δικαιωμάτων και αγαθών, όπως το δικαίωμα στην υγεία και τη ζωή, την ανθρώπινη αξία αλλά και την αρχή της αυτονομίας και του αυτοκαθορισμού του ατόμου, ως απότοκο του δικαιώματος στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Εν προκειμένω στην παρούσα μελέτη, θα εξεταστεί αρχικά το υπάρχον εθνικό και ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο διενέργειας εμβολιασμών και αναζητώντας πιθανές διατάξεις που προκρίνουν την υποχρεωτικότητά του, θα εκτεθούν εν συνεχεία οι συνταγματικής φύσης προβληματισμοί που ανακύπτουν. Διερευνώντας συγκεκριμένα τη συνταγματικότητα επιβολής υποχρεωτικών εμβολιασμών, θα αναλυθεί αρχικώς το σχετικό πολυδιάστατο δικαίωμα της προστασίας της υγείας και η δυνατότητά του να αποτελέσει νομιμοποιητικό έρεισμα περιορισμού έτερων συνταγματικώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κρίσιμη εν προκειμένω αρχή της προηγούμενης ενημερωμένης συναίνεσης του ασθενούς αλλά και σε ειδικότερες εκφάνσεις της προστατευτέας δημόσιας υγείας. Εν συνεχεία, θα εξεταστούν τα όρια των πιθανών περιορισμών, φωτίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της ανθρώπινης αξίας αλλά και του σεβασμού της αρχής της αναλογικότητας. Μέσω της εν λόγω αρχής δε, θα αναδειχθεί η προσφορότητα και αναγκαιότητα των εμβολιασμών, ως μέσου αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών. Συνεχίζοντας, η εφαρμογή όλων των ανωτέρω θα αναλυθεί περαιτέρω και υπό το πρίσμα της σχετικής νομολογίας του ΣτΕ. Προς μία πιο ολιστική προσέγγιση του ζητήματος, η δυνατότητα επιβολής υποχρεωτικού εμβολιασμού θα εξεταστεί περαιτέρω και υπό το φως των εγγυήσεων του ενωσιακού δικαίου και της ΕΣΔΑ, αναλύοντας ειδικότερα τη νομολογιακή στάση του ΕΔΔΑ επί του θέματος. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, κατόπιν της ως άνω διερεύνησης της συμφωνίας του υποχρεωτικού εμβολιασμού με τις προστατευτικές διατάξεις του εθνικού και υπερεθνικού δικαίου, θα εξεταστεί η διαχείριση της πανδημίας στην πράξη. Αναλύοντας λοιπόν τα σχετικά με την εμβολιαστική πολιτική λαμβανόμενα μέτρα, θα εκτεθούν αρχικώς ορισμένοι προβληματισμοί σχετικά με τη χρήση των πιστοποιητικών εμβολιασμού σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Προχωρώντας, θα εξεταστεί το ζήτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού, ως προϋπόθεση πρόσβασης στην εργασία, καθώς και οι προβλεπόμενες κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την ως άνω υποχρέωση. Τούτο δε παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λαμβάνοντας υπόψη τη πρόσφατη εθνική πρόβλεψη υποχρεωτικού εμβολιασμού για τους υγειονομικούς. Τελευταίο σημείο ανάλυσης προ των συμπερασματικών παρατηρήσεων, θα αποτελέσει η λειτουργία της αστικής ευθύνης του Δημοσίου ως επανορθωτικού μηχανισμού, σε περίπτωση που ορισμένοι πολίτες συμμορφούμενοι σε υποχρεωτικό εμβολιασμό και εκπληρώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το χρέος κοινωνικής τους αλληλεγγύης, υποστούν ατυχώς κάποια σπουδαία βλάβη στην υγεία τους.","abstract_html":"Η πανδημία του ιού Covid-19 πυροδότησε μια σειρά ζωηρών συζητήσεων και γόνιμων προβληματισμών, μεταξύ άλλων και στο πεδίο του συνταγματικού δικαίου. Ζώντας σε μια περίοδο οιονεί υγειονομικής έκτακτης ανάγκης, περιορισμοί που μέχρι πρότινος φαίνονταν αδιανόητοι, γρήγορα έγιναν πραγματικότητα και αμφισβήτησαν εν τοις πράγμασι βαθιά ριζωμένα νομικά δόγματα. Το ζήτημα της ανθεκτικότητας του Συντάγματος σε έκτακτες συνθήκες, συζήτηση γνώριμη βέβαια για τα ελληνικά δεδομένα ήδη από την περίοδο της οικονομικής κρίσης, επανήλθε με τον τρόπο αυτό στο προσκήνιο, φωτίζοντας την ανάγκη δυναμικής ερμηνείας των συνταγματικών διατάξεων, ώστε να αποφευχθεί η ενδεχόμενη συρρίκνωση της κανονιστικής τους δύναμης. Η ανάγκη αυτή προσεκτικής ad hoc στάθμισης μεταξύ συγκρουόμενων συνταγματικών δικαιωμάτων προκρίθηκε στη νομική σκέψη, έναντι μιας άνευ ορίων προσαρμοστικότητας του Συντάγματος, η οποία θα οδηγούσε στην κυνική ομολογία, ότι μόνο η ανέλεγκτη «ανάγκη» ποιεί δίκαιο. Ένα από τα πλέον επίκαιρα ζητήματα συνταγματικής φύσεως που ανέκυψε, ιδιαίτερα στην παρούσα φάση την πανδημίας οπότε και παγκοσμίως τα περιοριστικά μέτρα φαίνεται να αμβλύνονται, είναι εκείνο του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Το ζήτημα αυτό φαίνεται να περικλείει λεπτά ζητήματα συνταγματικής υφής, καθώς σχετίζεται με πληθώρα συνταγματικά αναγνωριζόμενων δικαιωμάτων και αγαθών, όπως το δικαίωμα στην υγεία και τη ζωή, την ανθρώπινη αξία αλλά και την αρχή της αυτονομίας και του αυτοκαθορισμού του ατόμου, ως απότοκο του δικαιώματος στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Εν προκειμένω στην παρούσα μελέτη, θα εξεταστεί αρχικά το υπάρχον εθνικό και ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο διενέργειας εμβολιασμών και αναζητώντας πιθανές διατάξεις που προκρίνουν την υποχρεωτικότητά του, θα εκτεθούν εν συνεχεία οι συνταγματικής φύσης προβληματισμοί που ανακύπτουν. Διερευνώντας συγκεκριμένα τη συνταγματικότητα επιβολής υποχρεωτικών εμβολιασμών, θα αναλυθεί αρχικώς το σχετικό πολυδιάστατο δικαίωμα της προστασίας της υγείας και η δυνατότητά του να αποτελέσει νομιμοποιητικό έρεισμα περιορισμού έτερων συνταγματικώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κρίσιμη εν προκειμένω αρχή της προηγούμενης ενημερωμένης συναίνεσης του ασθενούς αλλά και σε ειδικότερες εκφάνσεις της προστατευτέας δημόσιας υγείας. Εν συνεχεία, θα εξεταστούν τα όρια των πιθανών περιορισμών, φωτίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της ανθρώπινης αξίας αλλά και του σεβασμού της αρχής της αναλογικότητας. Μέσω της εν λόγω αρχής δε, θα αναδειχθεί η προσφορότητα και αναγκαιότητα των εμβολιασμών, ως μέσου αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών. Συνεχίζοντας, η εφαρμογή όλων των ανωτέρω θα αναλυθεί περαιτέρω και υπό το πρίσμα της σχετικής νομολογίας του ΣτΕ. Προς μία πιο ολιστική προσέγγιση του ζητήματος, η δυνατότητα επιβολής υποχρεωτικού εμβολιασμού θα εξεταστεί περαιτέρω και υπό το φως των εγγυήσεων του ενωσιακού δικαίου και της ΕΣΔΑ, αναλύοντας ειδικότερα τη νομολογιακή στάση του ΕΔΔΑ επί του θέματος. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, κατόπιν της ως άνω διερεύνησης της συμφωνίας του υποχρεωτικού εμβολιασμού με τις προστατευτικές διατάξεις του εθνικού και υπερεθνικού δικαίου, θα εξεταστεί η διαχείριση της πανδημίας στην πράξη. Αναλύοντας λοιπόν τα σχετικά με την εμβολιαστική πολιτική λαμβανόμενα μέτρα, θα εκτεθούν αρχικώς ορισμένοι προβληματισμοί σχετικά με τη χρήση των πιστοποιητικών εμβολιασμού σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Προχωρώντας, θα εξεταστεί το ζήτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού, ως προϋπόθεση πρόσβασης στην εργασία, καθώς και οι προβλεπόμενες κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την ως άνω υποχρέωση. Τούτο δε παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λαμβάνοντας υπόψη τη πρόσφατη εθνική πρόβλεψη υποχρεωτικού εμβολιασμού για τους υγειονομικούς. Τελευταίο σημείο ανάλυσης προ των συμπερασματικών παρατηρήσεων, θα αποτελέσει η λειτουργία της αστικής ευθύνης του Δημοσίου ως επανορθωτικού μηχανισμού, σε περίπτωση που ορισμένοι πολίτες συμμορφούμενοι σε υποχρεωτικό εμβολιασμό και εκπληρώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το χρέος κοινωνικής τους αλληλεγγύης, υποστούν ατυχώς κάποια σπουδαία βλάβη στην υγεία τους.","abstract_has_math":false,"creators":["Πατερέλη Ιωάννα","Patereli Ioanna"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T05:45:06Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2974280"],"render_values":[{"text":"uoadl:2974280","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974280","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974280","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2974280","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Πατερέλη Ιωάννα","Patereli Ioanna"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2974280","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974280"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η πανδημία του ιού Covid-19 πυροδότησε μια σειρά ζωηρών συζητήσεων και γόνιμων προβληματισμών, μεταξύ άλλων και στο πεδίο του συνταγματικού δικαίου. Ζώντας σε μια περίοδο οιονεί υγειονομικής έκτακτης ανάγκης, περιορισμοί που μέχρι πρότινος φαίνονταν αδιανόητοι, γρήγορα έγιναν πραγματικότητα και αμφισβήτησαν εν τοις πράγμασι βαθιά ριζωμένα νομικά δόγματα. Το ζήτημα της ανθεκτικότητας του Συντάγματος σε έκτακτες συνθήκες, συζήτηση γνώριμη βέβαια για τα ελληνικά δεδομένα ήδη από την περίοδο της οικονομικής κρίσης, επανήλθε με τον τρόπο αυτό στο προσκήνιο, φωτίζοντας την ανάγκη δυναμικής ερμηνείας των συνταγματικών διατάξεων, ώστε να αποφευχθεί η ενδεχόμενη συρρίκνωση της κανονιστικής τους δύναμης. Η ανάγκη αυτή προσεκτικής ad hoc στάθμισης μεταξύ συγκρουόμενων συνταγματικών δικαιωμάτων προκρίθηκε στη νομική σκέψη, έναντι μιας άνευ ορίων προσαρμοστικότητας του Συντάγματος, η οποία θα οδηγούσε στην κυνική ομολογία, ότι μόνο η ανέλεγκτη «ανάγκη» ποιεί δίκαιο. Ένα από τα πλέον επίκαιρα ζητήματα συνταγματικής φύσεως που ανέκυψε, ιδιαίτερα στην παρούσα φάση την πανδημίας οπότε και παγκοσμίως τα περιοριστικά μέτρα φαίνεται να αμβλύνονται, είναι εκείνο του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Το ζήτημα αυτό φαίνεται να περικλείει λεπτά ζητήματα συνταγματικής υφής, καθώς σχετίζεται με πληθώρα συνταγματικά αναγνωριζόμενων δικαιωμάτων και αγαθών, όπως το δικαίωμα στην υγεία και τη ζωή, την ανθρώπινη αξία αλλά και την αρχή της αυτονομίας και του αυτοκαθορισμού του ατόμου, ως απότοκο του δικαιώματος στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Εν προκειμένω στην παρούσα μελέτη, θα εξεταστεί αρχικά το υπάρχον εθνικό και ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο διενέργειας εμβολιασμών και αναζητώντας πιθανές διατάξεις που προκρίνουν την υποχρεωτικότητά του, θα εκτεθούν εν συνεχεία οι συνταγματικής φύσης προβληματισμοί που ανακύπτουν. Διερευνώντας συγκεκριμένα τη συνταγματικότητα επιβολής υποχρεωτικών εμβολιασμών, θα αναλυθεί αρχικώς το σχετικό πολυδιάστατο δικαίωμα της προστασίας της υγείας και η δυνατότητά του να αποτελέσει νομιμοποιητικό έρεισμα περιορισμού έτερων συνταγματικώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κρίσιμη εν προκειμένω αρχή της προηγούμενης ενημερωμένης συναίνεσης του ασθενούς αλλά και σε ειδικότερες εκφάνσεις της προστατευτέας δημόσιας υγείας. Εν συνεχεία, θα εξεταστούν τα όρια των πιθανών περιορισμών, φωτίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της ανθρώπινης αξίας αλλά και του σεβασμού της αρχής της αναλογικότητας. Μέσω της εν λόγω αρχής δε, θα αναδειχθεί η προσφορότητα και αναγκαιότητα των εμβολιασμών, ως μέσου αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών. Συνεχίζοντας, η εφαρμογή όλων των ανωτέρω θα αναλυθεί περαιτέρω και υπό το πρίσμα της σχετικής νομολογίας του ΣτΕ. Προς μία πιο ολιστική προσέγγιση του ζητήματος, η δυνατότητα επιβολής υποχρεωτικού εμβολιασμού θα εξεταστεί περαιτέρω και υπό το φως των εγγυήσεων του ενωσιακού δικαίου και της ΕΣΔΑ, αναλύοντας ειδικότερα τη νομολογιακή στάση του ΕΔΔΑ επί του θέματος. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, κατόπιν της ως άνω διερεύνησης της συμφωνίας του υποχρεωτικού εμβολιασμού με τις προστατευτικές διατάξεις του εθνικού και υπερεθνικού δικαίου, θα εξεταστεί η διαχείριση της πανδημίας στην πράξη. Αναλύοντας λοιπόν τα σχετικά με την εμβολιαστική πολιτική λαμβανόμενα μέτρα, θα εκτεθούν αρχικώς ορισμένοι προβληματισμοί σχετικά με τη χρήση των πιστοποιητικών εμβολιασμού σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Προχωρώντας, θα εξεταστεί το ζήτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού, ως προϋπόθεση πρόσβασης στην εργασία, καθώς και οι προβλεπόμενες κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την ως άνω υποχρέωση. Τούτο δε παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λαμβάνοντας υπόψη τη πρόσφατη εθνική πρόβλεψη υποχρεωτικού εμβολιασμού για τους υγειονομικούς. Τελευταίο σημείο ανάλυσης προ των συμπερασματικών παρατηρήσεων, θα αποτελέσει η λειτουργία της αστικής ευθύνης του Δημοσίου ως επανορθωτικού μηχανισμού, σε περίπτωση που ορισμένοι πολίτες συμμορφούμενοι σε υποχρεωτικό εμβολιασμό και εκπληρώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το χρέος κοινωνικής τους αλληλεγγύης, υποστούν ατυχώς κάποια σπουδαία βλάβη στην υγεία τους.","The Covid-19 virus pandemic has sparked a series of lively debates and fertile concerns, in the field of constitutional law. Living in a period of quasi-health emergency, restrictions that until recently seemed unthinkable quickly became a reality and challenged deep-rooted legal dogmas. The issue of the constitution’s resilience during exceptional circumstances, a debate familiar to Greek legal circles since the period of the economic crisis, has thus returned to the forefront, illuminating the need for a dynamic interpretation of the constitutional provisions, in order to avoid a possible reduction of their regulatory power. This need for careful ad hoc weighting between conflicting constitutional rights prevailed in legal thought, over an unlimited adaptability of the constitution, which would lead to the cynical confession that only unrestrained necessity produces law. One of the most pressing constitutional issues that has arisen, especially in the current phase of the pandemic, when the restrictive measures seem to be mitigated worldwide, is that of compulsory vaccination. This issue seems to involve subtle issues of constitutional nature, as it is related to a multitude of constitutionally recognized rights and goods, such as the right to health and life, human value but also the principle of autonomy and self-determination of the individual, as a descendant of the right to free development of personality. The present study will first examine the existing national and EU legal framework for vaccinations and, looking for possible provisions that favor compulsory inoculations, will then expose the constitutional concerns that arise. Seeking the constitutionality of compulsory vaccinations, the relevant multidimensional right to health protection and its ability to be a legitimate basis for restricting other constitutionally guaranteed rights will be initially analyzed. Particular emphasis will be placed on the crucial principle of the prior informed consent of the patient but also to more specific aspects of public health. Subsequently, the limits of possible restrictions will be examined, highlighting the importance of human value and respect for the principle of proportionality. Through this principle, the suitability and necessity of vaccinations will emerge as a means of tackling contagious diseases. Continuing, the application of all the above will be further analyzed in the light of the relevant case law of the Council of State. Towards a more holistic approach to the issue, the possibility of imposing mandatory vaccination will be further examined in the light of the guarantees of EU law and the ECHR, analyzing in particular the relevant case law of the ECtHR. In the second part of this study, following the investigation of compulsory vaccination’s agreement with the protective provisions of national and supranational law, pandemic management will be examined in practice. Thus analyzing the measures taken, regarding the vaccine policy, some concerns will initially be risen with reference to the use of vaccination certificates at EU and national level. Moving forward, we will examine the issue of mandatory vaccination as a condition of access to work, as well as the imposed penalties in the event of non-compliance with the above mentioned obligation. This is of particular interest, taking into account the recent national provision for compulsory vaccination regarding health professionals. At last, the focus will shift towards the function of the civil liability of the State as a remedial mechanism, in case some citizens unfortunately suffer a great damage of their health, while complying with compulsory vaccination and thus fulfilling their duty of social solidarity."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["H υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών ως μέσο αντιμετώπισης πανδημιών. ‘Το παράδειγμα του Covid-19.’"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Πατερέλη Ιωάννα","Patereli Ioanna"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Η πανδημία του ιού Covid-19 πυροδότησε μια σειρά ζωηρών συζητήσεων και γόνιμων προβληματισμών, μεταξύ άλλων και στο πεδίο του συνταγματικού δικαίου. Ζώντας σε μια περίοδο οιονεί υγειονομικής έκτακτης ανάγκης, περιορισμοί που μέχρι πρότινος φαίνονταν αδιανόητοι, γρήγορα έγιναν πραγματικότητα και αμφισβήτησαν εν τοις πράγμασι βαθιά ριζωμένα νομικά δόγματα. Το ζήτημα της ανθεκτικότητας του Συντάγματος σε έκτακτες συνθήκες, συζήτηση γνώριμη βέβαια για τα ελληνικά δεδομένα ήδη από την περίοδο της οικονομικής κρίσης, επανήλθε με τον τρόπο αυτό στο προσκήνιο, φωτίζοντας την ανάγκη δυναμικής ερμηνείας των συνταγματικών διατάξεων, ώστε να αποφευχθεί η ενδεχόμενη συρρίκνωση της κανονιστικής τους δύναμης. Η ανάγκη αυτή προσεκτικής ad hoc στάθμισης μεταξύ συγκρουόμενων συνταγματικών δικαιωμάτων προκρίθηκε στη νομική σκέψη, έναντι μιας άνευ ορίων προσαρμοστικότητας του Συντάγματος, η οποία θα οδηγούσε στην κυνική ομολογία, ότι μόνο η ανέλεγκτη «ανάγκη» ποιεί δίκαιο. Ένα από τα πλέον επίκαιρα ζητήματα συνταγματικής φύσεως που ανέκυψε, ιδιαίτερα στην παρούσα φάση την πανδημίας οπότε και παγκοσμίως τα περιοριστικά μέτρα φαίνεται να αμβλύνονται, είναι εκείνο του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Το ζήτημα αυτό φαίνεται να περικλείει λεπτά ζητήματα συνταγματικής υφής, καθώς σχετίζεται με πληθώρα συνταγματικά αναγνωριζόμενων δικαιωμάτων και αγαθών, όπως το δικαίωμα στην υγεία και τη ζωή, την ανθρώπινη αξία αλλά και την αρχή της αυτονομίας και του αυτοκαθορισμού του ατόμου, ως απότοκο του δικαιώματος στην ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Εν προκειμένω στην παρούσα μελέτη, θα εξεταστεί αρχικά το υπάρχον εθνικό και ενωσιακό νομοθετικό πλαίσιο διενέργειας εμβολιασμών και αναζητώντας πιθανές διατάξεις που προκρίνουν την υποχρεωτικότητά του, θα εκτεθούν εν συνεχεία οι συνταγματικής φύσης προβληματισμοί που ανακύπτουν. Διερευνώντας συγκεκριμένα τη συνταγματικότητα επιβολής υποχρεωτικών εμβολιασμών, θα αναλυθεί αρχικώς το σχετικό πολυδιάστατο δικαίωμα της προστασίας της υγείας και η δυνατότητά του να αποτελέσει νομιμοποιητικό έρεισμα περιορισμού έτερων συνταγματικώς κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην κρίσιμη εν προκειμένω αρχή της προηγούμενης ενημερωμένης συναίνεσης του ασθενούς αλλά και σε ειδικότερες εκφάνσεις της προστατευτέας δημόσιας υγείας. Εν συνεχεία, θα εξεταστούν τα όρια των πιθανών περιορισμών, φωτίζοντας ιδιαίτερα τη σημασία της ανθρώπινης αξίας αλλά και του σεβασμού της αρχής της αναλογικότητας. Μέσω της εν λόγω αρχής δε, θα αναδειχθεί η προσφορότητα και αναγκαιότητα των εμβολιασμών, ως μέσου αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών. Συνεχίζοντας, η εφαρμογή όλων των ανωτέρω θα αναλυθεί περαιτέρω και υπό το πρίσμα της σχετικής νομολογίας του ΣτΕ. Προς μία πιο ολιστική προσέγγιση του ζητήματος, η δυνατότητα επιβολής υποχρεωτικού εμβολιασμού θα εξεταστεί περαιτέρω και υπό το φως των εγγυήσεων του ενωσιακού δικαίου και της ΕΣΔΑ, αναλύοντας ειδικότερα τη νομολογιακή στάση του ΕΔΔΑ επί του θέματος. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας, κατόπιν της ως άνω διερεύνησης της συμφωνίας του υποχρεωτικού εμβολιασμού με τις προστατευτικές διατάξεις του εθνικού και υπερεθνικού δικαίου, θα εξεταστεί η διαχείριση της πανδημίας στην πράξη. Αναλύοντας λοιπόν τα σχετικά με την εμβολιαστική πολιτική λαμβανόμενα μέτρα, θα εκτεθούν αρχικώς ορισμένοι προβληματισμοί σχετικά με τη χρήση των πιστοποιητικών εμβολιασμού σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Προχωρώντας, θα εξεταστεί το ζήτημα του υποχρεωτικού εμβολιασμού, ως προϋπόθεση πρόσβασης στην εργασία, καθώς και οι προβλεπόμενες κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την ως άνω υποχρέωση. Τούτο δε παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, λαμβάνοντας υπόψη τη πρόσφατη εθνική πρόβλεψη υποχρεωτικού εμβολιασμού για τους υγειονομικούς. Τελευταίο σημείο ανάλυσης προ των συμπερασματικών παρατηρήσεων, θα αποτελέσει η λειτουργία της αστικής ευθύνης του Δημοσίου ως επανορθωτικού μηχανισμού, σε περίπτωση που ορισμένοι πολίτες συμμορφούμενοι σε υποχρεωτικό εμβολιασμό και εκπληρώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το χρέος κοινωνικής τους αλληλεγγύης, υποστούν ατυχώς κάποια σπουδαία βλάβη στην υγεία τους.","The Covid-19 virus pandemic has sparked a series of lively debates and fertile concerns, in the field of constitutional law. Living in a period of quasi-health emergency, restrictions that until recently seemed unthinkable quickly became a reality and challenged deep-rooted legal dogmas. The issue of the constitution’s resilience during exceptional circumstances, a debate familiar to Greek legal circles since the period of the economic crisis, has thus returned to the forefront, illuminating the need for a dynamic interpretation of the constitutional provisions, in order to avoid a possible reduction of their regulatory power. This need for careful ad hoc weighting between conflicting constitutional rights prevailed in legal thought, over an unlimited adaptability of the constitution, which would lead to the cynical confession that only unrestrained necessity produces law. One of the most pressing constitutional issues that has arisen, especially in the current phase of the pandemic, when the restrictive measures seem to be mitigated worldwide, is that of compulsory vaccination. This issue seems to involve subtle issues of constitutional nature, as it is related to a multitude of constitutionally recognized rights and goods, such as the right to health and life, human value but also the principle of autonomy and self-determination of the individual, as a descendant of the right to free development of personality. The present study will first examine the existing national and EU legal framework for vaccinations and, looking for possible provisions that favor compulsory inoculations, will then expose the constitutional concerns that arise. Seeking the constitutionality of compulsory vaccinations, the relevant multidimensional right to health protection and its ability to be a legitimate basis for restricting other constitutionally guaranteed rights will be initially analyzed. Particular emphasis will be placed on the crucial principle of the prior informed consent of the patient but also to more specific aspects of public health. Subsequently, the limits of possible restrictions will be examined, highlighting the importance of human value and respect for the principle of proportionality. Through this principle, the suitability and necessity of vaccinations will emerge as a means of tackling contagious diseases. Continuing, the application of all the above will be further analyzed in the light of the relevant case law of the Council of State. Towards a more holistic approach to the issue, the possibility of imposing mandatory vaccination will be further examined in the light of the guarantees of EU law and the ECHR, analyzing in particular the relevant case law of the ECtHR. In the second part of this study, following the investigation of compulsory vaccination’s agreement with the protective provisions of national and supranational law, pandemic management will be examined in practice. Thus analyzing the measures taken, regarding the vaccine policy, some concerns will initially be risen with reference to the use of vaccination certificates at EU and national level. Moving forward, we will examine the issue of mandatory vaccination as a condition of access to work, as well as the imposed penalties in the event of non-compliance with the above mentioned obligation. This is of particular interest, taking into account the recent national provision for compulsory vaccination regarding health professionals. At last, the focus will shift towards the function of the civil liability of the State as a remedial mechanism, in case some citizens unfortunately suffer a great damage of their health, while complying with compulsory vaccination and thus fulfilling their duty of social solidarity."],"dc:identifier":["uoadl:2974280","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974280"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["H υποχρεωτικότητα των εμβολιασμών ως μέσο αντιμετώπισης πανδημιών. ‘Το παράδειγμα του Covid-19.’"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:45:06Z"}