{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2974550"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2974550","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Προληπτικά μέτρα στη θαλάσσια ρύπανση από πετρέλαιο","abstract":"Η παρούσα μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση της έννοιας των προληπτικών μέτρων στην πετρελαϊκή ρύπανση, ιδίως μέσα από την εμπειρία και την πρακτική των τελευταίων δεκαετιών. Η αναντίρρητη ανάγκη για διασαφήνιση της εν λόγω νομικής έννοιας επιβάλλεται άλλωστε από την πραγματικότητα, δεδομένου ότι σε καθένα περιστατικό πετρελαϊκής ρύπανσης λαμβάνονται προληπτικά μέτρα με σκοπό την πρόληψη ή τη μείωση της ζημίας από ρύπανση, για τα οποία δαπανώνται τεράστια κεφάλαια. Προκειμένου να οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια σημείο εκκίνησης είναι το πλέγμα των διατάξεων των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, οι οποίες αποτελούν ένα επί της ουσίας ενιαίο νομοθετικό κείμενο με διεθνή ισχύ. Όσον αφορά στη διάρθρωση της παρούσας μελέτης, αυτή πραγματοποιείται με γνώμονα δύο βασικούς άξονες. Στο πρώτο μέρος, γίνεται μία προσπάθεια εννοιολογικής οριοθέτησης της στην παρούσα εξεταζόμενης έννοιας επί τη βάσει των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Μάλιστα, μνημονεύεται το σύνολο των ζημιών που εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πλαίσιο των Συμβάσεων, με ιδιαίτερη αναφορά στην υποκατηγορία των προληπτικών μέτρων. Για να καταστεί δε η έννοια αυτή σαφής, γίνεται εκτενής ανάλυση των επιμέρους στοιχείων που τη συνθέτουν κατά νόμο, ήτοι του σκοπού των προληπτικών μέτρων, του χρόνου λήψης αυτών και του χαρακτηρισμού τους ως εύλογων. Ακολούθως, γίνεται η διάκριση των προληπτικών μέτρων από τη συναφή έννοια της επιθαλάσσιας αρωγής, στην οποία ενυπάρχει έντονο το στοιχείο της εν γένει αποφυγής της περιβαλλοντικής ζημίας· πρόκειται για μία διάκριση ουσιώδη, δεδομένου πως οδηγεί σε διαφορετικά έννομα αποτελέσματα. Αφού έχει οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια, κρίνεται σκόπιμο να ακολουθήσει μία σύντομη μνεία των προληπτικών μέτρων που απαντώνται στην πλειονότητα των περιστατικών πετρελαϊκής ρύπανσης. Βέβαια, για να κριθεί κατά πόσον αυτά εμπίπτουν πράγματι στο καθεστώς των Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, πρέπει να οριοθετηθεί το ρυθμιστικό τους πεδίο, και ιδίως οι περιπτώσεις οι οποίες εκφεύγουν αυτού. Το δεύτερο μέρος της παρούσας είναι αφιερωμένο στην περιγραφή του καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα. Διακρίνονται δε τα δύο επίπεδα ευθύνης, όπως αυτά προβλέπονται στις Διεθνείς Συμβάσεις Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, ενώ αναδεικνύεται και το ζήτημα του περιορισμού αυτής. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ενδεχόμενο ευθύνης του ίδιου του λήπτη των προληπτικών μέτρων για ζημίες που προκαλούνται εξ αυτών· γεγονός που εγείρει ζητήματα σχετικά με το κατά πόσον η ευθύνη αυτή μπορεί να περιοριστεί. Εν συνεχεία, γίνεται αναφορά στις επιλογές που αναγνωρίζονται στον ζημιωθέντα λήπτη προληπτικών μέτρων να στραφεί είτε ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων, είτε ενώπιον του Διεθνούς Κεφαλαίου Αποζημίωσης, υπογραμμίζοντας τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε επιλογής. Ειδικώς, όσον αφορά στον εξωδικαστικό διακανονισμό των απαιτήσεων με το Διεθνές Κεφάλαιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για το συνήθως συμβαίνον στην πράξη, εξετάζεται η διαδικασία που ακολουθείται ενώπιόν του για την υποβολή των απαιτήσεων, την αξιολόγηση αυτών, και τη λήψη της κρίσιμης απόφασης περί αποκατάστασης ή μη των σχετικών δαπανών. Γίνεται δε, ειδική μνεία στις κατευθυντήριες γραμμές που έχει θέσει το Διεθνές Κεφάλαιο, από τις οποίες απορρέουν τα κριτήρια αξιολόγησης των απαιτήσεων για προληπτικά μέτρα. Τα εν λόγω κριτήρια αξιοποιούνται παγίως από τα εθνικά δικαστήρια, δεδομένου ότι αποτελούν απόσταγμα πολυετούς εμπειρίας κατά τη διαχείριση απαιτήσεων από ρύπανση και συμβάλλουν στην ομοιόμορφη εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Η αξία δε αυτών αποκρυσταλλώνεται μέσα από συγκεκριμένες περιπτώσεις προληπτικών μέτρων που παγίως κρίνονται ως αποκαταστατέα τόσο από το Διεθνές Κεφάλαιο, όσο και από τα fora. Τέλος, γίνεται μία συνολική αναφορά στη λειτουργία του αποζημιωτικού καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των ζημιών που εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Πρόκειται για ένα καθεστώς το οποίο κατά γενική ομολογία αξιολογείται ως επιτυχημένο, δεδομένου πως εξασφαλίζει τη ει δυνατόν πληρέστερη ικανοποίηση των θυμάτων της πετρελαϊκής ρύπανσης. Σε κάθε περίπτωση, όμως, υπάρχει περιθώριο για βελτιστοποίηση και περαιτέρω νομοθέτηση, ώστε να καλυφθούν κι εκείνες οι περιπτώσεις ρύπανσης, οι οποίες παραμένουν μέχρι σήμερα αρρύθμιστες, δημιουργώντας ένα κενό νόμου όσον αφορά στην αποκατάσταση των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα.","abstract_html":"Η παρούσα μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση της έννοιας των προληπτικών μέτρων στην πετρελαϊκή ρύπανση, ιδίως μέσα από την εμπειρία και την πρακτική των τελευταίων δεκαετιών. Η αναντίρρητη ανάγκη για διασαφήνιση της εν λόγω νομικής έννοιας επιβάλλεται άλλωστε από την πραγματικότητα, δεδομένου ότι σε καθένα περιστατικό πετρελαϊκής ρύπανσης λαμβάνονται προληπτικά μέτρα με σκοπό την πρόληψη ή τη μείωση της ζημίας από ρύπανση, για τα οποία δαπανώνται τεράστια κεφάλαια. Προκειμένου να οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια σημείο εκκίνησης είναι το πλέγμα των διατάξεων των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, οι οποίες αποτελούν ένα επί της ουσίας ενιαίο νομοθετικό κείμενο με διεθνή ισχύ. Όσον αφορά στη διάρθρωση της παρούσας μελέτης, αυτή πραγματοποιείται με γνώμονα δύο βασικούς άξονες. Στο πρώτο μέρος, γίνεται μία προσπάθεια εννοιολογικής οριοθέτησης της στην παρούσα εξεταζόμενης έννοιας επί τη βάσει των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Μάλιστα, μνημονεύεται το σύνολο των ζημιών που εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πλαίσιο των Συμβάσεων, με ιδιαίτερη αναφορά στην υποκατηγορία των προληπτικών μέτρων. Για να καταστεί δε η έννοια αυτή σαφής, γίνεται εκτενής ανάλυση των επιμέρους στοιχείων που τη συνθέτουν κατά νόμο, ήτοι του σκοπού των προληπτικών μέτρων, του χρόνου λήψης αυτών και του χαρακτηρισμού τους ως εύλογων. Ακολούθως, γίνεται η διάκριση των προληπτικών μέτρων από τη συναφή έννοια της επιθαλάσσιας αρωγής, στην οποία ενυπάρχει έντονο το στοιχείο της εν γένει αποφυγής της περιβαλλοντικής ζημίας· πρόκειται για μία διάκριση ουσιώδη, δεδομένου πως οδηγεί σε διαφορετικά έννομα αποτελέσματα. Αφού έχει οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια, κρίνεται σκόπιμο να ακολουθήσει μία σύντομη μνεία των προληπτικών μέτρων που απαντώνται στην πλειονότητα των περιστατικών πετρελαϊκής ρύπανσης. Βέβαια, για να κριθεί κατά πόσον αυτά εμπίπτουν πράγματι στο καθεστώς των Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, πρέπει να οριοθετηθεί το ρυθμιστικό τους πεδίο, και ιδίως οι περιπτώσεις οι οποίες εκφεύγουν αυτού. Το δεύτερο μέρος της παρούσας είναι αφιερωμένο στην περιγραφή του καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα. Διακρίνονται δε τα δύο επίπεδα ευθύνης, όπως αυτά προβλέπονται στις Διεθνείς Συμβάσεις Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, ενώ αναδεικνύεται και το ζήτημα του περιορισμού αυτής. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ενδεχόμενο ευθύνης του ίδιου του λήπτη των προληπτικών μέτρων για ζημίες που προκαλούνται εξ αυτών· γεγονός που εγείρει ζητήματα σχετικά με το κατά πόσον η ευθύνη αυτή μπορεί να περιοριστεί. Εν συνεχεία, γίνεται αναφορά στις επιλογές που αναγνωρίζονται στον ζημιωθέντα λήπτη προληπτικών μέτρων να στραφεί είτε ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων, είτε ενώπιον του Διεθνούς Κεφαλαίου Αποζημίωσης, υπογραμμίζοντας τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε επιλογής. Ειδικώς, όσον αφορά στον εξωδικαστικό διακανονισμό των απαιτήσεων με το Διεθνές Κεφάλαιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για το συνήθως συμβαίνον στην πράξη, εξετάζεται η διαδικασία που ακολουθείται ενώπιόν του για την υποβολή των απαιτήσεων, την αξιολόγηση αυτών, και τη λήψη της κρίσιμης απόφασης περί αποκατάστασης ή μη των σχετικών δαπανών. Γίνεται δε, ειδική μνεία στις κατευθυντήριες γραμμές που έχει θέσει το Διεθνές Κεφάλαιο, από τις οποίες απορρέουν τα κριτήρια αξιολόγησης των απαιτήσεων για προληπτικά μέτρα. Τα εν λόγω κριτήρια αξιοποιούνται παγίως από τα εθνικά δικαστήρια, δεδομένου ότι αποτελούν απόσταγμα πολυετούς εμπειρίας κατά τη διαχείριση απαιτήσεων από ρύπανση και συμβάλλουν στην ομοιόμορφη εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Η αξία δε αυτών αποκρυσταλλώνεται μέσα από συγκεκριμένες περιπτώσεις προληπτικών μέτρων που παγίως κρίνονται ως αποκαταστατέα τόσο από το Διεθνές Κεφάλαιο, όσο και από τα fora. Τέλος, γίνεται μία συνολική αναφορά στη λειτουργία του αποζημιωτικού καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των ζημιών που εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Πρόκειται για ένα καθεστώς το οποίο κατά γενική ομολογία αξιολογείται ως επιτυχημένο, δεδομένου πως εξασφαλίζει τη ει δυνατόν πληρέστερη ικανοποίηση των θυμάτων της πετρελαϊκής ρύπανσης. Σε κάθε περίπτωση, όμως, υπάρχει περιθώριο για βελτιστοποίηση και περαιτέρω νομοθέτηση, ώστε να καλυφθούν κι εκείνες οι περιπτώσεις ρύπανσης, οι οποίες παραμένουν μέχρι σήμερα αρρύθμιστες, δημιουργώντας ένα κενό νόμου όσον αφορά στην αποκατάσταση των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα.","abstract_has_math":false,"creators":["Βατμανίδου Μαρία-Μαρίνα","Vatmanidou Maria-Marina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T05:45:08Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2974550"],"render_values":[{"text":"uoadl:2974550","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974550","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974550","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2974550","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Βατμανίδου Μαρία-Μαρίνα","Vatmanidou Maria-Marina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2974550","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974550"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση της έννοιας των προληπτικών μέτρων στην πετρελαϊκή ρύπανση, ιδίως μέσα από την εμπειρία και την πρακτική των τελευταίων δεκαετιών. Η αναντίρρητη ανάγκη για διασαφήνιση της εν λόγω νομικής έννοιας επιβάλλεται άλλωστε από την πραγματικότητα, δεδομένου ότι σε καθένα περιστατικό πετρελαϊκής ρύπανσης λαμβάνονται προληπτικά μέτρα με σκοπό την πρόληψη ή τη μείωση της ζημίας από ρύπανση, για τα οποία δαπανώνται τεράστια κεφάλαια. Προκειμένου να οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια σημείο εκκίνησης είναι το πλέγμα των διατάξεων των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, οι οποίες αποτελούν ένα επί της ουσίας ενιαίο νομοθετικό κείμενο με διεθνή ισχύ. Όσον αφορά στη διάρθρωση της παρούσας μελέτης, αυτή πραγματοποιείται με γνώμονα δύο βασικούς άξονες. Στο πρώτο μέρος, γίνεται μία προσπάθεια εννοιολογικής οριοθέτησης της στην παρούσα εξεταζόμενης έννοιας επί τη βάσει των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Μάλιστα, μνημονεύεται το σύνολο των ζημιών που εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πλαίσιο των Συμβάσεων, με ιδιαίτερη αναφορά στην υποκατηγορία των προληπτικών μέτρων. Για να καταστεί δε η έννοια αυτή σαφής, γίνεται εκτενής ανάλυση των επιμέρους στοιχείων που τη συνθέτουν κατά νόμο, ήτοι του σκοπού των προληπτικών μέτρων, του χρόνου λήψης αυτών και του χαρακτηρισμού τους ως εύλογων. Ακολούθως, γίνεται η διάκριση των προληπτικών μέτρων από τη συναφή έννοια της επιθαλάσσιας αρωγής, στην οποία ενυπάρχει έντονο το στοιχείο της εν γένει αποφυγής της περιβαλλοντικής ζημίας· πρόκειται για μία διάκριση ουσιώδη, δεδομένου πως οδηγεί σε διαφορετικά έννομα αποτελέσματα. Αφού έχει οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια, κρίνεται σκόπιμο να ακολουθήσει μία σύντομη μνεία των προληπτικών μέτρων που απαντώνται στην πλειονότητα των περιστατικών πετρελαϊκής ρύπανσης. Βέβαια, για να κριθεί κατά πόσον αυτά εμπίπτουν πράγματι στο καθεστώς των Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, πρέπει να οριοθετηθεί το ρυθμιστικό τους πεδίο, και ιδίως οι περιπτώσεις οι οποίες εκφεύγουν αυτού. Το δεύτερο μέρος της παρούσας είναι αφιερωμένο στην περιγραφή του καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα. Διακρίνονται δε τα δύο επίπεδα ευθύνης, όπως αυτά προβλέπονται στις Διεθνείς Συμβάσεις Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, ενώ αναδεικνύεται και το ζήτημα του περιορισμού αυτής. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ενδεχόμενο ευθύνης του ίδιου του λήπτη των προληπτικών μέτρων για ζημίες που προκαλούνται εξ αυτών· γεγονός που εγείρει ζητήματα σχετικά με το κατά πόσον η ευθύνη αυτή μπορεί να περιοριστεί. Εν συνεχεία, γίνεται αναφορά στις επιλογές που αναγνωρίζονται στον ζημιωθέντα λήπτη προληπτικών μέτρων να στραφεί είτε ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων, είτε ενώπιον του Διεθνούς Κεφαλαίου Αποζημίωσης, υπογραμμίζοντας τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε επιλογής. Ειδικώς, όσον αφορά στον εξωδικαστικό διακανονισμό των απαιτήσεων με το Διεθνές Κεφάλαιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για το συνήθως συμβαίνον στην πράξη, εξετάζεται η διαδικασία που ακολουθείται ενώπιόν του για την υποβολή των απαιτήσεων, την αξιολόγηση αυτών, και τη λήψη της κρίσιμης απόφασης περί αποκατάστασης ή μη των σχετικών δαπανών. Γίνεται δε, ειδική μνεία στις κατευθυντήριες γραμμές που έχει θέσει το Διεθνές Κεφάλαιο, από τις οποίες απορρέουν τα κριτήρια αξιολόγησης των απαιτήσεων για προληπτικά μέτρα. Τα εν λόγω κριτήρια αξιοποιούνται παγίως από τα εθνικά δικαστήρια, δεδομένου ότι αποτελούν απόσταγμα πολυετούς εμπειρίας κατά τη διαχείριση απαιτήσεων από ρύπανση και συμβάλλουν στην ομοιόμορφη εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Η αξία δε αυτών αποκρυσταλλώνεται μέσα από συγκεκριμένες περιπτώσεις προληπτικών μέτρων που παγίως κρίνονται ως αποκαταστατέα τόσο από το Διεθνές Κεφάλαιο, όσο και από τα fora. Τέλος, γίνεται μία συνολική αναφορά στη λειτουργία του αποζημιωτικού καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των ζημιών που εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Πρόκειται για ένα καθεστώς το οποίο κατά γενική ομολογία αξιολογείται ως επιτυχημένο, δεδομένου πως εξασφαλίζει τη ει δυνατόν πληρέστερη ικανοποίηση των θυμάτων της πετρελαϊκής ρύπανσης. Σε κάθε περίπτωση, όμως, υπάρχει περιθώριο για βελτιστοποίηση και περαιτέρω νομοθέτηση, ώστε να καλυφθούν κι εκείνες οι περιπτώσεις ρύπανσης, οι οποίες παραμένουν μέχρι σήμερα αρρύθμιστες, δημιουργώντας ένα κενό νόμου όσον αφορά στην αποκατάσταση των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα.","The present dissertation aims at contributing to a deeper understanding of the concept of preventive measures in cases of oil pollution˙ particularly through the experience and practice of the last few decades. The undeniable need to clarify this legal concept is imposed by reality itself, taking into account that in each and every case of oil pollution preventive measures are implemented in order to prevent or reduce pollution damage, for which huge funds are spent. In order to fully comprehend this concept, the starting point is the set of provisions of the 1992 International Convention on Civil Liability for Oil Pollution Damage and the 1992 International Convention on the Establishment of an International Fund for Compensation for Oil Pollution Damage. These International Conventions are a legislative text with international force. The content of this research is based on two main axes. In the first part, attention is focused on understanding the true meaning of preventive measures and under which circumstances these fall within the scope of the 1992 Liability and Fund Conventions. In order to achieve that, an attempt is made to conceptually delimit the concept of preventive measures, by mentioning all the damages that fall within the regulatory framework of the 1992 Conventions, with special reference to the subcategory of preventive measures. An in-depth analysis of the individual elements that compose this concept by law is ventured, and especially the purpose of the measures, the time of their adoption and their characterization as reasonable constitute the axis of the present analysis. Following that, it is essential to distinguish preventive measures form the related concept of salvage, in which the element of avoiding environmental damage is strongly inherent. This is crucial, as it leads to different legal results. Having defined this concept as thoroughly as possible, it seems fit to briefly mention the most commonly applied preventive measures. Of course, in order to determine whether these actually fall within the scope of application of the 1992 International Conventions, their regulatory scope should be determined, as well as the cases that remain unregulated. The second part of the dissertation is dedicated to the description of the liability regime and the reimbursement of the expenses incurred for preventive measures. The two levels of liability are distinguished, accordingly to the 1992 International Conventions, whilst the matter of the limitation of liability is also pointed out. In this context, it is of particular interest that the recipient of the measures himself may be liable for damages caused by them. This of course raises questions as to whether he is entitled to limit his liability. Moreover, reference is made to the options provided to the party who have made expenses in order to apply the preventive measures to raise his claim either before the competent courts or before the IOPC Fund· highlighting the advantages and disadvantages of each option. Regarding the non-court settlement of claims with the IOPC Fund, an in-length examination of the procedure followed for the submission of claims, for their evaluation and the making of the crucial decision of the reimbursement of the relevant expenses is attempted. Special reference is made to the guidelines set by the IOPC Fund, from which the criteria of assessing the claims for preventive measures are derived. These criteria are regularly used by national courts, as they are a product of many years’ experience in managing claims for oil pollution and contribute to the uniform application of international law. Their value is crystallized through specific cases of preventive measures that are permanently judged as admissible both by the IOPC Fund, and by the fora. In conclusion, the legal framework of the 1992 International Conventions concerning the liability and compensation regime for oil pollution damage is considered as a successful international scheme. However, there is still room for optimization and further legislation to cover cases of oil pollution which remains unregulated to this day, creating a loophole in the restoration of expenses made for preventive measures."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Προληπτικά μέτρα στη θαλάσσια ρύπανση από πετρέλαιο"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Βατμανίδου Μαρία-Μαρίνα","Vatmanidou Maria-Marina"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Η παρούσα μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στη βαθύτερη κατανόηση της έννοιας των προληπτικών μέτρων στην πετρελαϊκή ρύπανση, ιδίως μέσα από την εμπειρία και την πρακτική των τελευταίων δεκαετιών. Η αναντίρρητη ανάγκη για διασαφήνιση της εν λόγω νομικής έννοιας επιβάλλεται άλλωστε από την πραγματικότητα, δεδομένου ότι σε καθένα περιστατικό πετρελαϊκής ρύπανσης λαμβάνονται προληπτικά μέτρα με σκοπό την πρόληψη ή τη μείωση της ζημίας από ρύπανση, για τα οποία δαπανώνται τεράστια κεφάλαια. Προκειμένου να οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια σημείο εκκίνησης είναι το πλέγμα των διατάξεων των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, οι οποίες αποτελούν ένα επί της ουσίας ενιαίο νομοθετικό κείμενο με διεθνή ισχύ. Όσον αφορά στη διάρθρωση της παρούσας μελέτης, αυτή πραγματοποιείται με γνώμονα δύο βασικούς άξονες. Στο πρώτο μέρος, γίνεται μία προσπάθεια εννοιολογικής οριοθέτησης της στην παρούσα εξεταζόμενης έννοιας επί τη βάσει των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Μάλιστα, μνημονεύεται το σύνολο των ζημιών που εμπίπτουν στο ρυθμιστικό πλαίσιο των Συμβάσεων, με ιδιαίτερη αναφορά στην υποκατηγορία των προληπτικών μέτρων. Για να καταστεί δε η έννοια αυτή σαφής, γίνεται εκτενής ανάλυση των επιμέρους στοιχείων που τη συνθέτουν κατά νόμο, ήτοι του σκοπού των προληπτικών μέτρων, του χρόνου λήψης αυτών και του χαρακτηρισμού τους ως εύλογων. Ακολούθως, γίνεται η διάκριση των προληπτικών μέτρων από τη συναφή έννοια της επιθαλάσσιας αρωγής, στην οποία ενυπάρχει έντονο το στοιχείο της εν γένει αποφυγής της περιβαλλοντικής ζημίας· πρόκειται για μία διάκριση ουσιώδη, δεδομένου πως οδηγεί σε διαφορετικά έννομα αποτελέσματα. Αφού έχει οριοθετηθεί η συγκεκριμένη έννοια, κρίνεται σκόπιμο να ακολουθήσει μία σύντομη μνεία των προληπτικών μέτρων που απαντώνται στην πλειονότητα των περιστατικών πετρελαϊκής ρύπανσης. Βέβαια, για να κριθεί κατά πόσον αυτά εμπίπτουν πράγματι στο καθεστώς των Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, πρέπει να οριοθετηθεί το ρυθμιστικό τους πεδίο, και ιδίως οι περιπτώσεις οι οποίες εκφεύγουν αυτού. Το δεύτερο μέρος της παρούσας είναι αφιερωμένο στην περιγραφή του καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα. Διακρίνονται δε τα δύο επίπεδα ευθύνης, όπως αυτά προβλέπονται στις Διεθνείς Συμβάσεις Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992, ενώ αναδεικνύεται και το ζήτημα του περιορισμού αυτής. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ενδεχόμενο ευθύνης του ίδιου του λήπτη των προληπτικών μέτρων για ζημίες που προκαλούνται εξ αυτών· γεγονός που εγείρει ζητήματα σχετικά με το κατά πόσον η ευθύνη αυτή μπορεί να περιοριστεί. Εν συνεχεία, γίνεται αναφορά στις επιλογές που αναγνωρίζονται στον ζημιωθέντα λήπτη προληπτικών μέτρων να στραφεί είτε ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων, είτε ενώπιον του Διεθνούς Κεφαλαίου Αποζημίωσης, υπογραμμίζοντας τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε επιλογής. Ειδικώς, όσον αφορά στον εξωδικαστικό διακανονισμό των απαιτήσεων με το Διεθνές Κεφάλαιο, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για το συνήθως συμβαίνον στην πράξη, εξετάζεται η διαδικασία που ακολουθείται ενώπιόν του για την υποβολή των απαιτήσεων, την αξιολόγηση αυτών, και τη λήψη της κρίσιμης απόφασης περί αποκατάστασης ή μη των σχετικών δαπανών. Γίνεται δε, ειδική μνεία στις κατευθυντήριες γραμμές που έχει θέσει το Διεθνές Κεφάλαιο, από τις οποίες απορρέουν τα κριτήρια αξιολόγησης των απαιτήσεων για προληπτικά μέτρα. Τα εν λόγω κριτήρια αξιοποιούνται παγίως από τα εθνικά δικαστήρια, δεδομένου ότι αποτελούν απόσταγμα πολυετούς εμπειρίας κατά τη διαχείριση απαιτήσεων από ρύπανση και συμβάλλουν στην ομοιόμορφη εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Η αξία δε αυτών αποκρυσταλλώνεται μέσα από συγκεκριμένες περιπτώσεις προληπτικών μέτρων που παγίως κρίνονται ως αποκαταστατέα τόσο από το Διεθνές Κεφάλαιο, όσο και από τα fora. Τέλος, γίνεται μία συνολική αναφορά στη λειτουργία του αποζημιωτικού καθεστώτος ευθύνης και αποκατάστασης των ζημιών που εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των Διεθνών Συμβάσεων Ευθύνης και Κεφαλαίου 1992. Πρόκειται για ένα καθεστώς το οποίο κατά γενική ομολογία αξιολογείται ως επιτυχημένο, δεδομένου πως εξασφαλίζει τη ει δυνατόν πληρέστερη ικανοποίηση των θυμάτων της πετρελαϊκής ρύπανσης. Σε κάθε περίπτωση, όμως, υπάρχει περιθώριο για βελτιστοποίηση και περαιτέρω νομοθέτηση, ώστε να καλυφθούν κι εκείνες οι περιπτώσεις ρύπανσης, οι οποίες παραμένουν μέχρι σήμερα αρρύθμιστες, δημιουργώντας ένα κενό νόμου όσον αφορά στην αποκατάσταση των δαπανών που πραγματοποιούνται για προληπτικά μέτρα.","The present dissertation aims at contributing to a deeper understanding of the concept of preventive measures in cases of oil pollution˙ particularly through the experience and practice of the last few decades. The undeniable need to clarify this legal concept is imposed by reality itself, taking into account that in each and every case of oil pollution preventive measures are implemented in order to prevent or reduce pollution damage, for which huge funds are spent. In order to fully comprehend this concept, the starting point is the set of provisions of the 1992 International Convention on Civil Liability for Oil Pollution Damage and the 1992 International Convention on the Establishment of an International Fund for Compensation for Oil Pollution Damage. These International Conventions are a legislative text with international force. The content of this research is based on two main axes. In the first part, attention is focused on understanding the true meaning of preventive measures and under which circumstances these fall within the scope of the 1992 Liability and Fund Conventions. In order to achieve that, an attempt is made to conceptually delimit the concept of preventive measures, by mentioning all the damages that fall within the regulatory framework of the 1992 Conventions, with special reference to the subcategory of preventive measures. An in-depth analysis of the individual elements that compose this concept by law is ventured, and especially the purpose of the measures, the time of their adoption and their characterization as reasonable constitute the axis of the present analysis. Following that, it is essential to distinguish preventive measures form the related concept of salvage, in which the element of avoiding environmental damage is strongly inherent. This is crucial, as it leads to different legal results. Having defined this concept as thoroughly as possible, it seems fit to briefly mention the most commonly applied preventive measures. Of course, in order to determine whether these actually fall within the scope of application of the 1992 International Conventions, their regulatory scope should be determined, as well as the cases that remain unregulated. The second part of the dissertation is dedicated to the description of the liability regime and the reimbursement of the expenses incurred for preventive measures. The two levels of liability are distinguished, accordingly to the 1992 International Conventions, whilst the matter of the limitation of liability is also pointed out. In this context, it is of particular interest that the recipient of the measures himself may be liable for damages caused by them. This of course raises questions as to whether he is entitled to limit his liability. Moreover, reference is made to the options provided to the party who have made expenses in order to apply the preventive measures to raise his claim either before the competent courts or before the IOPC Fund· highlighting the advantages and disadvantages of each option. Regarding the non-court settlement of claims with the IOPC Fund, an in-length examination of the procedure followed for the submission of claims, for their evaluation and the making of the crucial decision of the reimbursement of the relevant expenses is attempted. Special reference is made to the guidelines set by the IOPC Fund, from which the criteria of assessing the claims for preventive measures are derived. These criteria are regularly used by national courts, as they are a product of many years’ experience in managing claims for oil pollution and contribute to the uniform application of international law. Their value is crystallized through specific cases of preventive measures that are permanently judged as admissible both by the IOPC Fund, and by the fora. In conclusion, the legal framework of the 1992 International Conventions concerning the liability and compensation regime for oil pollution damage is considered as a successful international scheme. However, there is still room for optimization and further legislation to cover cases of oil pollution which remains unregulated to this day, creating a loophole in the restoration of expenses made for preventive measures."],"dc:identifier":["uoadl:2974550","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2974550"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Προληπτικά μέτρα στη θαλάσσια ρύπανση από πετρέλαιο"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:45:08Z"}