{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:2975799"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:2975799","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Παιδικές ταφές της μεσοβυζαντινής περιόδου στην Ελλάδα: μορφή, ταφικές πρακτικές και κτερίσματα","abstract":"Ο πρόωρος θάνατος κατά την παιδική ηλικία υπήρξε μέρος της καθημερινότητας των βυζαντινών. Επικήδειοι λόγοι, παραμυθητικές ή παρηγορητικές επιστολές προς τους πενθούντες γονείς, ιατρικά και νομικά κείμενα, βίοι αγίων και άλλα έργα πιστοποιούν την αυξημένη παιδική θνησιμότητα, διασώζοντας πληροφορίες αναφορικά με της αιτίες αυτής τα ταφικά έθιμα στη βυζαντινή αυτοκρατορία. Στον ελλαδικό χώρο, με βάση τα έως σήμερα γνωστά στοιχεία, εντοπίζονται σαράντα ένα μεσοβυζαντινά νεκροταφεία, στα οποία έχουν ανασκαφεί παιδικές ταφές. Η μελέτη αυτών υπέδειξε την απουσία ενός ενιαίου κανόνα, βάσει του οποίου πραγματοποιούντο οι παιδικοί ενταφιασμοί. Οι κάτοικοι του κάθε βυζαντινού οικισμού φαίνεται πως αξιοποιούσαν, με το καλύτερο δυνατό τρόπο, το διαθέσιμο για ενταφιασμούς χώρο, ο οποίος, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με κάποιο ναό, είτε σύγχρονο των νεκροταφείων, είτε και προγενέστερο. Αντιστοίχως, για την κατασκευή των τάφων χρησιμοποιούντο τα διαθέσιμα στην περιοχή υλικά. Η οικονομική ευχέρεια των επιμέρους οικογενειών, αλλά και ο χαρακτήρας της εκάστοτε κοινότητας αντικατοπτρίζονται στην ποιότητα κατασκευής τους. Η διάκριση των παιδικών τάφων στο χώρο του νεκροταφείου είναι δυνατή μόνο ορισμένες θέσεις, όπου αναπτύχθηκαν τοπικά έθιμα και παραδόσεις. Παρά την ύπαρξη κανόνων και νόμων της εκκλησιαστικής και της κοσμικής εξουσίας, οι οποίες όριζαν τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να πραγματοποιούνται οι ενταφιασμοί, αναλόγως της θέσης και της ιδιότητας των νεκρών, οι άνθρωποι καθιέρωσαν και τις δικές τους ξεχωριστές συνήθειες. Αντίστοιχη πολυμορφία, σημειώνεται και στην παρουσία – ή απουσία – και το είδος των κτερισμάτων. Η τοποθέτηση συνοδευτικών αντικειμένων στους τάφους αποτελεί πρακτική που συνεχίζεται από την αρχαιότητα, όχι πάντοτε με την ίδια ένταση, χωρίς ωστόσο να εξαλειφθεί ποτέ ολοκληρωτικά. Σε παιδικούς ενταφιασμούς έχουν εντοπιστεί αντικείμενα κόσμησης, όπως ψέλλια, ενώτια, χάνδρες, περιδέραια, δαχτυλίδια, κρίκοι και σταυροί, καθώς και κεραμική και νομίσματα, σε λίγες μόνο περιπτώσεις. Δεν απουσιάζουν και τα στοιχεία ένδυσης, όπως συρμάτινες πόρπες, περόνες, θηλυκωτήρες και κόπιτσες, αλλά και ορισμένα μοναδικά συνοδευτικά αντικείμενα. Ουσιαστική ομοιομορφία πιστοποιείται μονάχα στη τοποθέτηση των παιδιών στο εσωτερικό των τάφων, η οποία ήταν κοινή και για τους ενήλικες, εξαιτίας του θεολογικού περιεχομένου με το οποίο ήταν επενδεδυμένη. Έως σήμερα, μελέτη οστεολογικού υλικού έχει πραγματοποιηθεί σε λίγα νεκροταφεία της μέσης βυζαντινής περιόδου. Τα αποτελέσματα των λιγοστών οστεολογικών αναλύσεων επιβεβαιώνουν τις πρωτογενείς πηγές, τόσο όσον αφορά στα ποσοστά θνησιμότητας, που αγγίζουν το 50% ανά οικογένεια, αλλά και τις αιτίες θανάτου. Μελλοντικές εμπεριστατωμένες μελέτες βυζαντινών νεκροταφείων και αναλύσεις του οστεολογικού υλικού, αναμένεται να εμπλουτίσουν τις γνώσεις μας για τις παιδικές ταφές στη βυζαντινή αυτοκρατορία του 9ου – 13ου αιώνα.","abstract_html":"Ο πρόωρος θάνατος κατά την παιδική ηλικία υπήρξε μέρος της καθημερινότητας των βυζαντινών. Επικήδειοι λόγοι, παραμυθητικές ή παρηγορητικές επιστολές προς τους πενθούντες γονείς, ιατρικά και νομικά κείμενα, βίοι αγίων και άλλα έργα πιστοποιούν την αυξημένη παιδική θνησιμότητα, διασώζοντας πληροφορίες αναφορικά με της αιτίες αυτής τα ταφικά έθιμα στη βυζαντινή αυτοκρατορία. Στον ελλαδικό χώρο, με βάση τα έως σήμερα γνωστά στοιχεία, εντοπίζονται σαράντα ένα μεσοβυζαντινά νεκροταφεία, στα οποία έχουν ανασκαφεί παιδικές ταφές. Η μελέτη αυτών υπέδειξε την απουσία ενός ενιαίου κανόνα, βάσει του οποίου πραγματοποιούντο οι παιδικοί ενταφιασμοί. Οι κάτοικοι του κάθε βυζαντινού οικισμού φαίνεται πως αξιοποιούσαν, με το καλύτερο δυνατό τρόπο, το διαθέσιμο για ενταφιασμούς χώρο, ο οποίος, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με κάποιο ναό, είτε σύγχρονο των νεκροταφείων, είτε και προγενέστερο. Αντιστοίχως, για την κατασκευή των τάφων χρησιμοποιούντο τα διαθέσιμα στην περιοχή υλικά. Η οικονομική ευχέρεια των επιμέρους οικογενειών, αλλά και ο χαρακτήρας της εκάστοτε κοινότητας αντικατοπτρίζονται στην ποιότητα κατασκευής τους. Η διάκριση των παιδικών τάφων στο χώρο του νεκροταφείου είναι δυνατή μόνο ορισμένες θέσεις, όπου αναπτύχθηκαν τοπικά έθιμα και παραδόσεις. Παρά την ύπαρξη κανόνων και νόμων της εκκλησιαστικής και της κοσμικής εξουσίας, οι οποίες όριζαν τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να πραγματοποιούνται οι ενταφιασμοί, αναλόγως της θέσης και της ιδιότητας των νεκρών, οι άνθρωποι καθιέρωσαν και τις δικές τους ξεχωριστές συνήθειες. Αντίστοιχη πολυμορφία, σημειώνεται και στην παρουσία – ή απουσία – και το είδος των κτερισμάτων. Η τοποθέτηση συνοδευτικών αντικειμένων στους τάφους αποτελεί πρακτική που συνεχίζεται από την αρχαιότητα, όχι πάντοτε με την ίδια ένταση, χωρίς ωστόσο να εξαλειφθεί ποτέ ολοκληρωτικά. Σε παιδικούς ενταφιασμούς έχουν εντοπιστεί αντικείμενα κόσμησης, όπως ψέλλια, ενώτια, χάνδρες, περιδέραια, δαχτυλίδια, κρίκοι και σταυροί, καθώς και κεραμική και νομίσματα, σε λίγες μόνο περιπτώσεις. Δεν απουσιάζουν και τα στοιχεία ένδυσης, όπως συρμάτινες πόρπες, περόνες, θηλυκωτήρες και κόπιτσες, αλλά και ορισμένα μοναδικά συνοδευτικά αντικείμενα. Ουσιαστική ομοιομορφία πιστοποιείται μονάχα στη τοποθέτηση των παιδιών στο εσωτερικό των τάφων, η οποία ήταν κοινή και για τους ενήλικες, εξαιτίας του θεολογικού περιεχομένου με το οποίο ήταν επενδεδυμένη. Έως σήμερα, μελέτη οστεολογικού υλικού έχει πραγματοποιηθεί σε λίγα νεκροταφεία της μέσης βυζαντινής περιόδου. Τα αποτελέσματα των λιγοστών οστεολογικών αναλύσεων επιβεβαιώνουν τις πρωτογενείς πηγές, τόσο όσον αφορά στα ποσοστά θνησιμότητας, που αγγίζουν το 50% ανά οικογένεια, αλλά και τις αιτίες θανάτου. Μελλοντικές εμπεριστατωμένες μελέτες βυζαντινών νεκροταφείων και αναλύσεις του οστεολογικού υλικού, αναμένεται να εμπλουτίσουν τις γνώσεις μας για τις παιδικές ταφές στη βυζαντινή αυτοκρατορία του 9ου – 13ου αιώνα.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπαντωνοπούλου Μαρία","Papantonopoulou Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T05:45:19Z","subjects":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2975799"],"render_values":[{"text":"uoadl:2975799","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2975799","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2975799","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A2975799","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπαντωνοπούλου Μαρία","Papantonopoulou Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Αρχαιολογία","Archaeology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:2975799","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2975799"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο πρόωρος θάνατος κατά την παιδική ηλικία υπήρξε μέρος της καθημερινότητας των βυζαντινών. Επικήδειοι λόγοι, παραμυθητικές ή παρηγορητικές επιστολές προς τους πενθούντες γονείς, ιατρικά και νομικά κείμενα, βίοι αγίων και άλλα έργα πιστοποιούν την αυξημένη παιδική θνησιμότητα, διασώζοντας πληροφορίες αναφορικά με της αιτίες αυτής τα ταφικά έθιμα στη βυζαντινή αυτοκρατορία. Στον ελλαδικό χώρο, με βάση τα έως σήμερα γνωστά στοιχεία, εντοπίζονται σαράντα ένα μεσοβυζαντινά νεκροταφεία, στα οποία έχουν ανασκαφεί παιδικές ταφές. Η μελέτη αυτών υπέδειξε την απουσία ενός ενιαίου κανόνα, βάσει του οποίου πραγματοποιούντο οι παιδικοί ενταφιασμοί. Οι κάτοικοι του κάθε βυζαντινού οικισμού φαίνεται πως αξιοποιούσαν, με το καλύτερο δυνατό τρόπο, το διαθέσιμο για ενταφιασμούς χώρο, ο οποίος, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με κάποιο ναό, είτε σύγχρονο των νεκροταφείων, είτε και προγενέστερο. Αντιστοίχως, για την κατασκευή των τάφων χρησιμοποιούντο τα διαθέσιμα στην περιοχή υλικά. Η οικονομική ευχέρεια των επιμέρους οικογενειών, αλλά και ο χαρακτήρας της εκάστοτε κοινότητας αντικατοπτρίζονται στην ποιότητα κατασκευής τους. Η διάκριση των παιδικών τάφων στο χώρο του νεκροταφείου είναι δυνατή μόνο ορισμένες θέσεις, όπου αναπτύχθηκαν τοπικά έθιμα και παραδόσεις. Παρά την ύπαρξη κανόνων και νόμων της εκκλησιαστικής και της κοσμικής εξουσίας, οι οποίες όριζαν τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να πραγματοποιούνται οι ενταφιασμοί, αναλόγως της θέσης και της ιδιότητας των νεκρών, οι άνθρωποι καθιέρωσαν και τις δικές τους ξεχωριστές συνήθειες. Αντίστοιχη πολυμορφία, σημειώνεται και στην παρουσία – ή απουσία – και το είδος των κτερισμάτων. Η τοποθέτηση συνοδευτικών αντικειμένων στους τάφους αποτελεί πρακτική που συνεχίζεται από την αρχαιότητα, όχι πάντοτε με την ίδια ένταση, χωρίς ωστόσο να εξαλειφθεί ποτέ ολοκληρωτικά. Σε παιδικούς ενταφιασμούς έχουν εντοπιστεί αντικείμενα κόσμησης, όπως ψέλλια, ενώτια, χάνδρες, περιδέραια, δαχτυλίδια, κρίκοι και σταυροί, καθώς και κεραμική και νομίσματα, σε λίγες μόνο περιπτώσεις. Δεν απουσιάζουν και τα στοιχεία ένδυσης, όπως συρμάτινες πόρπες, περόνες, θηλυκωτήρες και κόπιτσες, αλλά και ορισμένα μοναδικά συνοδευτικά αντικείμενα. Ουσιαστική ομοιομορφία πιστοποιείται μονάχα στη τοποθέτηση των παιδιών στο εσωτερικό των τάφων, η οποία ήταν κοινή και για τους ενήλικες, εξαιτίας του θεολογικού περιεχομένου με το οποίο ήταν επενδεδυμένη. Έως σήμερα, μελέτη οστεολογικού υλικού έχει πραγματοποιηθεί σε λίγα νεκροταφεία της μέσης βυζαντινής περιόδου. Τα αποτελέσματα των λιγοστών οστεολογικών αναλύσεων επιβεβαιώνουν τις πρωτογενείς πηγές, τόσο όσον αφορά στα ποσοστά θνησιμότητας, που αγγίζουν το 50% ανά οικογένεια, αλλά και τις αιτίες θανάτου. Μελλοντικές εμπεριστατωμένες μελέτες βυζαντινών νεκροταφείων και αναλύσεις του οστεολογικού υλικού, αναμένεται να εμπλουτίσουν τις γνώσεις μας για τις παιδικές ταφές στη βυζαντινή αυτοκρατορία του 9ου – 13ου αιώνα.","Premature death during childhood was part of the daily life of the Byzantines. Funeral speeches, letters of consolation or condolence, medical and legal texts, lives of saints and other literary works attest to the increased child mortality and preserve information about the causes of death and burial customs in the Byzantine Empire. In Greece, forty-one middle-Byzantine cemeteries are detected, in which children's burials have been excavated. Their study indicated the absence of a single rule, according to which child burials were performed. The inhabitants of each Byzantine settlement seem to have utilized, in the best possible way, the space available for burials, which, in most cases, is directly related to a church. Respectively, the materials available in the area were used for the construction of the tombs. The financial well-being of the families and the nature of each community are reflected in the quality of their construction. The distinction of children's graves in the cemetery is possible only in certain cemeteries, where local customs and traditions were developed. Despite the existence of laws of ecclesiastical and secular authority, which determined the way burials were to be performed, people also established separate customs. Corresponding diversity is noted in the presence - or absence - and the type of grave goods. The placement of accompanying objects inside the tombs is a practice that has been going on since antiquity, not always with the same intensity, but without ever being eliminated. Jewellery, such as bracelets, earrings, beads, necklaces, rings, hoops and crosses, as well as pottery and coins, have been found in children's burials. Clothing components are also present, such as wire buckles, pins, garters and clips, as well as some unique grave goods. Substantial uniformity is attested only in the placement of children inside the tombs, which was common for adults as well, due to the theological content with which it was lined. To date, a study of osteological material has been carried out only in a few cemeteries of the middle Byzantine period. The results of the few osteological analyzes confirm the written sources, both in terms of mortality rates, which reach 50% per family, but also of the causes of death. Future in-depth studies of Byzantine cemeteries and analyzes of osteological material are expected to enrich our knowledge of children burials in the Byzantine Empire of the 9th - 13th century."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Παιδικές ταφές της μεσοβυζαντινής περιόδου στην Ελλάδα: μορφή, ταφικές πρακτικές και κτερίσματα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπαντωνοπούλου Μαρία","Papantonopoulou Maria"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Ο πρόωρος θάνατος κατά την παιδική ηλικία υπήρξε μέρος της καθημερινότητας των βυζαντινών. Επικήδειοι λόγοι, παραμυθητικές ή παρηγορητικές επιστολές προς τους πενθούντες γονείς, ιατρικά και νομικά κείμενα, βίοι αγίων και άλλα έργα πιστοποιούν την αυξημένη παιδική θνησιμότητα, διασώζοντας πληροφορίες αναφορικά με της αιτίες αυτής τα ταφικά έθιμα στη βυζαντινή αυτοκρατορία. Στον ελλαδικό χώρο, με βάση τα έως σήμερα γνωστά στοιχεία, εντοπίζονται σαράντα ένα μεσοβυζαντινά νεκροταφεία, στα οποία έχουν ανασκαφεί παιδικές ταφές. Η μελέτη αυτών υπέδειξε την απουσία ενός ενιαίου κανόνα, βάσει του οποίου πραγματοποιούντο οι παιδικοί ενταφιασμοί. Οι κάτοικοι του κάθε βυζαντινού οικισμού φαίνεται πως αξιοποιούσαν, με το καλύτερο δυνατό τρόπο, το διαθέσιμο για ενταφιασμούς χώρο, ο οποίος, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με κάποιο ναό, είτε σύγχρονο των νεκροταφείων, είτε και προγενέστερο. Αντιστοίχως, για την κατασκευή των τάφων χρησιμοποιούντο τα διαθέσιμα στην περιοχή υλικά. Η οικονομική ευχέρεια των επιμέρους οικογενειών, αλλά και ο χαρακτήρας της εκάστοτε κοινότητας αντικατοπτρίζονται στην ποιότητα κατασκευής τους. Η διάκριση των παιδικών τάφων στο χώρο του νεκροταφείου είναι δυνατή μόνο ορισμένες θέσεις, όπου αναπτύχθηκαν τοπικά έθιμα και παραδόσεις. Παρά την ύπαρξη κανόνων και νόμων της εκκλησιαστικής και της κοσμικής εξουσίας, οι οποίες όριζαν τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να πραγματοποιούνται οι ενταφιασμοί, αναλόγως της θέσης και της ιδιότητας των νεκρών, οι άνθρωποι καθιέρωσαν και τις δικές τους ξεχωριστές συνήθειες. Αντίστοιχη πολυμορφία, σημειώνεται και στην παρουσία – ή απουσία – και το είδος των κτερισμάτων. Η τοποθέτηση συνοδευτικών αντικειμένων στους τάφους αποτελεί πρακτική που συνεχίζεται από την αρχαιότητα, όχι πάντοτε με την ίδια ένταση, χωρίς ωστόσο να εξαλειφθεί ποτέ ολοκληρωτικά. Σε παιδικούς ενταφιασμούς έχουν εντοπιστεί αντικείμενα κόσμησης, όπως ψέλλια, ενώτια, χάνδρες, περιδέραια, δαχτυλίδια, κρίκοι και σταυροί, καθώς και κεραμική και νομίσματα, σε λίγες μόνο περιπτώσεις. Δεν απουσιάζουν και τα στοιχεία ένδυσης, όπως συρμάτινες πόρπες, περόνες, θηλυκωτήρες και κόπιτσες, αλλά και ορισμένα μοναδικά συνοδευτικά αντικείμενα. Ουσιαστική ομοιομορφία πιστοποιείται μονάχα στη τοποθέτηση των παιδιών στο εσωτερικό των τάφων, η οποία ήταν κοινή και για τους ενήλικες, εξαιτίας του θεολογικού περιεχομένου με το οποίο ήταν επενδεδυμένη. Έως σήμερα, μελέτη οστεολογικού υλικού έχει πραγματοποιηθεί σε λίγα νεκροταφεία της μέσης βυζαντινής περιόδου. Τα αποτελέσματα των λιγοστών οστεολογικών αναλύσεων επιβεβαιώνουν τις πρωτογενείς πηγές, τόσο όσον αφορά στα ποσοστά θνησιμότητας, που αγγίζουν το 50% ανά οικογένεια, αλλά και τις αιτίες θανάτου. Μελλοντικές εμπεριστατωμένες μελέτες βυζαντινών νεκροταφείων και αναλύσεις του οστεολογικού υλικού, αναμένεται να εμπλουτίσουν τις γνώσεις μας για τις παιδικές ταφές στη βυζαντινή αυτοκρατορία του 9ου – 13ου αιώνα.","Premature death during childhood was part of the daily life of the Byzantines. Funeral speeches, letters of consolation or condolence, medical and legal texts, lives of saints and other literary works attest to the increased child mortality and preserve information about the causes of death and burial customs in the Byzantine Empire. In Greece, forty-one middle-Byzantine cemeteries are detected, in which children's burials have been excavated. Their study indicated the absence of a single rule, according to which child burials were performed. The inhabitants of each Byzantine settlement seem to have utilized, in the best possible way, the space available for burials, which, in most cases, is directly related to a church. Respectively, the materials available in the area were used for the construction of the tombs. The financial well-being of the families and the nature of each community are reflected in the quality of their construction. The distinction of children's graves in the cemetery is possible only in certain cemeteries, where local customs and traditions were developed. Despite the existence of laws of ecclesiastical and secular authority, which determined the way burials were to be performed, people also established separate customs. Corresponding diversity is noted in the presence - or absence - and the type of grave goods. The placement of accompanying objects inside the tombs is a practice that has been going on since antiquity, not always with the same intensity, but without ever being eliminated. Jewellery, such as bracelets, earrings, beads, necklaces, rings, hoops and crosses, as well as pottery and coins, have been found in children's burials. Clothing components are also present, such as wire buckles, pins, garters and clips, as well as some unique grave goods. Substantial uniformity is attested only in the placement of children inside the tombs, which was common for adults as well, due to the theological content with which it was lined. To date, a study of osteological material has been carried out only in a few cemeteries of the middle Byzantine period. The results of the few osteological analyzes confirm the written sources, both in terms of mortality rates, which reach 50% per family, but also of the causes of death. Future in-depth studies of Byzantine cemeteries and analyzes of osteological material are expected to enrich our knowledge of children burials in the Byzantine Empire of the 9th - 13th century."],"dc:identifier":["uoadl:2975799","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/2975799"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Αρχαιολογία","Archaeology"],"dc:title":["Παιδικές ταφές της μεσοβυζαντινής περιόδου στην Ελλάδα: μορφή, ταφικές πρακτικές και κτερίσματα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:45:19Z"}