{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3075903"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3075903","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Διερεύνηση των μεταβολών την ημερήσιας διακύμανσης (κιρκάδιος ρυθμός) των φλοιοεπινεφριδιακών ορμονών και της ιντερλευκίνης-6 σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη SARS-CoV-2","abstract":"Σκοπός: Η ευεργετική επίδραση των γλυκοκορτικοειδών στη λοίμωξη από το νέο κορωνοϊό (COVID-19) έχει τεκμηριωθεί, αλλά δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως εάν η έκκριση της κορτιζόλης και των άλλων επινεφριδιακών ορμονών διαταράσσονται κατά τη διάρκεια της λοίμωξης με COVID-19. Σκοπός της παρούσας μελέτης, ήταν να διερευνήσουμε την ημερήσια διακύμανση της έκκρισης της κορτιζόλης και του επινεφριδιακού ανδρογόνου δεϋδροεπιανδροστερόνη (DHEA) στο σίελο- όπου μπορεί να μετρηθεί η ελεύθερη βιοδιαθέσιμη μορφή των ορμονών αυτών- σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη με COVID-19 με διαφορετική βαρύτητα νόσησης. Μέθοδοι: Η μελέτη αυτή είναι μία συγχρονική μελέτη ασθενών - μαρτύρων και είναι καταχωρημένη στη διεθνή βάση καταγραφής κλινικών μελετών παρατήρησης με κωδικό NCT04988269 (https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT0498826). Πενήντα δύο ασθενείς με COVID-19 -πριν από την ενδεχόμενη θεραπεία με δεξαμεθαζόνη- που εξετάσθηκαν στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών ΛΑΙΚΟ την περίοδο μεταξύ 15 Απριλίου και 15 Ιουνίου 2021, συμπεριελήφθησαν στη μελέτη. Τριάντα τρία άτομα αντιστοίχου ηλικίας και φύλου (αντιστοίχιση συχνότητας) χωρίς COVID-19 που εξετάσθηκαν την ίδια χρονική περίοδο στα Τμήμα Εξωτερικών Ιατρείων του Νοσοκομείου συμπεριελήφθησαν στη μελέτη ως μάρτυρες. Μετρήθηκαν και αξιολογήθηκαν τα ημερήσια επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο στις κάτωθι ώρες: 8 π.μ., 12 μ.μ., 6 μ.μ. και 10 μ.μ., καθώς επίσης και της κορτικοτροπίνης (ACTH) και της αλδοστερόνης στο πλάσμα, και της ιντερλευκίνης-6 (IL-6) και της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) στον ορό. Η ημερήσια διακύμανση των επιπέδων της DHEA και της ιντερλευκίνης (IL-6) αξιολογήθηκαν επίσης σε υποομάδες ασθενών και μαρτύρων. Για τη σύγκριση των συνεχών μεταβλητών μεταξύ περισσότερων των 2 ομάδων χρησιμοποιήσαμε τη μέθοδο ANOVA Kruskal-Wallis, αναλόγως την κατανομή των μεταβλητών ακολουθούμενη από δοκιμασία πολλαπλών συγκρίσεων (Bonferroni ή κατά Dunn, αντίστοιχα). Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος ANOVA επαναλαμβανόμενων μετρήσεων με Bonferroni post hoc test για πολλαπλές συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών χρονικών σημείων στις μετρήσεις κορτιζόλης, DHEA και IL-6 σιέλου σε κάθε ομάδα. Η συνολική ημερήσια έκκριση κορτιζόλης και DHEA υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας την περιοχή κάτω από την καμπύλη (area under the curve, AUC) με την τραπεζοειδή μέθοδο. Η πολυμεταβλητή ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης χρησιμοποιήθηκε για διόρθωση των αναλύσεων σχετικά με τον παράγοντα βαρύτητας της νόσου εντός της ομάδας ασθενών με COVID-19. Αποτελέσματα Οι διάμεσες τιμές των CRP και IL-6 ήταν περίπου 6 φορές υψηλότερες στους ασθενείς από ό,τι στους μάρτυρες (p<0.001). Τα πρωινά επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων, ωστόσο, οι ασθενείς εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης σιέλου τις βραδινές ώρες σε σύγκριση με τους μάρτυρες [0.391 (min 0.054, max 0.663) v.s. 0.081 (min 0.054, max 0.243) μg/dl, p<0.001 και 0.183 (min 0.090, max 0.834) vs. 0.054 (min 0.052, max 0.054) μg/dl, αντίστοιχα]. H συνολική ημερήσια έκκριση της κορτιζόλης, [όπως αυτή προσδιορίστηκε από τον υπολογισμό της περιοχής κάτω από την καμπύλη των μετρήσεων, AUC] ήταν επίσης σημαντικά υψηλότερη στους ασθενείς συγκριτικά με τους μάρτυρες (4.81 ± 2.46 vs. 2.75 ± 0.810, αντίστοιχα, p<0.001), ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της νόσου στους ασθενείς με COVID-19 (β = 0.132, 95% CI; -0.8, 2.0). Τα επίπεδα, ωστόσο, των λοιπών ορμονών ACTH, DHEA και αλδοστερόνης στην κυκλοφορία ήταν παρόμοια σε ασθενείς και μάρτυρες. Τα επίπεδα της IL-6 στον ορό, αλλά όχι τα επίπεδα της ACTH, συσχετίστηκαν σημαντικά με τα επίπεδα της κορτιζόλης στο σίελο τις νυχτερινές ώρες (rho=0.555, p<0,001) στους ασθενείς. Συμπεράσματα Τα επίπεδα της κορτιζόλης κυρίως τις βραδινές ώρες, αλλά όχι η πρωϊνή έκκριση της κορτιζόλης βρέθηκαν σημαντικά υψηλότερα στους ασθενείς με COVID-19 λοίμωξη ακόμα και σε ήπιας βαρύτητας νόσηση. Στο πλαίσιο της οξείας ιογενούς λοίμωξης (όπως η λοίμωξη COVID-19), η IL-6 διεγείρει την έκκριση της κορτιζόλης από τα επινεφρίδια, αντικαθιστώντας εν μέρει τη δράση της ορμόνης ACTH που παράγεται από την υπόφυση και αποτελεί τον φυσικό ρυθμιστή της έκκρισης των επινεφριδίων. Οι λοιπές επινεφριδιακές ορμόνες, ωστόσο, δεν φαίνεται να επηρεάζονται σημαντικά από τα αυξημένα επίπεδα της IL-6 στα πλαίσια οξείας ιογενούς λοίμωξης, όπως ο COVID-19. Η χορήγηση θεραπευτικών σκευασμάτων που περιέχουν γλυκοκορτικοειδή έχουν ρόλο στην θεραπευτική προσέγγιση της λοίμωξης με COVID-19, καθώς φαίνεται να συμμετέχουν στην ανοσολογική απόκριση του οργανισμού έναντι του ιού.","abstract_html":"Σκοπός: Η ευεργετική επίδραση των γλυκοκορτικοειδών στη λοίμωξη από το νέο κορωνοϊό (COVID-19) έχει τεκμηριωθεί, αλλά δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως εάν η έκκριση της κορτιζόλης και των άλλων επινεφριδιακών ορμονών διαταράσσονται κατά τη διάρκεια της λοίμωξης με COVID-19. Σκοπός της παρούσας μελέτης, ήταν να διερευνήσουμε την ημερήσια διακύμανση της έκκρισης της κορτιζόλης και του επινεφριδιακού ανδρογόνου δεϋδροεπιανδροστερόνη (DHEA) στο σίελο- όπου μπορεί να μετρηθεί η ελεύθερη βιοδιαθέσιμη μορφή των ορμονών αυτών- σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη με COVID-19 με διαφορετική βαρύτητα νόσησης. Μέθοδοι: Η μελέτη αυτή είναι μία συγχρονική μελέτη ασθενών - μαρτύρων και είναι καταχωρημένη στη διεθνή βάση καταγραφής κλινικών μελετών παρατήρησης με κωδικό NCT04988269 (https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT0498826). Πενήντα δύο ασθενείς με COVID-19 -πριν από την ενδεχόμενη θεραπεία με δεξαμεθαζόνη- που εξετάσθηκαν στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών ΛΑΙΚΟ την περίοδο μεταξύ 15 Απριλίου και 15 Ιουνίου 2021, συμπεριελήφθησαν στη μελέτη. Τριάντα τρία άτομα αντιστοίχου ηλικίας και φύλου (αντιστοίχιση συχνότητας) χωρίς COVID-19 που εξετάσθηκαν την ίδια χρονική περίοδο στα Τμήμα Εξωτερικών Ιατρείων του Νοσοκομείου συμπεριελήφθησαν στη μελέτη ως μάρτυρες. Μετρήθηκαν και αξιολογήθηκαν τα ημερήσια επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο στις κάτωθι ώρες: 8 π.μ., 12 μ.μ., 6 μ.μ. και 10 μ.μ., καθώς επίσης και της κορτικοτροπίνης (ACTH) και της αλδοστερόνης στο πλάσμα, και της ιντερλευκίνης-6 (IL-6) και της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) στον ορό. Η ημερήσια διακύμανση των επιπέδων της DHEA και της ιντερλευκίνης (IL-6) αξιολογήθηκαν επίσης σε υποομάδες ασθενών και μαρτύρων. Για τη σύγκριση των συνεχών μεταβλητών μεταξύ περισσότερων των 2 ομάδων χρησιμοποιήσαμε τη μέθοδο ANOVA Kruskal-Wallis, αναλόγως την κατανομή των μεταβλητών ακολουθούμενη από δοκιμασία πολλαπλών συγκρίσεων (Bonferroni ή κατά Dunn, αντίστοιχα). Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος ANOVA επαναλαμβανόμενων μετρήσεων με Bonferroni post hoc test για πολλαπλές συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών χρονικών σημείων στις μετρήσεις κορτιζόλης, DHEA και IL-6 σιέλου σε κάθε ομάδα. Η συνολική ημερήσια έκκριση κορτιζόλης και DHEA υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας την περιοχή κάτω από την καμπύλη (area under the curve, AUC) με την τραπεζοειδή μέθοδο. Η πολυμεταβλητή ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης χρησιμοποιήθηκε για διόρθωση των αναλύσεων σχετικά με τον παράγοντα βαρύτητας της νόσου εντός της ομάδας ασθενών με COVID-19. Αποτελέσματα Οι διάμεσες τιμές των CRP και IL-6 ήταν περίπου 6 φορές υψηλότερες στους ασθενείς από ό,τι στους μάρτυρες (p&lt;0.001). Τα πρωινά επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων, ωστόσο, οι ασθενείς εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης σιέλου τις βραδινές ώρες σε σύγκριση με τους μάρτυρες [0.391 (min 0.054, max 0.663) v.s. 0.081 (min 0.054, max 0.243) μg/dl, p&lt;0.001 και 0.183 (min 0.090, max 0.834) vs. 0.054 (min 0.052, max 0.054) μg/dl, αντίστοιχα]. H συνολική ημερήσια έκκριση της κορτιζόλης, [όπως αυτή προσδιορίστηκε από τον υπολογισμό της περιοχής κάτω από την καμπύλη των μετρήσεων, AUC] ήταν επίσης σημαντικά υψηλότερη στους ασθενείς συγκριτικά με τους μάρτυρες (4.81 ± 2.46 vs. 2.75 ± 0.810, αντίστοιχα, p&lt;0.001), ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της νόσου στους ασθενείς με COVID-19 (β = 0.132, 95% CI; -0.8, 2.0). Τα επίπεδα, ωστόσο, των λοιπών ορμονών ACTH, DHEA και αλδοστερόνης στην κυκλοφορία ήταν παρόμοια σε ασθενείς και μάρτυρες. Τα επίπεδα της IL-6 στον ορό, αλλά όχι τα επίπεδα της ACTH, συσχετίστηκαν σημαντικά με τα επίπεδα της κορτιζόλης στο σίελο τις νυχτερινές ώρες (rho=0.555, p&lt;0,001) στους ασθενείς. Συμπεράσματα Τα επίπεδα της κορτιζόλης κυρίως τις βραδινές ώρες, αλλά όχι η πρωϊνή έκκριση της κορτιζόλης βρέθηκαν σημαντικά υψηλότερα στους ασθενείς με COVID-19 λοίμωξη ακόμα και σε ήπιας βαρύτητας νόσηση. Στο πλαίσιο της οξείας ιογενούς λοίμωξης (όπως η λοίμωξη COVID-19), η IL-6 διεγείρει την έκκριση της κορτιζόλης από τα επινεφρίδια, αντικαθιστώντας εν μέρει τη δράση της ορμόνης ACTH που παράγεται από την υπόφυση και αποτελεί τον φυσικό ρυθμιστή της έκκρισης των επινεφριδίων. Οι λοιπές επινεφριδιακές ορμόνες, ωστόσο, δεν φαίνεται να επηρεάζονται σημαντικά από τα αυξημένα επίπεδα της IL-6 στα πλαίσια οξείας ιογενούς λοίμωξης, όπως ο COVID-19. Η χορήγηση θεραπευτικών σκευασμάτων που περιέχουν γλυκοκορτικοειδή έχουν ρόλο στην θεραπευτική προσέγγιση της λοίμωξης με COVID-19, καθώς φαίνεται να συμμετέχουν στην ανοσολογική απόκριση του οργανισμού έναντι του ιού.","abstract_has_math":false,"creators":["Γιαβροπούλου Μαρία","Yavropoulou Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T05:45:24Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3075903"],"render_values":[{"text":"uoadl:3075903","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3075903","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3075903","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3075903","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γιαβροπούλου Μαρία","Yavropoulou Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3075903","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3075903"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σκοπός: Η ευεργετική επίδραση των γλυκοκορτικοειδών στη λοίμωξη από το νέο κορωνοϊό (COVID-19) έχει τεκμηριωθεί, αλλά δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως εάν η έκκριση της κορτιζόλης και των άλλων επινεφριδιακών ορμονών διαταράσσονται κατά τη διάρκεια της λοίμωξης με COVID-19. Σκοπός της παρούσας μελέτης, ήταν να διερευνήσουμε την ημερήσια διακύμανση της έκκρισης της κορτιζόλης και του επινεφριδιακού ανδρογόνου δεϋδροεπιανδροστερόνη (DHEA) στο σίελο- όπου μπορεί να μετρηθεί η ελεύθερη βιοδιαθέσιμη μορφή των ορμονών αυτών- σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη με COVID-19 με διαφορετική βαρύτητα νόσησης. Μέθοδοι: Η μελέτη αυτή είναι μία συγχρονική μελέτη ασθενών - μαρτύρων και είναι καταχωρημένη στη διεθνή βάση καταγραφής κλινικών μελετών παρατήρησης με κωδικό NCT04988269 (https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT0498826). Πενήντα δύο ασθενείς με COVID-19 -πριν από την ενδεχόμενη θεραπεία με δεξαμεθαζόνη- που εξετάσθηκαν στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών ΛΑΙΚΟ την περίοδο μεταξύ 15 Απριλίου και 15 Ιουνίου 2021, συμπεριελήφθησαν στη μελέτη. Τριάντα τρία άτομα αντιστοίχου ηλικίας και φύλου (αντιστοίχιση συχνότητας) χωρίς COVID-19 που εξετάσθηκαν την ίδια χρονική περίοδο στα Τμήμα Εξωτερικών Ιατρείων του Νοσοκομείου συμπεριελήφθησαν στη μελέτη ως μάρτυρες. Μετρήθηκαν και αξιολογήθηκαν τα ημερήσια επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο στις κάτωθι ώρες: 8 π.μ., 12 μ.μ., 6 μ.μ. και 10 μ.μ., καθώς επίσης και της κορτικοτροπίνης (ACTH) και της αλδοστερόνης στο πλάσμα, και της ιντερλευκίνης-6 (IL-6) και της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) στον ορό. Η ημερήσια διακύμανση των επιπέδων της DHEA και της ιντερλευκίνης (IL-6) αξιολογήθηκαν επίσης σε υποομάδες ασθενών και μαρτύρων. Για τη σύγκριση των συνεχών μεταβλητών μεταξύ περισσότερων των 2 ομάδων χρησιμοποιήσαμε τη μέθοδο ANOVA Kruskal-Wallis, αναλόγως την κατανομή των μεταβλητών ακολουθούμενη από δοκιμασία πολλαπλών συγκρίσεων (Bonferroni ή κατά Dunn, αντίστοιχα). Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος ANOVA επαναλαμβανόμενων μετρήσεων με Bonferroni post hoc test για πολλαπλές συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών χρονικών σημείων στις μετρήσεις κορτιζόλης, DHEA και IL-6 σιέλου σε κάθε ομάδα. Η συνολική ημερήσια έκκριση κορτιζόλης και DHEA υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας την περιοχή κάτω από την καμπύλη (area under the curve, AUC) με την τραπεζοειδή μέθοδο. Η πολυμεταβλητή ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης χρησιμοποιήθηκε για διόρθωση των αναλύσεων σχετικά με τον παράγοντα βαρύτητας της νόσου εντός της ομάδας ασθενών με COVID-19. Αποτελέσματα Οι διάμεσες τιμές των CRP και IL-6 ήταν περίπου 6 φορές υψηλότερες στους ασθενείς από ό,τι στους μάρτυρες (p<0.001). Τα πρωινά επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων, ωστόσο, οι ασθενείς εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης σιέλου τις βραδινές ώρες σε σύγκριση με τους μάρτυρες [0.391 (min 0.054, max 0.663) v.s. 0.081 (min 0.054, max 0.243) μg/dl, p<0.001 και 0.183 (min 0.090, max 0.834) vs. 0.054 (min 0.052, max 0.054) μg/dl, αντίστοιχα]. H συνολική ημερήσια έκκριση της κορτιζόλης, [όπως αυτή προσδιορίστηκε από τον υπολογισμό της περιοχής κάτω από την καμπύλη των μετρήσεων, AUC] ήταν επίσης σημαντικά υψηλότερη στους ασθενείς συγκριτικά με τους μάρτυρες (4.81 ± 2.46 vs. 2.75 ± 0.810, αντίστοιχα, p<0.001), ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της νόσου στους ασθενείς με COVID-19 (β = 0.132, 95% CI; -0.8, 2.0). Τα επίπεδα, ωστόσο, των λοιπών ορμονών ACTH, DHEA και αλδοστερόνης στην κυκλοφορία ήταν παρόμοια σε ασθενείς και μάρτυρες. Τα επίπεδα της IL-6 στον ορό, αλλά όχι τα επίπεδα της ACTH, συσχετίστηκαν σημαντικά με τα επίπεδα της κορτιζόλης στο σίελο τις νυχτερινές ώρες (rho=0.555, p<0,001) στους ασθενείς. Συμπεράσματα Τα επίπεδα της κορτιζόλης κυρίως τις βραδινές ώρες, αλλά όχι η πρωϊνή έκκριση της κορτιζόλης βρέθηκαν σημαντικά υψηλότερα στους ασθενείς με COVID-19 λοίμωξη ακόμα και σε ήπιας βαρύτητας νόσηση. Στο πλαίσιο της οξείας ιογενούς λοίμωξης (όπως η λοίμωξη COVID-19), η IL-6 διεγείρει την έκκριση της κορτιζόλης από τα επινεφρίδια, αντικαθιστώντας εν μέρει τη δράση της ορμόνης ACTH που παράγεται από την υπόφυση και αποτελεί τον φυσικό ρυθμιστή της έκκρισης των επινεφριδίων. Οι λοιπές επινεφριδιακές ορμόνες, ωστόσο, δεν φαίνεται να επηρεάζονται σημαντικά από τα αυξημένα επίπεδα της IL-6 στα πλαίσια οξείας ιογενούς λοίμωξης, όπως ο COVID-19. Η χορήγηση θεραπευτικών σκευασμάτων που περιέχουν γλυκοκορτικοειδή έχουν ρόλο στην θεραπευτική προσέγγιση της λοίμωξης με COVID-19, καθώς φαίνεται να συμμετέχουν στην ανοσολογική απόκριση του οργανισμού έναντι του ιού.","Purpose: The beneficial effect of glucocorticoids in coronavirus disease (COVID-19) is established, but whether adrenal cortisol secretion is impaired in COVID-19 is not fully elucidated. In this case-control study we investigated the diurnal free bioavailable salivary cortisol secretion in COVID-19 patients. Methods: Fifty-two consecutive COVID-19 patients -before dexamethasone treatment- recruited between April 15th -June15th-2021, (NCT04988269) at Laikon Athens University-Hospital, and 33 age- and sex-matched (frequently matched with patients) apparently healthy volunteers who visited the Outpatient Clinic of Laikon General Hospital of Athens during the same time-period were also included in the analysis and served as controls. Only volunteers with negative PCR test for SARS-CoV-2 and without history of a contact with a confirmed COVID-19 case at the time of the study were included. Diurnal salivary cortisol (8am, 12, 6, and 10pm), plasma adrenocorticotropin (ACTH) and aldosterone, and serum interleukin-6 (IL-6) and C-reactive protein (CRP) levels were assessed. Diurnal salivary dehydroepiandrosterone (DHEA) and IL-6 were also assessed in subgroups of patients. Results Median CRP and IL-6 measurements were about 6-fold higher in patients than controls (both p<0.001). Morning salivary cortisol levels did not differ between the two groups, but patients exhibited higher median levels of evening and nocturnal salivary cortisol compared to controls [0.391 (min: 0.054, max: 0.663) vs. 0.081 (min: 0.054, max: 0.243) μg/dl, p<0.001 and 0.183 (min: 0.090, max: 0.834) vs. 0.054 (min: 0.054, max: 0.332) μg/dl, p<0.001, respectively], resulting in higher time-integrated area under the curve (AUC) (4.81 ± 2.46 vs. 2.75 ± 0.810, respectively, p<0.001). Circulating ACTH, DHEA, and aldosterone levels were similar in patients and controls. Serum IL-6, but not ACTH levels, was strongly correlated with nocturnal cortisol salivary levels (rho=0.555, p<0.001) in patients. Conclusion Increased evening and nocturnal but not morning cortisol secretion occur in even clinically mild COVID-19. In the context of acute viral infection (COVID-19), IL-6 may partially replace ACTH as a stimulus of the glucocorticoid-secreting adrenal zona-fasciculata without influencing the secretion of DHEA and aldosterone from the zona-reticularis and zona-glomerulosa respectively."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Διερεύνηση των μεταβολών την ημερήσιας διακύμανσης (κιρκάδιος ρυθμός) των φλοιοεπινεφριδιακών ορμονών και της ιντερλευκίνης-6 σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη SARS-CoV-2"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γιαβροπούλου Μαρία","Yavropoulou Maria"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Σκοπός: Η ευεργετική επίδραση των γλυκοκορτικοειδών στη λοίμωξη από το νέο κορωνοϊό (COVID-19) έχει τεκμηριωθεί, αλλά δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως εάν η έκκριση της κορτιζόλης και των άλλων επινεφριδιακών ορμονών διαταράσσονται κατά τη διάρκεια της λοίμωξης με COVID-19. Σκοπός της παρούσας μελέτης, ήταν να διερευνήσουμε την ημερήσια διακύμανση της έκκρισης της κορτιζόλης και του επινεφριδιακού ανδρογόνου δεϋδροεπιανδροστερόνη (DHEA) στο σίελο- όπου μπορεί να μετρηθεί η ελεύθερη βιοδιαθέσιμη μορφή των ορμονών αυτών- σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη με COVID-19 με διαφορετική βαρύτητα νόσησης. Μέθοδοι: Η μελέτη αυτή είναι μία συγχρονική μελέτη ασθενών - μαρτύρων και είναι καταχωρημένη στη διεθνή βάση καταγραφής κλινικών μελετών παρατήρησης με κωδικό NCT04988269 (https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT0498826). Πενήντα δύο ασθενείς με COVID-19 -πριν από την ενδεχόμενη θεραπεία με δεξαμεθαζόνη- που εξετάσθηκαν στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών ΛΑΙΚΟ την περίοδο μεταξύ 15 Απριλίου και 15 Ιουνίου 2021, συμπεριελήφθησαν στη μελέτη. Τριάντα τρία άτομα αντιστοίχου ηλικίας και φύλου (αντιστοίχιση συχνότητας) χωρίς COVID-19 που εξετάσθηκαν την ίδια χρονική περίοδο στα Τμήμα Εξωτερικών Ιατρείων του Νοσοκομείου συμπεριελήφθησαν στη μελέτη ως μάρτυρες. Μετρήθηκαν και αξιολογήθηκαν τα ημερήσια επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο στις κάτωθι ώρες: 8 π.μ., 12 μ.μ., 6 μ.μ. και 10 μ.μ., καθώς επίσης και της κορτικοτροπίνης (ACTH) και της αλδοστερόνης στο πλάσμα, και της ιντερλευκίνης-6 (IL-6) και της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) στον ορό. Η ημερήσια διακύμανση των επιπέδων της DHEA και της ιντερλευκίνης (IL-6) αξιολογήθηκαν επίσης σε υποομάδες ασθενών και μαρτύρων. Για τη σύγκριση των συνεχών μεταβλητών μεταξύ περισσότερων των 2 ομάδων χρησιμοποιήσαμε τη μέθοδο ANOVA Kruskal-Wallis, αναλόγως την κατανομή των μεταβλητών ακολουθούμενη από δοκιμασία πολλαπλών συγκρίσεων (Bonferroni ή κατά Dunn, αντίστοιχα). Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος ANOVA επαναλαμβανόμενων μετρήσεων με Bonferroni post hoc test για πολλαπλές συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών χρονικών σημείων στις μετρήσεις κορτιζόλης, DHEA και IL-6 σιέλου σε κάθε ομάδα. Η συνολική ημερήσια έκκριση κορτιζόλης και DHEA υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας την περιοχή κάτω από την καμπύλη (area under the curve, AUC) με την τραπεζοειδή μέθοδο. Η πολυμεταβλητή ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης χρησιμοποιήθηκε για διόρθωση των αναλύσεων σχετικά με τον παράγοντα βαρύτητας της νόσου εντός της ομάδας ασθενών με COVID-19. Αποτελέσματα Οι διάμεσες τιμές των CRP και IL-6 ήταν περίπου 6 φορές υψηλότερες στους ασθενείς από ό,τι στους μάρτυρες (p<0.001). Τα πρωινά επίπεδα κορτιζόλης στο σίελο δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δύο ομάδων, ωστόσο, οι ασθενείς εμφάνισαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα κορτιζόλης σιέλου τις βραδινές ώρες σε σύγκριση με τους μάρτυρες [0.391 (min 0.054, max 0.663) v.s. 0.081 (min 0.054, max 0.243) μg/dl, p<0.001 και 0.183 (min 0.090, max 0.834) vs. 0.054 (min 0.052, max 0.054) μg/dl, αντίστοιχα]. H συνολική ημερήσια έκκριση της κορτιζόλης, [όπως αυτή προσδιορίστηκε από τον υπολογισμό της περιοχής κάτω από την καμπύλη των μετρήσεων, AUC] ήταν επίσης σημαντικά υψηλότερη στους ασθενείς συγκριτικά με τους μάρτυρες (4.81 ± 2.46 vs. 2.75 ± 0.810, αντίστοιχα, p<0.001), ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της νόσου στους ασθενείς με COVID-19 (β = 0.132, 95% CI; -0.8, 2.0). Τα επίπεδα, ωστόσο, των λοιπών ορμονών ACTH, DHEA και αλδοστερόνης στην κυκλοφορία ήταν παρόμοια σε ασθενείς και μάρτυρες. Τα επίπεδα της IL-6 στον ορό, αλλά όχι τα επίπεδα της ACTH, συσχετίστηκαν σημαντικά με τα επίπεδα της κορτιζόλης στο σίελο τις νυχτερινές ώρες (rho=0.555, p<0,001) στους ασθενείς. Συμπεράσματα Τα επίπεδα της κορτιζόλης κυρίως τις βραδινές ώρες, αλλά όχι η πρωϊνή έκκριση της κορτιζόλης βρέθηκαν σημαντικά υψηλότερα στους ασθενείς με COVID-19 λοίμωξη ακόμα και σε ήπιας βαρύτητας νόσηση. Στο πλαίσιο της οξείας ιογενούς λοίμωξης (όπως η λοίμωξη COVID-19), η IL-6 διεγείρει την έκκριση της κορτιζόλης από τα επινεφρίδια, αντικαθιστώντας εν μέρει τη δράση της ορμόνης ACTH που παράγεται από την υπόφυση και αποτελεί τον φυσικό ρυθμιστή της έκκρισης των επινεφριδίων. Οι λοιπές επινεφριδιακές ορμόνες, ωστόσο, δεν φαίνεται να επηρεάζονται σημαντικά από τα αυξημένα επίπεδα της IL-6 στα πλαίσια οξείας ιογενούς λοίμωξης, όπως ο COVID-19. Η χορήγηση θεραπευτικών σκευασμάτων που περιέχουν γλυκοκορτικοειδή έχουν ρόλο στην θεραπευτική προσέγγιση της λοίμωξης με COVID-19, καθώς φαίνεται να συμμετέχουν στην ανοσολογική απόκριση του οργανισμού έναντι του ιού.","Purpose: The beneficial effect of glucocorticoids in coronavirus disease (COVID-19) is established, but whether adrenal cortisol secretion is impaired in COVID-19 is not fully elucidated. In this case-control study we investigated the diurnal free bioavailable salivary cortisol secretion in COVID-19 patients. Methods: Fifty-two consecutive COVID-19 patients -before dexamethasone treatment- recruited between April 15th -June15th-2021, (NCT04988269) at Laikon Athens University-Hospital, and 33 age- and sex-matched (frequently matched with patients) apparently healthy volunteers who visited the Outpatient Clinic of Laikon General Hospital of Athens during the same time-period were also included in the analysis and served as controls. Only volunteers with negative PCR test for SARS-CoV-2 and without history of a contact with a confirmed COVID-19 case at the time of the study were included. Diurnal salivary cortisol (8am, 12, 6, and 10pm), plasma adrenocorticotropin (ACTH) and aldosterone, and serum interleukin-6 (IL-6) and C-reactive protein (CRP) levels were assessed. Diurnal salivary dehydroepiandrosterone (DHEA) and IL-6 were also assessed in subgroups of patients. Results Median CRP and IL-6 measurements were about 6-fold higher in patients than controls (both p<0.001). Morning salivary cortisol levels did not differ between the two groups, but patients exhibited higher median levels of evening and nocturnal salivary cortisol compared to controls [0.391 (min: 0.054, max: 0.663) vs. 0.081 (min: 0.054, max: 0.243) μg/dl, p<0.001 and 0.183 (min: 0.090, max: 0.834) vs. 0.054 (min: 0.054, max: 0.332) μg/dl, p<0.001, respectively], resulting in higher time-integrated area under the curve (AUC) (4.81 ± 2.46 vs. 2.75 ± 0.810, respectively, p<0.001). Circulating ACTH, DHEA, and aldosterone levels were similar in patients and controls. Serum IL-6, but not ACTH levels, was strongly correlated with nocturnal cortisol salivary levels (rho=0.555, p<0.001) in patients. Conclusion Increased evening and nocturnal but not morning cortisol secretion occur in even clinically mild COVID-19. In the context of acute viral infection (COVID-19), IL-6 may partially replace ACTH as a stimulus of the glucocorticoid-secreting adrenal zona-fasciculata without influencing the secretion of DHEA and aldosterone from the zona-reticularis and zona-glomerulosa respectively."],"dc:identifier":["uoadl:3075903","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3075903"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Διερεύνηση των μεταβολών την ημερήσιας διακύμανσης (κιρκάδιος ρυθμός) των φλοιοεπινεφριδιακών ορμονών και της ιντερλευκίνης-6 σε ασθενείς με οξεία λοίμωξη SARS-CoV-2"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:45:24Z"}