{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3197940"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3197940","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και αρχή αναλογικότητας","abstract":"Η ραγδαία εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας, εκτός από τις αναμφισβήτητα ευεργετικές για τον άνθρωπο συνέπειες, έχει οδηγήσει στον πολλαπλασιασμό των παραβιάσεων στοιχειωδών δικαιωμάτων του και έχει ευνοήσει την εδραίωση νέων μορφών παραβιάσεως της ιδιωτικής ζωής. Το ζήτημα της διακινδυνεύσεως και της προστασίας του δικαιώματος επί της προσωπικότητας, στο πλαίσιο της ελευθερίας του τύπου και των λοιπών μέσων μαζικής ενημέρωσης, είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, με τεράστια έκταση και πάντοτε επίκαιρο. Ειδικά στις μέρες μας το ζήτημα αυτό εμφανίζεται ακόμα εντονότερο, εάν λάβει κανείς υπ’ όψιν του την ποσότητα και την ποικιλία των μέσων πληροφορήσεως του κοινού, αλλά και το γεγονός ότι πολλές φορές στο βωμό της τηλεθεάσεως ή της αυξήσεως των πωλήσεων θυσιάζονται δια της παραβιάσεώς τους πανανθρώπινες αρχές και αξίες. Ολοένα και συχνότερα, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παύουν να αποτελούν το κατ’ εξοχήν μέσο προστασίας της ανθρώπινης αξίας και μεταβάλλονται από διασφαλιστές των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων και των θυμάτων σε πηγή κινδύνων για την υπόστασή τους. Η τεράστια σημασία της ελεύθερης διαδόσεως της γνώμης και των πληροφοριών δεν αμφισβητείται, αλλά δεν μπορεί να παραγνωριστεί και το γεγονός ότι η αλματώδης εξέλιξη της υψηλής ψηφιακής τεχνολογίας με τις απεριόριστες δυνατότητες που έχει να αυξάνει την ποσότητα και την ταχύτητα των πληροφοριών και την πρόσβαση σε αυτές έχει αυξήσει τις περιπτώσεις προσβολής της προσωπικότητας και έχει αναδείξει πολύπλοκα ζητήματα γύρω από το θέμα της αποκαταστάσεως της προκληθείσης ηθικής βλάβης. Η αναγνώριση των μέσων μαζικής ενημέρωσης ως πηγής ενδεχόμενου κινδύνου για την προσωπικότητα αλλά και ως παράγοντα επιλογής και αξιολογήσεως της πληροφορίας και, συνεπώς, διαμορφώσεως της κοινής γνώμης, δημιουργεί και έντονα προβλήματα κατά την αναζήτηση των κριτηρίων, που λαμβάνονται υπ’ όψιν κατά την επιδίκαση από τα δικαστήρια χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, ώστε σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να υπάρχει πρακτική αρμονία του δικαιώματος της προσωπικότητας και της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η προσβολή της προσωπικότητας δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης δικαιολογεί την αποκατάσταση της τιμής του προσβληθέντος και με χρηματική ικανοποίηση. Ο προσδιορισμός του ποσού της, κατά την πάγια αρεοπαγιτική νομολογία, έχει αφεθεί στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας, μη ελεγχόμενου αναιρετικώς, όπως ισχύει γενικότερα για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Ωστόσο, το ζήτημα της παρά του δικαστηρίου της ουσίας άμεσης ή μη εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας κατά τον προσδιορισμό της χρηματικής ικανοποιήσεως, καθώς και του αναιρετικού ελέγχου της ορθής εφαρμογής της διήλθε ποικίλες φάσεις, τις οποίες τροφοδότησε και η νομολογία που αναπτύχθηκε στο ειδικότερο πεδίο της επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ενδεικτικά, ο έλεγχος του ποσού της χρηματικής ικανοποιήσεως που δέχθηκε η ΟλΑΠ (Πλήρης) 9/2015 απαντάται ήδη εν σπέρματι στην 899/2001 και σε πληθώρα αποφάσεων, που εξεδόθησαν επί υποθέσεων επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ακόμα, οι σκέψεις που διατυπώθηκαν στην ΟλΑΠ 6/2009 κατέστησαν πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου αναφορικά με το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης εν γένει, πέρα δηλαδή από την ηθική βλάβη προκληθείσα δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ειδικότερα, τα ζητήματα, τα οποία γεννήθηκαν και προκάλεσαν επί πολλά έτη διχασμό σε θεωρία και νομολογία ήταν κυρίως τα εξής: Πρώτον, εάν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως απόκειται ή όχι στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου και εάν, συνακόλουθα, η καθιέρωση από το νομοθέτη ελαχίστου ορίου χρηματικής ικανοποιήσεως αντιβαίνει στη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 εδ. δ΄ του Συντάγματος και την καθιερούμενη δι’ αυτής αρχή της αναλογικότητας. Δεύτερον, εάν ο προσδιορισμός του ποσού της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποιήσεως υπό του ουσιαστικού δικαστηρίου, κατά τη διάταξη του άρθρου ΑΚ 932, ελέγχεται ή όχι αναιρετικώς για παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ή έλλειψη νόμιμης βάσεως, κατά τις διατάξεις των άρθρων ΚΠολΔ 559 αρ. 1 και 19. Τρίτον, εάν η παραβίαση από το ουσιαστικό δικαστήριο της υπερνομοθετικής αρχής της αναλογικότητας ιδρύει τους ανωτέρω αναιρετικούς λόγους ή εάν η αναλογικότητα αποτελεί απλή ερμηνευτική αρχή, κατά την τελολογική εξειδίκευση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, ώστε μόνη η παραβίαση του κανόνος αυτού να ελέγχεται αναιρετικώς. Με αφορμή την έκδοση της υπ’ αριθμόν 9/2015 αποφάσεως της Πλήρους Ολομελείας του Αρείου Πάγου, στην οποία εμφανίσθηκαν πλείονες μειοψηφούσες απόψεις, που εκπροσωπούν ακριβώς τους ανωτέρω διχασμούς, αλλά και τη νομοθετική αλλαγή που επήλθε με κατάργηση των ελαχίστων ορίων για το ύψος του ποσού που επιδικάζεται σε περιπτώσεις ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης, επιχειρείται δια της παρούσης μελέτης η καταγραφή των διαστάσεων της προβληματικής του προσδιορισμού της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, με ιδιαίτερη αναφορά στα ζητήματα και τους προβληματισμούς που αναπτύχθηκαν εντός ή χάριν του ειδικού πεδίου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Παρατίθενται οι αντιτιθέμενες απόψεις και τα επιχειρήματα επί εκάστης διαστάσεως, δεδομένης της έντονης νομολογιακής διακυμάνσεως αλλά και της υπάρξεως εκ διαμέτρου αντίθετων θεωρητικών απόψεων επί των ζητημάτων αυτών. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους της παρούσης εργασίας επιδιώκεται μία συνοπτική ανάλυση του περιεχομένου των μεταξύ τους συγκρουόμενων δικαιωμάτων της προσωπικότητας και της ελευθερίας του τύπου, καθώς και βασικών νομικών εννοιών, που απαντώνται στο πλαίσιο της παρούσης, ήτοι της αόριστης νομικής έννοιας της αρχής της αναλογικότητας και του ευλόγου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο κεφάλαιο του ίδιου μέρους εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας τόσο ως γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου, η οποία διατρέχει τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) όσο και ως αρχή εγγενής στο συνολικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) με αναφορές στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), η οποία συνιστά υποχρεωτικά ληπτέο υπ’ όψιν νομολογιακό προηγούμενο κατά την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο μέρος της παρούσης εξετάζεται σε ένα πρώτο κεφάλαιο η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο ουσιαστικού δικαίου, ήτοι το ζήτημα, που προηγείται του ζητήματος του αναιρετικού ελέγχου της εφαρμογής της αρχής και δη το κατά πόσο αποδέκτης της αρχής της αναλογικότητας είναι μόνον ο νομοθέτης ή εάν, αντιθέτως, η αρχή της αναλογικότητας εφαρμόζεται απευθείας από τον δικαστή, καθώς και ο τρόπος εφαρμογής της από το δικαστή για τη ρύθμιση της ουσίας των σχέσεων μεταξύ ιδιωτών. Σε ένα δεύτερο κεφάλαιο εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο δικονομικού δικαίου, δηλαδή το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της αρχής της αναλογικότητας. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους εξετάζονται τα ειδικότερα ζητήματα συμβατότητας του νομοθετικού καθορισμού ελαχίστων ορίων χρηματικής ικανοποιήσεως με τη συνταγματικά κατοχυρωθείσα αρχή της αναλογικότητας.","abstract_html":"Η ραγδαία εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας, εκτός από τις αναμφισβήτητα ευεργετικές για τον άνθρωπο συνέπειες, έχει οδηγήσει στον πολλαπλασιασμό των παραβιάσεων στοιχειωδών δικαιωμάτων του και έχει ευνοήσει την εδραίωση νέων μορφών παραβιάσεως της ιδιωτικής ζωής. Το ζήτημα της διακινδυνεύσεως και της προστασίας του δικαιώματος επί της προσωπικότητας, στο πλαίσιο της ελευθερίας του τύπου και των λοιπών μέσων μαζικής ενημέρωσης, είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, με τεράστια έκταση και πάντοτε επίκαιρο. Ειδικά στις μέρες μας το ζήτημα αυτό εμφανίζεται ακόμα εντονότερο, εάν λάβει κανείς υπ’ όψιν του την ποσότητα και την ποικιλία των μέσων πληροφορήσεως του κοινού, αλλά και το γεγονός ότι πολλές φορές στο βωμό της τηλεθεάσεως ή της αυξήσεως των πωλήσεων θυσιάζονται δια της παραβιάσεώς τους πανανθρώπινες αρχές και αξίες. Ολοένα και συχνότερα, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παύουν να αποτελούν το κατ’ εξοχήν μέσο προστασίας της ανθρώπινης αξίας και μεταβάλλονται από διασφαλιστές των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων και των θυμάτων σε πηγή κινδύνων για την υπόστασή τους. Η τεράστια σημασία της ελεύθερης διαδόσεως της γνώμης και των πληροφοριών δεν αμφισβητείται, αλλά δεν μπορεί να παραγνωριστεί και το γεγονός ότι η αλματώδης εξέλιξη της υψηλής ψηφιακής τεχνολογίας με τις απεριόριστες δυνατότητες που έχει να αυξάνει την ποσότητα και την ταχύτητα των πληροφοριών και την πρόσβαση σε αυτές έχει αυξήσει τις περιπτώσεις προσβολής της προσωπικότητας και έχει αναδείξει πολύπλοκα ζητήματα γύρω από το θέμα της αποκαταστάσεως της προκληθείσης ηθικής βλάβης. Η αναγνώριση των μέσων μαζικής ενημέρωσης ως πηγής ενδεχόμενου κινδύνου για την προσωπικότητα αλλά και ως παράγοντα επιλογής και αξιολογήσεως της πληροφορίας και, συνεπώς, διαμορφώσεως της κοινής γνώμης, δημιουργεί και έντονα προβλήματα κατά την αναζήτηση των κριτηρίων, που λαμβάνονται υπ’ όψιν κατά την επιδίκαση από τα δικαστήρια χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, ώστε σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να υπάρχει πρακτική αρμονία του δικαιώματος της προσωπικότητας και της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η προσβολή της προσωπικότητας δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης δικαιολογεί την αποκατάσταση της τιμής του προσβληθέντος και με χρηματική ικανοποίηση. Ο προσδιορισμός του ποσού της, κατά την πάγια αρεοπαγιτική νομολογία, έχει αφεθεί στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας, μη ελεγχόμενου αναιρετικώς, όπως ισχύει γενικότερα για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Ωστόσο, το ζήτημα της παρά του δικαστηρίου της ουσίας άμεσης ή μη εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας κατά τον προσδιορισμό της χρηματικής ικανοποιήσεως, καθώς και του αναιρετικού ελέγχου της ορθής εφαρμογής της διήλθε ποικίλες φάσεις, τις οποίες τροφοδότησε και η νομολογία που αναπτύχθηκε στο ειδικότερο πεδίο της επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ενδεικτικά, ο έλεγχος του ποσού της χρηματικής ικανοποιήσεως που δέχθηκε η ΟλΑΠ (Πλήρης) 9/2015 απαντάται ήδη εν σπέρματι στην 899/2001 και σε πληθώρα αποφάσεων, που εξεδόθησαν επί υποθέσεων επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ακόμα, οι σκέψεις που διατυπώθηκαν στην ΟλΑΠ 6/2009 κατέστησαν πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου αναφορικά με το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης εν γένει, πέρα δηλαδή από την ηθική βλάβη προκληθείσα δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ειδικότερα, τα ζητήματα, τα οποία γεννήθηκαν και προκάλεσαν επί πολλά έτη διχασμό σε θεωρία και νομολογία ήταν κυρίως τα εξής: Πρώτον, εάν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως απόκειται ή όχι στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου και εάν, συνακόλουθα, η καθιέρωση από το νομοθέτη ελαχίστου ορίου χρηματικής ικανοποιήσεως αντιβαίνει στη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 εδ. δ΄ του Συντάγματος και την καθιερούμενη δι’ αυτής αρχή της αναλογικότητας. Δεύτερον, εάν ο προσδιορισμός του ποσού της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποιήσεως υπό του ουσιαστικού δικαστηρίου, κατά τη διάταξη του άρθρου ΑΚ 932, ελέγχεται ή όχι αναιρετικώς για παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ή έλλειψη νόμιμης βάσεως, κατά τις διατάξεις των άρθρων ΚΠολΔ 559 αρ. 1 και 19. Τρίτον, εάν η παραβίαση από το ουσιαστικό δικαστήριο της υπερνομοθετικής αρχής της αναλογικότητας ιδρύει τους ανωτέρω αναιρετικούς λόγους ή εάν η αναλογικότητα αποτελεί απλή ερμηνευτική αρχή, κατά την τελολογική εξειδίκευση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, ώστε μόνη η παραβίαση του κανόνος αυτού να ελέγχεται αναιρετικώς. Με αφορμή την έκδοση της υπ’ αριθμόν 9/2015 αποφάσεως της Πλήρους Ολομελείας του Αρείου Πάγου, στην οποία εμφανίσθηκαν πλείονες μειοψηφούσες απόψεις, που εκπροσωπούν ακριβώς τους ανωτέρω διχασμούς, αλλά και τη νομοθετική αλλαγή που επήλθε με κατάργηση των ελαχίστων ορίων για το ύψος του ποσού που επιδικάζεται σε περιπτώσεις ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης, επιχειρείται δια της παρούσης μελέτης η καταγραφή των διαστάσεων της προβληματικής του προσδιορισμού της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, με ιδιαίτερη αναφορά στα ζητήματα και τους προβληματισμούς που αναπτύχθηκαν εντός ή χάριν του ειδικού πεδίου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Παρατίθενται οι αντιτιθέμενες απόψεις και τα επιχειρήματα επί εκάστης διαστάσεως, δεδομένης της έντονης νομολογιακής διακυμάνσεως αλλά και της υπάρξεως εκ διαμέτρου αντίθετων θεωρητικών απόψεων επί των ζητημάτων αυτών. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους της παρούσης εργασίας επιδιώκεται μία συνοπτική ανάλυση του περιεχομένου των μεταξύ τους συγκρουόμενων δικαιωμάτων της προσωπικότητας και της ελευθερίας του τύπου, καθώς και βασικών νομικών εννοιών, που απαντώνται στο πλαίσιο της παρούσης, ήτοι της αόριστης νομικής έννοιας της αρχής της αναλογικότητας και του ευλόγου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο κεφάλαιο του ίδιου μέρους εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας τόσο ως γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου, η οποία διατρέχει τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) όσο και ως αρχή εγγενής στο συνολικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) με αναφορές στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), η οποία συνιστά υποχρεωτικά ληπτέο υπ’ όψιν νομολογιακό προηγούμενο κατά την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο μέρος της παρούσης εξετάζεται σε ένα πρώτο κεφάλαιο η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο ουσιαστικού δικαίου, ήτοι το ζήτημα, που προηγείται του ζητήματος του αναιρετικού ελέγχου της εφαρμογής της αρχής και δη το κατά πόσο αποδέκτης της αρχής της αναλογικότητας είναι μόνον ο νομοθέτης ή εάν, αντιθέτως, η αρχή της αναλογικότητας εφαρμόζεται απευθείας από τον δικαστή, καθώς και ο τρόπος εφαρμογής της από το δικαστή για τη ρύθμιση της ουσίας των σχέσεων μεταξύ ιδιωτών. Σε ένα δεύτερο κεφάλαιο εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο δικονομικού δικαίου, δηλαδή το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της αρχής της αναλογικότητας. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους εξετάζονται τα ειδικότερα ζητήματα συμβατότητας του νομοθετικού καθορισμού ελαχίστων ορίων χρηματικής ικανοποιήσεως με τη συνταγματικά κατοχυρωθείσα αρχή της αναλογικότητας.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπατσαρά Μαρία","Papatsara Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2016,"date_issued":"2016","date_published":"2016","updated_at":"2026-11-19T05:45:34Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3197940"],"render_values":[{"text":"uoadl:3197940","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3197940","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3197940","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3197940","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπατσαρά Μαρία","Papatsara Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2016"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3197940","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3197940"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η ραγδαία εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας, εκτός από τις αναμφισβήτητα ευεργετικές για τον άνθρωπο συνέπειες, έχει οδηγήσει στον πολλαπλασιασμό των παραβιάσεων στοιχειωδών δικαιωμάτων του και έχει ευνοήσει την εδραίωση νέων μορφών παραβιάσεως της ιδιωτικής ζωής. Το ζήτημα της διακινδυνεύσεως και της προστασίας του δικαιώματος επί της προσωπικότητας, στο πλαίσιο της ελευθερίας του τύπου και των λοιπών μέσων μαζικής ενημέρωσης, είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, με τεράστια έκταση και πάντοτε επίκαιρο. Ειδικά στις μέρες μας το ζήτημα αυτό εμφανίζεται ακόμα εντονότερο, εάν λάβει κανείς υπ’ όψιν του την ποσότητα και την ποικιλία των μέσων πληροφορήσεως του κοινού, αλλά και το γεγονός ότι πολλές φορές στο βωμό της τηλεθεάσεως ή της αυξήσεως των πωλήσεων θυσιάζονται δια της παραβιάσεώς τους πανανθρώπινες αρχές και αξίες. Ολοένα και συχνότερα, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παύουν να αποτελούν το κατ’ εξοχήν μέσο προστασίας της ανθρώπινης αξίας και μεταβάλλονται από διασφαλιστές των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων και των θυμάτων σε πηγή κινδύνων για την υπόστασή τους. Η τεράστια σημασία της ελεύθερης διαδόσεως της γνώμης και των πληροφοριών δεν αμφισβητείται, αλλά δεν μπορεί να παραγνωριστεί και το γεγονός ότι η αλματώδης εξέλιξη της υψηλής ψηφιακής τεχνολογίας με τις απεριόριστες δυνατότητες που έχει να αυξάνει την ποσότητα και την ταχύτητα των πληροφοριών και την πρόσβαση σε αυτές έχει αυξήσει τις περιπτώσεις προσβολής της προσωπικότητας και έχει αναδείξει πολύπλοκα ζητήματα γύρω από το θέμα της αποκαταστάσεως της προκληθείσης ηθικής βλάβης. Η αναγνώριση των μέσων μαζικής ενημέρωσης ως πηγής ενδεχόμενου κινδύνου για την προσωπικότητα αλλά και ως παράγοντα επιλογής και αξιολογήσεως της πληροφορίας και, συνεπώς, διαμορφώσεως της κοινής γνώμης, δημιουργεί και έντονα προβλήματα κατά την αναζήτηση των κριτηρίων, που λαμβάνονται υπ’ όψιν κατά την επιδίκαση από τα δικαστήρια χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, ώστε σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να υπάρχει πρακτική αρμονία του δικαιώματος της προσωπικότητας και της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η προσβολή της προσωπικότητας δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης δικαιολογεί την αποκατάσταση της τιμής του προσβληθέντος και με χρηματική ικανοποίηση. Ο προσδιορισμός του ποσού της, κατά την πάγια αρεοπαγιτική νομολογία, έχει αφεθεί στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας, μη ελεγχόμενου αναιρετικώς, όπως ισχύει γενικότερα για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Ωστόσο, το ζήτημα της παρά του δικαστηρίου της ουσίας άμεσης ή μη εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας κατά τον προσδιορισμό της χρηματικής ικανοποιήσεως, καθώς και του αναιρετικού ελέγχου της ορθής εφαρμογής της διήλθε ποικίλες φάσεις, τις οποίες τροφοδότησε και η νομολογία που αναπτύχθηκε στο ειδικότερο πεδίο της επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ενδεικτικά, ο έλεγχος του ποσού της χρηματικής ικανοποιήσεως που δέχθηκε η ΟλΑΠ (Πλήρης) 9/2015 απαντάται ήδη εν σπέρματι στην 899/2001 και σε πληθώρα αποφάσεων, που εξεδόθησαν επί υποθέσεων επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ακόμα, οι σκέψεις που διατυπώθηκαν στην ΟλΑΠ 6/2009 κατέστησαν πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου αναφορικά με το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης εν γένει, πέρα δηλαδή από την ηθική βλάβη προκληθείσα δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ειδικότερα, τα ζητήματα, τα οποία γεννήθηκαν και προκάλεσαν επί πολλά έτη διχασμό σε θεωρία και νομολογία ήταν κυρίως τα εξής: Πρώτον, εάν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως απόκειται ή όχι στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου και εάν, συνακόλουθα, η καθιέρωση από το νομοθέτη ελαχίστου ορίου χρηματικής ικανοποιήσεως αντιβαίνει στη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 εδ. δ΄ του Συντάγματος και την καθιερούμενη δι’ αυτής αρχή της αναλογικότητας. Δεύτερον, εάν ο προσδιορισμός του ποσού της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποιήσεως υπό του ουσιαστικού δικαστηρίου, κατά τη διάταξη του άρθρου ΑΚ 932, ελέγχεται ή όχι αναιρετικώς για παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ή έλλειψη νόμιμης βάσεως, κατά τις διατάξεις των άρθρων ΚΠολΔ 559 αρ. 1 και 19. Τρίτον, εάν η παραβίαση από το ουσιαστικό δικαστήριο της υπερνομοθετικής αρχής της αναλογικότητας ιδρύει τους ανωτέρω αναιρετικούς λόγους ή εάν η αναλογικότητα αποτελεί απλή ερμηνευτική αρχή, κατά την τελολογική εξειδίκευση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, ώστε μόνη η παραβίαση του κανόνος αυτού να ελέγχεται αναιρετικώς. Με αφορμή την έκδοση της υπ’ αριθμόν 9/2015 αποφάσεως της Πλήρους Ολομελείας του Αρείου Πάγου, στην οποία εμφανίσθηκαν πλείονες μειοψηφούσες απόψεις, που εκπροσωπούν ακριβώς τους ανωτέρω διχασμούς, αλλά και τη νομοθετική αλλαγή που επήλθε με κατάργηση των ελαχίστων ορίων για το ύψος του ποσού που επιδικάζεται σε περιπτώσεις ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης, επιχειρείται δια της παρούσης μελέτης η καταγραφή των διαστάσεων της προβληματικής του προσδιορισμού της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, με ιδιαίτερη αναφορά στα ζητήματα και τους προβληματισμούς που αναπτύχθηκαν εντός ή χάριν του ειδικού πεδίου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Παρατίθενται οι αντιτιθέμενες απόψεις και τα επιχειρήματα επί εκάστης διαστάσεως, δεδομένης της έντονης νομολογιακής διακυμάνσεως αλλά και της υπάρξεως εκ διαμέτρου αντίθετων θεωρητικών απόψεων επί των ζητημάτων αυτών. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους της παρούσης εργασίας επιδιώκεται μία συνοπτική ανάλυση του περιεχομένου των μεταξύ τους συγκρουόμενων δικαιωμάτων της προσωπικότητας και της ελευθερίας του τύπου, καθώς και βασικών νομικών εννοιών, που απαντώνται στο πλαίσιο της παρούσης, ήτοι της αόριστης νομικής έννοιας της αρχής της αναλογικότητας και του ευλόγου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο κεφάλαιο του ίδιου μέρους εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας τόσο ως γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου, η οποία διατρέχει τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) όσο και ως αρχή εγγενής στο συνολικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) με αναφορές στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), η οποία συνιστά υποχρεωτικά ληπτέο υπ’ όψιν νομολογιακό προηγούμενο κατά την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο μέρος της παρούσης εξετάζεται σε ένα πρώτο κεφάλαιο η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο ουσιαστικού δικαίου, ήτοι το ζήτημα, που προηγείται του ζητήματος του αναιρετικού ελέγχου της εφαρμογής της αρχής και δη το κατά πόσο αποδέκτης της αρχής της αναλογικότητας είναι μόνον ο νομοθέτης ή εάν, αντιθέτως, η αρχή της αναλογικότητας εφαρμόζεται απευθείας από τον δικαστή, καθώς και ο τρόπος εφαρμογής της από το δικαστή για τη ρύθμιση της ουσίας των σχέσεων μεταξύ ιδιωτών. Σε ένα δεύτερο κεφάλαιο εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο δικονομικού δικαίου, δηλαδή το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της αρχής της αναλογικότητας. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους εξετάζονται τα ειδικότερα ζητήματα συμβατότητας του νομοθετικού καθορισμού ελαχίστων ορίων χρηματικής ικανοποιήσεως με τη συνταγματικά κατοχυρωθείσα αρχή της αναλογικότητας.","The rapid development of modern technology, in addition to the undeniably beneficial consequences for humans, has led to the proliferation of violations of fundamental rights and has fostered the consolidation of new forms of privacy violations. The issue of endangering and protecting the right of personality, in the context of freedom of the press and other media, is extremely complex, with a huge scope and always relevant. Especially nowadays this issue appears even more acute, if one takes into account the quantity and variety of the information media for the public, but also the fact that in many cases for the sake of television viewing or sales growth universal principles and values are sacrificed by violating them. More and more often, the media cease to be the pre-eminent means of protecting human value and are transformed from guarantors of the rights of the accused and victims into a source of danger to their lives. The essential importance of the free dissemination of opinion and information is not disputed, but the fact that the rapid development of high digital technology with its unlimited possibilities to increase the amount and speed of information and access to it has increased the cases of personality violations cannot be ignored and has raised complex issues around the issue of the restitution of the moral damage caused. The recognition of the media as a source of potential risk to the personality but also as a factor in the selection and evaluation of information and, consequently, in shaping public opinion, also creates serious problems in the search for criteria, which are taken into account when judging by the courts of pecuniary compensation due to moral damage, so that in each specific case there is a practical harmony of the right of personality and the freedom of the media. The personality violation through the media justifies the restoration of the honor of the victim also with monetary satisfaction. The determination of its amount, according to the settled Supreme Court case law, has been left to the free discretion of the court of the substance of the matter, which is not subject to appeal in cassation, as is generally the case for the award of pecuniary compensation due to moral damage. However, the question of whether or not the substance of the principle of proportionality is directly applicable by the court in the determination of pecuniary compensation, as well as the appellate review of its proper application, has gone through various stages, which have been fueled by the case law developed in the specific field of award of pecuniary compensation for moral damage caused by the media. Indicatively, the review of the amount of pecuniary compensation that was accepted by the Plenary Session of the Supreme Court (Complete) in the decision under no. 9/2015 is already found as a seed in the decision under no. 899/2001 and in a variety of decisions, which were issued in cases of award of pecuniary compensation due to moral damage caused by the media. Furthermore, the thoughts expressed in the decision under no. 6/2009 of the Plenary Session of the Supreme Court constituted a settled case law of the Supreme Court regarding the issue of the appellate review of pecuniary compensation due to moral damage in general, i.e. beyond the moral damage caused by the media. In particular, the questions which have arisen and for many years caused division in theory and jurisprudence have been mainly the following: Firstly, whether or not the award of pecuniary compensation is at the discretion of the court and, consequently, if the introduction by the legislature of a minimum threshold of pecuniary compensation contradicts the provision of article 25 par. 1 subparagraph d) of the Constitution and the principle of proportionality established by it. Secondly, if the determination of the amount of pecuniary compensation awarded by the court of the substance of the matter, according to the provision of article Civil Code932, is reviewed or not on the basis of an appeal in cassation for violation of a substantive rule of law or lack of legal basis, according to the provisions of articles Civil Procedure Code 559 no. 1 and 19. Thirdly, if the violation by the court of the substance of the matter of the supra-legislative principle of proportionality establishes the above grounds of appeal in cassation or if proportionality is a mere interpretative principle, during the teleological specialization of the applicable rule of law, so that only the violation of that rule can be reviewed by the Court on the basis of an appeal in cassation. On the occasion of the issuance of the decision under number 9/2015 of the Plenary Session of the Supreme Court, in which several minority views appeared, representing exactly the above divisions, but also the legislative change that occurred with the abolition of the minimum limits for the amount awarded in cases of moral damage caused by the media, the present study attempts to record the dimensions of the problem of determining pecuniary compensation due to moral damage, with particular reference to the issues and concerns that developed within or for the specific field of pecuniary compensation for moral damage caused by the media. The opposing views and arguments will be presented on each dimension, given the strong case law variation but also the existence of diametrically opposed theoretical views on these issues. The first chapter of the first part of this paper seeks a brief analysis of the content of the conflicting rights of personality and freedom of the press, as well as basic legal concepts that we will encounter in this context, i.e. the vague legal concept of the principle of proportionality and the reasonableness of the pecuniary compensation due to moral damage. The second chapter of the same section examines the principle of proportionality both as a general principle of Community law which runs through the case law of the Court of Justice of the European Communities (ECJ) and as a principle inherent in the overall system of the European Convention on Human Rights (ECHR) with reference to the case law of the European Court of Human Rights (ECtHR), which is a mandatory case law precedent when awarding pecuniary compensation for moral damage. The second part of this chapter examines the principle of proportionality at the level of substantive law, that is to say, the question which precedes the question of the appellate review of the application of the principle, namely whether the recipient of the principle of proportionality is only the legislator or, on the contrary, the principle of proportionality is applied directly by the judge, as well as the manner in which it is applied by the judge to regulate the substance of relationships between individuals. A second chapter examines the principle of proportionality at the level of procedural law, namely the question of the appellate review of the principle of proportionality. The third and final chapter of the second part examines the more specific issues of compatibility of the legislative definition of minimum limits of pecuniary compensation with the constitutionally enshrined principle of proportionality."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και αρχή αναλογικότητας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπατσαρά Μαρία","Papatsara Maria"],"dc:date":["2016"],"dc:description":["Η ραγδαία εξέλιξη της σύγχρονης τεχνολογίας, εκτός από τις αναμφισβήτητα ευεργετικές για τον άνθρωπο συνέπειες, έχει οδηγήσει στον πολλαπλασιασμό των παραβιάσεων στοιχειωδών δικαιωμάτων του και έχει ευνοήσει την εδραίωση νέων μορφών παραβιάσεως της ιδιωτικής ζωής. Το ζήτημα της διακινδυνεύσεως και της προστασίας του δικαιώματος επί της προσωπικότητας, στο πλαίσιο της ελευθερίας του τύπου και των λοιπών μέσων μαζικής ενημέρωσης, είναι εξαιρετικά πολύπλοκο, με τεράστια έκταση και πάντοτε επίκαιρο. Ειδικά στις μέρες μας το ζήτημα αυτό εμφανίζεται ακόμα εντονότερο, εάν λάβει κανείς υπ’ όψιν του την ποσότητα και την ποικιλία των μέσων πληροφορήσεως του κοινού, αλλά και το γεγονός ότι πολλές φορές στο βωμό της τηλεθεάσεως ή της αυξήσεως των πωλήσεων θυσιάζονται δια της παραβιάσεώς τους πανανθρώπινες αρχές και αξίες. Ολοένα και συχνότερα, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παύουν να αποτελούν το κατ’ εξοχήν μέσο προστασίας της ανθρώπινης αξίας και μεταβάλλονται από διασφαλιστές των δικαιωμάτων των κατηγορουμένων και των θυμάτων σε πηγή κινδύνων για την υπόστασή τους. Η τεράστια σημασία της ελεύθερης διαδόσεως της γνώμης και των πληροφοριών δεν αμφισβητείται, αλλά δεν μπορεί να παραγνωριστεί και το γεγονός ότι η αλματώδης εξέλιξη της υψηλής ψηφιακής τεχνολογίας με τις απεριόριστες δυνατότητες που έχει να αυξάνει την ποσότητα και την ταχύτητα των πληροφοριών και την πρόσβαση σε αυτές έχει αυξήσει τις περιπτώσεις προσβολής της προσωπικότητας και έχει αναδείξει πολύπλοκα ζητήματα γύρω από το θέμα της αποκαταστάσεως της προκληθείσης ηθικής βλάβης. Η αναγνώριση των μέσων μαζικής ενημέρωσης ως πηγής ενδεχόμενου κινδύνου για την προσωπικότητα αλλά και ως παράγοντα επιλογής και αξιολογήσεως της πληροφορίας και, συνεπώς, διαμορφώσεως της κοινής γνώμης, δημιουργεί και έντονα προβλήματα κατά την αναζήτηση των κριτηρίων, που λαμβάνονται υπ’ όψιν κατά την επιδίκαση από τα δικαστήρια χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, ώστε σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να υπάρχει πρακτική αρμονία του δικαιώματος της προσωπικότητας και της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η προσβολή της προσωπικότητας δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης δικαιολογεί την αποκατάσταση της τιμής του προσβληθέντος και με χρηματική ικανοποίηση. Ο προσδιορισμός του ποσού της, κατά την πάγια αρεοπαγιτική νομολογία, έχει αφεθεί στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας, μη ελεγχόμενου αναιρετικώς, όπως ισχύει γενικότερα για την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Ωστόσο, το ζήτημα της παρά του δικαστηρίου της ουσίας άμεσης ή μη εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας κατά τον προσδιορισμό της χρηματικής ικανοποιήσεως, καθώς και του αναιρετικού ελέγχου της ορθής εφαρμογής της διήλθε ποικίλες φάσεις, τις οποίες τροφοδότησε και η νομολογία που αναπτύχθηκε στο ειδικότερο πεδίο της επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ενδεικτικά, ο έλεγχος του ποσού της χρηματικής ικανοποιήσεως που δέχθηκε η ΟλΑΠ (Πλήρης) 9/2015 απαντάται ήδη εν σπέρματι στην 899/2001 και σε πληθώρα αποφάσεων, που εξεδόθησαν επί υποθέσεων επιδικάσεως χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ακόμα, οι σκέψεις που διατυπώθηκαν στην ΟλΑΠ 6/2009 κατέστησαν πάγια νομολογία του Αρείου Πάγου αναφορικά με το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης εν γένει, πέρα δηλαδή από την ηθική βλάβη προκληθείσα δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ειδικότερα, τα ζητήματα, τα οποία γεννήθηκαν και προκάλεσαν επί πολλά έτη διχασμό σε θεωρία και νομολογία ήταν κυρίως τα εξής: Πρώτον, εάν η επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως απόκειται ή όχι στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου και εάν, συνακόλουθα, η καθιέρωση από το νομοθέτη ελαχίστου ορίου χρηματικής ικανοποιήσεως αντιβαίνει στη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 εδ. δ΄ του Συντάγματος και την καθιερούμενη δι’ αυτής αρχή της αναλογικότητας. Δεύτερον, εάν ο προσδιορισμός του ποσού της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποιήσεως υπό του ουσιαστικού δικαστηρίου, κατά τη διάταξη του άρθρου ΑΚ 932, ελέγχεται ή όχι αναιρετικώς για παραβίαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ή έλλειψη νόμιμης βάσεως, κατά τις διατάξεις των άρθρων ΚΠολΔ 559 αρ. 1 και 19. Τρίτον, εάν η παραβίαση από το ουσιαστικό δικαστήριο της υπερνομοθετικής αρχής της αναλογικότητας ιδρύει τους ανωτέρω αναιρετικούς λόγους ή εάν η αναλογικότητα αποτελεί απλή ερμηνευτική αρχή, κατά την τελολογική εξειδίκευση του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, ώστε μόνη η παραβίαση του κανόνος αυτού να ελέγχεται αναιρετικώς. Με αφορμή την έκδοση της υπ’ αριθμόν 9/2015 αποφάσεως της Πλήρους Ολομελείας του Αρείου Πάγου, στην οποία εμφανίσθηκαν πλείονες μειοψηφούσες απόψεις, που εκπροσωπούν ακριβώς τους ανωτέρω διχασμούς, αλλά και τη νομοθετική αλλαγή που επήλθε με κατάργηση των ελαχίστων ορίων για το ύψος του ποσού που επιδικάζεται σε περιπτώσεις ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης, επιχειρείται δια της παρούσης μελέτης η καταγραφή των διαστάσεων της προβληματικής του προσδιορισμού της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, με ιδιαίτερη αναφορά στα ζητήματα και τους προβληματισμούς που αναπτύχθηκαν εντός ή χάριν του ειδικού πεδίου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης προκληθείσης δια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Παρατίθενται οι αντιτιθέμενες απόψεις και τα επιχειρήματα επί εκάστης διαστάσεως, δεδομένης της έντονης νομολογιακής διακυμάνσεως αλλά και της υπάρξεως εκ διαμέτρου αντίθετων θεωρητικών απόψεων επί των ζητημάτων αυτών. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους της παρούσης εργασίας επιδιώκεται μία συνοπτική ανάλυση του περιεχομένου των μεταξύ τους συγκρουόμενων δικαιωμάτων της προσωπικότητας και της ελευθερίας του τύπου, καθώς και βασικών νομικών εννοιών, που απαντώνται στο πλαίσιο της παρούσης, ήτοι της αόριστης νομικής έννοιας της αρχής της αναλογικότητας και του ευλόγου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο κεφάλαιο του ίδιου μέρους εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας τόσο ως γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου, η οποία διατρέχει τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) όσο και ως αρχή εγγενής στο συνολικό σύστημα της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) με αναφορές στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), η οποία συνιστά υποχρεωτικά ληπτέο υπ’ όψιν νομολογιακό προηγούμενο κατά την επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης. Στο δεύτερο μέρος της παρούσης εξετάζεται σε ένα πρώτο κεφάλαιο η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο ουσιαστικού δικαίου, ήτοι το ζήτημα, που προηγείται του ζητήματος του αναιρετικού ελέγχου της εφαρμογής της αρχής και δη το κατά πόσο αποδέκτης της αρχής της αναλογικότητας είναι μόνον ο νομοθέτης ή εάν, αντιθέτως, η αρχή της αναλογικότητας εφαρμόζεται απευθείας από τον δικαστή, καθώς και ο τρόπος εφαρμογής της από το δικαστή για τη ρύθμιση της ουσίας των σχέσεων μεταξύ ιδιωτών. Σε ένα δεύτερο κεφάλαιο εξετάζεται η αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο δικονομικού δικαίου, δηλαδή το ζήτημα του αναιρετικού ελέγχου της αρχής της αναλογικότητας. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους εξετάζονται τα ειδικότερα ζητήματα συμβατότητας του νομοθετικού καθορισμού ελαχίστων ορίων χρηματικής ικανοποιήσεως με τη συνταγματικά κατοχυρωθείσα αρχή της αναλογικότητας.","The rapid development of modern technology, in addition to the undeniably beneficial consequences for humans, has led to the proliferation of violations of fundamental rights and has fostered the consolidation of new forms of privacy violations. The issue of endangering and protecting the right of personality, in the context of freedom of the press and other media, is extremely complex, with a huge scope and always relevant. Especially nowadays this issue appears even more acute, if one takes into account the quantity and variety of the information media for the public, but also the fact that in many cases for the sake of television viewing or sales growth universal principles and values are sacrificed by violating them. More and more often, the media cease to be the pre-eminent means of protecting human value and are transformed from guarantors of the rights of the accused and victims into a source of danger to their lives. The essential importance of the free dissemination of opinion and information is not disputed, but the fact that the rapid development of high digital technology with its unlimited possibilities to increase the amount and speed of information and access to it has increased the cases of personality violations cannot be ignored and has raised complex issues around the issue of the restitution of the moral damage caused. The recognition of the media as a source of potential risk to the personality but also as a factor in the selection and evaluation of information and, consequently, in shaping public opinion, also creates serious problems in the search for criteria, which are taken into account when judging by the courts of pecuniary compensation due to moral damage, so that in each specific case there is a practical harmony of the right of personality and the freedom of the media. The personality violation through the media justifies the restoration of the honor of the victim also with monetary satisfaction. The determination of its amount, according to the settled Supreme Court case law, has been left to the free discretion of the court of the substance of the matter, which is not subject to appeal in cassation, as is generally the case for the award of pecuniary compensation due to moral damage. However, the question of whether or not the substance of the principle of proportionality is directly applicable by the court in the determination of pecuniary compensation, as well as the appellate review of its proper application, has gone through various stages, which have been fueled by the case law developed in the specific field of award of pecuniary compensation for moral damage caused by the media. Indicatively, the review of the amount of pecuniary compensation that was accepted by the Plenary Session of the Supreme Court (Complete) in the decision under no. 9/2015 is already found as a seed in the decision under no. 899/2001 and in a variety of decisions, which were issued in cases of award of pecuniary compensation due to moral damage caused by the media. Furthermore, the thoughts expressed in the decision under no. 6/2009 of the Plenary Session of the Supreme Court constituted a settled case law of the Supreme Court regarding the issue of the appellate review of pecuniary compensation due to moral damage in general, i.e. beyond the moral damage caused by the media. In particular, the questions which have arisen and for many years caused division in theory and jurisprudence have been mainly the following: Firstly, whether or not the award of pecuniary compensation is at the discretion of the court and, consequently, if the introduction by the legislature of a minimum threshold of pecuniary compensation contradicts the provision of article 25 par. 1 subparagraph d) of the Constitution and the principle of proportionality established by it. Secondly, if the determination of the amount of pecuniary compensation awarded by the court of the substance of the matter, according to the provision of article Civil Code932, is reviewed or not on the basis of an appeal in cassation for violation of a substantive rule of law or lack of legal basis, according to the provisions of articles Civil Procedure Code 559 no. 1 and 19. Thirdly, if the violation by the court of the substance of the matter of the supra-legislative principle of proportionality establishes the above grounds of appeal in cassation or if proportionality is a mere interpretative principle, during the teleological specialization of the applicable rule of law, so that only the violation of that rule can be reviewed by the Court on the basis of an appeal in cassation. On the occasion of the issuance of the decision under number 9/2015 of the Plenary Session of the Supreme Court, in which several minority views appeared, representing exactly the above divisions, but also the legislative change that occurred with the abolition of the minimum limits for the amount awarded in cases of moral damage caused by the media, the present study attempts to record the dimensions of the problem of determining pecuniary compensation due to moral damage, with particular reference to the issues and concerns that developed within or for the specific field of pecuniary compensation for moral damage caused by the media. The opposing views and arguments will be presented on each dimension, given the strong case law variation but also the existence of diametrically opposed theoretical views on these issues. The first chapter of the first part of this paper seeks a brief analysis of the content of the conflicting rights of personality and freedom of the press, as well as basic legal concepts that we will encounter in this context, i.e. the vague legal concept of the principle of proportionality and the reasonableness of the pecuniary compensation due to moral damage. The second chapter of the same section examines the principle of proportionality both as a general principle of Community law which runs through the case law of the Court of Justice of the European Communities (ECJ) and as a principle inherent in the overall system of the European Convention on Human Rights (ECHR) with reference to the case law of the European Court of Human Rights (ECtHR), which is a mandatory case law precedent when awarding pecuniary compensation for moral damage. The second part of this chapter examines the principle of proportionality at the level of substantive law, that is to say, the question which precedes the question of the appellate review of the application of the principle, namely whether the recipient of the principle of proportionality is only the legislator or, on the contrary, the principle of proportionality is applied directly by the judge, as well as the manner in which it is applied by the judge to regulate the substance of relationships between individuals. A second chapter examines the principle of proportionality at the level of procedural law, namely the question of the appellate review of the principle of proportionality. The third and final chapter of the second part examines the more specific issues of compatibility of the legislative definition of minimum limits of pecuniary compensation with the constitutionally enshrined principle of proportionality."],"dc:identifier":["uoadl:3197940","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3197940"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και αρχή αναλογικότητας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:45:34Z"}