{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3218075"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3218075","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η αναπαράσταση της αναπηρίας στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης","abstract":"Τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων του Δημοτικού σχολείου, όπως και όλα τα σχολικά εγχειρίδια, είναι τα μέσα με τα οποία ο μαθητής και η μαθήτρια έρχεται σε μία πρώτη επαφή και γνωριμία με τον κόσμο γύρω του/της, διαμορφώνοντας την προσωπικότητά του/της. Ειδικότερα ως εγχειρίδιο για τη διδασκαλεία του γλωσσικού μαθήματος, πέραν της κατανόησης της γλώσσας και της γραφής, στοχεύει και στην κοινωνικοποίηση του/της μαθητή/τριας, στη διαμόρφωση ιδεών, απόψεων και στάσεων ως προς τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα, στην ευαισθητοποίησή τους, στη διαμόρφωση χαρακτήρων με αντιλήψεις απαλλαγμένες από ρατσιστικές και στερεοτυπικές πεποιθήσεις και στη δημιουργία ενός πνεύματος σεβασμού απέναντι στο διαφορετικό. Επομένως, καθώς η εκπαίδευση κατέχει έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη ζωή όλων των μαθητών/τριών οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να ασκούμε κριτική απέναντι στα μέσα που χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έχοντας πάντα ως βασική μέριμνα την αναγκαιότητα προώθησης μιας εκπαίδευσης που δεν θα αποκλείει κανέναν μαθητή/τρια, αλλά αντιθέτως θα αγωνίζεται για το δικαίωμα όλων των μαθητών/τριών στη μάθηση, ανεξαρτήτως φυλής, τάξης, φύλου, αναπηρίας κ.α με στόχο την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους/ες τους/τις μαθητές/τριες. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να ανιχνεύσει και να αναδείξει τον τρόπο αναπαράστασης των χαρακτήρων με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου. Στόχος είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τα είδη των κοινωνικών προτύπων που προβάλλονται μέσα από τα εγχειρίδια απέναντι στα άτομα με αναπηρία, καθώς και το πώς αυτά είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις στάσεις και τις συμπεριφορές των μαθητών/τριών . Επομένως, πραγματοποιείται μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια μια διερεύνηση κατά πόσο τα γλωσσικά κείμενα που περιλαμβάνονται σε αυτά, λειτουργούν ως φορείς μηνυμάτων και διατυπώνουν λόγους ως ιδεολογικές στάσεις, οι οποίες είτε αναδύονται με εμφανή και ξεκάθαρο τρόπο, είτε πρέπει να εντοπιστούν πίσω από το κρυφό μήνυμα των λέξεων μέσα από μια πιο προσεκτική προσέγγιση και ανάλυση. Συγκεκριμένα, η παρούσα έρευνα επιχειρεί να απαντήσει στα παρακάτω ερευνητικά ερωτήματα: 1. Πώς αναπαρίσταται η αναπηρία και τα άτομα με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια; 2. Ποια είναι η στάση που προωθείται στα σχολικά εγχειρίδια ως προς την αναπηρία; 3. Ποια είναι τα εμπόδια και οι φραγμοί που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στην καθημερινότητά τους στα σχολικά εγχειρίδια; 4. Ποια είναι η εννοιολογική προσέγγιση της αναπηρίας στα σχολικά εγχειρίδια; Με σκοπό να μελετηθούν τα παραπάνω ερευνητικά ερωτήματα, η ποιοτική μέθοδος κρίθηκε η καταλληλότερη μέθοδος προσέγγισης για τη συλλογή των πληροφοριών, ενώ για την ανίχνευση των δεδομένων, το ερευνητικό εργαλείο που θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να ανταποκριθεί καλύτερα ήταν η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Για τους σκοπούς της έρευνας αναλύθηκαν τριάντα δύο (32) βιβλία, δεκαεπτά (17) τεύχη Β/Μ, δώδεκα (12) τεύχη Τ/Ε και τρεις (3) τόμοι Ανθολογίων Λογοτεχνικών Κειμένων. Για να πραγματοποιηθεί η μελέτη έπρεπε να υπάρξει κωδικοποίηση του δείγματος, με τη βοήθεια κατηγοριών και υποκατηγοριών, οι οποίες να είναι ικανές να συνεισφέρουν στη διαδικασία της ανάλυσης. Στα ευρήματα της ανάλυσης περιλαμβάνονται οι τρόποι με τους οποίους αναπαρίσταται η αναπηρία μέσα από ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως τα είδη αναπηρίας και το φύλο, η στάση που προωθείται ως προς την αναπηρία μέσα από τα χαρακτηριστικά, τα συναισθήματα, τα ενδιαφέροντα και τις σχέσεις αλληλεπίδρασης των χαρακτήρων με αναπηρία, τα καθημερινά εμπόδιά τους και τέλος η νοηματοδότηση της αναπηρίας. Μέσα από τα συμπεράσματά φαίνεται ότι τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου ενστερνίζονται κατά κύριο λόγο τη θεωρία του κοινωνικού μοντέλου προσέγγισης της αναπηρίας, κατά το οποίο η αναπηρία αποτελεί μια κοινωνική κατασκευή, στην οποία η κυρίαρχη ιδεολογία προωθεί το δικό της σύστημα αξιών, δημιουργώντας επομένως συνθήκες απομόνωσης και στιγματισμού. Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και εμπλουτισμού των σχολικών εγχειριδίων ως προς την αναπηρία, ενώ επίσης χρειάζεται ακόμη αρκετός δρόμος μέχρι την πλήρη απαλλαγή από προκαταλήψεις και στερεότυπα.","abstract_html":"Τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων του Δημοτικού σχολείου, όπως και όλα τα σχολικά εγχειρίδια, είναι τα μέσα με τα οποία ο μαθητής και η μαθήτρια έρχεται σε μία πρώτη επαφή και γνωριμία με τον κόσμο γύρω του/της, διαμορφώνοντας την προσωπικότητά του/της. Ειδικότερα ως εγχειρίδιο για τη διδασκαλεία του γλωσσικού μαθήματος, πέραν της κατανόησης της γλώσσας και της γραφής, στοχεύει και στην κοινωνικοποίηση του/της μαθητή/τριας, στη διαμόρφωση ιδεών, απόψεων και στάσεων ως προς τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα, στην ευαισθητοποίησή τους, στη διαμόρφωση χαρακτήρων με αντιλήψεις απαλλαγμένες από ρατσιστικές και στερεοτυπικές πεποιθήσεις και στη δημιουργία ενός πνεύματος σεβασμού απέναντι στο διαφορετικό. Επομένως, καθώς η εκπαίδευση κατέχει έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη ζωή όλων των μαθητών/τριών οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να ασκούμε κριτική απέναντι στα μέσα που χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έχοντας πάντα ως βασική μέριμνα την αναγκαιότητα προώθησης μιας εκπαίδευσης που δεν θα αποκλείει κανέναν μαθητή/τρια, αλλά αντιθέτως θα αγωνίζεται για το δικαίωμα όλων των μαθητών/τριών στη μάθηση, ανεξαρτήτως φυλής, τάξης, φύλου, αναπηρίας κ.α με στόχο την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους/ες τους/τις μαθητές/τριες. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να ανιχνεύσει και να αναδείξει τον τρόπο αναπαράστασης των χαρακτήρων με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου. Στόχος είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τα είδη των κοινωνικών προτύπων που προβάλλονται μέσα από τα εγχειρίδια απέναντι στα άτομα με αναπηρία, καθώς και το πώς αυτά είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις στάσεις και τις συμπεριφορές των μαθητών/τριών . Επομένως, πραγματοποιείται μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια μια διερεύνηση κατά πόσο τα γλωσσικά κείμενα που περιλαμβάνονται σε αυτά, λειτουργούν ως φορείς μηνυμάτων και διατυπώνουν λόγους ως ιδεολογικές στάσεις, οι οποίες είτε αναδύονται με εμφανή και ξεκάθαρο τρόπο, είτε πρέπει να εντοπιστούν πίσω από το κρυφό μήνυμα των λέξεων μέσα από μια πιο προσεκτική προσέγγιση και ανάλυση. Συγκεκριμένα, η παρούσα έρευνα επιχειρεί να απαντήσει στα παρακάτω ερευνητικά ερωτήματα: 1. Πώς αναπαρίσταται η αναπηρία και τα άτομα με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια; 2. Ποια είναι η στάση που προωθείται στα σχολικά εγχειρίδια ως προς την αναπηρία; 3. Ποια είναι τα εμπόδια και οι φραγμοί που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στην καθημερινότητά τους στα σχολικά εγχειρίδια; 4. Ποια είναι η εννοιολογική προσέγγιση της αναπηρίας στα σχολικά εγχειρίδια; Με σκοπό να μελετηθούν τα παραπάνω ερευνητικά ερωτήματα, η ποιοτική μέθοδος κρίθηκε η καταλληλότερη μέθοδος προσέγγισης για τη συλλογή των πληροφοριών, ενώ για την ανίχνευση των δεδομένων, το ερευνητικό εργαλείο που θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να ανταποκριθεί καλύτερα ήταν η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Για τους σκοπούς της έρευνας αναλύθηκαν τριάντα δύο (32) βιβλία, δεκαεπτά (17) τεύχη Β/Μ, δώδεκα (12) τεύχη Τ/Ε και τρεις (3) τόμοι Ανθολογίων Λογοτεχνικών Κειμένων. Για να πραγματοποιηθεί η μελέτη έπρεπε να υπάρξει κωδικοποίηση του δείγματος, με τη βοήθεια κατηγοριών και υποκατηγοριών, οι οποίες να είναι ικανές να συνεισφέρουν στη διαδικασία της ανάλυσης. Στα ευρήματα της ανάλυσης περιλαμβάνονται οι τρόποι με τους οποίους αναπαρίσταται η αναπηρία μέσα από ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως τα είδη αναπηρίας και το φύλο, η στάση που προωθείται ως προς την αναπηρία μέσα από τα χαρακτηριστικά, τα συναισθήματα, τα ενδιαφέροντα και τις σχέσεις αλληλεπίδρασης των χαρακτήρων με αναπηρία, τα καθημερινά εμπόδιά τους και τέλος η νοηματοδότηση της αναπηρίας. Μέσα από τα συμπεράσματά φαίνεται ότι τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου ενστερνίζονται κατά κύριο λόγο τη θεωρία του κοινωνικού μοντέλου προσέγγισης της αναπηρίας, κατά το οποίο η αναπηρία αποτελεί μια κοινωνική κατασκευή, στην οποία η κυρίαρχη ιδεολογία προωθεί το δικό της σύστημα αξιών, δημιουργώντας επομένως συνθήκες απομόνωσης και στιγματισμού. Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και εμπλουτισμού των σχολικών εγχειριδίων ως προς την αναπηρία, ενώ επίσης χρειάζεται ακόμη αρκετός δρόμος μέχρι την πλήρη απαλλαγή από προκαταλήψεις και στερεότυπα.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπακωνσταντίνου Μαριάννα","Papakonstantinou Marianna"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T05:46:42Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3218075"],"render_values":[{"text":"uoadl:3218075","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3218075","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3218075","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3218075","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπακωνσταντίνου Μαριάννα","Papakonstantinou Marianna"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3218075","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3218075"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων του Δημοτικού σχολείου, όπως και όλα τα σχολικά εγχειρίδια, είναι τα μέσα με τα οποία ο μαθητής και η μαθήτρια έρχεται σε μία πρώτη επαφή και γνωριμία με τον κόσμο γύρω του/της, διαμορφώνοντας την προσωπικότητά του/της. Ειδικότερα ως εγχειρίδιο για τη διδασκαλεία του γλωσσικού μαθήματος, πέραν της κατανόησης της γλώσσας και της γραφής, στοχεύει και στην κοινωνικοποίηση του/της μαθητή/τριας, στη διαμόρφωση ιδεών, απόψεων και στάσεων ως προς τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα, στην ευαισθητοποίησή τους, στη διαμόρφωση χαρακτήρων με αντιλήψεις απαλλαγμένες από ρατσιστικές και στερεοτυπικές πεποιθήσεις και στη δημιουργία ενός πνεύματος σεβασμού απέναντι στο διαφορετικό. Επομένως, καθώς η εκπαίδευση κατέχει έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη ζωή όλων των μαθητών/τριών οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να ασκούμε κριτική απέναντι στα μέσα που χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έχοντας πάντα ως βασική μέριμνα την αναγκαιότητα προώθησης μιας εκπαίδευσης που δεν θα αποκλείει κανέναν μαθητή/τρια, αλλά αντιθέτως θα αγωνίζεται για το δικαίωμα όλων των μαθητών/τριών στη μάθηση, ανεξαρτήτως φυλής, τάξης, φύλου, αναπηρίας κ.α με στόχο την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους/ες τους/τις μαθητές/τριες. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να ανιχνεύσει και να αναδείξει τον τρόπο αναπαράστασης των χαρακτήρων με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου. Στόχος είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τα είδη των κοινωνικών προτύπων που προβάλλονται μέσα από τα εγχειρίδια απέναντι στα άτομα με αναπηρία, καθώς και το πώς αυτά είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις στάσεις και τις συμπεριφορές των μαθητών/τριών . Επομένως, πραγματοποιείται μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια μια διερεύνηση κατά πόσο τα γλωσσικά κείμενα που περιλαμβάνονται σε αυτά, λειτουργούν ως φορείς μηνυμάτων και διατυπώνουν λόγους ως ιδεολογικές στάσεις, οι οποίες είτε αναδύονται με εμφανή και ξεκάθαρο τρόπο, είτε πρέπει να εντοπιστούν πίσω από το κρυφό μήνυμα των λέξεων μέσα από μια πιο προσεκτική προσέγγιση και ανάλυση. Συγκεκριμένα, η παρούσα έρευνα επιχειρεί να απαντήσει στα παρακάτω ερευνητικά ερωτήματα: 1. Πώς αναπαρίσταται η αναπηρία και τα άτομα με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια; 2. Ποια είναι η στάση που προωθείται στα σχολικά εγχειρίδια ως προς την αναπηρία; 3. Ποια είναι τα εμπόδια και οι φραγμοί που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στην καθημερινότητά τους στα σχολικά εγχειρίδια; 4. Ποια είναι η εννοιολογική προσέγγιση της αναπηρίας στα σχολικά εγχειρίδια; Με σκοπό να μελετηθούν τα παραπάνω ερευνητικά ερωτήματα, η ποιοτική μέθοδος κρίθηκε η καταλληλότερη μέθοδος προσέγγισης για τη συλλογή των πληροφοριών, ενώ για την ανίχνευση των δεδομένων, το ερευνητικό εργαλείο που θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να ανταποκριθεί καλύτερα ήταν η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Για τους σκοπούς της έρευνας αναλύθηκαν τριάντα δύο (32) βιβλία, δεκαεπτά (17) τεύχη Β/Μ, δώδεκα (12) τεύχη Τ/Ε και τρεις (3) τόμοι Ανθολογίων Λογοτεχνικών Κειμένων. Για να πραγματοποιηθεί η μελέτη έπρεπε να υπάρξει κωδικοποίηση του δείγματος, με τη βοήθεια κατηγοριών και υποκατηγοριών, οι οποίες να είναι ικανές να συνεισφέρουν στη διαδικασία της ανάλυσης. Στα ευρήματα της ανάλυσης περιλαμβάνονται οι τρόποι με τους οποίους αναπαρίσταται η αναπηρία μέσα από ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως τα είδη αναπηρίας και το φύλο, η στάση που προωθείται ως προς την αναπηρία μέσα από τα χαρακτηριστικά, τα συναισθήματα, τα ενδιαφέροντα και τις σχέσεις αλληλεπίδρασης των χαρακτήρων με αναπηρία, τα καθημερινά εμπόδιά τους και τέλος η νοηματοδότηση της αναπηρίας. Μέσα από τα συμπεράσματά φαίνεται ότι τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου ενστερνίζονται κατά κύριο λόγο τη θεωρία του κοινωνικού μοντέλου προσέγγισης της αναπηρίας, κατά το οποίο η αναπηρία αποτελεί μια κοινωνική κατασκευή, στην οποία η κυρίαρχη ιδεολογία προωθεί το δικό της σύστημα αξιών, δημιουργώντας επομένως συνθήκες απομόνωσης και στιγματισμού. Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και εμπλουτισμού των σχολικών εγχειριδίων ως προς την αναπηρία, ενώ επίσης χρειάζεται ακόμη αρκετός δρόμος μέχρι την πλήρη απαλλαγή από προκαταλήψεις και στερεότυπα.","The textbooks of the Greek Language and the Anthology of Literary Texts of the Primary school, like all the other textbooks, are the means by which the students comes in contact for the first time with the world around them, shaping their personality. As a textbook for understanding language and writing, it also aims at the socialization of the students, the formation of ideas, views and attitudes towards contemporary social issues, their awareness, shaping characters with perceptions free of racist and stereotypical beliefs and in creating a spirit of respect for the different. Therefore, as education plays an extremely important role in the life of all students, we must be careful and criticize the means we use during the educational process, always having as a basic concern the need to promote an education that will not excludes any student, but instead will fight for the right of all students to learn, regardless of race, class, gender, disability, etc. in order to provide equal opportunities to all of them. The purpose of this research is to detect and highlight the way of representing the characters with disabilities in the textbooks of Greek Language and Anthology of Primary School. The aim is to draw conclusions about the types of social patterns presented in textbooks for people with disabilities, as well as how they are likely to influence students' attitudes and behaviors. Therefore, it is investigated whether the linguistic texts contained in the textbooks function as carriers of messages and formulate speeches as ideological attitudes, which either emerge in an obvious and clear way, or must be located behind the hidden message of the words through a more careful approach and analysis. Specifically, the present study attempts to answer the following research questions: 1. How is disability and people with disabilities represented in school textbooks? 2. What is the attitude promoted in school textbooks regarding disability? 3. What are the obstacles and barriers that people with disabilities face in their daily life in school textbooks? 4. What is the conceptual approach to disability in school textbooks? In order to study the above research questions, the qualitative method was considered the most appropriate approach method for collecting information, while for data detection, the research tool that was considered to be the best answer was qualitative content analysis. For the purposes of the research, thirty two (32) books, seventeen (17) issues of student books, twelve (12) issues of a workbook and three (3) volumes of Anthologies of Literary Texts were analysed. In order for the study to take place, the sample had to be coded, with the help of categories and subcategories, which would be able to contribute to the analysis process. The findings of the analysis include the ways in which disability is represented through qualitative characteristics such as the types of disability and gender, the attitude promoted towards disability through the characteristics, emotions, interests and interactions of the characters with disability, their daily obstacles and finally the meaning of disability. From the conclusions it seems that the textbooks of Greek Language and Anthology mainly embrace the theory of the social model of approaching disability, in which disability is a social construction, in which the dominant ideology promotes its own value system, creating therefore conditions of isolation and stigma. However, there is room for improvement and enrichment of textbooks on disability, and there is still a long way to go to get rid of prejudices and stereotypes."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η αναπαράσταση της αναπηρίας στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπακωνσταντίνου Μαριάννα","Papakonstantinou Marianna"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων του Δημοτικού σχολείου, όπως και όλα τα σχολικά εγχειρίδια, είναι τα μέσα με τα οποία ο μαθητής και η μαθήτρια έρχεται σε μία πρώτη επαφή και γνωριμία με τον κόσμο γύρω του/της, διαμορφώνοντας την προσωπικότητά του/της. Ειδικότερα ως εγχειρίδιο για τη διδασκαλεία του γλωσσικού μαθήματος, πέραν της κατανόησης της γλώσσας και της γραφής, στοχεύει και στην κοινωνικοποίηση του/της μαθητή/τριας, στη διαμόρφωση ιδεών, απόψεων και στάσεων ως προς τα σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα, στην ευαισθητοποίησή τους, στη διαμόρφωση χαρακτήρων με αντιλήψεις απαλλαγμένες από ρατσιστικές και στερεοτυπικές πεποιθήσεις και στη δημιουργία ενός πνεύματος σεβασμού απέναντι στο διαφορετικό. Επομένως, καθώς η εκπαίδευση κατέχει έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη ζωή όλων των μαθητών/τριών οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να ασκούμε κριτική απέναντι στα μέσα που χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, έχοντας πάντα ως βασική μέριμνα την αναγκαιότητα προώθησης μιας εκπαίδευσης που δεν θα αποκλείει κανέναν μαθητή/τρια, αλλά αντιθέτως θα αγωνίζεται για το δικαίωμα όλων των μαθητών/τριών στη μάθηση, ανεξαρτήτως φυλής, τάξης, φύλου, αναπηρίας κ.α με στόχο την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους/ες τους/τις μαθητές/τριες. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να ανιχνεύσει και να αναδείξει τον τρόπο αναπαράστασης των χαρακτήρων με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου. Στόχος είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τα είδη των κοινωνικών προτύπων που προβάλλονται μέσα από τα εγχειρίδια απέναντι στα άτομα με αναπηρία, καθώς και το πώς αυτά είναι πιθανόν να επηρεάσουν τις στάσεις και τις συμπεριφορές των μαθητών/τριών . Επομένως, πραγματοποιείται μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια μια διερεύνηση κατά πόσο τα γλωσσικά κείμενα που περιλαμβάνονται σε αυτά, λειτουργούν ως φορείς μηνυμάτων και διατυπώνουν λόγους ως ιδεολογικές στάσεις, οι οποίες είτε αναδύονται με εμφανή και ξεκάθαρο τρόπο, είτε πρέπει να εντοπιστούν πίσω από το κρυφό μήνυμα των λέξεων μέσα από μια πιο προσεκτική προσέγγιση και ανάλυση. Συγκεκριμένα, η παρούσα έρευνα επιχειρεί να απαντήσει στα παρακάτω ερευνητικά ερωτήματα: 1. Πώς αναπαρίσταται η αναπηρία και τα άτομα με αναπηρία στα σχολικά εγχειρίδια; 2. Ποια είναι η στάση που προωθείται στα σχολικά εγχειρίδια ως προς την αναπηρία; 3. Ποια είναι τα εμπόδια και οι φραγμοί που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στην καθημερινότητά τους στα σχολικά εγχειρίδια; 4. Ποια είναι η εννοιολογική προσέγγιση της αναπηρίας στα σχολικά εγχειρίδια; Με σκοπό να μελετηθούν τα παραπάνω ερευνητικά ερωτήματα, η ποιοτική μέθοδος κρίθηκε η καταλληλότερη μέθοδος προσέγγισης για τη συλλογή των πληροφοριών, ενώ για την ανίχνευση των δεδομένων, το ερευνητικό εργαλείο που θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να ανταποκριθεί καλύτερα ήταν η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Για τους σκοπούς της έρευνας αναλύθηκαν τριάντα δύο (32) βιβλία, δεκαεπτά (17) τεύχη Β/Μ, δώδεκα (12) τεύχη Τ/Ε και τρεις (3) τόμοι Ανθολογίων Λογοτεχνικών Κειμένων. Για να πραγματοποιηθεί η μελέτη έπρεπε να υπάρξει κωδικοποίηση του δείγματος, με τη βοήθεια κατηγοριών και υποκατηγοριών, οι οποίες να είναι ικανές να συνεισφέρουν στη διαδικασία της ανάλυσης. Στα ευρήματα της ανάλυσης περιλαμβάνονται οι τρόποι με τους οποίους αναπαρίσταται η αναπηρία μέσα από ποιοτικά χαρακτηριστικά όπως τα είδη αναπηρίας και το φύλο, η στάση που προωθείται ως προς την αναπηρία μέσα από τα χαρακτηριστικά, τα συναισθήματα, τα ενδιαφέροντα και τις σχέσεις αλληλεπίδρασης των χαρακτήρων με αναπηρία, τα καθημερινά εμπόδιά τους και τέλος η νοηματοδότηση της αναπηρίας. Μέσα από τα συμπεράσματά φαίνεται ότι τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου ενστερνίζονται κατά κύριο λόγο τη θεωρία του κοινωνικού μοντέλου προσέγγισης της αναπηρίας, κατά το οποίο η αναπηρία αποτελεί μια κοινωνική κατασκευή, στην οποία η κυρίαρχη ιδεολογία προωθεί το δικό της σύστημα αξιών, δημιουργώντας επομένως συνθήκες απομόνωσης και στιγματισμού. Ωστόσο, υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και εμπλουτισμού των σχολικών εγχειριδίων ως προς την αναπηρία, ενώ επίσης χρειάζεται ακόμη αρκετός δρόμος μέχρι την πλήρη απαλλαγή από προκαταλήψεις και στερεότυπα.","The textbooks of the Greek Language and the Anthology of Literary Texts of the Primary school, like all the other textbooks, are the means by which the students comes in contact for the first time with the world around them, shaping their personality. As a textbook for understanding language and writing, it also aims at the socialization of the students, the formation of ideas, views and attitudes towards contemporary social issues, their awareness, shaping characters with perceptions free of racist and stereotypical beliefs and in creating a spirit of respect for the different. Therefore, as education plays an extremely important role in the life of all students, we must be careful and criticize the means we use during the educational process, always having as a basic concern the need to promote an education that will not excludes any student, but instead will fight for the right of all students to learn, regardless of race, class, gender, disability, etc. in order to provide equal opportunities to all of them. The purpose of this research is to detect and highlight the way of representing the characters with disabilities in the textbooks of Greek Language and Anthology of Primary School. The aim is to draw conclusions about the types of social patterns presented in textbooks for people with disabilities, as well as how they are likely to influence students' attitudes and behaviors. Therefore, it is investigated whether the linguistic texts contained in the textbooks function as carriers of messages and formulate speeches as ideological attitudes, which either emerge in an obvious and clear way, or must be located behind the hidden message of the words through a more careful approach and analysis. Specifically, the present study attempts to answer the following research questions: 1. How is disability and people with disabilities represented in school textbooks? 2. What is the attitude promoted in school textbooks regarding disability? 3. What are the obstacles and barriers that people with disabilities face in their daily life in school textbooks? 4. What is the conceptual approach to disability in school textbooks? In order to study the above research questions, the qualitative method was considered the most appropriate approach method for collecting information, while for data detection, the research tool that was considered to be the best answer was qualitative content analysis. For the purposes of the research, thirty two (32) books, seventeen (17) issues of student books, twelve (12) issues of a workbook and three (3) volumes of Anthologies of Literary Texts were analysed. In order for the study to take place, the sample had to be coded, with the help of categories and subcategories, which would be able to contribute to the analysis process. The findings of the analysis include the ways in which disability is represented through qualitative characteristics such as the types of disability and gender, the attitude promoted towards disability through the characteristics, emotions, interests and interactions of the characters with disability, their daily obstacles and finally the meaning of disability. From the conclusions it seems that the textbooks of Greek Language and Anthology mainly embrace the theory of the social model of approaching disability, in which disability is a social construction, in which the dominant ideology promotes its own value system, creating therefore conditions of isolation and stigma. However, there is room for improvement and enrichment of textbooks on disability, and there is still a long way to go to get rid of prejudices and stereotypes."],"dc:identifier":["uoadl:3218075","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3218075"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Η αναπαράσταση της αναπηρίας στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και του Ανθολογίου της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:46:42Z"}