{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3228902"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3228902","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα","abstract":"Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων αποτελεί ένα από τα πλέον σημαντικά ομοιοστατικά συστήματα ελέγχου του ανθρώπινου οργανισμού, βασικός σκοπός του οποίου είναι η διατήρηση των ομαλών λειτουργιών και της φυσιολογικής ανάπτυξής του, μέσα σε ένα πλαίσιο συνεχούς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος και συνθηκών. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι ανησυχίες της επιστημονικής κοινότητας σε σχέση με τη δυνατότητα που έχει ένας μεγάλος αριθμός από χημικές ουσίες του περιβάλλοντος, φάρμακα και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες να επηρεάσουν και να μεταβάλλουν δραστικά τη λειτουργία του συστήματος των ενδοκρινών αδένων, κέντρισε αρχικά την προσοχή της επιστήμης της τοξικολογίας αλλά πολύ γρήγορα και τη διεθνή κοινή γνώμη. Με την παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μία ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε σχέση με τους ενδοκρινικούς διαταράκτες, τη χημική τους σύσταση, την παρουσία τους στο περιβάλλον αλλά και σε προϊόντα / αντικείμενα καθημερινής χρήσης, στους τρόπους έκθεσης του ανθρώπου σε αυτούς καθώς και στις επιπτώσεις τους στην υγεία του ανθρώπου. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε μια ιστορική αναδρομή σε αρχαίους πολιτισμούς, όπου βάσει των βιβλιογραφικών δεδομένων φανερώνονται (με άμεσο ή με έμμεσο τρόπο) οι επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στην υγεία των ανθρώπων. Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την ύπαρξη ενδοκρινικών διαταρακτών - ξεκινώντας από τις πρώτες, έμμεσες ενδείξεις της ύπαρξης και επίδρασής τους στον ανθρώπινο οργανισμό κατά την περίοδο της Αρχαίας Αιγύπτου, των Αρχαιοελληνικών χρόνων και της Ρωμαϊκής εποχής, έως και την Αναγέννηση αλλά και τον 17ο – 18ο αιώνα σε απομακρυσμένες περιοχές της Αφρικής. Οι ενδείξεις αυτές μετατράπηκαν σε αποδείξεις κατά τη διάρκεια των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα, με σποραδικές τεκμηριωμένες αναφορές της δράσης διαφόρων ευρισκόμενων στην φύση χημικών ουσιών στο αναπαραγωγικό σύστημα του ζωικού βασιλείου, για να φθάσουμε στα μέσα του 20ου αιώνα με τις σοβαρότατες παρενέργειες και ανεπιθύμητες ενέργειες, που προκάλεσαν τόσο στα ζώα όσο και στον ανθρώπινο οργανισμό, η δράση του συνθετικού οιστρογόνου διαιθυλοστιλβεστρόλης (DES), του εντομοκτόνου Dichrolo-Diphenyl-Trichroloethane (DDT) και της φαρμακευτικής ουσίας θαλιδομίδης. Οι παρενέργειες των συγκεκριμένων ουσιών ήταν τόσο έντονες και δραματικές, ώστε επικέντρωσαν το παγκόσμιο ερευνητικό ενδιαφέρον στη μελέτη όχι μόνο της δράσης των ουσιών αυτών αλλά και μιας σειράς άλλων οι οποίες πιθανολογούνταν ότι είχαν αντίστοιχη δράση – αποτελώντας ουσιαστικά τον προάγγελο του ορισμού της έννοιας των ενδοκρινικών διαταρακτών από την Theodora Colborn και τους συνεργάτες της το 1992.","abstract_html":"Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων αποτελεί ένα από τα πλέον σημαντικά ομοιοστατικά συστήματα ελέγχου του ανθρώπινου οργανισμού, βασικός σκοπός του οποίου είναι η διατήρηση των ομαλών λειτουργιών και της φυσιολογικής ανάπτυξής του, μέσα σε ένα πλαίσιο συνεχούς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος και συνθηκών. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι ανησυχίες της επιστημονικής κοινότητας σε σχέση με τη δυνατότητα που έχει ένας μεγάλος αριθμός από χημικές ουσίες του περιβάλλοντος, φάρμακα και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες να επηρεάσουν και να μεταβάλλουν δραστικά τη λειτουργία του συστήματος των ενδοκρινών αδένων, κέντρισε αρχικά την προσοχή της επιστήμης της τοξικολογίας αλλά πολύ γρήγορα και τη διεθνή κοινή γνώμη. Με την παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μία ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε σχέση με τους ενδοκρινικούς διαταράκτες, τη χημική τους σύσταση, την παρουσία τους στο περιβάλλον αλλά και σε προϊόντα / αντικείμενα καθημερινής χρήσης, στους τρόπους έκθεσης του ανθρώπου σε αυτούς καθώς και στις επιπτώσεις τους στην υγεία του ανθρώπου. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε μια ιστορική αναδρομή σε αρχαίους πολιτισμούς, όπου βάσει των βιβλιογραφικών δεδομένων φανερώνονται (με άμεσο ή με έμμεσο τρόπο) οι επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στην υγεία των ανθρώπων. Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την ύπαρξη ενδοκρινικών διαταρακτών - ξεκινώντας από τις πρώτες, έμμεσες ενδείξεις της ύπαρξης και επίδρασής τους στον ανθρώπινο οργανισμό κατά την περίοδο της Αρχαίας Αιγύπτου, των Αρχαιοελληνικών χρόνων και της Ρωμαϊκής εποχής, έως και την Αναγέννηση αλλά και τον 17ο – 18ο αιώνα σε απομακρυσμένες περιοχές της Αφρικής. Οι ενδείξεις αυτές μετατράπηκαν σε αποδείξεις κατά τη διάρκεια των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα, με σποραδικές τεκμηριωμένες αναφορές της δράσης διαφόρων ευρισκόμενων στην φύση χημικών ουσιών στο αναπαραγωγικό σύστημα του ζωικού βασιλείου, για να φθάσουμε στα μέσα του 20ου αιώνα με τις σοβαρότατες παρενέργειες και ανεπιθύμητες ενέργειες, που προκάλεσαν τόσο στα ζώα όσο και στον ανθρώπινο οργανισμό, η δράση του συνθετικού οιστρογόνου διαιθυλοστιλβεστρόλης (DES), του εντομοκτόνου Dichrolo-Diphenyl-Trichroloethane (DDT) και της φαρμακευτικής ουσίας θαλιδομίδης. Οι παρενέργειες των συγκεκριμένων ουσιών ήταν τόσο έντονες και δραματικές, ώστε επικέντρωσαν το παγκόσμιο ερευνητικό ενδιαφέρον στη μελέτη όχι μόνο της δράσης των ουσιών αυτών αλλά και μιας σειράς άλλων οι οποίες πιθανολογούνταν ότι είχαν αντίστοιχη δράση – αποτελώντας ουσιαστικά τον προάγγελο του ορισμού της έννοιας των ενδοκρινικών διαταρακτών από την Theodora Colborn και τους συνεργάτες της το 1992.","abstract_has_math":false,"creators":["Παγώνη Αλεξάνδρα","Pagoni Alexandra"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T05:47:27Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3228902"],"render_values":[{"text":"uoadl:3228902","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3228902","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3228902","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3228902","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παγώνη Αλεξάνδρα","Pagoni Alexandra"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3228902","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3228902"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων αποτελεί ένα από τα πλέον σημαντικά ομοιοστατικά συστήματα ελέγχου του ανθρώπινου οργανισμού, βασικός σκοπός του οποίου είναι η διατήρηση των ομαλών λειτουργιών και της φυσιολογικής ανάπτυξής του, μέσα σε ένα πλαίσιο συνεχούς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος και συνθηκών. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι ανησυχίες της επιστημονικής κοινότητας σε σχέση με τη δυνατότητα που έχει ένας μεγάλος αριθμός από χημικές ουσίες του περιβάλλοντος, φάρμακα και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες να επηρεάσουν και να μεταβάλλουν δραστικά τη λειτουργία του συστήματος των ενδοκρινών αδένων, κέντρισε αρχικά την προσοχή της επιστήμης της τοξικολογίας αλλά πολύ γρήγορα και τη διεθνή κοινή γνώμη. Με την παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μία ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε σχέση με τους ενδοκρινικούς διαταράκτες, τη χημική τους σύσταση, την παρουσία τους στο περιβάλλον αλλά και σε προϊόντα / αντικείμενα καθημερινής χρήσης, στους τρόπους έκθεσης του ανθρώπου σε αυτούς καθώς και στις επιπτώσεις τους στην υγεία του ανθρώπου. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε μια ιστορική αναδρομή σε αρχαίους πολιτισμούς, όπου βάσει των βιβλιογραφικών δεδομένων φανερώνονται (με άμεσο ή με έμμεσο τρόπο) οι επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στην υγεία των ανθρώπων. Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την ύπαρξη ενδοκρινικών διαταρακτών - ξεκινώντας από τις πρώτες, έμμεσες ενδείξεις της ύπαρξης και επίδρασής τους στον ανθρώπινο οργανισμό κατά την περίοδο της Αρχαίας Αιγύπτου, των Αρχαιοελληνικών χρόνων και της Ρωμαϊκής εποχής, έως και την Αναγέννηση αλλά και τον 17ο – 18ο αιώνα σε απομακρυσμένες περιοχές της Αφρικής. Οι ενδείξεις αυτές μετατράπηκαν σε αποδείξεις κατά τη διάρκεια των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα, με σποραδικές τεκμηριωμένες αναφορές της δράσης διαφόρων ευρισκόμενων στην φύση χημικών ουσιών στο αναπαραγωγικό σύστημα του ζωικού βασιλείου, για να φθάσουμε στα μέσα του 20ου αιώνα με τις σοβαρότατες παρενέργειες και ανεπιθύμητες ενέργειες, που προκάλεσαν τόσο στα ζώα όσο και στον ανθρώπινο οργανισμό, η δράση του συνθετικού οιστρογόνου διαιθυλοστιλβεστρόλης (DES), του εντομοκτόνου Dichrolo-Diphenyl-Trichroloethane (DDT) και της φαρμακευτικής ουσίας θαλιδομίδης. Οι παρενέργειες των συγκεκριμένων ουσιών ήταν τόσο έντονες και δραματικές, ώστε επικέντρωσαν το παγκόσμιο ερευνητικό ενδιαφέρον στη μελέτη όχι μόνο της δράσης των ουσιών αυτών αλλά και μιας σειράς άλλων οι οποίες πιθανολογούνταν ότι είχαν αντίστοιχη δράση – αποτελώντας ουσιαστικά τον προάγγελο του ορισμού της έννοιας των ενδοκρινικών διαταρακτών από την Theodora Colborn και τους συνεργάτες της το 1992.","The endocrine system is one of the most important homeostatic control systems of the human body, with its main purpose being to maintain normal functions and normal development in a context of constantly changing environment. In the mid-1990s, there were many concerns in the international scientific community regarding the potential of a large number of environmental chemicals, drugs and other aggravating substances affecting and dramatically altering the function of the endocrine system. These concerns were initially the focus of attention of the science of toxicology, but very quickly of the international public opinion as well. In the present dissertation a literature review was carried in relation to the endocrine disruptors, their chemical composition, their presence in the environment but also in products and objects of daily use, the ways the humans are exposed to them and their effects to the human health. In addition, a historical review was carried out in those ancient civilizations that, based on literature data, reveal (directly or indirectly) the effects of the endocrine disruptors in the human health. Throughout the history of mankind there are clear indications of the existence of endocrine disruptors – starting from the first, indirect indications of their existence and impact on the human body during the periods of Ancient Egypt, Ancient Greece and Ancient Rome, until the Renaissance and the 17th and 18th centuries in remote parts of Africa. These clues turned into evidence during the first decades of the last century, with sporadic documented references of the action of various naturally occurring chemical in the animal kingdom, and reaching, in the middle of the 20th century with the most serious side effects caused by the action of the synthetic estrogen diethylstilvestrol (DES), the pesticide Dichrolo-Diphenyl-Trichroloethane (DDT) and the drug thalidomide in both animals and the human body. The side effects of these substances were so intense and dramatic, that they focused the global research interest on studying not only their effects, but also a number of other substances that were thought to have similar effects – essentially foreshadowing the definition of endocrine disrupting substances by Theodora Colborn and her colleagues in 1992."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παγώνη Αλεξάνδρα","Pagoni Alexandra"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων αποτελεί ένα από τα πλέον σημαντικά ομοιοστατικά συστήματα ελέγχου του ανθρώπινου οργανισμού, βασικός σκοπός του οποίου είναι η διατήρηση των ομαλών λειτουργιών και της φυσιολογικής ανάπτυξής του, μέσα σε ένα πλαίσιο συνεχούς μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος και συνθηκών. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι ανησυχίες της επιστημονικής κοινότητας σε σχέση με τη δυνατότητα που έχει ένας μεγάλος αριθμός από χημικές ουσίες του περιβάλλοντος, φάρμακα και άλλοι επιβαρυντικοί παράγοντες να επηρεάσουν και να μεταβάλλουν δραστικά τη λειτουργία του συστήματος των ενδοκρινών αδένων, κέντρισε αρχικά την προσοχή της επιστήμης της τοξικολογίας αλλά πολύ γρήγορα και τη διεθνή κοινή γνώμη. Με την παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε μία ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε σχέση με τους ενδοκρινικούς διαταράκτες, τη χημική τους σύσταση, την παρουσία τους στο περιβάλλον αλλά και σε προϊόντα / αντικείμενα καθημερινής χρήσης, στους τρόπους έκθεσης του ανθρώπου σε αυτούς καθώς και στις επιπτώσεις τους στην υγεία του ανθρώπου. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε μια ιστορική αναδρομή σε αρχαίους πολιτισμούς, όπου βάσει των βιβλιογραφικών δεδομένων φανερώνονται (με άμεσο ή με έμμεσο τρόπο) οι επιπτώσεις των ενδοκρινικών διαταρακτών στην υγεία των ανθρώπων. Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για την ύπαρξη ενδοκρινικών διαταρακτών - ξεκινώντας από τις πρώτες, έμμεσες ενδείξεις της ύπαρξης και επίδρασής τους στον ανθρώπινο οργανισμό κατά την περίοδο της Αρχαίας Αιγύπτου, των Αρχαιοελληνικών χρόνων και της Ρωμαϊκής εποχής, έως και την Αναγέννηση αλλά και τον 17ο – 18ο αιώνα σε απομακρυσμένες περιοχές της Αφρικής. Οι ενδείξεις αυτές μετατράπηκαν σε αποδείξεις κατά τη διάρκεια των πρώτων δεκαετιών του περασμένου αιώνα, με σποραδικές τεκμηριωμένες αναφορές της δράσης διαφόρων ευρισκόμενων στην φύση χημικών ουσιών στο αναπαραγωγικό σύστημα του ζωικού βασιλείου, για να φθάσουμε στα μέσα του 20ου αιώνα με τις σοβαρότατες παρενέργειες και ανεπιθύμητες ενέργειες, που προκάλεσαν τόσο στα ζώα όσο και στον ανθρώπινο οργανισμό, η δράση του συνθετικού οιστρογόνου διαιθυλοστιλβεστρόλης (DES), του εντομοκτόνου Dichrolo-Diphenyl-Trichroloethane (DDT) και της φαρμακευτικής ουσίας θαλιδομίδης. Οι παρενέργειες των συγκεκριμένων ουσιών ήταν τόσο έντονες και δραματικές, ώστε επικέντρωσαν το παγκόσμιο ερευνητικό ενδιαφέρον στη μελέτη όχι μόνο της δράσης των ουσιών αυτών αλλά και μιας σειράς άλλων οι οποίες πιθανολογούνταν ότι είχαν αντίστοιχη δράση – αποτελώντας ουσιαστικά τον προάγγελο του ορισμού της έννοιας των ενδοκρινικών διαταρακτών από την Theodora Colborn και τους συνεργάτες της το 1992.","The endocrine system is one of the most important homeostatic control systems of the human body, with its main purpose being to maintain normal functions and normal development in a context of constantly changing environment. In the mid-1990s, there were many concerns in the international scientific community regarding the potential of a large number of environmental chemicals, drugs and other aggravating substances affecting and dramatically altering the function of the endocrine system. These concerns were initially the focus of attention of the science of toxicology, but very quickly of the international public opinion as well. In the present dissertation a literature review was carried in relation to the endocrine disruptors, their chemical composition, their presence in the environment but also in products and objects of daily use, the ways the humans are exposed to them and their effects to the human health. In addition, a historical review was carried out in those ancient civilizations that, based on literature data, reveal (directly or indirectly) the effects of the endocrine disruptors in the human health. Throughout the history of mankind there are clear indications of the existence of endocrine disruptors – starting from the first, indirect indications of their existence and impact on the human body during the periods of Ancient Egypt, Ancient Greece and Ancient Rome, until the Renaissance and the 17th and 18th centuries in remote parts of Africa. These clues turned into evidence during the first decades of the last century, with sporadic documented references of the action of various naturally occurring chemical in the animal kingdom, and reaching, in the middle of the 20th century with the most serious side effects caused by the action of the synthetic estrogen diethylstilvestrol (DES), the pesticide Dichrolo-Diphenyl-Trichroloethane (DDT) and the drug thalidomide in both animals and the human body. The side effects of these substances were so intense and dramatic, that they focused the global research interest on studying not only their effects, but also a number of other substances that were thought to have similar effects – essentially foreshadowing the definition of endocrine disrupting substances by Theodora Colborn and her colleagues in 1992."],"dc:identifier":["uoadl:3228902","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3228902"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η έκθεση στους ενδοκρινικούς διαταράκτες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:47:27Z"}