{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3236804"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3236804","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη ιχνοστοιχείων και της αλληλεπίδρασής τους με την οργανική ύλη σε επιφανειακό μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος","abstract":"Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer - SML) συνιστά τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας. Πρόκειται πρακτικά για τα πρώτα 50 – 150 μm στην επιφάνεια της υδάτινης στήλης. Στα ανώτερα 50 μm, περισσότερες από 20 ιδιότητες όπως η συγκέντρωση των αιωρουμένων σωματιδίων, η πυκνότητα, το pH, η χημική και βιολογική σύνθεση, η συμπλεκτική ικανότητα ιόντων μετάλλων και άλλες παράμετροι, αλλάζουν απότομα. Αποτελεί έτσι ένα μοναδικό σύστημα, διαφορετικό από την υποκείμενη υδάτινη στήλη (ULW) και από τον υπερκείμενο ατμοσφαιρικό αέρα. Το SML βρίσκεται εμπλουτισμένο σε μια μεγάλη ποικιλία οργανικών ουσιών όπως πολυσακχαρίτες, διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (ΤΕΡ), πολυπεπτίδια, επιφανειοδραστικές ενώσεις (SAS) που μειώνουν την επιφανειακή τάση του, ενώ παράλληλα φιλοξενεί διαφορετικά είδη βακτηριονευστού και φυτοπλαγκτού σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη. Η χημική σύσταση του SML και οι συντελεστές εμπλουτισμού (EF) του σε μεμονωμένες ουσίες παρουσιάζουν χρονικές και χωρικές διακυμάνσεις, ανάλογα με την τροφική κατάσταση του συστήματος, την ένταση του ανέμου, την εποχικότητα και την ανθρωπογενή ρύπανση. Οι μηχανισμοί εμπλουτισμού περιλαμβάνουν την ανοδική μεταφορά των σωματιδίων που προσκολλώνται σε φυσαλίδες, ατμοσφαιρικές αποθέσεις και διεργασίες διάχυσης. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα, με τις δασικές πυρκαγιές να βρίσκονται στο επίκεντρο. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση, για πρώτη φορά στον ελληνικό χώρο, του επιφανειακού μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι πολυπαραμετρική, περιλαμβάνοντας τον προσδιορισμό οργανικού άνθρακα (OC), θρεπτικών συστατικών, χλωροφύλλης, διαφόρων μικροβιολογικών παραγόντων, πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (ΠΑΥ), μετάλλων και μορφών υπό τις οποίες αυτά υφίστανται (speciation). Όσον αφορά στα μέταλλα πραγματοποιήθηκαν τόσο αναλυτικοί προσδιορισμοί στο εργαστήριο (επίπεδα μετάλλων με την τεχνική ICP-MS και ηλεκτροχημικός προσδιορισμός συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού, CuCC) όσο και θεωρητικοί υπολογισμοί (εφαρμογή θερμοδυναμικών μοντέλων). Σε δύο εποχιακές δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο του 2022, συνελέγησαν ζεύγη δειγμάτων επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενου στρώματος νερού (ULW) από 3 διαφορετικά σημεία στην τεχνητή λίμνη του Μαραθώνα. Το λιμναίο επιφανειακό μικροφίλμ βρέθηκε σημαντικά εμπλουτισμένο σε αιωρούμενη σωματιδιακή ύλη (μέση τιμή EF=7,5), χλωροφύλλη-α (EF=2,6) και σωματιδιακό οργανικό άνθρακα (POC) (EF=1,5). Στο σύνολο σχεδόν των δειγμάτων προσδιορίστηκαν μόνο μικρού μοριακού βάρους ΠΑΥς με τον μέσο όρο του αθροίσματος των συγκεντρώσεών τους (ΣΠΑΥς) να ισούται με 43,3 ng L-1 στη σωματιδιακή και 45,1 ng L-1 στη διαλυτή φάση. Το φαινανθρένιο (PHE) προσδιορίστηκε σε υψηλότερες συγκεντρώσεις τόσο στη διαλυτή όσο και στην αιωρούμενη σωματιδιακή φάση και στις δύο δειγματοληψίες. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων που προσδιορίστηκαν ήταν σχετικά χαμηλότερες από εκείνες αντίστοιχων ερευνών που έχουν διεξαχθεί στο επιφανειακό μικροφίλμ λιμνών. Σε σειρά ελαττούμενου εμπλουτισμού στο SML τα μέταλλα κατατάσσονται ως εξής: Al>Zn>Mn>Ni>Pb>Fe>Cu>Cr>Cd>As>V. Η συμπλεκτική ικανότητα των ιόντων χαλκού (CuCC) στο SML κυμάνθηκε από 745 έως 2406 nΜ με μέση τιμή 1376 nM και στο ULW από 45 έως 1749 nΜ με μέση τιμή 861 nM. Οι τιμές αυτές είναι σημαντικά υψηλότερες ων συγκεντρώσεων του Cu, οι οποίες κυμάνθηκαν από 7,6 έως 28 nM, υποδεικνύοντας ότι ο χαλκός είναι πλήρως συμπλεγμένος με οργανικούς υποκαταστάτες, γεγονός που έρχεται σε συμφωνία και με τα ευρήματα των θεωρητικών υπολογισμών με τη χρήση θερμοδυναμικών μοντέλων. Αντίθετα, όσον αφορά στον Zn και το Cd σημαντικό ποσοστό τους βρίσκεται σε ιονική μορφή. Η ευρύτερη χερσαία έκταση πέριξ της λιμναίας περιοχής μελέτης είχε πληγεί από πυρκαγιά κατά τη θερινή περίοδο του 2021, που προηγήθηκε των δειγματοληψιών. Η εκδήλωση βροχόπτωσης κατά τη διάρκεια της χειμερινής δειγματοληψίας στον σταθμό 3 (πλησίον του ρέματος Χαράνδρου) οδήγησε στη μεταφορά από τη χέρσο προς τη λίμνη σημαντικής ποσότητας τέφρας ποερχόμενης από τις καμένες δασικές εκτάσεις. Ως αποτέλεσμα καταγράφηκε σημαντικός εμπλουτισμός σε ΠΑΥς μεγάλου μοριακού βάρους και σε μικρότερο βαθμό σε Cd και Zn.","abstract_html":"Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer - SML) συνιστά τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας. Πρόκειται πρακτικά για τα πρώτα 50 – 150 μm στην επιφάνεια της υδάτινης στήλης. Στα ανώτερα 50 μm, περισσότερες από 20 ιδιότητες όπως η συγκέντρωση των αιωρουμένων σωματιδίων, η πυκνότητα, το pH, η χημική και βιολογική σύνθεση, η συμπλεκτική ικανότητα ιόντων μετάλλων και άλλες παράμετροι, αλλάζουν απότομα. Αποτελεί έτσι ένα μοναδικό σύστημα, διαφορετικό από την υποκείμενη υδάτινη στήλη (ULW) και από τον υπερκείμενο ατμοσφαιρικό αέρα. Το SML βρίσκεται εμπλουτισμένο σε μια μεγάλη ποικιλία οργανικών ουσιών όπως πολυσακχαρίτες, διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (ΤΕΡ), πολυπεπτίδια, επιφανειοδραστικές ενώσεις (SAS) που μειώνουν την επιφανειακή τάση του, ενώ παράλληλα φιλοξενεί διαφορετικά είδη βακτηριονευστού και φυτοπλαγκτού σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη. Η χημική σύσταση του SML και οι συντελεστές εμπλουτισμού (EF) του σε μεμονωμένες ουσίες παρουσιάζουν χρονικές και χωρικές διακυμάνσεις, ανάλογα με την τροφική κατάσταση του συστήματος, την ένταση του ανέμου, την εποχικότητα και την ανθρωπογενή ρύπανση. Οι μηχανισμοί εμπλουτισμού περιλαμβάνουν την ανοδική μεταφορά των σωματιδίων που προσκολλώνται σε φυσαλίδες, ατμοσφαιρικές αποθέσεις και διεργασίες διάχυσης. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα, με τις δασικές πυρκαγιές να βρίσκονται στο επίκεντρο. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση, για πρώτη φορά στον ελληνικό χώρο, του επιφανειακού μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι πολυπαραμετρική, περιλαμβάνοντας τον προσδιορισμό οργανικού άνθρακα (OC), θρεπτικών συστατικών, χλωροφύλλης, διαφόρων μικροβιολογικών παραγόντων, πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (ΠΑΥ), μετάλλων και μορφών υπό τις οποίες αυτά υφίστανται (speciation). Όσον αφορά στα μέταλλα πραγματοποιήθηκαν τόσο αναλυτικοί προσδιορισμοί στο εργαστήριο (επίπεδα μετάλλων με την τεχνική ICP-MS και ηλεκτροχημικός προσδιορισμός συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού, CuCC) όσο και θεωρητικοί υπολογισμοί (εφαρμογή θερμοδυναμικών μοντέλων). Σε δύο εποχιακές δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο του 2022, συνελέγησαν ζεύγη δειγμάτων επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενου στρώματος νερού (ULW) από 3 διαφορετικά σημεία στην τεχνητή λίμνη του Μαραθώνα. Το λιμναίο επιφανειακό μικροφίλμ βρέθηκε σημαντικά εμπλουτισμένο σε αιωρούμενη σωματιδιακή ύλη (μέση τιμή EF=7,5), χλωροφύλλη-α (EF=2,6) και σωματιδιακό οργανικό άνθρακα (POC) (EF=1,5). Στο σύνολο σχεδόν των δειγμάτων προσδιορίστηκαν μόνο μικρού μοριακού βάρους ΠΑΥς με τον μέσο όρο του αθροίσματος των συγκεντρώσεών τους (ΣΠΑΥς) να ισούται με 43,3 ng L-1 στη σωματιδιακή και 45,1 ng L-1 στη διαλυτή φάση. Το φαινανθρένιο (PHE) προσδιορίστηκε σε υψηλότερες συγκεντρώσεις τόσο στη διαλυτή όσο και στην αιωρούμενη σωματιδιακή φάση και στις δύο δειγματοληψίες. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων που προσδιορίστηκαν ήταν σχετικά χαμηλότερες από εκείνες αντίστοιχων ερευνών που έχουν διεξαχθεί στο επιφανειακό μικροφίλμ λιμνών. Σε σειρά ελαττούμενου εμπλουτισμού στο SML τα μέταλλα κατατάσσονται ως εξής: Al&gt;Zn&gt;Mn&gt;Ni&gt;Pb&gt;Fe&gt;Cu&gt;Cr&gt;Cd&gt;As&gt;V. Η συμπλεκτική ικανότητα των ιόντων χαλκού (CuCC) στο SML κυμάνθηκε από 745 έως 2406 nΜ με μέση τιμή 1376 nM και στο ULW από 45 έως 1749 nΜ με μέση τιμή 861 nM. Οι τιμές αυτές είναι σημαντικά υψηλότερες ων συγκεντρώσεων του Cu, οι οποίες κυμάνθηκαν από 7,6 έως 28 nM, υποδεικνύοντας ότι ο χαλκός είναι πλήρως συμπλεγμένος με οργανικούς υποκαταστάτες, γεγονός που έρχεται σε συμφωνία και με τα ευρήματα των θεωρητικών υπολογισμών με τη χρήση θερμοδυναμικών μοντέλων. Αντίθετα, όσον αφορά στον Zn και το Cd σημαντικό ποσοστό τους βρίσκεται σε ιονική μορφή. Η ευρύτερη χερσαία έκταση πέριξ της λιμναίας περιοχής μελέτης είχε πληγεί από πυρκαγιά κατά τη θερινή περίοδο του 2021, που προηγήθηκε των δειγματοληψιών. Η εκδήλωση βροχόπτωσης κατά τη διάρκεια της χειμερινής δειγματοληψίας στον σταθμό 3 (πλησίον του ρέματος Χαράνδρου) οδήγησε στη μεταφορά από τη χέρσο προς τη λίμνη σημαντικής ποσότητας τέφρας ποερχόμενης από τις καμένες δασικές εκτάσεις. Ως αποτέλεσμα καταγράφηκε σημαντικός εμπλουτισμός σε ΠΑΥς μεγάλου μοριακού βάρους και σε μικρότερο βαθμό σε Cd και Zn.","abstract_has_math":false,"creators":["Γκικόπουλος Ιωάννης","Gkikopoulos Ioannis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T06:19:55Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3236804"],"render_values":[{"text":"uoadl:3236804","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3236804","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3236804","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3236804","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γκικόπουλος Ιωάννης","Gkikopoulos Ioannis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3236804","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3236804"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer - SML) συνιστά τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας. Πρόκειται πρακτικά για τα πρώτα 50 – 150 μm στην επιφάνεια της υδάτινης στήλης. Στα ανώτερα 50 μm, περισσότερες από 20 ιδιότητες όπως η συγκέντρωση των αιωρουμένων σωματιδίων, η πυκνότητα, το pH, η χημική και βιολογική σύνθεση, η συμπλεκτική ικανότητα ιόντων μετάλλων και άλλες παράμετροι, αλλάζουν απότομα. Αποτελεί έτσι ένα μοναδικό σύστημα, διαφορετικό από την υποκείμενη υδάτινη στήλη (ULW) και από τον υπερκείμενο ατμοσφαιρικό αέρα. Το SML βρίσκεται εμπλουτισμένο σε μια μεγάλη ποικιλία οργανικών ουσιών όπως πολυσακχαρίτες, διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (ΤΕΡ), πολυπεπτίδια, επιφανειοδραστικές ενώσεις (SAS) που μειώνουν την επιφανειακή τάση του, ενώ παράλληλα φιλοξενεί διαφορετικά είδη βακτηριονευστού και φυτοπλαγκτού σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη. Η χημική σύσταση του SML και οι συντελεστές εμπλουτισμού (EF) του σε μεμονωμένες ουσίες παρουσιάζουν χρονικές και χωρικές διακυμάνσεις, ανάλογα με την τροφική κατάσταση του συστήματος, την ένταση του ανέμου, την εποχικότητα και την ανθρωπογενή ρύπανση. Οι μηχανισμοί εμπλουτισμού περιλαμβάνουν την ανοδική μεταφορά των σωματιδίων που προσκολλώνται σε φυσαλίδες, ατμοσφαιρικές αποθέσεις και διεργασίες διάχυσης. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα, με τις δασικές πυρκαγιές να βρίσκονται στο επίκεντρο. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση, για πρώτη φορά στον ελληνικό χώρο, του επιφανειακού μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι πολυπαραμετρική, περιλαμβάνοντας τον προσδιορισμό οργανικού άνθρακα (OC), θρεπτικών συστατικών, χλωροφύλλης, διαφόρων μικροβιολογικών παραγόντων, πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (ΠΑΥ), μετάλλων και μορφών υπό τις οποίες αυτά υφίστανται (speciation). Όσον αφορά στα μέταλλα πραγματοποιήθηκαν τόσο αναλυτικοί προσδιορισμοί στο εργαστήριο (επίπεδα μετάλλων με την τεχνική ICP-MS και ηλεκτροχημικός προσδιορισμός συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού, CuCC) όσο και θεωρητικοί υπολογισμοί (εφαρμογή θερμοδυναμικών μοντέλων). Σε δύο εποχιακές δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο του 2022, συνελέγησαν ζεύγη δειγμάτων επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενου στρώματος νερού (ULW) από 3 διαφορετικά σημεία στην τεχνητή λίμνη του Μαραθώνα. Το λιμναίο επιφανειακό μικροφίλμ βρέθηκε σημαντικά εμπλουτισμένο σε αιωρούμενη σωματιδιακή ύλη (μέση τιμή EF=7,5), χλωροφύλλη-α (EF=2,6) και σωματιδιακό οργανικό άνθρακα (POC) (EF=1,5). Στο σύνολο σχεδόν των δειγμάτων προσδιορίστηκαν μόνο μικρού μοριακού βάρους ΠΑΥς με τον μέσο όρο του αθροίσματος των συγκεντρώσεών τους (ΣΠΑΥς) να ισούται με 43,3 ng L-1 στη σωματιδιακή και 45,1 ng L-1 στη διαλυτή φάση. Το φαινανθρένιο (PHE) προσδιορίστηκε σε υψηλότερες συγκεντρώσεις τόσο στη διαλυτή όσο και στην αιωρούμενη σωματιδιακή φάση και στις δύο δειγματοληψίες. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων που προσδιορίστηκαν ήταν σχετικά χαμηλότερες από εκείνες αντίστοιχων ερευνών που έχουν διεξαχθεί στο επιφανειακό μικροφίλμ λιμνών. Σε σειρά ελαττούμενου εμπλουτισμού στο SML τα μέταλλα κατατάσσονται ως εξής: Al>Zn>Mn>Ni>Pb>Fe>Cu>Cr>Cd>As>V. Η συμπλεκτική ικανότητα των ιόντων χαλκού (CuCC) στο SML κυμάνθηκε από 745 έως 2406 nΜ με μέση τιμή 1376 nM και στο ULW από 45 έως 1749 nΜ με μέση τιμή 861 nM. Οι τιμές αυτές είναι σημαντικά υψηλότερες ων συγκεντρώσεων του Cu, οι οποίες κυμάνθηκαν από 7,6 έως 28 nM, υποδεικνύοντας ότι ο χαλκός είναι πλήρως συμπλεγμένος με οργανικούς υποκαταστάτες, γεγονός που έρχεται σε συμφωνία και με τα ευρήματα των θεωρητικών υπολογισμών με τη χρήση θερμοδυναμικών μοντέλων. Αντίθετα, όσον αφορά στον Zn και το Cd σημαντικό ποσοστό τους βρίσκεται σε ιονική μορφή. Η ευρύτερη χερσαία έκταση πέριξ της λιμναίας περιοχής μελέτης είχε πληγεί από πυρκαγιά κατά τη θερινή περίοδο του 2021, που προηγήθηκε των δειγματοληψιών. Η εκδήλωση βροχόπτωσης κατά τη διάρκεια της χειμερινής δειγματοληψίας στον σταθμό 3 (πλησίον του ρέματος Χαράνδρου) οδήγησε στη μεταφορά από τη χέρσο προς τη λίμνη σημαντικής ποσότητας τέφρας ποερχόμενης από τις καμένες δασικές εκτάσεις. Ως αποτέλεσμα καταγράφηκε σημαντικός εμπλουτισμός σε ΠΑΥς μεγάλου μοριακού βάρους και σε μικρότερο βαθμό σε Cd και Zn.","The surface microlayer (SML) constitutes the interface between hydrosphere and atmosphere. It consists practically of the first 50–150 μm of the water column surface. In the first 50 µm, more than 20 properties such as the concentration of suspended particles, density, pH, chemical and biological composition, complexation of metal ions and other parameters, change acutely. Thus, it constitutes a unique system, significantly different from the underlying water column (ULW) and the overlying atmospheric air. The SML is enriched in a wide variety of organic substances such as polysaccharides, transparent exopolymer particles (TEPs), polypeptides, surface-active compounds (SAS) that reduce its surface tension, representing in parallel the habitat of different species of bacterioneuston and phytoplankton. The chemical composition of SML and its enrichment factors (EF) in individual chemical substances vary both temporally and spatially, depending on the trophic state of the system, wind intensity, seasonality and anthropogenic pollution. Enrichment mechanisms include upward transport of particles attached to bubbles as well as atmospheric deposition and diffusion processes. In recent years, attention of the scientific community has focused on the phenomenon of climate change, which is one of the most important contemporary environmental issues, with forest fires emerging as a serious threat. The objectives of the present work focus on the investigation, for the first time in Greece, of the surface microlayer of a lake environment. The approach followed is multiparametric, including determination of organic carbon (OC), nutrients, chlorophyll, various microbiological factors, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), metals and the chemical forms in which they occur (speciation). Regarding metals, both analytical determinations in the laboratory (metal levels with the technique of ICP-MS and electrochemical determination of the complexing capacity of copper ions, CuCC) and theoretical calculations (application of thermodynamic models) were carried out. In two seasonal samplings carried out in February and June of 2022, pairs of surface microlayer (SML) and underlying water layer (ULW) samples were collected at 3 different sites of the artificial lake of Marathon. The lake surface microlayer was found significantly enriched in suspended particulate matter (mean EF=7.5), chlorophyll-a (EF=2.6) and particulate organic carbon (POC) (EF=1.5). In almost all samples examined only low molecular weight PAHs were present, with the average sum of their concentrations (ΣPAHs) being 43.3 ng L-1 in the particulate and 45.1 ng L-1 in the dissolved phase. Phenanthrene (PHE) was determined at higher concentrations in both the soluble and suspended particulate phases in both samplings performed. Concentrations of metals and metalloids were found relatively low compared to those of other similar surveys conducted in lake surface microlayer. In order of decreasing enrichment in the SML the metals determined are ranked as follows: Al>Zn>Mn>Ni>Pb>Fe >Cu>Cr>Cd>As>V. Copper ion complexation (CuCC) in SML ranged from 745 to 2406 nM with a mean value of 1376 nM and in ULW from 45 to 1749 nM with a mean value of 861 nM. These values significantly exceed Cu concentrations ranging from 7.6 up to 28 nM, inferring that copper is fully complexed with organic ligands, which is in accordance with the theoretical calculations obtained using thermodynamic models. On the contrary, regarding Zn and Cd, a significant percentage is in ionic form. The wider terrestrial area around the study area had been affected by a forest fire during the summer period of 2021 preceding the first sampling carried out. The precipitation event which occurred during the sampling of station no. 3 within the lake during the winter period, led to the transport from the land towards the lake of a significant amount of ash originating from the burned forest areas. As a result, a significant enrichment of the lake SML was observed in PAHs (especially high molecular weight ones) and to a lesser extent in Cd and Zn."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη ιχνοστοιχείων και της αλληλεπίδρασής τους με την οργανική ύλη σε επιφανειακό μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γκικόπουλος Ιωάννης","Gkikopoulos Ioannis"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer - SML) συνιστά τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας. Πρόκειται πρακτικά για τα πρώτα 50 – 150 μm στην επιφάνεια της υδάτινης στήλης. Στα ανώτερα 50 μm, περισσότερες από 20 ιδιότητες όπως η συγκέντρωση των αιωρουμένων σωματιδίων, η πυκνότητα, το pH, η χημική και βιολογική σύνθεση, η συμπλεκτική ικανότητα ιόντων μετάλλων και άλλες παράμετροι, αλλάζουν απότομα. Αποτελεί έτσι ένα μοναδικό σύστημα, διαφορετικό από την υποκείμενη υδάτινη στήλη (ULW) και από τον υπερκείμενο ατμοσφαιρικό αέρα. Το SML βρίσκεται εμπλουτισμένο σε μια μεγάλη ποικιλία οργανικών ουσιών όπως πολυσακχαρίτες, διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (ΤΕΡ), πολυπεπτίδια, επιφανειοδραστικές ενώσεις (SAS) που μειώνουν την επιφανειακή τάση του, ενώ παράλληλα φιλοξενεί διαφορετικά είδη βακτηριονευστού και φυτοπλαγκτού σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη. Η χημική σύσταση του SML και οι συντελεστές εμπλουτισμού (EF) του σε μεμονωμένες ουσίες παρουσιάζουν χρονικές και χωρικές διακυμάνσεις, ανάλογα με την τροφική κατάσταση του συστήματος, την ένταση του ανέμου, την εποχικότητα και την ανθρωπογενή ρύπανση. Οι μηχανισμοί εμπλουτισμού περιλαμβάνουν την ανοδική μεταφορά των σωματιδίων που προσκολλώνται σε φυσαλίδες, ατμοσφαιρικές αποθέσεις και διεργασίες διάχυσης. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σύγχρονα περιβαλλοντικά ζητήματα, με τις δασικές πυρκαγιές να βρίσκονται στο επίκεντρο. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση, για πρώτη φορά στον ελληνικό χώρο, του επιφανειακού μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος. Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι πολυπαραμετρική, περιλαμβάνοντας τον προσδιορισμό οργανικού άνθρακα (OC), θρεπτικών συστατικών, χλωροφύλλης, διαφόρων μικροβιολογικών παραγόντων, πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (ΠΑΥ), μετάλλων και μορφών υπό τις οποίες αυτά υφίστανται (speciation). Όσον αφορά στα μέταλλα πραγματοποιήθηκαν τόσο αναλυτικοί προσδιορισμοί στο εργαστήριο (επίπεδα μετάλλων με την τεχνική ICP-MS και ηλεκτροχημικός προσδιορισμός συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού, CuCC) όσο και θεωρητικοί υπολογισμοί (εφαρμογή θερμοδυναμικών μοντέλων). Σε δύο εποχιακές δειγματοληψίες που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο του 2022, συνελέγησαν ζεύγη δειγμάτων επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενου στρώματος νερού (ULW) από 3 διαφορετικά σημεία στην τεχνητή λίμνη του Μαραθώνα. Το λιμναίο επιφανειακό μικροφίλμ βρέθηκε σημαντικά εμπλουτισμένο σε αιωρούμενη σωματιδιακή ύλη (μέση τιμή EF=7,5), χλωροφύλλη-α (EF=2,6) και σωματιδιακό οργανικό άνθρακα (POC) (EF=1,5). Στο σύνολο σχεδόν των δειγμάτων προσδιορίστηκαν μόνο μικρού μοριακού βάρους ΠΑΥς με τον μέσο όρο του αθροίσματος των συγκεντρώσεών τους (ΣΠΑΥς) να ισούται με 43,3 ng L-1 στη σωματιδιακή και 45,1 ng L-1 στη διαλυτή φάση. Το φαινανθρένιο (PHE) προσδιορίστηκε σε υψηλότερες συγκεντρώσεις τόσο στη διαλυτή όσο και στην αιωρούμενη σωματιδιακή φάση και στις δύο δειγματοληψίες. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων που προσδιορίστηκαν ήταν σχετικά χαμηλότερες από εκείνες αντίστοιχων ερευνών που έχουν διεξαχθεί στο επιφανειακό μικροφίλμ λιμνών. Σε σειρά ελαττούμενου εμπλουτισμού στο SML τα μέταλλα κατατάσσονται ως εξής: Al>Zn>Mn>Ni>Pb>Fe>Cu>Cr>Cd>As>V. Η συμπλεκτική ικανότητα των ιόντων χαλκού (CuCC) στο SML κυμάνθηκε από 745 έως 2406 nΜ με μέση τιμή 1376 nM και στο ULW από 45 έως 1749 nΜ με μέση τιμή 861 nM. Οι τιμές αυτές είναι σημαντικά υψηλότερες ων συγκεντρώσεων του Cu, οι οποίες κυμάνθηκαν από 7,6 έως 28 nM, υποδεικνύοντας ότι ο χαλκός είναι πλήρως συμπλεγμένος με οργανικούς υποκαταστάτες, γεγονός που έρχεται σε συμφωνία και με τα ευρήματα των θεωρητικών υπολογισμών με τη χρήση θερμοδυναμικών μοντέλων. Αντίθετα, όσον αφορά στον Zn και το Cd σημαντικό ποσοστό τους βρίσκεται σε ιονική μορφή. Η ευρύτερη χερσαία έκταση πέριξ της λιμναίας περιοχής μελέτης είχε πληγεί από πυρκαγιά κατά τη θερινή περίοδο του 2021, που προηγήθηκε των δειγματοληψιών. Η εκδήλωση βροχόπτωσης κατά τη διάρκεια της χειμερινής δειγματοληψίας στον σταθμό 3 (πλησίον του ρέματος Χαράνδρου) οδήγησε στη μεταφορά από τη χέρσο προς τη λίμνη σημαντικής ποσότητας τέφρας ποερχόμενης από τις καμένες δασικές εκτάσεις. Ως αποτέλεσμα καταγράφηκε σημαντικός εμπλουτισμός σε ΠΑΥς μεγάλου μοριακού βάρους και σε μικρότερο βαθμό σε Cd και Zn.","The surface microlayer (SML) constitutes the interface between hydrosphere and atmosphere. It consists practically of the first 50–150 μm of the water column surface. In the first 50 µm, more than 20 properties such as the concentration of suspended particles, density, pH, chemical and biological composition, complexation of metal ions and other parameters, change acutely. Thus, it constitutes a unique system, significantly different from the underlying water column (ULW) and the overlying atmospheric air. The SML is enriched in a wide variety of organic substances such as polysaccharides, transparent exopolymer particles (TEPs), polypeptides, surface-active compounds (SAS) that reduce its surface tension, representing in parallel the habitat of different species of bacterioneuston and phytoplankton. The chemical composition of SML and its enrichment factors (EF) in individual chemical substances vary both temporally and spatially, depending on the trophic state of the system, wind intensity, seasonality and anthropogenic pollution. Enrichment mechanisms include upward transport of particles attached to bubbles as well as atmospheric deposition and diffusion processes. In recent years, attention of the scientific community has focused on the phenomenon of climate change, which is one of the most important contemporary environmental issues, with forest fires emerging as a serious threat. The objectives of the present work focus on the investigation, for the first time in Greece, of the surface microlayer of a lake environment. The approach followed is multiparametric, including determination of organic carbon (OC), nutrients, chlorophyll, various microbiological factors, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), metals and the chemical forms in which they occur (speciation). Regarding metals, both analytical determinations in the laboratory (metal levels with the technique of ICP-MS and electrochemical determination of the complexing capacity of copper ions, CuCC) and theoretical calculations (application of thermodynamic models) were carried out. In two seasonal samplings carried out in February and June of 2022, pairs of surface microlayer (SML) and underlying water layer (ULW) samples were collected at 3 different sites of the artificial lake of Marathon. The lake surface microlayer was found significantly enriched in suspended particulate matter (mean EF=7.5), chlorophyll-a (EF=2.6) and particulate organic carbon (POC) (EF=1.5). In almost all samples examined only low molecular weight PAHs were present, with the average sum of their concentrations (ΣPAHs) being 43.3 ng L-1 in the particulate and 45.1 ng L-1 in the dissolved phase. Phenanthrene (PHE) was determined at higher concentrations in both the soluble and suspended particulate phases in both samplings performed. Concentrations of metals and metalloids were found relatively low compared to those of other similar surveys conducted in lake surface microlayer. In order of decreasing enrichment in the SML the metals determined are ranked as follows: Al>Zn>Mn>Ni>Pb>Fe >Cu>Cr>Cd>As>V. Copper ion complexation (CuCC) in SML ranged from 745 to 2406 nM with a mean value of 1376 nM and in ULW from 45 to 1749 nM with a mean value of 861 nM. These values significantly exceed Cu concentrations ranging from 7.6 up to 28 nM, inferring that copper is fully complexed with organic ligands, which is in accordance with the theoretical calculations obtained using thermodynamic models. On the contrary, regarding Zn and Cd, a significant percentage is in ionic form. The wider terrestrial area around the study area had been affected by a forest fire during the summer period of 2021 preceding the first sampling carried out. The precipitation event which occurred during the sampling of station no. 3 within the lake during the winter period, led to the transport from the land towards the lake of a significant amount of ash originating from the burned forest areas. As a result, a significant enrichment of the lake SML was observed in PAHs (especially high molecular weight ones) and to a lesser extent in Cd and Zn."],"dc:identifier":["uoadl:3236804","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3236804"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη ιχνοστοιχείων και της αλληλεπίδρασής τους με την οργανική ύλη σε επιφανειακό μικροφίλμ λιμναίου περιβάλλοντος"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:19:55Z"}