{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3242339"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3242339","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Πρωτόκολλα παρακολούθησης πολύδυμων κυήσεων","abstract":"Εισαγωγή Η επίπτωση των πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, κυρίως λόγω της χρήσης μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και της αυξημένης ηλικίας τεκνοποίησης της μητέρας. Ενδεικτικά στις Η.Π.Α., το ποσοστό πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε δραματικά από το 1980, φθάνοντας την υψηλότερη τιμή το 2014, με μικρή μείωση έκτοτε, ανερχόμενο σε 33 ανά 1000 γεννήσεις το 2019. Από το 1980 έως το 2009, το ποσοστό δίδυμων κυήσεων ανέβηκε 76%, με μικρή αυξομείωση έως το 2019, οπότε ανερχόταν σε 32,1 ανά 1.000 γεννήσεις. Το ποσοστό τρίδυμων και υψηλότερης τάξης πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε περισσότερο από 400% από το 1980 έως το 1998. Το 2019 ανερχόταν σε 0,87 ανά 1.000 γεννήσεις, σημειώνοντας μείωση 55% από την κορύφωση του 1998, λόγω μεταφοράς λιγότερων εμβρύων κατά την εξωσωματική γονιμοποίηση και αύξησης σε τεχνικές μείωσης εμβρύων. Όσον αφορά τους μηχανισμούς δημιουργίας και τους προδιαθεσικούς παράγοντες των πολύδυμων κυήσεων, υπάρχουν διαφορές μεταξύ μονοζυγωτικών και διζυγωτικών διδύμων. Στα μονοζυγωτικά δίδυμα, ανάλογα με την περίοδο που θα συμβεί ο αυτόματος διαχωρισμός του αρχόμενου αναπτυσσόμενου εμβρύου, προκύπτουν διαφορετικοί συνδυασμοί αμνιονικότητας και χοριονικότητας. Η δημιουργία τους οφείλεται σε τυχαίους μη κληρονομικούς παράγοντες. Ο επιπολασμός τους είναι σχετικά σταθερός και δεν επηρεάζεται από ειδικούς για την ασθενή παράγοντες, εκτός από τις κυήσεις που προέρχονται από τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης, οι οποίες φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο διάσπασης του ζυγώτη. Αντίθετα, τα διζυγωτικά δίδυμα προκύπτουν από την ανεξάρτητη γονιμοποίηση δύο ωαρίων κατά τη διάρκεια ενός ωορρηκτικού κύκλου. Ο επιπολασμός τους διαφέρει μεταξύ των πληθυσμών. Προδιαθεσικοί παράγοντες για τις διζυγωτικές δίδυμες κυήσεις αποτελούν η μαύρη φυλή, η αυξημένη ηλικία, το αυξημένο βάρος και το ψηλό ανάστημα της μητέρας, η πολυτοκία, το οικογενειακό ιστορικό πολύδυμων κυήσεων, τα υψηλά επίπεδα θυλακιοτρόπου ορμόνης FSH, και η θεραπεία υπογονιμότητας με τις τεχνικές πολλαπλής ωορρηξίας σε συνδυασμό με την πολλαπλή εμβρυομεταφορά. Αποτελέσματα Στην παρούσα εργασία έγινε πρώτα ανάλυση τόσο της αρχικής προγεννητικής αξιολόγησης όσο και της προγεννητικής φροντίδας στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο για τις μονήρεις κυήσεις και μετέπειτα επισκόπηση των δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων. Ειδικότερα, όσον αφορά τις πολύδυμες κυήσεις, αρχικά παρουσιάστηκε ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η διάγνωση, ο καθορισμός της ηλικίας κύησης και της χοριονικότητας και αμνιονικότητας καθώς και η ταυτοποίηση των εμβρύων. Ακολούθως, επιχειρήθηκε η διάκριση των επιπλοκών των πολύδυμων κυήσεων σε μητρικές, συμπεριλαμβανομένων της προεκλαμψίας και του σακχαρώδη διαβήτη κύησης, περιγεννητικές και εμβρυϊκές. Στις τελευταίες έγινε περεταίρω διαχωρισμός σε επιπλοκές που χαρακτηρίζουν όλες τις πολύδυμες κυήσεις (πρόωρος τοκετός, ενδομήτρια καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης, ανωμαλίες διάπλασης εμβρύου), επιπλοκές που παρουσιάζονται αποκλειστικά στις μονοχοριακές πολύδυμες κυήσεις [σύνδρομο έμβρυο-εμβρυϊκής μετάγγισης (TTTS, Twin-Twin Transfusion Syndrome), αλληλουχία αναιμίας-πολυκυτταραιμίας διδύμων (TAPS, Twin Anemia-Polycythemia Sequence), ακολουθία ανεστραμμένης αρτηριακής ροής διδύμων (TRAP, Twin Reversed Arterial Perfusion) και εκλεκτική ενδομήτρια υπολειπόμενη ανάπτυξη του ενός διδύμου (sFGR, selective Fetal Growth Restriction)], και επιπλοκές που αφορούν μόνο τις μονοαμνιακές πολύδυμες κυήσεις (εμπλοκή των ομφάλιων λώρων, σιαμαία δίδυμα). Παράλληλα, έγινε αναφορά στη διαχείριση των ανωτέρω επιπλοκών. Στη συνέχεια, έγινε ειδική μνεία στον τρόπο αντιμετώπισης του ενδομήτριου θανάτου σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις, καθώς και στις περιπτώσεις μείωσης πολύδυμης κύησης και επιλεκτικού τερματισμού εμβρύου. Έπειτα, έγινε προσπάθεια της όσο το δυνατόν πληρέστερης καταγραφής και παρουσίασης της προγεννητικής φροντίδας σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις. Αναλυτικότερα, θίχτηκε αρχικώς το θέμα της εκπαίδευσης και προώθησης της υγείας της εγκύου. Ύστερα, μελετήθηκε ο πληθυσμιακός έλεγχος στις πολύδυμες κυήσεις για χρωμοσωμικές και δομικές ανωμαλίες εμβρύων, καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης εμβρύων, κίνδυνο πρόωρου τοκετού και ανωμαλίες πλακούντα. Κατόπιν, περιγράφηκαν οι αλγόριθμοι υπερηχογραφικής παρακολούθησης δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Τέλος, παρατέθηκαν θέματα που σχετίζονται με τη γέννηση διδύμων και τριδύμων, όπως ο σχεδιασμός του χρόνου και του τρόπου τοκετού. Ειδικότερα, όσον αφορά την υπερηχογραφική παρακολούθηση δίδυμων κυήσεων, οι γυναίκες με ανεπίπλεκτη διχοριακή δίδυμη κύηση θα πρέπει να κάνουν υπερηχογραφική εξέταση πρώτου τριμήνου, υπερηχογράφημα ανατομίας δεύτερου τριμήνου (συμπεριλαμβανομένης της μέτρησης μήκους τραχήλου) και σαρώσεις κάθε 4 με 6 εβδομάδες στη συνέχεια. Τα ανεπίπλεκτα μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα θα πρέπει να υποβάλλονται σε υπέρηχο πρώτου τριμήνου και στη συνέχεια να εξετάζονται υπερηχογραφικά κάθε 2 εβδομάδες μετά τις 16 εβδομάδες, προκειμένου να ανιχνευθεί έγκαιρα το σύνδρομο TTTS, η ακολουθία TAPS ή ο εκλεκτικός περιορισμός ανάπτυξης sFGR. Εκτός από υπερηχογράφημα ανατομίας στις 18 έως 22 εβδομάδες κύησης, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα καρδιάς εμβρύων στις ίδιες εβδομάδες για μονοχοριακά αλλά όχι για διχοριακά δίδυμα. Όσον αφορά τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να προτείνεται διαφορετική συχνότητα παρακολούθησης της ανάπτυξης των εμβρύων σε σύγκριση με αυτή των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων. Για την προγεννητική αξιολόγηση της καλής κατάστασης των εμβρύων, πραγματοποιείται εβδομαδιαίως έλεγχος NST και προσδιορισμός του όγκου αμνιακού υγρού ή βιοφυσικό προφίλ, ξεκινώντας από την 32η εβδομάδα σε διχοριακά δίδυμα και από την 28η εβδομάδα σε μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα. Τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα παρακολουθούνται στενότερα. Είναι κοινή πρακτική η νοσηλεία ασθενών με μονοαμνιακή δίδυμη κύηση στην αρχή του τρίτου τριμήνου (26 με 28 εβδομάδες), με σκοπό την εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Για ανεπίπλεκτες διχοριακές δίδυμες κυήσεις, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός από τις 37+0 έως τις 38+6 εβδομάδες κύησης. Ο τοκετός των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων συστήνεται στις 34+0 έως 37+6 εβδομάδες. Αντίθετα, για τις μονοχοριακές μονοαμνιακές κυήσεις, ο τοκετός προγραμματίζεται μεταξύ 32+0 και 34+0 εβδομάδων κύησης. Τόσο η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα όσο και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού σε δίδυμες κυήσεις. Αναφορικά με την υπερηχογραφική παρακολούθηση στις τρίδυμες κυήσεις, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα στο πρώτο ή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου, για να εξακριβωθεί η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα. Ξεκινώντας από τις 20 εβδομάδες, η υπερηχογραφική εξέταση για τις τρίδυμες τριχοριακές τριαμνιακές κυήσεις πραγματοποιείται γενικά κάθε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες για την παρακολούθηση της ανάπτυξης των εμβρύων. Λόγω του κοινού χοριακού σάκου, για τα μονοχοριακά τριαμνιακά και διχοριακά τριαμνιακά τρίδυμα, ακολουθείται ένα πρωτόκολλο υπερήχων παρόμοιο με αυτό που χρησιμοποιείται συνήθως για την παρακολούθηση μονοχοριακών δίδυμων κυήσεων. Σε περίπτωση κοινού αμνιακού σάκου (μονοχοριακά μονοαμνιακά ή διχοριακά διαμνιακά τρίδυμα), οι ειδικοί προτείνουν την εισαγωγή αυτών των ασθενών στο νοσοκομείο στις 26 εβδομάδες κύησης, για να διευκολυνθεί η εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Η υπερηχογραφική παρακολούθηση για αυτές τις καταστάσεις είναι η ίδια με αυτή για τρίδυμα με κοινό χοριακό σάκο. Ο χρόνος τοκετού των τριδύμων βασίζεται στον τύπο της αμνιονικότητας, ανεξάρτητα από την ωριμότητα των πνευμόνων. Τα μονοαμνιακά και διαμνιακά τρίδυμα γεννιούνται μεταξύ 32+0 και 32+6 εβδομάδων. Για μια ανεπίπλεκτη τριχοριακή τριαμνιακή ή διχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός στις 35 εβδομάδες κύησης. Όσον αφορά τη μονοχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, ο χρόνος τοκετού εξαρτάται από το μεμονωμένο κλινικό σενάριο και την ατομική αξιολόγηση του ιατρού. Σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις, συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή. Στόχοι-Μέθοδοι Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να εξετάσει τα ζητήματα και τις επιπλοκές που σχετίζονται με τις δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις και να παρουσιάσει μια βασισμένη σε στοιχεία προσέγγιση για τη διαχείριση και παρακολούθηση αυτών των κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνοντας μελέτες μέχρι τον Ιούνιο του 2022. Αναζητήθηκαν οι ακόλουθες ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων για τον προσδιορισμό των άρθρων για την συστηματική ανασκόπηση: MEDLINE, PubMed-NCBI, Cochrane Library, Cochrane Central Register of Controlled Trials, EMBASE και Scopus. Επιπρόσθετα, έγινε αναζήτηση για σχετικές με το θέμα της εργασίας κατευθυντήριες οδηγίες στα ακόλουθα: ACOG, NICE, ISUOG και ΕΜΓΕ. Συμπεράσματα-Συζήτηση Η προγεννητική φροντίδα ρουτίνας γυναικών με πολύδυμη κύηση διαφέρει από τη συνήθη προγεννητική φροντίδα στις μονήρεις κυήσεις σε διάφορες πτυχές, όπως είναι οι συστάσεις για την πρόσληψη βάρους και τη λήψη μικροθρεπτικών συστατικών, η καθολική προφυλακτική χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης για την πρόληψη της προεκλαμψίας στις πολύδυμες κυήσεις, η επιλογή κατάλληλης μεθόδου για τον πληθυσμιακό έλεγχο για χρωμοσωμικές ανωμαλίες, και η συχνότητα και ο στόχος της υπερηχογραφικής παρακολούθησης. Αν και η υπερηχογραφική μέτρηση του μήκους τραχήλου μήτρας είναι ένα κοινό τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την πρόβλεψη πρόωρου τοκετού σε μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, το μικρό μήκος τραχήλου δεν είναι ευαίσθητο τεστ σε τρίδυμα και δε συνιστάται η μέτρησή του. Σε αντίθεση με τις μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, δεν αποδεικνύεται όφελος από την παρέμβαση για την πρόληψη του πρόωρου τοκετού σε γυναίκες με τρίδυμα και μικρό μήκος τραχήλου. Επίσης, οι τρίδυμες κυήσεις θα πρέπει να υποβληθούν σε εστιασμένο ανατομικό έλεγχο για ελαττώματα του νευρικού σωλήνα στο δεύτερο τρίμηνο, δεδομένου ότι ο έλεγχος με α-εμβρυϊκή πρωτεΐνη (AFP) δεν έχει επικυρωθεί σε τρίδυμα. Επιπρόσθετα, σε τρίδυμες κυήσεις, κανένας δείκτης ορού ή τεστ ελεύθερου εμβρυϊκού DNA (cffDNA) για ανευπλοειδία δεν έχει επικυρωθεί. Αντίθετα, η αυξημένη αυχενική διαφάνεια έχει επικυρωθεί ως τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την τρισωμία 21 και την τρισωμία 18, αλλά όχι για την τρισωμία 13. Σε σύγκριση με τις μονήρεις κυήσεις, η παρακολούθηση δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων περιλαμβάνει συχνότερες υπερηχογραφικές εξετάσεις, οι οποίες έχουν πρωιμότερη έναρξη και αυξημένη συχνότητα, σε περίπτωση εμβρύων με κοινό χοριακό ή αμνιακό σάκο, με σκοπό την έγκαιρη αναγνώριση πιθανού συνδρόμου TTTS, αλληλουχίας TAPS, και εκλεκτικής ενδομήτριας υπολειπόμενης ανάπτυξης sFGR. Η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα καθορίζουν επίσης το χρόνο πραγματοποίησης του τοκετού. Ενώ σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή, η χοριονικότητα, η αμνιονικότητα και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού στις δίδυμες κυήσεις.","abstract_html":"Εισαγωγή Η επίπτωση των πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, κυρίως λόγω της χρήσης μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και της αυξημένης ηλικίας τεκνοποίησης της μητέρας. Ενδεικτικά στις Η.Π.Α., το ποσοστό πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε δραματικά από το 1980, φθάνοντας την υψηλότερη τιμή το 2014, με μικρή μείωση έκτοτε, ανερχόμενο σε 33 ανά 1000 γεννήσεις το 2019. Από το 1980 έως το 2009, το ποσοστό δίδυμων κυήσεων ανέβηκε 76%, με μικρή αυξομείωση έως το 2019, οπότε ανερχόταν σε 32,1 ανά 1.000 γεννήσεις. Το ποσοστό τρίδυμων και υψηλότερης τάξης πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε περισσότερο από 400% από το 1980 έως το 1998. Το 2019 ανερχόταν σε 0,87 ανά 1.000 γεννήσεις, σημειώνοντας μείωση 55% από την κορύφωση του 1998, λόγω μεταφοράς λιγότερων εμβρύων κατά την εξωσωματική γονιμοποίηση και αύξησης σε τεχνικές μείωσης εμβρύων. Όσον αφορά τους μηχανισμούς δημιουργίας και τους προδιαθεσικούς παράγοντες των πολύδυμων κυήσεων, υπάρχουν διαφορές μεταξύ μονοζυγωτικών και διζυγωτικών διδύμων. Στα μονοζυγωτικά δίδυμα, ανάλογα με την περίοδο που θα συμβεί ο αυτόματος διαχωρισμός του αρχόμενου αναπτυσσόμενου εμβρύου, προκύπτουν διαφορετικοί συνδυασμοί αμνιονικότητας και χοριονικότητας. Η δημιουργία τους οφείλεται σε τυχαίους μη κληρονομικούς παράγοντες. Ο επιπολασμός τους είναι σχετικά σταθερός και δεν επηρεάζεται από ειδικούς για την ασθενή παράγοντες, εκτός από τις κυήσεις που προέρχονται από τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης, οι οποίες φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο διάσπασης του ζυγώτη. Αντίθετα, τα διζυγωτικά δίδυμα προκύπτουν από την ανεξάρτητη γονιμοποίηση δύο ωαρίων κατά τη διάρκεια ενός ωορρηκτικού κύκλου. Ο επιπολασμός τους διαφέρει μεταξύ των πληθυσμών. Προδιαθεσικοί παράγοντες για τις διζυγωτικές δίδυμες κυήσεις αποτελούν η μαύρη φυλή, η αυξημένη ηλικία, το αυξημένο βάρος και το ψηλό ανάστημα της μητέρας, η πολυτοκία, το οικογενειακό ιστορικό πολύδυμων κυήσεων, τα υψηλά επίπεδα θυλακιοτρόπου ορμόνης FSH, και η θεραπεία υπογονιμότητας με τις τεχνικές πολλαπλής ωορρηξίας σε συνδυασμό με την πολλαπλή εμβρυομεταφορά. Αποτελέσματα Στην παρούσα εργασία έγινε πρώτα ανάλυση τόσο της αρχικής προγεννητικής αξιολόγησης όσο και της προγεννητικής φροντίδας στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο για τις μονήρεις κυήσεις και μετέπειτα επισκόπηση των δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων. Ειδικότερα, όσον αφορά τις πολύδυμες κυήσεις, αρχικά παρουσιάστηκε ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η διάγνωση, ο καθορισμός της ηλικίας κύησης και της χοριονικότητας και αμνιονικότητας καθώς και η ταυτοποίηση των εμβρύων. Ακολούθως, επιχειρήθηκε η διάκριση των επιπλοκών των πολύδυμων κυήσεων σε μητρικές, συμπεριλαμβανομένων της προεκλαμψίας και του σακχαρώδη διαβήτη κύησης, περιγεννητικές και εμβρυϊκές. Στις τελευταίες έγινε περεταίρω διαχωρισμός σε επιπλοκές που χαρακτηρίζουν όλες τις πολύδυμες κυήσεις (πρόωρος τοκετός, ενδομήτρια καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης, ανωμαλίες διάπλασης εμβρύου), επιπλοκές που παρουσιάζονται αποκλειστικά στις μονοχοριακές πολύδυμες κυήσεις [σύνδρομο έμβρυο-εμβρυϊκής μετάγγισης (TTTS, Twin-Twin Transfusion Syndrome), αλληλουχία αναιμίας-πολυκυτταραιμίας διδύμων (TAPS, Twin Anemia-Polycythemia Sequence), ακολουθία ανεστραμμένης αρτηριακής ροής διδύμων (TRAP, Twin Reversed Arterial Perfusion) και εκλεκτική ενδομήτρια υπολειπόμενη ανάπτυξη του ενός διδύμου (sFGR, selective Fetal Growth Restriction)], και επιπλοκές που αφορούν μόνο τις μονοαμνιακές πολύδυμες κυήσεις (εμπλοκή των ομφάλιων λώρων, σιαμαία δίδυμα). Παράλληλα, έγινε αναφορά στη διαχείριση των ανωτέρω επιπλοκών. Στη συνέχεια, έγινε ειδική μνεία στον τρόπο αντιμετώπισης του ενδομήτριου θανάτου σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις, καθώς και στις περιπτώσεις μείωσης πολύδυμης κύησης και επιλεκτικού τερματισμού εμβρύου. Έπειτα, έγινε προσπάθεια της όσο το δυνατόν πληρέστερης καταγραφής και παρουσίασης της προγεννητικής φροντίδας σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις. Αναλυτικότερα, θίχτηκε αρχικώς το θέμα της εκπαίδευσης και προώθησης της υγείας της εγκύου. Ύστερα, μελετήθηκε ο πληθυσμιακός έλεγχος στις πολύδυμες κυήσεις για χρωμοσωμικές και δομικές ανωμαλίες εμβρύων, καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης εμβρύων, κίνδυνο πρόωρου τοκετού και ανωμαλίες πλακούντα. Κατόπιν, περιγράφηκαν οι αλγόριθμοι υπερηχογραφικής παρακολούθησης δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Τέλος, παρατέθηκαν θέματα που σχετίζονται με τη γέννηση διδύμων και τριδύμων, όπως ο σχεδιασμός του χρόνου και του τρόπου τοκετού. Ειδικότερα, όσον αφορά την υπερηχογραφική παρακολούθηση δίδυμων κυήσεων, οι γυναίκες με ανεπίπλεκτη διχοριακή δίδυμη κύηση θα πρέπει να κάνουν υπερηχογραφική εξέταση πρώτου τριμήνου, υπερηχογράφημα ανατομίας δεύτερου τριμήνου (συμπεριλαμβανομένης της μέτρησης μήκους τραχήλου) και σαρώσεις κάθε 4 με 6 εβδομάδες στη συνέχεια. Τα ανεπίπλεκτα μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα θα πρέπει να υποβάλλονται σε υπέρηχο πρώτου τριμήνου και στη συνέχεια να εξετάζονται υπερηχογραφικά κάθε 2 εβδομάδες μετά τις 16 εβδομάδες, προκειμένου να ανιχνευθεί έγκαιρα το σύνδρομο TTTS, η ακολουθία TAPS ή ο εκλεκτικός περιορισμός ανάπτυξης sFGR. Εκτός από υπερηχογράφημα ανατομίας στις 18 έως 22 εβδομάδες κύησης, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα καρδιάς εμβρύων στις ίδιες εβδομάδες για μονοχοριακά αλλά όχι για διχοριακά δίδυμα. Όσον αφορά τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να προτείνεται διαφορετική συχνότητα παρακολούθησης της ανάπτυξης των εμβρύων σε σύγκριση με αυτή των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων. Για την προγεννητική αξιολόγηση της καλής κατάστασης των εμβρύων, πραγματοποιείται εβδομαδιαίως έλεγχος NST και προσδιορισμός του όγκου αμνιακού υγρού ή βιοφυσικό προφίλ, ξεκινώντας από την 32η εβδομάδα σε διχοριακά δίδυμα και από την 28η εβδομάδα σε μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα. Τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα παρακολουθούνται στενότερα. Είναι κοινή πρακτική η νοσηλεία ασθενών με μονοαμνιακή δίδυμη κύηση στην αρχή του τρίτου τριμήνου (26 με 28 εβδομάδες), με σκοπό την εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Για ανεπίπλεκτες διχοριακές δίδυμες κυήσεις, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός από τις 37+0 έως τις 38+6 εβδομάδες κύησης. Ο τοκετός των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων συστήνεται στις 34+0 έως 37+6 εβδομάδες. Αντίθετα, για τις μονοχοριακές μονοαμνιακές κυήσεις, ο τοκετός προγραμματίζεται μεταξύ 32+0 και 34+0 εβδομάδων κύησης. Τόσο η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα όσο και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού σε δίδυμες κυήσεις. Αναφορικά με την υπερηχογραφική παρακολούθηση στις τρίδυμες κυήσεις, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα στο πρώτο ή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου, για να εξακριβωθεί η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα. Ξεκινώντας από τις 20 εβδομάδες, η υπερηχογραφική εξέταση για τις τρίδυμες τριχοριακές τριαμνιακές κυήσεις πραγματοποιείται γενικά κάθε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες για την παρακολούθηση της ανάπτυξης των εμβρύων. Λόγω του κοινού χοριακού σάκου, για τα μονοχοριακά τριαμνιακά και διχοριακά τριαμνιακά τρίδυμα, ακολουθείται ένα πρωτόκολλο υπερήχων παρόμοιο με αυτό που χρησιμοποιείται συνήθως για την παρακολούθηση μονοχοριακών δίδυμων κυήσεων. Σε περίπτωση κοινού αμνιακού σάκου (μονοχοριακά μονοαμνιακά ή διχοριακά διαμνιακά τρίδυμα), οι ειδικοί προτείνουν την εισαγωγή αυτών των ασθενών στο νοσοκομείο στις 26 εβδομάδες κύησης, για να διευκολυνθεί η εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Η υπερηχογραφική παρακολούθηση για αυτές τις καταστάσεις είναι η ίδια με αυτή για τρίδυμα με κοινό χοριακό σάκο. Ο χρόνος τοκετού των τριδύμων βασίζεται στον τύπο της αμνιονικότητας, ανεξάρτητα από την ωριμότητα των πνευμόνων. Τα μονοαμνιακά και διαμνιακά τρίδυμα γεννιούνται μεταξύ 32+0 και 32+6 εβδομάδων. Για μια ανεπίπλεκτη τριχοριακή τριαμνιακή ή διχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός στις 35 εβδομάδες κύησης. Όσον αφορά τη μονοχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, ο χρόνος τοκετού εξαρτάται από το μεμονωμένο κλινικό σενάριο και την ατομική αξιολόγηση του ιατρού. Σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις, συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή. Στόχοι-Μέθοδοι Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να εξετάσει τα ζητήματα και τις επιπλοκές που σχετίζονται με τις δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις και να παρουσιάσει μια βασισμένη σε στοιχεία προσέγγιση για τη διαχείριση και παρακολούθηση αυτών των κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνοντας μελέτες μέχρι τον Ιούνιο του 2022. Αναζητήθηκαν οι ακόλουθες ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων για τον προσδιορισμό των άρθρων για την συστηματική ανασκόπηση: MEDLINE, PubMed-NCBI, Cochrane Library, Cochrane Central Register of Controlled Trials, EMBASE και Scopus. Επιπρόσθετα, έγινε αναζήτηση για σχετικές με το θέμα της εργασίας κατευθυντήριες οδηγίες στα ακόλουθα: ACOG, NICE, ISUOG και ΕΜΓΕ. Συμπεράσματα-Συζήτηση Η προγεννητική φροντίδα ρουτίνας γυναικών με πολύδυμη κύηση διαφέρει από τη συνήθη προγεννητική φροντίδα στις μονήρεις κυήσεις σε διάφορες πτυχές, όπως είναι οι συστάσεις για την πρόσληψη βάρους και τη λήψη μικροθρεπτικών συστατικών, η καθολική προφυλακτική χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης για την πρόληψη της προεκλαμψίας στις πολύδυμες κυήσεις, η επιλογή κατάλληλης μεθόδου για τον πληθυσμιακό έλεγχο για χρωμοσωμικές ανωμαλίες, και η συχνότητα και ο στόχος της υπερηχογραφικής παρακολούθησης. Αν και η υπερηχογραφική μέτρηση του μήκους τραχήλου μήτρας είναι ένα κοινό τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την πρόβλεψη πρόωρου τοκετού σε μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, το μικρό μήκος τραχήλου δεν είναι ευαίσθητο τεστ σε τρίδυμα και δε συνιστάται η μέτρησή του. Σε αντίθεση με τις μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, δεν αποδεικνύεται όφελος από την παρέμβαση για την πρόληψη του πρόωρου τοκετού σε γυναίκες με τρίδυμα και μικρό μήκος τραχήλου. Επίσης, οι τρίδυμες κυήσεις θα πρέπει να υποβληθούν σε εστιασμένο ανατομικό έλεγχο για ελαττώματα του νευρικού σωλήνα στο δεύτερο τρίμηνο, δεδομένου ότι ο έλεγχος με α-εμβρυϊκή πρωτεΐνη (AFP) δεν έχει επικυρωθεί σε τρίδυμα. Επιπρόσθετα, σε τρίδυμες κυήσεις, κανένας δείκτης ορού ή τεστ ελεύθερου εμβρυϊκού DNA (cffDNA) για ανευπλοειδία δεν έχει επικυρωθεί. Αντίθετα, η αυξημένη αυχενική διαφάνεια έχει επικυρωθεί ως τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την τρισωμία 21 και την τρισωμία 18, αλλά όχι για την τρισωμία 13. Σε σύγκριση με τις μονήρεις κυήσεις, η παρακολούθηση δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων περιλαμβάνει συχνότερες υπερηχογραφικές εξετάσεις, οι οποίες έχουν πρωιμότερη έναρξη και αυξημένη συχνότητα, σε περίπτωση εμβρύων με κοινό χοριακό ή αμνιακό σάκο, με σκοπό την έγκαιρη αναγνώριση πιθανού συνδρόμου TTTS, αλληλουχίας TAPS, και εκλεκτικής ενδομήτριας υπολειπόμενης ανάπτυξης sFGR. Η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα καθορίζουν επίσης το χρόνο πραγματοποίησης του τοκετού. Ενώ σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή, η χοριονικότητα, η αμνιονικότητα και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού στις δίδυμες κυήσεις.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσιμπουκέλης Χαράλαμπος","Tsimpoukelis Charalampos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T06:20:01Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3242339"],"render_values":[{"text":"uoadl:3242339","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3242339","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3242339","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3242339","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσιμπουκέλης Χαράλαμπος","Tsimpoukelis Charalampos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3242339","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3242339"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή Η επίπτωση των πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, κυρίως λόγω της χρήσης μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και της αυξημένης ηλικίας τεκνοποίησης της μητέρας. Ενδεικτικά στις Η.Π.Α., το ποσοστό πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε δραματικά από το 1980, φθάνοντας την υψηλότερη τιμή το 2014, με μικρή μείωση έκτοτε, ανερχόμενο σε 33 ανά 1000 γεννήσεις το 2019. Από το 1980 έως το 2009, το ποσοστό δίδυμων κυήσεων ανέβηκε 76%, με μικρή αυξομείωση έως το 2019, οπότε ανερχόταν σε 32,1 ανά 1.000 γεννήσεις. Το ποσοστό τρίδυμων και υψηλότερης τάξης πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε περισσότερο από 400% από το 1980 έως το 1998. Το 2019 ανερχόταν σε 0,87 ανά 1.000 γεννήσεις, σημειώνοντας μείωση 55% από την κορύφωση του 1998, λόγω μεταφοράς λιγότερων εμβρύων κατά την εξωσωματική γονιμοποίηση και αύξησης σε τεχνικές μείωσης εμβρύων. Όσον αφορά τους μηχανισμούς δημιουργίας και τους προδιαθεσικούς παράγοντες των πολύδυμων κυήσεων, υπάρχουν διαφορές μεταξύ μονοζυγωτικών και διζυγωτικών διδύμων. Στα μονοζυγωτικά δίδυμα, ανάλογα με την περίοδο που θα συμβεί ο αυτόματος διαχωρισμός του αρχόμενου αναπτυσσόμενου εμβρύου, προκύπτουν διαφορετικοί συνδυασμοί αμνιονικότητας και χοριονικότητας. Η δημιουργία τους οφείλεται σε τυχαίους μη κληρονομικούς παράγοντες. Ο επιπολασμός τους είναι σχετικά σταθερός και δεν επηρεάζεται από ειδικούς για την ασθενή παράγοντες, εκτός από τις κυήσεις που προέρχονται από τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης, οι οποίες φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο διάσπασης του ζυγώτη. Αντίθετα, τα διζυγωτικά δίδυμα προκύπτουν από την ανεξάρτητη γονιμοποίηση δύο ωαρίων κατά τη διάρκεια ενός ωορρηκτικού κύκλου. Ο επιπολασμός τους διαφέρει μεταξύ των πληθυσμών. Προδιαθεσικοί παράγοντες για τις διζυγωτικές δίδυμες κυήσεις αποτελούν η μαύρη φυλή, η αυξημένη ηλικία, το αυξημένο βάρος και το ψηλό ανάστημα της μητέρας, η πολυτοκία, το οικογενειακό ιστορικό πολύδυμων κυήσεων, τα υψηλά επίπεδα θυλακιοτρόπου ορμόνης FSH, και η θεραπεία υπογονιμότητας με τις τεχνικές πολλαπλής ωορρηξίας σε συνδυασμό με την πολλαπλή εμβρυομεταφορά. Αποτελέσματα Στην παρούσα εργασία έγινε πρώτα ανάλυση τόσο της αρχικής προγεννητικής αξιολόγησης όσο και της προγεννητικής φροντίδας στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο για τις μονήρεις κυήσεις και μετέπειτα επισκόπηση των δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων. Ειδικότερα, όσον αφορά τις πολύδυμες κυήσεις, αρχικά παρουσιάστηκε ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η διάγνωση, ο καθορισμός της ηλικίας κύησης και της χοριονικότητας και αμνιονικότητας καθώς και η ταυτοποίηση των εμβρύων. Ακολούθως, επιχειρήθηκε η διάκριση των επιπλοκών των πολύδυμων κυήσεων σε μητρικές, συμπεριλαμβανομένων της προεκλαμψίας και του σακχαρώδη διαβήτη κύησης, περιγεννητικές και εμβρυϊκές. Στις τελευταίες έγινε περεταίρω διαχωρισμός σε επιπλοκές που χαρακτηρίζουν όλες τις πολύδυμες κυήσεις (πρόωρος τοκετός, ενδομήτρια καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης, ανωμαλίες διάπλασης εμβρύου), επιπλοκές που παρουσιάζονται αποκλειστικά στις μονοχοριακές πολύδυμες κυήσεις [σύνδρομο έμβρυο-εμβρυϊκής μετάγγισης (TTTS, Twin-Twin Transfusion Syndrome), αλληλουχία αναιμίας-πολυκυτταραιμίας διδύμων (TAPS, Twin Anemia-Polycythemia Sequence), ακολουθία ανεστραμμένης αρτηριακής ροής διδύμων (TRAP, Twin Reversed Arterial Perfusion) και εκλεκτική ενδομήτρια υπολειπόμενη ανάπτυξη του ενός διδύμου (sFGR, selective Fetal Growth Restriction)], και επιπλοκές που αφορούν μόνο τις μονοαμνιακές πολύδυμες κυήσεις (εμπλοκή των ομφάλιων λώρων, σιαμαία δίδυμα). Παράλληλα, έγινε αναφορά στη διαχείριση των ανωτέρω επιπλοκών. Στη συνέχεια, έγινε ειδική μνεία στον τρόπο αντιμετώπισης του ενδομήτριου θανάτου σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις, καθώς και στις περιπτώσεις μείωσης πολύδυμης κύησης και επιλεκτικού τερματισμού εμβρύου. Έπειτα, έγινε προσπάθεια της όσο το δυνατόν πληρέστερης καταγραφής και παρουσίασης της προγεννητικής φροντίδας σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις. Αναλυτικότερα, θίχτηκε αρχικώς το θέμα της εκπαίδευσης και προώθησης της υγείας της εγκύου. Ύστερα, μελετήθηκε ο πληθυσμιακός έλεγχος στις πολύδυμες κυήσεις για χρωμοσωμικές και δομικές ανωμαλίες εμβρύων, καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης εμβρύων, κίνδυνο πρόωρου τοκετού και ανωμαλίες πλακούντα. Κατόπιν, περιγράφηκαν οι αλγόριθμοι υπερηχογραφικής παρακολούθησης δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Τέλος, παρατέθηκαν θέματα που σχετίζονται με τη γέννηση διδύμων και τριδύμων, όπως ο σχεδιασμός του χρόνου και του τρόπου τοκετού. Ειδικότερα, όσον αφορά την υπερηχογραφική παρακολούθηση δίδυμων κυήσεων, οι γυναίκες με ανεπίπλεκτη διχοριακή δίδυμη κύηση θα πρέπει να κάνουν υπερηχογραφική εξέταση πρώτου τριμήνου, υπερηχογράφημα ανατομίας δεύτερου τριμήνου (συμπεριλαμβανομένης της μέτρησης μήκους τραχήλου) και σαρώσεις κάθε 4 με 6 εβδομάδες στη συνέχεια. Τα ανεπίπλεκτα μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα θα πρέπει να υποβάλλονται σε υπέρηχο πρώτου τριμήνου και στη συνέχεια να εξετάζονται υπερηχογραφικά κάθε 2 εβδομάδες μετά τις 16 εβδομάδες, προκειμένου να ανιχνευθεί έγκαιρα το σύνδρομο TTTS, η ακολουθία TAPS ή ο εκλεκτικός περιορισμός ανάπτυξης sFGR. Εκτός από υπερηχογράφημα ανατομίας στις 18 έως 22 εβδομάδες κύησης, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα καρδιάς εμβρύων στις ίδιες εβδομάδες για μονοχοριακά αλλά όχι για διχοριακά δίδυμα. Όσον αφορά τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να προτείνεται διαφορετική συχνότητα παρακολούθησης της ανάπτυξης των εμβρύων σε σύγκριση με αυτή των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων. Για την προγεννητική αξιολόγηση της καλής κατάστασης των εμβρύων, πραγματοποιείται εβδομαδιαίως έλεγχος NST και προσδιορισμός του όγκου αμνιακού υγρού ή βιοφυσικό προφίλ, ξεκινώντας από την 32η εβδομάδα σε διχοριακά δίδυμα και από την 28η εβδομάδα σε μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα. Τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα παρακολουθούνται στενότερα. Είναι κοινή πρακτική η νοσηλεία ασθενών με μονοαμνιακή δίδυμη κύηση στην αρχή του τρίτου τριμήνου (26 με 28 εβδομάδες), με σκοπό την εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Για ανεπίπλεκτες διχοριακές δίδυμες κυήσεις, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός από τις 37+0 έως τις 38+6 εβδομάδες κύησης. Ο τοκετός των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων συστήνεται στις 34+0 έως 37+6 εβδομάδες. Αντίθετα, για τις μονοχοριακές μονοαμνιακές κυήσεις, ο τοκετός προγραμματίζεται μεταξύ 32+0 και 34+0 εβδομάδων κύησης. Τόσο η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα όσο και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού σε δίδυμες κυήσεις. Αναφορικά με την υπερηχογραφική παρακολούθηση στις τρίδυμες κυήσεις, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα στο πρώτο ή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου, για να εξακριβωθεί η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα. Ξεκινώντας από τις 20 εβδομάδες, η υπερηχογραφική εξέταση για τις τρίδυμες τριχοριακές τριαμνιακές κυήσεις πραγματοποιείται γενικά κάθε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες για την παρακολούθηση της ανάπτυξης των εμβρύων. Λόγω του κοινού χοριακού σάκου, για τα μονοχοριακά τριαμνιακά και διχοριακά τριαμνιακά τρίδυμα, ακολουθείται ένα πρωτόκολλο υπερήχων παρόμοιο με αυτό που χρησιμοποιείται συνήθως για την παρακολούθηση μονοχοριακών δίδυμων κυήσεων. Σε περίπτωση κοινού αμνιακού σάκου (μονοχοριακά μονοαμνιακά ή διχοριακά διαμνιακά τρίδυμα), οι ειδικοί προτείνουν την εισαγωγή αυτών των ασθενών στο νοσοκομείο στις 26 εβδομάδες κύησης, για να διευκολυνθεί η εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Η υπερηχογραφική παρακολούθηση για αυτές τις καταστάσεις είναι η ίδια με αυτή για τρίδυμα με κοινό χοριακό σάκο. Ο χρόνος τοκετού των τριδύμων βασίζεται στον τύπο της αμνιονικότητας, ανεξάρτητα από την ωριμότητα των πνευμόνων. Τα μονοαμνιακά και διαμνιακά τρίδυμα γεννιούνται μεταξύ 32+0 και 32+6 εβδομάδων. Για μια ανεπίπλεκτη τριχοριακή τριαμνιακή ή διχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός στις 35 εβδομάδες κύησης. Όσον αφορά τη μονοχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, ο χρόνος τοκετού εξαρτάται από το μεμονωμένο κλινικό σενάριο και την ατομική αξιολόγηση του ιατρού. Σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις, συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή. Στόχοι-Μέθοδοι Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να εξετάσει τα ζητήματα και τις επιπλοκές που σχετίζονται με τις δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις και να παρουσιάσει μια βασισμένη σε στοιχεία προσέγγιση για τη διαχείριση και παρακολούθηση αυτών των κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνοντας μελέτες μέχρι τον Ιούνιο του 2022. Αναζητήθηκαν οι ακόλουθες ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων για τον προσδιορισμό των άρθρων για την συστηματική ανασκόπηση: MEDLINE, PubMed-NCBI, Cochrane Library, Cochrane Central Register of Controlled Trials, EMBASE και Scopus. Επιπρόσθετα, έγινε αναζήτηση για σχετικές με το θέμα της εργασίας κατευθυντήριες οδηγίες στα ακόλουθα: ACOG, NICE, ISUOG και ΕΜΓΕ. Συμπεράσματα-Συζήτηση Η προγεννητική φροντίδα ρουτίνας γυναικών με πολύδυμη κύηση διαφέρει από τη συνήθη προγεννητική φροντίδα στις μονήρεις κυήσεις σε διάφορες πτυχές, όπως είναι οι συστάσεις για την πρόσληψη βάρους και τη λήψη μικροθρεπτικών συστατικών, η καθολική προφυλακτική χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης για την πρόληψη της προεκλαμψίας στις πολύδυμες κυήσεις, η επιλογή κατάλληλης μεθόδου για τον πληθυσμιακό έλεγχο για χρωμοσωμικές ανωμαλίες, και η συχνότητα και ο στόχος της υπερηχογραφικής παρακολούθησης. Αν και η υπερηχογραφική μέτρηση του μήκους τραχήλου μήτρας είναι ένα κοινό τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την πρόβλεψη πρόωρου τοκετού σε μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, το μικρό μήκος τραχήλου δεν είναι ευαίσθητο τεστ σε τρίδυμα και δε συνιστάται η μέτρησή του. Σε αντίθεση με τις μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, δεν αποδεικνύεται όφελος από την παρέμβαση για την πρόληψη του πρόωρου τοκετού σε γυναίκες με τρίδυμα και μικρό μήκος τραχήλου. Επίσης, οι τρίδυμες κυήσεις θα πρέπει να υποβληθούν σε εστιασμένο ανατομικό έλεγχο για ελαττώματα του νευρικού σωλήνα στο δεύτερο τρίμηνο, δεδομένου ότι ο έλεγχος με α-εμβρυϊκή πρωτεΐνη (AFP) δεν έχει επικυρωθεί σε τρίδυμα. Επιπρόσθετα, σε τρίδυμες κυήσεις, κανένας δείκτης ορού ή τεστ ελεύθερου εμβρυϊκού DNA (cffDNA) για ανευπλοειδία δεν έχει επικυρωθεί. Αντίθετα, η αυξημένη αυχενική διαφάνεια έχει επικυρωθεί ως τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την τρισωμία 21 και την τρισωμία 18, αλλά όχι για την τρισωμία 13. Σε σύγκριση με τις μονήρεις κυήσεις, η παρακολούθηση δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων περιλαμβάνει συχνότερες υπερηχογραφικές εξετάσεις, οι οποίες έχουν πρωιμότερη έναρξη και αυξημένη συχνότητα, σε περίπτωση εμβρύων με κοινό χοριακό ή αμνιακό σάκο, με σκοπό την έγκαιρη αναγνώριση πιθανού συνδρόμου TTTS, αλληλουχίας TAPS, και εκλεκτικής ενδομήτριας υπολειπόμενης ανάπτυξης sFGR. Η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα καθορίζουν επίσης το χρόνο πραγματοποίησης του τοκετού. Ενώ σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή, η χοριονικότητα, η αμνιονικότητα και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού στις δίδυμες κυήσεις.","Introduction The incidence of multiple pregnancies has increased over the past decades, mainly due to the use of assisted reproduction methods and increased maternal age at childbirth. Indicatively in the United States, the birth rate of multiple pregnancies has increased dramatically since 1980, reaching a peak in 2014, with a slight decrease since then, reaching 33 per 1000 births in 2019. From 1980 to 2009, the twin birth rate rose 76%, with little fluctuation until 2019, when it was 32.1 per 1,000 births. The triplet and higher-order multiple birth rate increased more than 400% from 1980 to 1998. In 2019, it stood at 0.87 per 1,000 births, a 55% decrease from the peak in 1998, due to fewer embryos being transferred during IVF and an increase in fetal reduction procedures. In terms of the mechanisms of generation and risk factors of multiple pregnancies, there are differences between monozygotic and dizygotic twins. In monozygotic twins, depending on the period when the spontaneous division of the incipient developing embryo occurs, different combinations of amnionicity and chorionicity arise. Their creation is due to random non-hereditary factors. Their prevalence is relatively stable and is not affected by patient-specific factors, except for pregnancies resulting from IVF techniques, which appear to increase the risk of zygote cleavage. In contrast, dizygotic twins result from the independent fertilization of two ova during one ovulatory cycle. Their prevalence varies between populations. Risk factors for dizygotic twin pregnancies include black race, advanced maternal age, increased maternal weight and height, multiparity, family history of multiple pregnancies, high levels of follicle-stimulating hormone (FSH), and infertility treatment with techniques of multiple ovulation in combination with multiple embryo transfer. Objectives-Methods The aim of this paper is to review the issues and complications associated with twin and triplet pregnancies and to present an evidence-based approach to the management and monitoring of these pregnancies according to chorionicity and amnionicity. A literature review was performed including studies up to June 2022. The following electronic databases were searched to identify articles for the systematic review: MEDLINE, PubMed-NCBI, Cochrane Library, Cochrane Central Register of Controlled Trials, EMBASE and Scopus. In addition, guidelines relevant to the topic of the work were searched in the following: ACOG, NICE, ISUOG, and EMEA. Results This paper first analyzed both the initial prenatal assessment and prenatal care in the second and third trimesters for singleton pregnancies and then reviewed twin and triplet pregnancies. In regard to multiple pregnancies, the way of diagnosis, determination of the gestational age and the chorionicity and amnionicity, and labeling of the embryos was initially presented. Subsequently, a distinction was made between maternal, including preeclampsia and gestational diabetes mellitus, perinatal, and fetal complications of multiple pregnancies. In the latter, a further division was made into complications that characterize all multiple pregnancies (preterm birth, growth restriction and discordance, congenital anomalies), complications that occur exclusively in monochorionic multiple pregnancies [twin-twin transfusion syndrome (TTTS), twin anemia polycythemia sequence (TAPS), twin reversed arterial perfusion (TRAP), and selective fetal growth restriction (sFGR)], and complications which concern only monoamniotic multiple pregnancies (intertwin cord entanglement, conjoined twins). At the same time, reference was made to the management of the above complications. Then, special mention was made of how to deal with single fetal demise in twin and triplet pregnancies, and of the cases of multifetal pregnancy reduction and selective termination. Consequently, an attempt was made to record and present prenatal care in twin and triplet pregnancies as completely as possible. In more detail, the issue of education and promotion of pregnant women's health was initially touched upon. Afterward screening of multiple pregnancies for fetal chromosomal and congenital anomalies, fetal growth restriction and discordance, preterm birth, and placental abnormalities was studied. Then, the ultrasound monitoring algorithms of twin and triplet pregnancies were described according to chorionicity and amnionicity. Finally, issues related to the birth of twins and triplets were listed, such as planning the timing and route of delivery. In terms of ultrasound monitoring of twin pregnancies, women with an uncomplicated dichorionic twin pregnancy should have a first-trimester ultrasound examination, a second-trimester anomaly scan (including measurement of cervical length) and scans every 4 to 6 weeks thereafter. Uncomplicated monochorionic diamniotic twins should have a first-trimester ultrasound scan and then every 2 weeks after 16 weeks for early detection of TTTS, TAPS or sFGR. In addition to anatomy scan at 18 to 22 weeks of gestation, fetal echocardiography is performed at the same weeks for monochorionic but not dichorionic twins. Regarding monochorionic monoamniotic twins, there is insufficient evidence to suggest a different frequency of fetal growth monitoring compared to monochorionic diamniotic twins. For antenatal fetal surveillance, NST and amniotic fluid volume determination or biophysical profile are performed weekly starting at 32 weeks in dichorionic twins and at 28 weeks in monochorionic diamniotic twins. Monochorionic monoamniotic twins are monitored more closely. It is common practice to hospitalize patients with monoamniotic twin pregnancies at the beginning of the third trimester (26 to 28 weeks) in order to intensively monitor fetal heart rates. For uncomplicated dichorionic twin pregnancies, planned delivery is recommended from 37+0 to 38+6 weeks of gestation. Delivery of monochorionic twins is recommended at 34+0 to 37+6 weeks. In contrast, for monochorionic monoamniotic pregnancies, delivery is planned between 32+0 and 34+0 weeks of gestation. Both chorionicity and amnionicity and fetal presentations at the onset of labor influence the choice of route of delivery in twin pregnancies. Regarding ultrasound monitoring in triplet pregnancies, an ultrasound scan is performed in the first or early second trimester to ascertain chorionicity and amnionicity. Starting at 20 weeks, the ultrasound examination for triplet trichorionic triamniotic pregnancies is generally performed every three to four weeks to monitor the development of the fetuses. Because of the common chorionic sac, for monochorionic triamniotic and dichorionic triamniotic triplets, an ultrasound protocol similar to that commonly used to monitor monochorionic twin pregnancies is followed. In case of shared amniotic sac (monochorionic monoamniotic or dichorionic diamniotic triplets), experts recommend admitting these patients to the hospital at 26 weeks of gestation, to facilitate intensive monitoring of fetal heart rates. Ultrasound follow-up for these conditions is the same as for triplets with a common chorionic sac. The timing of delivery of triplets is based on the type of amnionicity, regardless of lung maturity. Monoamniotic and diamniotic triplets are born between 32+0 and 32+6 weeks. For an uncomplicated trichorionic triamniotic or dichorionic triamniotic triplet pregnancy, planned delivery at 35 weeks of gestation is recommended. Regarding the monochorionic triamniotic triplet pregnancy, the time of delivery depends on the individual clinical scenario and the individual assessment of the physician. In all triplet pregnancies, cesarean delivery is recommended. Conclusions-Discussion Routine prenatal care of women with multiple pregnancies differs from routine prenatal care in singleton pregnancies in various aspects, such as recommendations for weight gain and micronutrient intake, routine prophylactic administration of low-dose aspirin for the prevention of preeclampsia in multiple pregnancies, choice of appropriate method for screening for chromosomal abnormalities, and frequency and goal of ultrasound monitoring. Although ultrasound measurement of cervical length is a common screening test to predict preterm delivery in singleton and twin pregnancies, short cervical length is not a sensitive test in triplets and its measurement is not recommended. In contrast to singleton and twin pregnancies, there is no evidence of benefit from intervention to prevent preterm birth in women with triplets and short cervical length. Also, women with triplet pregnancies should undergo focused anatomic survey to screen for neural tube defects in the second trimester, since alpha-fetoprotein (AFP) screening has not been validated in triplets. Additionally, in triplet pregnancies, no serum marker or cell free fetal DNA (cffDNA) test for aneuploidy has been validated. Conversely, increased nuchal translucency has been validated as a screening test for trisomy 21 and trisomy 18, but not for trisomy 13. Compared to singleton pregnancies, follow-up of twin and triplet pregnancies involves more frequent ultrasound examinations, which have an earlier onset and increased frequency, in case of fetuses with a common chorionic or amniotic sac, with the aim of early recognition of possible TTTS syndrome, TAPS sequence, and selective fetal growth restriction (sFGR). Chorionicity and amnionicity determine also the timing of delivery. While cesarean delivery is recommended in all triplet pregnancies, chorionicity, amnionicity and presentations of both twins at the onset of labor influence the choice of delivery route in twin pregnancies."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Πρωτόκολλα παρακολούθησης πολύδυμων κυήσεων"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσιμπουκέλης Χαράλαμπος","Tsimpoukelis Charalampos"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Εισαγωγή Η επίπτωση των πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, κυρίως λόγω της χρήσης μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και της αυξημένης ηλικίας τεκνοποίησης της μητέρας. Ενδεικτικά στις Η.Π.Α., το ποσοστό πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε δραματικά από το 1980, φθάνοντας την υψηλότερη τιμή το 2014, με μικρή μείωση έκτοτε, ανερχόμενο σε 33 ανά 1000 γεννήσεις το 2019. Από το 1980 έως το 2009, το ποσοστό δίδυμων κυήσεων ανέβηκε 76%, με μικρή αυξομείωση έως το 2019, οπότε ανερχόταν σε 32,1 ανά 1.000 γεννήσεις. Το ποσοστό τρίδυμων και υψηλότερης τάξης πολύδυμων κυήσεων αυξήθηκε περισσότερο από 400% από το 1980 έως το 1998. Το 2019 ανερχόταν σε 0,87 ανά 1.000 γεννήσεις, σημειώνοντας μείωση 55% από την κορύφωση του 1998, λόγω μεταφοράς λιγότερων εμβρύων κατά την εξωσωματική γονιμοποίηση και αύξησης σε τεχνικές μείωσης εμβρύων. Όσον αφορά τους μηχανισμούς δημιουργίας και τους προδιαθεσικούς παράγοντες των πολύδυμων κυήσεων, υπάρχουν διαφορές μεταξύ μονοζυγωτικών και διζυγωτικών διδύμων. Στα μονοζυγωτικά δίδυμα, ανάλογα με την περίοδο που θα συμβεί ο αυτόματος διαχωρισμός του αρχόμενου αναπτυσσόμενου εμβρύου, προκύπτουν διαφορετικοί συνδυασμοί αμνιονικότητας και χοριονικότητας. Η δημιουργία τους οφείλεται σε τυχαίους μη κληρονομικούς παράγοντες. Ο επιπολασμός τους είναι σχετικά σταθερός και δεν επηρεάζεται από ειδικούς για την ασθενή παράγοντες, εκτός από τις κυήσεις που προέρχονται από τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης, οι οποίες φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο διάσπασης του ζυγώτη. Αντίθετα, τα διζυγωτικά δίδυμα προκύπτουν από την ανεξάρτητη γονιμοποίηση δύο ωαρίων κατά τη διάρκεια ενός ωορρηκτικού κύκλου. Ο επιπολασμός τους διαφέρει μεταξύ των πληθυσμών. Προδιαθεσικοί παράγοντες για τις διζυγωτικές δίδυμες κυήσεις αποτελούν η μαύρη φυλή, η αυξημένη ηλικία, το αυξημένο βάρος και το ψηλό ανάστημα της μητέρας, η πολυτοκία, το οικογενειακό ιστορικό πολύδυμων κυήσεων, τα υψηλά επίπεδα θυλακιοτρόπου ορμόνης FSH, και η θεραπεία υπογονιμότητας με τις τεχνικές πολλαπλής ωορρηξίας σε συνδυασμό με την πολλαπλή εμβρυομεταφορά. Αποτελέσματα Στην παρούσα εργασία έγινε πρώτα ανάλυση τόσο της αρχικής προγεννητικής αξιολόγησης όσο και της προγεννητικής φροντίδας στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο για τις μονήρεις κυήσεις και μετέπειτα επισκόπηση των δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων. Ειδικότερα, όσον αφορά τις πολύδυμες κυήσεις, αρχικά παρουσιάστηκε ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η διάγνωση, ο καθορισμός της ηλικίας κύησης και της χοριονικότητας και αμνιονικότητας καθώς και η ταυτοποίηση των εμβρύων. Ακολούθως, επιχειρήθηκε η διάκριση των επιπλοκών των πολύδυμων κυήσεων σε μητρικές, συμπεριλαμβανομένων της προεκλαμψίας και του σακχαρώδη διαβήτη κύησης, περιγεννητικές και εμβρυϊκές. Στις τελευταίες έγινε περεταίρω διαχωρισμός σε επιπλοκές που χαρακτηρίζουν όλες τις πολύδυμες κυήσεις (πρόωρος τοκετός, ενδομήτρια καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης, ανωμαλίες διάπλασης εμβρύου), επιπλοκές που παρουσιάζονται αποκλειστικά στις μονοχοριακές πολύδυμες κυήσεις [σύνδρομο έμβρυο-εμβρυϊκής μετάγγισης (TTTS, Twin-Twin Transfusion Syndrome), αλληλουχία αναιμίας-πολυκυτταραιμίας διδύμων (TAPS, Twin Anemia-Polycythemia Sequence), ακολουθία ανεστραμμένης αρτηριακής ροής διδύμων (TRAP, Twin Reversed Arterial Perfusion) και εκλεκτική ενδομήτρια υπολειπόμενη ανάπτυξη του ενός διδύμου (sFGR, selective Fetal Growth Restriction)], και επιπλοκές που αφορούν μόνο τις μονοαμνιακές πολύδυμες κυήσεις (εμπλοκή των ομφάλιων λώρων, σιαμαία δίδυμα). Παράλληλα, έγινε αναφορά στη διαχείριση των ανωτέρω επιπλοκών. Στη συνέχεια, έγινε ειδική μνεία στον τρόπο αντιμετώπισης του ενδομήτριου θανάτου σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις, καθώς και στις περιπτώσεις μείωσης πολύδυμης κύησης και επιλεκτικού τερματισμού εμβρύου. Έπειτα, έγινε προσπάθεια της όσο το δυνατόν πληρέστερης καταγραφής και παρουσίασης της προγεννητικής φροντίδας σε δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις. Αναλυτικότερα, θίχτηκε αρχικώς το θέμα της εκπαίδευσης και προώθησης της υγείας της εγκύου. Ύστερα, μελετήθηκε ο πληθυσμιακός έλεγχος στις πολύδυμες κυήσεις για χρωμοσωμικές και δομικές ανωμαλίες εμβρύων, καθυστέρηση και ασυμφωνία ανάπτυξης εμβρύων, κίνδυνο πρόωρου τοκετού και ανωμαλίες πλακούντα. Κατόπιν, περιγράφηκαν οι αλγόριθμοι υπερηχογραφικής παρακολούθησης δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Τέλος, παρατέθηκαν θέματα που σχετίζονται με τη γέννηση διδύμων και τριδύμων, όπως ο σχεδιασμός του χρόνου και του τρόπου τοκετού. Ειδικότερα, όσον αφορά την υπερηχογραφική παρακολούθηση δίδυμων κυήσεων, οι γυναίκες με ανεπίπλεκτη διχοριακή δίδυμη κύηση θα πρέπει να κάνουν υπερηχογραφική εξέταση πρώτου τριμήνου, υπερηχογράφημα ανατομίας δεύτερου τριμήνου (συμπεριλαμβανομένης της μέτρησης μήκους τραχήλου) και σαρώσεις κάθε 4 με 6 εβδομάδες στη συνέχεια. Τα ανεπίπλεκτα μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα θα πρέπει να υποβάλλονται σε υπέρηχο πρώτου τριμήνου και στη συνέχεια να εξετάζονται υπερηχογραφικά κάθε 2 εβδομάδες μετά τις 16 εβδομάδες, προκειμένου να ανιχνευθεί έγκαιρα το σύνδρομο TTTS, η ακολουθία TAPS ή ο εκλεκτικός περιορισμός ανάπτυξης sFGR. Εκτός από υπερηχογράφημα ανατομίας στις 18 έως 22 εβδομάδες κύησης, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα καρδιάς εμβρύων στις ίδιες εβδομάδες για μονοχοριακά αλλά όχι για διχοριακά δίδυμα. Όσον αφορά τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να προτείνεται διαφορετική συχνότητα παρακολούθησης της ανάπτυξης των εμβρύων σε σύγκριση με αυτή των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων. Για την προγεννητική αξιολόγηση της καλής κατάστασης των εμβρύων, πραγματοποιείται εβδομαδιαίως έλεγχος NST και προσδιορισμός του όγκου αμνιακού υγρού ή βιοφυσικό προφίλ, ξεκινώντας από την 32η εβδομάδα σε διχοριακά δίδυμα και από την 28η εβδομάδα σε μονοχοριακά διαμνιακά δίδυμα. Τα μονοχοριακά μονοαμνιακά δίδυμα παρακολουθούνται στενότερα. Είναι κοινή πρακτική η νοσηλεία ασθενών με μονοαμνιακή δίδυμη κύηση στην αρχή του τρίτου τριμήνου (26 με 28 εβδομάδες), με σκοπό την εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Για ανεπίπλεκτες διχοριακές δίδυμες κυήσεις, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός από τις 37+0 έως τις 38+6 εβδομάδες κύησης. Ο τοκετός των μονοχοριακών διαμνιακών διδύμων συστήνεται στις 34+0 έως 37+6 εβδομάδες. Αντίθετα, για τις μονοχοριακές μονοαμνιακές κυήσεις, ο τοκετός προγραμματίζεται μεταξύ 32+0 και 34+0 εβδομάδων κύησης. Τόσο η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα όσο και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού σε δίδυμες κυήσεις. Αναφορικά με την υπερηχογραφική παρακολούθηση στις τρίδυμες κυήσεις, πραγματοποιείται υπερηχογράφημα στο πρώτο ή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου, για να εξακριβωθεί η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα. Ξεκινώντας από τις 20 εβδομάδες, η υπερηχογραφική εξέταση για τις τρίδυμες τριχοριακές τριαμνιακές κυήσεις πραγματοποιείται γενικά κάθε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες για την παρακολούθηση της ανάπτυξης των εμβρύων. Λόγω του κοινού χοριακού σάκου, για τα μονοχοριακά τριαμνιακά και διχοριακά τριαμνιακά τρίδυμα, ακολουθείται ένα πρωτόκολλο υπερήχων παρόμοιο με αυτό που χρησιμοποιείται συνήθως για την παρακολούθηση μονοχοριακών δίδυμων κυήσεων. Σε περίπτωση κοινού αμνιακού σάκου (μονοχοριακά μονοαμνιακά ή διχοριακά διαμνιακά τρίδυμα), οι ειδικοί προτείνουν την εισαγωγή αυτών των ασθενών στο νοσοκομείο στις 26 εβδομάδες κύησης, για να διευκολυνθεί η εντατική παρακολούθηση των εμβρυϊκών καρδιακών ρυθμών. Η υπερηχογραφική παρακολούθηση για αυτές τις καταστάσεις είναι η ίδια με αυτή για τρίδυμα με κοινό χοριακό σάκο. Ο χρόνος τοκετού των τριδύμων βασίζεται στον τύπο της αμνιονικότητας, ανεξάρτητα από την ωριμότητα των πνευμόνων. Τα μονοαμνιακά και διαμνιακά τρίδυμα γεννιούνται μεταξύ 32+0 και 32+6 εβδομάδων. Για μια ανεπίπλεκτη τριχοριακή τριαμνιακή ή διχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, προτείνεται προγραμματισμένος τοκετός στις 35 εβδομάδες κύησης. Όσον αφορά τη μονοχοριακή τριαμνιακή τρίδυμη κύηση, ο χρόνος τοκετού εξαρτάται από το μεμονωμένο κλινικό σενάριο και την ατομική αξιολόγηση του ιατρού. Σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις, συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή. Στόχοι-Μέθοδοι Στόχος της παρούσας εργασίας είναι να εξετάσει τα ζητήματα και τις επιπλοκές που σχετίζονται με τις δίδυμες και τρίδυμες κυήσεις και να παρουσιάσει μια βασισμένη σε στοιχεία προσέγγιση για τη διαχείριση και παρακολούθηση αυτών των κυήσεων αναλόγως της χοριονικότητας και της αμνιονικότητας. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση περιλαμβάνοντας μελέτες μέχρι τον Ιούνιο του 2022. Αναζητήθηκαν οι ακόλουθες ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων για τον προσδιορισμό των άρθρων για την συστηματική ανασκόπηση: MEDLINE, PubMed-NCBI, Cochrane Library, Cochrane Central Register of Controlled Trials, EMBASE και Scopus. Επιπρόσθετα, έγινε αναζήτηση για σχετικές με το θέμα της εργασίας κατευθυντήριες οδηγίες στα ακόλουθα: ACOG, NICE, ISUOG και ΕΜΓΕ. Συμπεράσματα-Συζήτηση Η προγεννητική φροντίδα ρουτίνας γυναικών με πολύδυμη κύηση διαφέρει από τη συνήθη προγεννητική φροντίδα στις μονήρεις κυήσεις σε διάφορες πτυχές, όπως είναι οι συστάσεις για την πρόσληψη βάρους και τη λήψη μικροθρεπτικών συστατικών, η καθολική προφυλακτική χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης για την πρόληψη της προεκλαμψίας στις πολύδυμες κυήσεις, η επιλογή κατάλληλης μεθόδου για τον πληθυσμιακό έλεγχο για χρωμοσωμικές ανωμαλίες, και η συχνότητα και ο στόχος της υπερηχογραφικής παρακολούθησης. Αν και η υπερηχογραφική μέτρηση του μήκους τραχήλου μήτρας είναι ένα κοινό τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την πρόβλεψη πρόωρου τοκετού σε μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, το μικρό μήκος τραχήλου δεν είναι ευαίσθητο τεστ σε τρίδυμα και δε συνιστάται η μέτρησή του. Σε αντίθεση με τις μονήρεις και δίδυμες κυήσεις, δεν αποδεικνύεται όφελος από την παρέμβαση για την πρόληψη του πρόωρου τοκετού σε γυναίκες με τρίδυμα και μικρό μήκος τραχήλου. Επίσης, οι τρίδυμες κυήσεις θα πρέπει να υποβληθούν σε εστιασμένο ανατομικό έλεγχο για ελαττώματα του νευρικού σωλήνα στο δεύτερο τρίμηνο, δεδομένου ότι ο έλεγχος με α-εμβρυϊκή πρωτεΐνη (AFP) δεν έχει επικυρωθεί σε τρίδυμα. Επιπρόσθετα, σε τρίδυμες κυήσεις, κανένας δείκτης ορού ή τεστ ελεύθερου εμβρυϊκού DNA (cffDNA) για ανευπλοειδία δεν έχει επικυρωθεί. Αντίθετα, η αυξημένη αυχενική διαφάνεια έχει επικυρωθεί ως τεστ πληθυσμιακού ελέγχου για την τρισωμία 21 και την τρισωμία 18, αλλά όχι για την τρισωμία 13. Σε σύγκριση με τις μονήρεις κυήσεις, η παρακολούθηση δίδυμων και τρίδυμων κυήσεων περιλαμβάνει συχνότερες υπερηχογραφικές εξετάσεις, οι οποίες έχουν πρωιμότερη έναρξη και αυξημένη συχνότητα, σε περίπτωση εμβρύων με κοινό χοριακό ή αμνιακό σάκο, με σκοπό την έγκαιρη αναγνώριση πιθανού συνδρόμου TTTS, αλληλουχίας TAPS, και εκλεκτικής ενδομήτριας υπολειπόμενης ανάπτυξης sFGR. Η χοριονικότητα και η αμνιονικότητα καθορίζουν επίσης το χρόνο πραγματοποίησης του τοκετού. Ενώ σε όλες τις τρίδυμες κυήσεις συστήνεται τοκετός με καισαρική τομή, η χοριονικότητα, η αμνιονικότητα και οι εμβρυϊκές προβολές κατά την έναρξη του τοκετού επηρεάζουν την επιλογή του τρόπου τοκετού στις δίδυμες κυήσεις.","Introduction The incidence of multiple pregnancies has increased over the past decades, mainly due to the use of assisted reproduction methods and increased maternal age at childbirth. Indicatively in the United States, the birth rate of multiple pregnancies has increased dramatically since 1980, reaching a peak in 2014, with a slight decrease since then, reaching 33 per 1000 births in 2019. From 1980 to 2009, the twin birth rate rose 76%, with little fluctuation until 2019, when it was 32.1 per 1,000 births. The triplet and higher-order multiple birth rate increased more than 400% from 1980 to 1998. In 2019, it stood at 0.87 per 1,000 births, a 55% decrease from the peak in 1998, due to fewer embryos being transferred during IVF and an increase in fetal reduction procedures. In terms of the mechanisms of generation and risk factors of multiple pregnancies, there are differences between monozygotic and dizygotic twins. In monozygotic twins, depending on the period when the spontaneous division of the incipient developing embryo occurs, different combinations of amnionicity and chorionicity arise. Their creation is due to random non-hereditary factors. Their prevalence is relatively stable and is not affected by patient-specific factors, except for pregnancies resulting from IVF techniques, which appear to increase the risk of zygote cleavage. In contrast, dizygotic twins result from the independent fertilization of two ova during one ovulatory cycle. Their prevalence varies between populations. Risk factors for dizygotic twin pregnancies include black race, advanced maternal age, increased maternal weight and height, multiparity, family history of multiple pregnancies, high levels of follicle-stimulating hormone (FSH), and infertility treatment with techniques of multiple ovulation in combination with multiple embryo transfer. Objectives-Methods The aim of this paper is to review the issues and complications associated with twin and triplet pregnancies and to present an evidence-based approach to the management and monitoring of these pregnancies according to chorionicity and amnionicity. A literature review was performed including studies up to June 2022. The following electronic databases were searched to identify articles for the systematic review: MEDLINE, PubMed-NCBI, Cochrane Library, Cochrane Central Register of Controlled Trials, EMBASE and Scopus. In addition, guidelines relevant to the topic of the work were searched in the following: ACOG, NICE, ISUOG, and EMEA. Results This paper first analyzed both the initial prenatal assessment and prenatal care in the second and third trimesters for singleton pregnancies and then reviewed twin and triplet pregnancies. In regard to multiple pregnancies, the way of diagnosis, determination of the gestational age and the chorionicity and amnionicity, and labeling of the embryos was initially presented. Subsequently, a distinction was made between maternal, including preeclampsia and gestational diabetes mellitus, perinatal, and fetal complications of multiple pregnancies. In the latter, a further division was made into complications that characterize all multiple pregnancies (preterm birth, growth restriction and discordance, congenital anomalies), complications that occur exclusively in monochorionic multiple pregnancies [twin-twin transfusion syndrome (TTTS), twin anemia polycythemia sequence (TAPS), twin reversed arterial perfusion (TRAP), and selective fetal growth restriction (sFGR)], and complications which concern only monoamniotic multiple pregnancies (intertwin cord entanglement, conjoined twins). At the same time, reference was made to the management of the above complications. Then, special mention was made of how to deal with single fetal demise in twin and triplet pregnancies, and of the cases of multifetal pregnancy reduction and selective termination. Consequently, an attempt was made to record and present prenatal care in twin and triplet pregnancies as completely as possible. In more detail, the issue of education and promotion of pregnant women's health was initially touched upon. Afterward screening of multiple pregnancies for fetal chromosomal and congenital anomalies, fetal growth restriction and discordance, preterm birth, and placental abnormalities was studied. Then, the ultrasound monitoring algorithms of twin and triplet pregnancies were described according to chorionicity and amnionicity. Finally, issues related to the birth of twins and triplets were listed, such as planning the timing and route of delivery. In terms of ultrasound monitoring of twin pregnancies, women with an uncomplicated dichorionic twin pregnancy should have a first-trimester ultrasound examination, a second-trimester anomaly scan (including measurement of cervical length) and scans every 4 to 6 weeks thereafter. Uncomplicated monochorionic diamniotic twins should have a first-trimester ultrasound scan and then every 2 weeks after 16 weeks for early detection of TTTS, TAPS or sFGR. In addition to anatomy scan at 18 to 22 weeks of gestation, fetal echocardiography is performed at the same weeks for monochorionic but not dichorionic twins. Regarding monochorionic monoamniotic twins, there is insufficient evidence to suggest a different frequency of fetal growth monitoring compared to monochorionic diamniotic twins. For antenatal fetal surveillance, NST and amniotic fluid volume determination or biophysical profile are performed weekly starting at 32 weeks in dichorionic twins and at 28 weeks in monochorionic diamniotic twins. Monochorionic monoamniotic twins are monitored more closely. It is common practice to hospitalize patients with monoamniotic twin pregnancies at the beginning of the third trimester (26 to 28 weeks) in order to intensively monitor fetal heart rates. For uncomplicated dichorionic twin pregnancies, planned delivery is recommended from 37+0 to 38+6 weeks of gestation. Delivery of monochorionic twins is recommended at 34+0 to 37+6 weeks. In contrast, for monochorionic monoamniotic pregnancies, delivery is planned between 32+0 and 34+0 weeks of gestation. Both chorionicity and amnionicity and fetal presentations at the onset of labor influence the choice of route of delivery in twin pregnancies. Regarding ultrasound monitoring in triplet pregnancies, an ultrasound scan is performed in the first or early second trimester to ascertain chorionicity and amnionicity. Starting at 20 weeks, the ultrasound examination for triplet trichorionic triamniotic pregnancies is generally performed every three to four weeks to monitor the development of the fetuses. Because of the common chorionic sac, for monochorionic triamniotic and dichorionic triamniotic triplets, an ultrasound protocol similar to that commonly used to monitor monochorionic twin pregnancies is followed. In case of shared amniotic sac (monochorionic monoamniotic or dichorionic diamniotic triplets), experts recommend admitting these patients to the hospital at 26 weeks of gestation, to facilitate intensive monitoring of fetal heart rates. Ultrasound follow-up for these conditions is the same as for triplets with a common chorionic sac. The timing of delivery of triplets is based on the type of amnionicity, regardless of lung maturity. Monoamniotic and diamniotic triplets are born between 32+0 and 32+6 weeks. For an uncomplicated trichorionic triamniotic or dichorionic triamniotic triplet pregnancy, planned delivery at 35 weeks of gestation is recommended. Regarding the monochorionic triamniotic triplet pregnancy, the time of delivery depends on the individual clinical scenario and the individual assessment of the physician. In all triplet pregnancies, cesarean delivery is recommended. Conclusions-Discussion Routine prenatal care of women with multiple pregnancies differs from routine prenatal care in singleton pregnancies in various aspects, such as recommendations for weight gain and micronutrient intake, routine prophylactic administration of low-dose aspirin for the prevention of preeclampsia in multiple pregnancies, choice of appropriate method for screening for chromosomal abnormalities, and frequency and goal of ultrasound monitoring. Although ultrasound measurement of cervical length is a common screening test to predict preterm delivery in singleton and twin pregnancies, short cervical length is not a sensitive test in triplets and its measurement is not recommended. In contrast to singleton and twin pregnancies, there is no evidence of benefit from intervention to prevent preterm birth in women with triplets and short cervical length. Also, women with triplet pregnancies should undergo focused anatomic survey to screen for neural tube defects in the second trimester, since alpha-fetoprotein (AFP) screening has not been validated in triplets. Additionally, in triplet pregnancies, no serum marker or cell free fetal DNA (cffDNA) test for aneuploidy has been validated. Conversely, increased nuchal translucency has been validated as a screening test for trisomy 21 and trisomy 18, but not for trisomy 13. Compared to singleton pregnancies, follow-up of twin and triplet pregnancies involves more frequent ultrasound examinations, which have an earlier onset and increased frequency, in case of fetuses with a common chorionic or amniotic sac, with the aim of early recognition of possible TTTS syndrome, TAPS sequence, and selective fetal growth restriction (sFGR). Chorionicity and amnionicity determine also the timing of delivery. While cesarean delivery is recommended in all triplet pregnancies, chorionicity, amnionicity and presentations of both twins at the onset of labor influence the choice of delivery route in twin pregnancies."],"dc:identifier":["uoadl:3242339","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3242339"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Πρωτόκολλα παρακολούθησης πολύδυμων κυήσεων"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:20:01Z"}