{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3246125"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3246125","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Διαλειτουργικότητα και ασφάλεια δεδομένων στα πληροφοριακά συστήματα υγείας","abstract":"Εισαγωγή: Τα πληροφοριακά συστήματα υγείας (ΠΣΥ) είναι συστήματα που έχουν σχεδιαστεί για τη διαχείριση των δεδομένων υγειονομικής περίθαλψης. Η διαχείριση αυτή αφορά στη συλλογή, αποθήκευση και μεταφορά δεδομένων για τα ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία των ασθενών, αλλά και δεδομένων από συστήματα υποστήριξης των αποφάσεων των εκάστοτε πολιτικών που ακολουθούνται στο πλαίσιο της υγειονομικής περίθαλψης. Στα ΠΣΥ περιλαμβάνονται επίσης και εκείνα που διαχειρίζονται δεδομένα τα οποία σχετίζονται με τις δραστηριότητες των Παρόχων Υπηρεσιών Υγείας (ΠΥΥ), καθώς και των οργανισμών υγείας και της λειτουργικής διαχείρισής τους. Η σωστή διαχείριση και αξιοποίηση όλων αυτών των δεδομένων μπορεί να ενισχύσει τη βελτίωση των τρόπων παροχής υγειονομικής φροντίδας και κατ’ επέκταση θεραπείας, των ασθενών, την έρευνα πάνω σε νέους τρόπους αντιμετώπισης ασθενειών αλλά και να επηρεάσει τη χάραξη πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων. Για όλους αυτούς τους λόγους, η κοινότητα υγειονομικής περίθαλψης έχει αναγνωρίσει ότι τα ΠΣΥ έχουν τη δυναμική που απαιτείται για τη βελτίωση της κλινικής υγειονομικής περίθαλψης, με παράλληλη μείωση του συνολικού κόστους. Καθώς όμως, η διαχείριση των ΠΣΥ περιλαμβάνει πρόσβαση, επεξεργασία ή αποθήκευση μεγάλου όγκου ευαίσθητων δεδομένων, η ασφάλεια των δεδομένων αυτών αποτελεί πρωταρχικό μέλημα. Τα τελευταία χρόνια, η επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες και η εισαγωγή της έννοιας της κινητικότητας στα πληροφοριακά συστήματα υγείας έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων εφαρμογών και νέων παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, όπως η ηλεκτρονική υγεία – eHealth, η κινητή υγεία - mHealth, η τηλεματική και η εφαρμογή της στην παροχή ιατρικών υπηρεσιών, όπως η τηλεϊατρική και οι διαδικτυακές υπηρεσίες παροχής απομακρυσμένων γνωματεύσεων. Μια τέτοια τεχνολογική εξέλιξη και η υιοθέτησή της από τα ΠΣΥ απαιτεί την ανάγκη κοινής χρήσης των ευαίσθητων δεδομένων και επομένως την ύπαρξη διαλειτουργικότητας μεταξύ των ετερογενών υποδομών, εφαρμογών και τεχνολογιών επικοινωνιών - πληροφορικής, που υποστηρίζουν τα συστήματα αυτά. Μελέτες και έρευνες έχουν αποδείξει ότι η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα σύγχρονα ΠΣΥ, είναι η ανάγκη διαλειτουργικότητας μεταξύ των διαφόρων υποδομών ώστε να επιτευχθεί απρόσκοπτη μεταφορά των ευαίσθητων πληροφοριών υγείας, χωρίς να υπάρχουν προβλήματα ασφάλειας και προστασίας του απορρήτου τους. Ο συνδυασμός, διαλειτουργικότητας στα ΠΣΥ και ενίσχυσης της ασφάλειας των ευαίσθητων δεδομένων που διαχειρίζονται, θα αυξήσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη όλων των ενδιαφερομένων μερών προς τα εν λόγω συστήματα. Σκοπός: Η παρουσίαση των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας των δεδομένων στα ΠΣΥ, σε συνδυασμό με την παρουσίαση εφαρμογών και πλαισίων σε ερευνητικό επίπεδο, για την αντιμετώπισή τους. Επιπρόσθετα, η παρουσίαση των τρόπων επίλυσης των ζητημάτων και των τρόπων μετριασμού των ανησυχιών που αναφέρονται σχετικά με το ζητήματα του θέματος, έχουν σαν στόχο να γίνει αντιληπτή η πρόοδος στις έρευνες και η ανάπτυξη της τεχνολογίας, για τα μείζονα θέματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων υγείας, καθώς και ο δρόμος που απομένει για τον περιορισμό και την εξάλειψή τους. Μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκαν οι μηχανές αναζήτησης Google scholar, Pubmed και Scopus, ενώ οι βάσεις δεδομένων και οι ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες στις οποίες έγινε αναζήτηση ήταν οι: Pubmed Medline, Ovid Medline, Taylor & Francis, Science Direct, Springer Link, Elsevier, Annual Reviews, Scopus Preview, καθώς και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) και ο Κάλλιπος. Κριτήρια ένταξης πληρούσαν οι πρωτογενείς μελέτες, στην αγγλική γλώσσα, με ελεύθερη πρόσβαση κειμένου και με θεματολογική εστίαση στα προβλήματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων των ΠΣΥ και στους τρόπους και τις προσπάθειες επίλυσής τους. Επίσης, τα χρονολογικά κριτήρια αποκλεισμού, περιόρισαν την αναζήτηση μελετών στα έτη 2010 έως 2022, με βασικό λόγο το γεγονός ότι το 2010, κατά προσέγγιση, ξεκίνησαν ουσιαστικότερες και αποτελεσματικότερες προσπάθειες ανάδειξης και επίλυσης των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Ως προς την τεκμηρίωση των τεχνολογικών τρόπων επίλυσης, τα χρονικά όρια που τέθηκαν, αφορούσαν την αναζήτηση των πιο σύγχρονων μεθόδων τεχνολογίας, δηλαδή από το 2015 και μετά και οι μελέτες προέκυψαν κυρίως από τις βιβλιογραφικές αναφορές των ήδη επιλεχθέντων ερευνών. Αποτελέσματα: Κατά τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αναδείχθηκαν οι ανησυχίες των χρηστών και τα ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια ανταλλαγής των δεδομένων υγείας και τη διαλειτουργικότητα στα ΠΣΥ. Το μεγαλύτερο μέρος των μελετών που χρησιμοποιήθηκαν, ανέδειξαν προβλήματα σε όλα τα επίπεδα διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ. Ξεκινώντας από το οργανωτικό επίπεδο, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχουν ικανά θεσμικά πλαίσια, σε εθνικό και ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο, που να παρέχουν σημαντικά κίνητρα για την επίτευξη ολοκληρωμένων ΠΣΥ, τα οποία να δεσμεύουν τους εμπλεκόμενους χρήστες στην επίτευξη κοινού στόχου. Επισημάνθηκαν, επίσης, ζητήματα και ανησυχίες διαλειτουργικότητας στο δομικό, συντακτικό, αλλά και σημασιολογικό επίπεδο. Μεταξύ των θεμάτων που αναδείχθηκαν ήταν, η έλλειψη βούλησης αποδέσμευσης των δεδομένων ασθενών από τους οργανισμούς υγείας, θεωρώντας τα κτήμα τους και με το πρόσχημα της προστασίας της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους. Επίσης, η πληθώρα προτύπων τυποποίησης, ιδιοκτησιακού χαρακτήρα, που δεσμεύει τους οργανισμούς στην αποκλειστική χρήση αυτών, δημιουργεί προβλήματα επικοινωνίας και κοινής χρήσης των δεδομένων. Η απροθυμία των προμηθευτών να συμμορφωθούν με τη χρήση των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων επικοινωνίας και ανταλλαγής μηνυμάτων (όπως HL7, DICOM, κτλ), κοινής δομής των δεδομένων (όπως XML κτλ) ή κοινών ιατρικών ορολογιών, (όπως ICD 10, SNOMED κτλ), θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο κατοχυρώνουν και δεσμεύουν την παρουσία τους σε έναν υγειονομικό οργανισμό, παρεμποδίζει την ορθή ανταλλαγή μηνυμάτων, ενώ για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ, συχνά χρεώνουν με υπέρογκα ποσά τους οργανισμούς υγείας. Το μείζον θέμα, όμως που αναδείχθηκε ως εμπόδιο στην πλήρη ανάπτυξη της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ΠΣΥ, αποτέλεσαν οι ανησυχίες των χρηστών για την ασφάλεια ανταλλαγής και διατήρησης του απορρήτου των δεδομένων υγείας, η οποία διακυβεύεται όσο αυξάνεται η διαθεσιμότητά τους. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στην τεχνολογία του blockchain, cloud computing, big data, μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης, όπως επίσης, τεχνικών κρυπτογράφησης, υδατοσήμανσης, στεγανογραφίας, ανωνυμοποίησης, για τη διασφάλιση της ανταλλαγής των ευαίσθητων δεδομένων υγείας, παραμένουν τα ζητήματα ανησυχιών διατήρησης της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους, για λόγους που άπτονται κοινωνικών, πολιτιστικών και οικονομικών θεμάτων κυρίως και χρήζουν αντιμετώπισης από υψηλότερο επίπεδο, θεσμικό και κυβερνητικό. Συμπεράσματα: Η έρευνα της βιβλιογραφίας, οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα, ώστε να περιοριστούν τα ζητήματα διαλειτουργικότητας και οι ανησυχίες ως προς την ασφάλεια διακίνησης των δεδομένων υγείας, με τη βοήθεια πάντα της εξέλιξης της τεχνολογίας. Ωστόσο παραμένει ακόμη άλυτο το πρόβλημα της επίτευξης ολοκλήρωσης των πληροφοριακών συστημάτων των οργανισμών υγείας και κρίνεται αναγκαία η λήψη περισσότερων πρωτοβουλιών σε επίπεδο οργανισμών, περιφερειών, κρατών και κυβερνήσεων, αλλά και ευρωπαϊκής ένωσης και παγκόσμια, προκειμένου να παρασχεθούν τα κατάλληλα κίνητρα και θεσμικά πλαίσια, που θα διασφαλίζουν, τόσο την τυποποίηση και πλήρη διακίνηση των δεδομένων υγείας μεταξύ εμπλεκομένων, όσο και την ασφάλεια του απορρήτου τους. Λέξεις – Κλειδιά: Ανταλλαγή δεδομένων, ασφάλεια, διαλειτουργικότητα, πληροφοριακά συστήματα υγείας, πληροφοριακά συστήματα νοσοκομείου, τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας, πρωτοκόλλα πληροφορικής υγείας, HL7 και blockchain.","abstract_html":"Εισαγωγή: Τα πληροφοριακά συστήματα υγείας (ΠΣΥ) είναι συστήματα που έχουν σχεδιαστεί για τη διαχείριση των δεδομένων υγειονομικής περίθαλψης. Η διαχείριση αυτή αφορά στη συλλογή, αποθήκευση και μεταφορά δεδομένων για τα ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία των ασθενών, αλλά και δεδομένων από συστήματα υποστήριξης των αποφάσεων των εκάστοτε πολιτικών που ακολουθούνται στο πλαίσιο της υγειονομικής περίθαλψης. Στα ΠΣΥ περιλαμβάνονται επίσης και εκείνα που διαχειρίζονται δεδομένα τα οποία σχετίζονται με τις δραστηριότητες των Παρόχων Υπηρεσιών Υγείας (ΠΥΥ), καθώς και των οργανισμών υγείας και της λειτουργικής διαχείρισής τους. Η σωστή διαχείριση και αξιοποίηση όλων αυτών των δεδομένων μπορεί να ενισχύσει τη βελτίωση των τρόπων παροχής υγειονομικής φροντίδας και κατ’ επέκταση θεραπείας, των ασθενών, την έρευνα πάνω σε νέους τρόπους αντιμετώπισης ασθενειών αλλά και να επηρεάσει τη χάραξη πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων. Για όλους αυτούς τους λόγους, η κοινότητα υγειονομικής περίθαλψης έχει αναγνωρίσει ότι τα ΠΣΥ έχουν τη δυναμική που απαιτείται για τη βελτίωση της κλινικής υγειονομικής περίθαλψης, με παράλληλη μείωση του συνολικού κόστους. Καθώς όμως, η διαχείριση των ΠΣΥ περιλαμβάνει πρόσβαση, επεξεργασία ή αποθήκευση μεγάλου όγκου ευαίσθητων δεδομένων, η ασφάλεια των δεδομένων αυτών αποτελεί πρωταρχικό μέλημα. Τα τελευταία χρόνια, η επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες και η εισαγωγή της έννοιας της κινητικότητας στα πληροφοριακά συστήματα υγείας έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων εφαρμογών και νέων παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, όπως η ηλεκτρονική υγεία – eHealth, η κινητή υγεία - mHealth, η τηλεματική και η εφαρμογή της στην παροχή ιατρικών υπηρεσιών, όπως η τηλεϊατρική και οι διαδικτυακές υπηρεσίες παροχής απομακρυσμένων γνωματεύσεων. Μια τέτοια τεχνολογική εξέλιξη και η υιοθέτησή της από τα ΠΣΥ απαιτεί την ανάγκη κοινής χρήσης των ευαίσθητων δεδομένων και επομένως την ύπαρξη διαλειτουργικότητας μεταξύ των ετερογενών υποδομών, εφαρμογών και τεχνολογιών επικοινωνιών - πληροφορικής, που υποστηρίζουν τα συστήματα αυτά. Μελέτες και έρευνες έχουν αποδείξει ότι η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα σύγχρονα ΠΣΥ, είναι η ανάγκη διαλειτουργικότητας μεταξύ των διαφόρων υποδομών ώστε να επιτευχθεί απρόσκοπτη μεταφορά των ευαίσθητων πληροφοριών υγείας, χωρίς να υπάρχουν προβλήματα ασφάλειας και προστασίας του απορρήτου τους. Ο συνδυασμός, διαλειτουργικότητας στα ΠΣΥ και ενίσχυσης της ασφάλειας των ευαίσθητων δεδομένων που διαχειρίζονται, θα αυξήσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη όλων των ενδιαφερομένων μερών προς τα εν λόγω συστήματα. Σκοπός: Η παρουσίαση των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας των δεδομένων στα ΠΣΥ, σε συνδυασμό με την παρουσίαση εφαρμογών και πλαισίων σε ερευνητικό επίπεδο, για την αντιμετώπισή τους. Επιπρόσθετα, η παρουσίαση των τρόπων επίλυσης των ζητημάτων και των τρόπων μετριασμού των ανησυχιών που αναφέρονται σχετικά με το ζητήματα του θέματος, έχουν σαν στόχο να γίνει αντιληπτή η πρόοδος στις έρευνες και η ανάπτυξη της τεχνολογίας, για τα μείζονα θέματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων υγείας, καθώς και ο δρόμος που απομένει για τον περιορισμό και την εξάλειψή τους. Μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκαν οι μηχανές αναζήτησης Google scholar, Pubmed και Scopus, ενώ οι βάσεις δεδομένων και οι ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες στις οποίες έγινε αναζήτηση ήταν οι: Pubmed Medline, Ovid Medline, Taylor &amp; Francis, Science Direct, Springer Link, Elsevier, Annual Reviews, Scopus Preview, καθώς και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) και ο Κάλλιπος. Κριτήρια ένταξης πληρούσαν οι πρωτογενείς μελέτες, στην αγγλική γλώσσα, με ελεύθερη πρόσβαση κειμένου και με θεματολογική εστίαση στα προβλήματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων των ΠΣΥ και στους τρόπους και τις προσπάθειες επίλυσής τους. Επίσης, τα χρονολογικά κριτήρια αποκλεισμού, περιόρισαν την αναζήτηση μελετών στα έτη 2010 έως 2022, με βασικό λόγο το γεγονός ότι το 2010, κατά προσέγγιση, ξεκίνησαν ουσιαστικότερες και αποτελεσματικότερες προσπάθειες ανάδειξης και επίλυσης των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Ως προς την τεκμηρίωση των τεχνολογικών τρόπων επίλυσης, τα χρονικά όρια που τέθηκαν, αφορούσαν την αναζήτηση των πιο σύγχρονων μεθόδων τεχνολογίας, δηλαδή από το 2015 και μετά και οι μελέτες προέκυψαν κυρίως από τις βιβλιογραφικές αναφορές των ήδη επιλεχθέντων ερευνών. Αποτελέσματα: Κατά τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αναδείχθηκαν οι ανησυχίες των χρηστών και τα ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια ανταλλαγής των δεδομένων υγείας και τη διαλειτουργικότητα στα ΠΣΥ. Το μεγαλύτερο μέρος των μελετών που χρησιμοποιήθηκαν, ανέδειξαν προβλήματα σε όλα τα επίπεδα διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ. Ξεκινώντας από το οργανωτικό επίπεδο, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχουν ικανά θεσμικά πλαίσια, σε εθνικό και ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο, που να παρέχουν σημαντικά κίνητρα για την επίτευξη ολοκληρωμένων ΠΣΥ, τα οποία να δεσμεύουν τους εμπλεκόμενους χρήστες στην επίτευξη κοινού στόχου. Επισημάνθηκαν, επίσης, ζητήματα και ανησυχίες διαλειτουργικότητας στο δομικό, συντακτικό, αλλά και σημασιολογικό επίπεδο. Μεταξύ των θεμάτων που αναδείχθηκαν ήταν, η έλλειψη βούλησης αποδέσμευσης των δεδομένων ασθενών από τους οργανισμούς υγείας, θεωρώντας τα κτήμα τους και με το πρόσχημα της προστασίας της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους. Επίσης, η πληθώρα προτύπων τυποποίησης, ιδιοκτησιακού χαρακτήρα, που δεσμεύει τους οργανισμούς στην αποκλειστική χρήση αυτών, δημιουργεί προβλήματα επικοινωνίας και κοινής χρήσης των δεδομένων. Η απροθυμία των προμηθευτών να συμμορφωθούν με τη χρήση των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων επικοινωνίας και ανταλλαγής μηνυμάτων (όπως HL7, DICOM, κτλ), κοινής δομής των δεδομένων (όπως XML κτλ) ή κοινών ιατρικών ορολογιών, (όπως ICD 10, SNOMED κτλ), θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο κατοχυρώνουν και δεσμεύουν την παρουσία τους σε έναν υγειονομικό οργανισμό, παρεμποδίζει την ορθή ανταλλαγή μηνυμάτων, ενώ για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ, συχνά χρεώνουν με υπέρογκα ποσά τους οργανισμούς υγείας. Το μείζον θέμα, όμως που αναδείχθηκε ως εμπόδιο στην πλήρη ανάπτυξη της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ΠΣΥ, αποτέλεσαν οι ανησυχίες των χρηστών για την ασφάλεια ανταλλαγής και διατήρησης του απορρήτου των δεδομένων υγείας, η οποία διακυβεύεται όσο αυξάνεται η διαθεσιμότητά τους. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στην τεχνολογία του blockchain, cloud computing, big data, μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης, όπως επίσης, τεχνικών κρυπτογράφησης, υδατοσήμανσης, στεγανογραφίας, ανωνυμοποίησης, για τη διασφάλιση της ανταλλαγής των ευαίσθητων δεδομένων υγείας, παραμένουν τα ζητήματα ανησυχιών διατήρησης της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους, για λόγους που άπτονται κοινωνικών, πολιτιστικών και οικονομικών θεμάτων κυρίως και χρήζουν αντιμετώπισης από υψηλότερο επίπεδο, θεσμικό και κυβερνητικό. Συμπεράσματα: Η έρευνα της βιβλιογραφίας, οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα, ώστε να περιοριστούν τα ζητήματα διαλειτουργικότητας και οι ανησυχίες ως προς την ασφάλεια διακίνησης των δεδομένων υγείας, με τη βοήθεια πάντα της εξέλιξης της τεχνολογίας. Ωστόσο παραμένει ακόμη άλυτο το πρόβλημα της επίτευξης ολοκλήρωσης των πληροφοριακών συστημάτων των οργανισμών υγείας και κρίνεται αναγκαία η λήψη περισσότερων πρωτοβουλιών σε επίπεδο οργανισμών, περιφερειών, κρατών και κυβερνήσεων, αλλά και ευρωπαϊκής ένωσης και παγκόσμια, προκειμένου να παρασχεθούν τα κατάλληλα κίνητρα και θεσμικά πλαίσια, που θα διασφαλίζουν, τόσο την τυποποίηση και πλήρη διακίνηση των δεδομένων υγείας μεταξύ εμπλεκομένων, όσο και την ασφάλεια του απορρήτου τους. Λέξεις – Κλειδιά: Ανταλλαγή δεδομένων, ασφάλεια, διαλειτουργικότητα, πληροφοριακά συστήματα υγείας, πληροφοριακά συστήματα νοσοκομείου, τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας, πρωτοκόλλα πληροφορικής υγείας, HL7 και blockchain.","abstract_has_math":false,"creators":["Παρδάλη Σοφία","Pardali Sofia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2022,"date_issued":"2022","date_published":"2022","updated_at":"2026-11-19T06:20:13Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3246125"],"render_values":[{"text":"uoadl:3246125","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3246125","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3246125","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3246125","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παρδάλη Σοφία","Pardali Sofia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2022"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3246125","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3246125"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Τα πληροφοριακά συστήματα υγείας (ΠΣΥ) είναι συστήματα που έχουν σχεδιαστεί για τη διαχείριση των δεδομένων υγειονομικής περίθαλψης. Η διαχείριση αυτή αφορά στη συλλογή, αποθήκευση και μεταφορά δεδομένων για τα ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία των ασθενών, αλλά και δεδομένων από συστήματα υποστήριξης των αποφάσεων των εκάστοτε πολιτικών που ακολουθούνται στο πλαίσιο της υγειονομικής περίθαλψης. Στα ΠΣΥ περιλαμβάνονται επίσης και εκείνα που διαχειρίζονται δεδομένα τα οποία σχετίζονται με τις δραστηριότητες των Παρόχων Υπηρεσιών Υγείας (ΠΥΥ), καθώς και των οργανισμών υγείας και της λειτουργικής διαχείρισής τους. Η σωστή διαχείριση και αξιοποίηση όλων αυτών των δεδομένων μπορεί να ενισχύσει τη βελτίωση των τρόπων παροχής υγειονομικής φροντίδας και κατ’ επέκταση θεραπείας, των ασθενών, την έρευνα πάνω σε νέους τρόπους αντιμετώπισης ασθενειών αλλά και να επηρεάσει τη χάραξη πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων. Για όλους αυτούς τους λόγους, η κοινότητα υγειονομικής περίθαλψης έχει αναγνωρίσει ότι τα ΠΣΥ έχουν τη δυναμική που απαιτείται για τη βελτίωση της κλινικής υγειονομικής περίθαλψης, με παράλληλη μείωση του συνολικού κόστους. Καθώς όμως, η διαχείριση των ΠΣΥ περιλαμβάνει πρόσβαση, επεξεργασία ή αποθήκευση μεγάλου όγκου ευαίσθητων δεδομένων, η ασφάλεια των δεδομένων αυτών αποτελεί πρωταρχικό μέλημα. Τα τελευταία χρόνια, η επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες και η εισαγωγή της έννοιας της κινητικότητας στα πληροφοριακά συστήματα υγείας έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων εφαρμογών και νέων παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, όπως η ηλεκτρονική υγεία – eHealth, η κινητή υγεία - mHealth, η τηλεματική και η εφαρμογή της στην παροχή ιατρικών υπηρεσιών, όπως η τηλεϊατρική και οι διαδικτυακές υπηρεσίες παροχής απομακρυσμένων γνωματεύσεων. Μια τέτοια τεχνολογική εξέλιξη και η υιοθέτησή της από τα ΠΣΥ απαιτεί την ανάγκη κοινής χρήσης των ευαίσθητων δεδομένων και επομένως την ύπαρξη διαλειτουργικότητας μεταξύ των ετερογενών υποδομών, εφαρμογών και τεχνολογιών επικοινωνιών - πληροφορικής, που υποστηρίζουν τα συστήματα αυτά. Μελέτες και έρευνες έχουν αποδείξει ότι η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα σύγχρονα ΠΣΥ, είναι η ανάγκη διαλειτουργικότητας μεταξύ των διαφόρων υποδομών ώστε να επιτευχθεί απρόσκοπτη μεταφορά των ευαίσθητων πληροφοριών υγείας, χωρίς να υπάρχουν προβλήματα ασφάλειας και προστασίας του απορρήτου τους. Ο συνδυασμός, διαλειτουργικότητας στα ΠΣΥ και ενίσχυσης της ασφάλειας των ευαίσθητων δεδομένων που διαχειρίζονται, θα αυξήσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη όλων των ενδιαφερομένων μερών προς τα εν λόγω συστήματα. Σκοπός: Η παρουσίαση των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας των δεδομένων στα ΠΣΥ, σε συνδυασμό με την παρουσίαση εφαρμογών και πλαισίων σε ερευνητικό επίπεδο, για την αντιμετώπισή τους. Επιπρόσθετα, η παρουσίαση των τρόπων επίλυσης των ζητημάτων και των τρόπων μετριασμού των ανησυχιών που αναφέρονται σχετικά με το ζητήματα του θέματος, έχουν σαν στόχο να γίνει αντιληπτή η πρόοδος στις έρευνες και η ανάπτυξη της τεχνολογίας, για τα μείζονα θέματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων υγείας, καθώς και ο δρόμος που απομένει για τον περιορισμό και την εξάλειψή τους. Μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκαν οι μηχανές αναζήτησης Google scholar, Pubmed και Scopus, ενώ οι βάσεις δεδομένων και οι ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες στις οποίες έγινε αναζήτηση ήταν οι: Pubmed Medline, Ovid Medline, Taylor & Francis, Science Direct, Springer Link, Elsevier, Annual Reviews, Scopus Preview, καθώς και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) και ο Κάλλιπος. Κριτήρια ένταξης πληρούσαν οι πρωτογενείς μελέτες, στην αγγλική γλώσσα, με ελεύθερη πρόσβαση κειμένου και με θεματολογική εστίαση στα προβλήματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων των ΠΣΥ και στους τρόπους και τις προσπάθειες επίλυσής τους. Επίσης, τα χρονολογικά κριτήρια αποκλεισμού, περιόρισαν την αναζήτηση μελετών στα έτη 2010 έως 2022, με βασικό λόγο το γεγονός ότι το 2010, κατά προσέγγιση, ξεκίνησαν ουσιαστικότερες και αποτελεσματικότερες προσπάθειες ανάδειξης και επίλυσης των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Ως προς την τεκμηρίωση των τεχνολογικών τρόπων επίλυσης, τα χρονικά όρια που τέθηκαν, αφορούσαν την αναζήτηση των πιο σύγχρονων μεθόδων τεχνολογίας, δηλαδή από το 2015 και μετά και οι μελέτες προέκυψαν κυρίως από τις βιβλιογραφικές αναφορές των ήδη επιλεχθέντων ερευνών. Αποτελέσματα: Κατά τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αναδείχθηκαν οι ανησυχίες των χρηστών και τα ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια ανταλλαγής των δεδομένων υγείας και τη διαλειτουργικότητα στα ΠΣΥ. Το μεγαλύτερο μέρος των μελετών που χρησιμοποιήθηκαν, ανέδειξαν προβλήματα σε όλα τα επίπεδα διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ. Ξεκινώντας από το οργανωτικό επίπεδο, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχουν ικανά θεσμικά πλαίσια, σε εθνικό και ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο, που να παρέχουν σημαντικά κίνητρα για την επίτευξη ολοκληρωμένων ΠΣΥ, τα οποία να δεσμεύουν τους εμπλεκόμενους χρήστες στην επίτευξη κοινού στόχου. Επισημάνθηκαν, επίσης, ζητήματα και ανησυχίες διαλειτουργικότητας στο δομικό, συντακτικό, αλλά και σημασιολογικό επίπεδο. Μεταξύ των θεμάτων που αναδείχθηκαν ήταν, η έλλειψη βούλησης αποδέσμευσης των δεδομένων ασθενών από τους οργανισμούς υγείας, θεωρώντας τα κτήμα τους και με το πρόσχημα της προστασίας της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους. Επίσης, η πληθώρα προτύπων τυποποίησης, ιδιοκτησιακού χαρακτήρα, που δεσμεύει τους οργανισμούς στην αποκλειστική χρήση αυτών, δημιουργεί προβλήματα επικοινωνίας και κοινής χρήσης των δεδομένων. Η απροθυμία των προμηθευτών να συμμορφωθούν με τη χρήση των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων επικοινωνίας και ανταλλαγής μηνυμάτων (όπως HL7, DICOM, κτλ), κοινής δομής των δεδομένων (όπως XML κτλ) ή κοινών ιατρικών ορολογιών, (όπως ICD 10, SNOMED κτλ), θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο κατοχυρώνουν και δεσμεύουν την παρουσία τους σε έναν υγειονομικό οργανισμό, παρεμποδίζει την ορθή ανταλλαγή μηνυμάτων, ενώ για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ, συχνά χρεώνουν με υπέρογκα ποσά τους οργανισμούς υγείας. Το μείζον θέμα, όμως που αναδείχθηκε ως εμπόδιο στην πλήρη ανάπτυξη της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ΠΣΥ, αποτέλεσαν οι ανησυχίες των χρηστών για την ασφάλεια ανταλλαγής και διατήρησης του απορρήτου των δεδομένων υγείας, η οποία διακυβεύεται όσο αυξάνεται η διαθεσιμότητά τους. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στην τεχνολογία του blockchain, cloud computing, big data, μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης, όπως επίσης, τεχνικών κρυπτογράφησης, υδατοσήμανσης, στεγανογραφίας, ανωνυμοποίησης, για τη διασφάλιση της ανταλλαγής των ευαίσθητων δεδομένων υγείας, παραμένουν τα ζητήματα ανησυχιών διατήρησης της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους, για λόγους που άπτονται κοινωνικών, πολιτιστικών και οικονομικών θεμάτων κυρίως και χρήζουν αντιμετώπισης από υψηλότερο επίπεδο, θεσμικό και κυβερνητικό. Συμπεράσματα: Η έρευνα της βιβλιογραφίας, οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα, ώστε να περιοριστούν τα ζητήματα διαλειτουργικότητας και οι ανησυχίες ως προς την ασφάλεια διακίνησης των δεδομένων υγείας, με τη βοήθεια πάντα της εξέλιξης της τεχνολογίας. Ωστόσο παραμένει ακόμη άλυτο το πρόβλημα της επίτευξης ολοκλήρωσης των πληροφοριακών συστημάτων των οργανισμών υγείας και κρίνεται αναγκαία η λήψη περισσότερων πρωτοβουλιών σε επίπεδο οργανισμών, περιφερειών, κρατών και κυβερνήσεων, αλλά και ευρωπαϊκής ένωσης και παγκόσμια, προκειμένου να παρασχεθούν τα κατάλληλα κίνητρα και θεσμικά πλαίσια, που θα διασφαλίζουν, τόσο την τυποποίηση και πλήρη διακίνηση των δεδομένων υγείας μεταξύ εμπλεκομένων, όσο και την ασφάλεια του απορρήτου τους. Λέξεις – Κλειδιά: Ανταλλαγή δεδομένων, ασφάλεια, διαλειτουργικότητα, πληροφοριακά συστήματα υγείας, πληροφοριακά συστήματα νοσοκομείου, τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας, πρωτοκόλλα πληροφορικής υγείας, HL7 και blockchain.","Introduction: Health Information Systems (HIS) are information systems designed to manage healthcare data. This management concerns the collection, storage and transfer of data for electronic medical records of patients, but also data from decision support systems of the respective policies followed in the context of health care. Health Information Systems also include those that manage data related to the activities of Health Service Providers as well as health organizations and their operational management. The proper management and utilization of all this data can enhance the improvement of the way health care is provided, but also the treatment of patients, research into new ways of treating diseases and also influence policy making and decision making. For all these reasons, the healthcare community has recognized that HIS has the potential to improve clinical healthcare, while reducing overall costs. However, as the management of Health Information Systems involves accessing, processing or storing a large amount of sensitive data, the security of this data is a primary concern. In recent years, the expansion of digital services to citizens and the introduction of the concept of mobility in health information systems has led to the development of new applications and new health services provided, such as electronic health - eHealth, mobile health - mHealth, telematics and its application to the provision of medical services, such as telemedicine and online remote consultation services. Such a technological development and its adoption by the HISs requires the need to share sensitive data and therefore the existence of interoperability between the heterogeneous infrastructures, applications and communication-IT technologies that support these systems. Studies and research have proven that the main challenge faced by modern health care systems is the need for interoperability between the various infrastructures in order to achieve seamless transfer of sensitive health information, without security and privacy issues. The combination of interoperability in HISs and strengthening the security of the sensitive data they manage, will further increase the confidence of all interested parties in these systems. Purpose: The presentation of the issues of interoperability and data security in Health Information Systems, in combination with the presentation of applications and frameworks at a research level, to address them. In addition, the presentation of ways to resolve the issues and ways to mitigate the concerns mentioned about the issues of the topic, are aimed at realizing the progress in research and development of technology, on the major issues of interoperability and security of health data, as well as the way left to limit and eliminate them. Method: The search engines Google scholar, Pubmed and Scopus were used, while the databases and electronic libraries searched were: Pubmed Medline, Ovid Medline, Taylor & Francis, Science Direct, Springer Link, Elsevier, Annual Reviews, Scopus Preview, as well as the National Documentation Center (EKT) and Kallipos. Inclusion criteria were met by primary studies, in the English language, with free text access and with a thematic focus on the problems of interoperability and data security of Health Information Systems and the ways and efforts to solve them. Also, the chronological exclusion criteria limited the search for studies to the years 2010 to 2022, with the main reason being that in 2010, approximately, more substantial and effective efforts to highlight and resolve the issues of interoperability and data security began, both in European and in national level. Regarding the documentation of the technological solutions, the time limits that were set, related to the search for the most modern technology methods, i.e. from 2015 onwards and the studies were mainly derived from the bibliographic reports of the already selected researches. Results: Ιn the literature review, user concerns and issues related to the security of health data exchange and interoperability in NHSs were highlighted. Most of the studies used highlighted problems at all levels of interoperability of the PES. Starting from the organizational level, it was found that there are no competent institutional frameworks, at national and European or international level, that provide significant incentives for the achievement of integrated PES, which bind the involved users to the achievement of a common goal. Interoperability issues and concerns at the structural, syntactic, but also semantic level were also highlighted. Among the issues that emerged was the lack of willingness to release patient data from health organizations, considering it their property and under the guise of protecting their confidentiality and integrity. Also, the multitude of standardization standards, of a proprietary nature, which binds organizations to their exclusive use, creates problems of communication and sharing of data. The reluctance of suppliers to comply with the use of internationally recognized communication and messaging standards (such as HL7, DICOM, etc.), common data structures (such as XML, etc.) or common medical terminologies (such as ICD 10, SNOMED, etc.), considering that in this way they secure and commit their presence to a health organization, it prevents the correct exchange of messages, while to achieve the interoperability of the of Health Information Systems, they often charge exorbitant amounts to the health organizations. The major issue, however, which emerged as an obstacle to the full development of interoperability between Health Information Systems, was the concerns of users about the security of sharing and maintaining the privacy of health data, which is compromised as their availability increases. Despite significant advances in blockchain technology, cloud computing, big data, machine learning and artificial intelligence, as well as encryption, watermarking, steganography, anonymization techniques to secure the sharing of sensitive health data, issues of confidentiality, and their integrity concerns remain, for reasons that mainly relate to social, cultural and economic issues and need to be dealt with at a higher, institutional and governmental level. Conclusions: The literature review leads to the conclusion that important steps have been taken to limit interoperability issues and concerns regarding the security of health data traffic, always with the help of technology development. However, the problem of achieving integration of the information systems of health organizations still remains unsolved and it is deemed necessary to take more initiatives at the level of organizations, regions, states and governments, but also at the European Union and worldwide, in order to provide the appropriate incentives and institutional frameworks, which they will ensure both the standardization and exchange of health data between those involved, as well as the security of their privacy. Keywords: Data exchange, security, interoperability, health information systems, hospital information systems, information and communication technologies, health IT protocols, HL7 and blockchain."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Διαλειτουργικότητα και ασφάλεια δεδομένων στα πληροφοριακά συστήματα υγείας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παρδάλη Σοφία","Pardali Sofia"],"dc:date":["2022"],"dc:description":["Εισαγωγή: Τα πληροφοριακά συστήματα υγείας (ΠΣΥ) είναι συστήματα που έχουν σχεδιαστεί για τη διαχείριση των δεδομένων υγειονομικής περίθαλψης. Η διαχείριση αυτή αφορά στη συλλογή, αποθήκευση και μεταφορά δεδομένων για τα ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία των ασθενών, αλλά και δεδομένων από συστήματα υποστήριξης των αποφάσεων των εκάστοτε πολιτικών που ακολουθούνται στο πλαίσιο της υγειονομικής περίθαλψης. Στα ΠΣΥ περιλαμβάνονται επίσης και εκείνα που διαχειρίζονται δεδομένα τα οποία σχετίζονται με τις δραστηριότητες των Παρόχων Υπηρεσιών Υγείας (ΠΥΥ), καθώς και των οργανισμών υγείας και της λειτουργικής διαχείρισής τους. Η σωστή διαχείριση και αξιοποίηση όλων αυτών των δεδομένων μπορεί να ενισχύσει τη βελτίωση των τρόπων παροχής υγειονομικής φροντίδας και κατ’ επέκταση θεραπείας, των ασθενών, την έρευνα πάνω σε νέους τρόπους αντιμετώπισης ασθενειών αλλά και να επηρεάσει τη χάραξη πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων. Για όλους αυτούς τους λόγους, η κοινότητα υγειονομικής περίθαλψης έχει αναγνωρίσει ότι τα ΠΣΥ έχουν τη δυναμική που απαιτείται για τη βελτίωση της κλινικής υγειονομικής περίθαλψης, με παράλληλη μείωση του συνολικού κόστους. Καθώς όμως, η διαχείριση των ΠΣΥ περιλαμβάνει πρόσβαση, επεξεργασία ή αποθήκευση μεγάλου όγκου ευαίσθητων δεδομένων, η ασφάλεια των δεδομένων αυτών αποτελεί πρωταρχικό μέλημα. Τα τελευταία χρόνια, η επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες και η εισαγωγή της έννοιας της κινητικότητας στα πληροφοριακά συστήματα υγείας έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων εφαρμογών και νέων παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, όπως η ηλεκτρονική υγεία – eHealth, η κινητή υγεία - mHealth, η τηλεματική και η εφαρμογή της στην παροχή ιατρικών υπηρεσιών, όπως η τηλεϊατρική και οι διαδικτυακές υπηρεσίες παροχής απομακρυσμένων γνωματεύσεων. Μια τέτοια τεχνολογική εξέλιξη και η υιοθέτησή της από τα ΠΣΥ απαιτεί την ανάγκη κοινής χρήσης των ευαίσθητων δεδομένων και επομένως την ύπαρξη διαλειτουργικότητας μεταξύ των ετερογενών υποδομών, εφαρμογών και τεχνολογιών επικοινωνιών - πληροφορικής, που υποστηρίζουν τα συστήματα αυτά. Μελέτες και έρευνες έχουν αποδείξει ότι η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα σύγχρονα ΠΣΥ, είναι η ανάγκη διαλειτουργικότητας μεταξύ των διαφόρων υποδομών ώστε να επιτευχθεί απρόσκοπτη μεταφορά των ευαίσθητων πληροφοριών υγείας, χωρίς να υπάρχουν προβλήματα ασφάλειας και προστασίας του απορρήτου τους. Ο συνδυασμός, διαλειτουργικότητας στα ΠΣΥ και ενίσχυσης της ασφάλειας των ευαίσθητων δεδομένων που διαχειρίζονται, θα αυξήσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη όλων των ενδιαφερομένων μερών προς τα εν λόγω συστήματα. Σκοπός: Η παρουσίαση των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας των δεδομένων στα ΠΣΥ, σε συνδυασμό με την παρουσίαση εφαρμογών και πλαισίων σε ερευνητικό επίπεδο, για την αντιμετώπισή τους. Επιπρόσθετα, η παρουσίαση των τρόπων επίλυσης των ζητημάτων και των τρόπων μετριασμού των ανησυχιών που αναφέρονται σχετικά με το ζητήματα του θέματος, έχουν σαν στόχο να γίνει αντιληπτή η πρόοδος στις έρευνες και η ανάπτυξη της τεχνολογίας, για τα μείζονα θέματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων υγείας, καθώς και ο δρόμος που απομένει για τον περιορισμό και την εξάλειψή τους. Μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκαν οι μηχανές αναζήτησης Google scholar, Pubmed και Scopus, ενώ οι βάσεις δεδομένων και οι ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες στις οποίες έγινε αναζήτηση ήταν οι: Pubmed Medline, Ovid Medline, Taylor & Francis, Science Direct, Springer Link, Elsevier, Annual Reviews, Scopus Preview, καθώς και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) και ο Κάλλιπος. Κριτήρια ένταξης πληρούσαν οι πρωτογενείς μελέτες, στην αγγλική γλώσσα, με ελεύθερη πρόσβαση κειμένου και με θεματολογική εστίαση στα προβλήματα διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων των ΠΣΥ και στους τρόπους και τις προσπάθειες επίλυσής τους. Επίσης, τα χρονολογικά κριτήρια αποκλεισμού, περιόρισαν την αναζήτηση μελετών στα έτη 2010 έως 2022, με βασικό λόγο το γεγονός ότι το 2010, κατά προσέγγιση, ξεκίνησαν ουσιαστικότερες και αποτελεσματικότερες προσπάθειες ανάδειξης και επίλυσης των ζητημάτων διαλειτουργικότητας και ασφάλειας δεδομένων, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Ως προς την τεκμηρίωση των τεχνολογικών τρόπων επίλυσης, τα χρονικά όρια που τέθηκαν, αφορούσαν την αναζήτηση των πιο σύγχρονων μεθόδων τεχνολογίας, δηλαδή από το 2015 και μετά και οι μελέτες προέκυψαν κυρίως από τις βιβλιογραφικές αναφορές των ήδη επιλεχθέντων ερευνών. Αποτελέσματα: Κατά τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αναδείχθηκαν οι ανησυχίες των χρηστών και τα ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια ανταλλαγής των δεδομένων υγείας και τη διαλειτουργικότητα στα ΠΣΥ. Το μεγαλύτερο μέρος των μελετών που χρησιμοποιήθηκαν, ανέδειξαν προβλήματα σε όλα τα επίπεδα διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ. Ξεκινώντας από το οργανωτικό επίπεδο, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχουν ικανά θεσμικά πλαίσια, σε εθνικό και ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο, που να παρέχουν σημαντικά κίνητρα για την επίτευξη ολοκληρωμένων ΠΣΥ, τα οποία να δεσμεύουν τους εμπλεκόμενους χρήστες στην επίτευξη κοινού στόχου. Επισημάνθηκαν, επίσης, ζητήματα και ανησυχίες διαλειτουργικότητας στο δομικό, συντακτικό, αλλά και σημασιολογικό επίπεδο. Μεταξύ των θεμάτων που αναδείχθηκαν ήταν, η έλλειψη βούλησης αποδέσμευσης των δεδομένων ασθενών από τους οργανισμούς υγείας, θεωρώντας τα κτήμα τους και με το πρόσχημα της προστασίας της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους. Επίσης, η πληθώρα προτύπων τυποποίησης, ιδιοκτησιακού χαρακτήρα, που δεσμεύει τους οργανισμούς στην αποκλειστική χρήση αυτών, δημιουργεί προβλήματα επικοινωνίας και κοινής χρήσης των δεδομένων. Η απροθυμία των προμηθευτών να συμμορφωθούν με τη χρήση των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων επικοινωνίας και ανταλλαγής μηνυμάτων (όπως HL7, DICOM, κτλ), κοινής δομής των δεδομένων (όπως XML κτλ) ή κοινών ιατρικών ορολογιών, (όπως ICD 10, SNOMED κτλ), θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο κατοχυρώνουν και δεσμεύουν την παρουσία τους σε έναν υγειονομικό οργανισμό, παρεμποδίζει την ορθή ανταλλαγή μηνυμάτων, ενώ για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας των ΠΣΥ, συχνά χρεώνουν με υπέρογκα ποσά τους οργανισμούς υγείας. Το μείζον θέμα, όμως που αναδείχθηκε ως εμπόδιο στην πλήρη ανάπτυξη της διαλειτουργικότητας μεταξύ των ΠΣΥ, αποτέλεσαν οι ανησυχίες των χρηστών για την ασφάλεια ανταλλαγής και διατήρησης του απορρήτου των δεδομένων υγείας, η οποία διακυβεύεται όσο αυξάνεται η διαθεσιμότητά τους. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στην τεχνολογία του blockchain, cloud computing, big data, μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης, όπως επίσης, τεχνικών κρυπτογράφησης, υδατοσήμανσης, στεγανογραφίας, ανωνυμοποίησης, για τη διασφάλιση της ανταλλαγής των ευαίσθητων δεδομένων υγείας, παραμένουν τα ζητήματα ανησυχιών διατήρησης της εμπιστευτικότητας και ακεραιότητάς τους, για λόγους που άπτονται κοινωνικών, πολιτιστικών και οικονομικών θεμάτων κυρίως και χρήζουν αντιμετώπισης από υψηλότερο επίπεδο, θεσμικό και κυβερνητικό. Συμπεράσματα: Η έρευνα της βιβλιογραφίας, οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικά βήματα, ώστε να περιοριστούν τα ζητήματα διαλειτουργικότητας και οι ανησυχίες ως προς την ασφάλεια διακίνησης των δεδομένων υγείας, με τη βοήθεια πάντα της εξέλιξης της τεχνολογίας. Ωστόσο παραμένει ακόμη άλυτο το πρόβλημα της επίτευξης ολοκλήρωσης των πληροφοριακών συστημάτων των οργανισμών υγείας και κρίνεται αναγκαία η λήψη περισσότερων πρωτοβουλιών σε επίπεδο οργανισμών, περιφερειών, κρατών και κυβερνήσεων, αλλά και ευρωπαϊκής ένωσης και παγκόσμια, προκειμένου να παρασχεθούν τα κατάλληλα κίνητρα και θεσμικά πλαίσια, που θα διασφαλίζουν, τόσο την τυποποίηση και πλήρη διακίνηση των δεδομένων υγείας μεταξύ εμπλεκομένων, όσο και την ασφάλεια του απορρήτου τους. Λέξεις – Κλειδιά: Ανταλλαγή δεδομένων, ασφάλεια, διαλειτουργικότητα, πληροφοριακά συστήματα υγείας, πληροφοριακά συστήματα νοσοκομείου, τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνίας, πρωτοκόλλα πληροφορικής υγείας, HL7 και blockchain.","Introduction: Health Information Systems (HIS) are information systems designed to manage healthcare data. This management concerns the collection, storage and transfer of data for electronic medical records of patients, but also data from decision support systems of the respective policies followed in the context of health care. Health Information Systems also include those that manage data related to the activities of Health Service Providers as well as health organizations and their operational management. The proper management and utilization of all this data can enhance the improvement of the way health care is provided, but also the treatment of patients, research into new ways of treating diseases and also influence policy making and decision making. For all these reasons, the healthcare community has recognized that HIS has the potential to improve clinical healthcare, while reducing overall costs. However, as the management of Health Information Systems involves accessing, processing or storing a large amount of sensitive data, the security of this data is a primary concern. In recent years, the expansion of digital services to citizens and the introduction of the concept of mobility in health information systems has led to the development of new applications and new health services provided, such as electronic health - eHealth, mobile health - mHealth, telematics and its application to the provision of medical services, such as telemedicine and online remote consultation services. Such a technological development and its adoption by the HISs requires the need to share sensitive data and therefore the existence of interoperability between the heterogeneous infrastructures, applications and communication-IT technologies that support these systems. Studies and research have proven that the main challenge faced by modern health care systems is the need for interoperability between the various infrastructures in order to achieve seamless transfer of sensitive health information, without security and privacy issues. The combination of interoperability in HISs and strengthening the security of the sensitive data they manage, will further increase the confidence of all interested parties in these systems. Purpose: The presentation of the issues of interoperability and data security in Health Information Systems, in combination with the presentation of applications and frameworks at a research level, to address them. In addition, the presentation of ways to resolve the issues and ways to mitigate the concerns mentioned about the issues of the topic, are aimed at realizing the progress in research and development of technology, on the major issues of interoperability and security of health data, as well as the way left to limit and eliminate them. Method: The search engines Google scholar, Pubmed and Scopus were used, while the databases and electronic libraries searched were: Pubmed Medline, Ovid Medline, Taylor & Francis, Science Direct, Springer Link, Elsevier, Annual Reviews, Scopus Preview, as well as the National Documentation Center (EKT) and Kallipos. Inclusion criteria were met by primary studies, in the English language, with free text access and with a thematic focus on the problems of interoperability and data security of Health Information Systems and the ways and efforts to solve them. Also, the chronological exclusion criteria limited the search for studies to the years 2010 to 2022, with the main reason being that in 2010, approximately, more substantial and effective efforts to highlight and resolve the issues of interoperability and data security began, both in European and in national level. Regarding the documentation of the technological solutions, the time limits that were set, related to the search for the most modern technology methods, i.e. from 2015 onwards and the studies were mainly derived from the bibliographic reports of the already selected researches. Results: Ιn the literature review, user concerns and issues related to the security of health data exchange and interoperability in NHSs were highlighted. Most of the studies used highlighted problems at all levels of interoperability of the PES. Starting from the organizational level, it was found that there are no competent institutional frameworks, at national and European or international level, that provide significant incentives for the achievement of integrated PES, which bind the involved users to the achievement of a common goal. Interoperability issues and concerns at the structural, syntactic, but also semantic level were also highlighted. Among the issues that emerged was the lack of willingness to release patient data from health organizations, considering it their property and under the guise of protecting their confidentiality and integrity. Also, the multitude of standardization standards, of a proprietary nature, which binds organizations to their exclusive use, creates problems of communication and sharing of data. The reluctance of suppliers to comply with the use of internationally recognized communication and messaging standards (such as HL7, DICOM, etc.), common data structures (such as XML, etc.) or common medical terminologies (such as ICD 10, SNOMED, etc.), considering that in this way they secure and commit their presence to a health organization, it prevents the correct exchange of messages, while to achieve the interoperability of the of Health Information Systems, they often charge exorbitant amounts to the health organizations. The major issue, however, which emerged as an obstacle to the full development of interoperability between Health Information Systems, was the concerns of users about the security of sharing and maintaining the privacy of health data, which is compromised as their availability increases. Despite significant advances in blockchain technology, cloud computing, big data, machine learning and artificial intelligence, as well as encryption, watermarking, steganography, anonymization techniques to secure the sharing of sensitive health data, issues of confidentiality, and their integrity concerns remain, for reasons that mainly relate to social, cultural and economic issues and need to be dealt with at a higher, institutional and governmental level. Conclusions: The literature review leads to the conclusion that important steps have been taken to limit interoperability issues and concerns regarding the security of health data traffic, always with the help of technology development. However, the problem of achieving integration of the information systems of health organizations still remains unsolved and it is deemed necessary to take more initiatives at the level of organizations, regions, states and governments, but also at the European Union and worldwide, in order to provide the appropriate incentives and institutional frameworks, which they will ensure both the standardization and exchange of health data between those involved, as well as the security of their privacy. Keywords: Data exchange, security, interoperability, health information systems, hospital information systems, information and communication technologies, health IT protocols, HL7 and blockchain."],"dc:identifier":["uoadl:3246125","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3246125"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Διαλειτουργικότητα και ασφάλεια δεδομένων στα πληροφοριακά συστήματα υγείας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:20:13Z"}