{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3256997"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3256997","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"ΑΡΕΤΑΪΚΗ ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ","abstract":"Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί πλήθος κοινωνικών αλλαγών με σημαντικότερες την παγκοσμιοποίηση, τη μεταναστευτική και οικονομική κρίση καθώς και τη μεγάλη διαφορά στο βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Από τις αλλαγές αυτές επηρεάστηκε και η εκπαίδευση, ως βασικό κομμάτι της κοινωνίας. Η περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός, ο εκφοβισμός (bullying), η παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, οι διακρίσεις, τα στερεότυπα, η καταπίεση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων είναι μερικές από τις αλλαγές που παρατηρούνται στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα και εγείρουν το ερώτημα: «Μπορούμε να αποκτήσουμε ηθικό χαρακτήρα, για να εξαλειφθούν οι παραπάνω συμπεριφορές;». Την απάντηση δίνει η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, η οποία μέσω κατάλληλων πρακτικών πρόληψης και παρέμβασης αντιμετωπίζει τα παραπάνω ζητήματα. Πιο συγκεκριμένα αποσκοπεί στην καλλιέργεια θετικών γνωρισμάτων προσωπικότητας στα άτομα, με αποτέλεσμα εκείνα να λειτουργούν με βάση συγκεκριμένες αξίες και αρετές ως ηθικοί άνθρωποι. Καθώς γίνεται λόγος για θετικά γνωρίσματα της προσωπικότητας του ατόμου με θετικό αντίκτυπο, τόσο για το άτομο που τα κατέχει όσο και για την κοινωνία, τότε τα γνωρίσματα αυτά μπορούν να χαρακτηριστούν ως αρετές του ατόμου. Η ανάπτυξη των συγκεκριμένων αρετών θα καταστήσει ηθικό τον χαρακτήρα του. Το εν λόγω σκεπτικό μας οδηγεί στην αρεταϊκή ηθική. Πρόκειται για μια νέα θεωρητική προσέγγιση που δίνει έμφαση στον χαρακτήρα του ανθρώπου και αποτελεί έναν οδηγό για την ηθική ζωή, χωρίς όμως να δίνει απαντήσεις στο τι πρέπει να κάνουμε και ποια βήματα να ακολουθήσουμε για να γίνουμε ηθικοί. Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι πως υποστηρίζει ότι οι αρετές, οι οποίες νοούνται ως διαθέσεις για να δρα και να αισθάνεται κάποιος με ηθικό τρόπο, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ενός ηθικού χαρακτήρα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η κατάκτησή του δε συντελείται άμεσα, παρά μόνο μέσω της συνεχούς πρακτικής ηθικών αξιών, όπως είναι η γενναιοδωρία, η ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και άλλες. Έτσι, λόγω της μακροχρόνιας κατάκτησης της ηθικής κρίνεται αναγκαία η ένταξής της στην προσχολική αγωγή, καθώς από την πιο μικρή ηλικία οι άνθρωποι ξεκινούν να μαθαίνουν πώς να σκέφτονται και να χειρίζονται καταστάσεις για τη ζωή τους. Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης έγινε προσπάθεια να προσδιοριστεί αν και με ποιο τρόπο προωθείται η αρεταϊκή ηθική στην ελληνική προσχολική εκπαίδευση απαντώντας στα εξής εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν: “Ποιες αρετές προωθούνται στα Προγράμματα Σπουδών του Νηπιαγωγείου που δημοσιεύθηκαν κατά την δεκαετία 2011-2020;”, “Ποιες αρετές προωθούνται στον Οδηγό Εκπαιδευτικού του Νηπιαγωγείου που συνοδεύει το Πρόγραμμα Σπουδών;”, “Μέσω ποιων δραστηριοτήτων προωθούνται οι αρετές και η αρεταϊκή ηθική στο Νηπιαγωγείο;”. Έτσι, μελετήθηκαν τα δύο εγχειρίδια στα οποία βασίζεται η εκπαιδευτική διαδικασία: το Πρόγραμμα Σπουδών, που δημοσιεύθηκε το 2011 με την αναθεωρημένη έκδοσή του το 2014, και ο Οδηγός Εκπαιδευτικού, που το συνοδεύει. Όσον αφορά την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων βρέθηκε πως οι αρετές που προωθούνται και στα δύο εγχειρίδια είναι το θάρρος, ο σεβασμός στους άλλους και στους κανόνες, η συμπόνια, η καλοσύνη, η φιλία και η αγάπη. Επιπλέον, οι δραστηριότητες μέσω των οποίων προωθούνται οι αρετές αυτές διακρίνονται στις κατηγορίες: Δραστηριότητες με συζήτηση, παρατήρηση και ακρόαση, δημιουργία έργων, ρόλοι, φυσικές και ομαδικές δραστηριότητες. Τέλος, παρά το γεγονός πως η αρεταϊκή ηθική διέπει μεγάλο μέρος των εγχειριδίων μέσω των αρετών, φαίνεται να προωθείται κυρίως με έμμεσες αναφορές. Η παρούσα έρευνα ολοκληρώνεται με την εκτενέστερη ερμηνεία των ευρημάτων και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα, όπως την αναθεώρηση των εγχειριδίων, ώστε να περιλαμβάνουν την προώθηση περισσότερων αρετών και την ονομαστική και άμεση αναφορά σε αυτές.","abstract_html":"Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί πλήθος κοινωνικών αλλαγών με σημαντικότερες την παγκοσμιοποίηση, τη μεταναστευτική και οικονομική κρίση καθώς και τη μεγάλη διαφορά στο βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Από τις αλλαγές αυτές επηρεάστηκε και η εκπαίδευση, ως βασικό κομμάτι της κοινωνίας. Η περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός, ο εκφοβισμός (bullying), η παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, οι διακρίσεις, τα στερεότυπα, η καταπίεση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων είναι μερικές από τις αλλαγές που παρατηρούνται στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα και εγείρουν το ερώτημα: «Μπορούμε να αποκτήσουμε ηθικό χαρακτήρα, για να εξαλειφθούν οι παραπάνω συμπεριφορές;». Την απάντηση δίνει η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, η οποία μέσω κατάλληλων πρακτικών πρόληψης και παρέμβασης αντιμετωπίζει τα παραπάνω ζητήματα. Πιο συγκεκριμένα αποσκοπεί στην καλλιέργεια θετικών γνωρισμάτων προσωπικότητας στα άτομα, με αποτέλεσμα εκείνα να λειτουργούν με βάση συγκεκριμένες αξίες και αρετές ως ηθικοί άνθρωποι. Καθώς γίνεται λόγος για θετικά γνωρίσματα της προσωπικότητας του ατόμου με θετικό αντίκτυπο, τόσο για το άτομο που τα κατέχει όσο και για την κοινωνία, τότε τα γνωρίσματα αυτά μπορούν να χαρακτηριστούν ως αρετές του ατόμου. Η ανάπτυξη των συγκεκριμένων αρετών θα καταστήσει ηθικό τον χαρακτήρα του. Το εν λόγω σκεπτικό μας οδηγεί στην αρεταϊκή ηθική. Πρόκειται για μια νέα θεωρητική προσέγγιση που δίνει έμφαση στον χαρακτήρα του ανθρώπου και αποτελεί έναν οδηγό για την ηθική ζωή, χωρίς όμως να δίνει απαντήσεις στο τι πρέπει να κάνουμε και ποια βήματα να ακολουθήσουμε για να γίνουμε ηθικοί. Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι πως υποστηρίζει ότι οι αρετές, οι οποίες νοούνται ως διαθέσεις για να δρα και να αισθάνεται κάποιος με ηθικό τρόπο, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ενός ηθικού χαρακτήρα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η κατάκτησή του δε συντελείται άμεσα, παρά μόνο μέσω της συνεχούς πρακτικής ηθικών αξιών, όπως είναι η γενναιοδωρία, η ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και άλλες. Έτσι, λόγω της μακροχρόνιας κατάκτησης της ηθικής κρίνεται αναγκαία η ένταξής της στην προσχολική αγωγή, καθώς από την πιο μικρή ηλικία οι άνθρωποι ξεκινούν να μαθαίνουν πώς να σκέφτονται και να χειρίζονται καταστάσεις για τη ζωή τους. Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης έγινε προσπάθεια να προσδιοριστεί αν και με ποιο τρόπο προωθείται η αρεταϊκή ηθική στην ελληνική προσχολική εκπαίδευση απαντώντας στα εξής εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν: “Ποιες αρετές προωθούνται στα Προγράμματα Σπουδών του Νηπιαγωγείου που δημοσιεύθηκαν κατά την δεκαετία 2011-2020;”, “Ποιες αρετές προωθούνται στον Οδηγό Εκπαιδευτικού του Νηπιαγωγείου που συνοδεύει το Πρόγραμμα Σπουδών;”, “Μέσω ποιων δραστηριοτήτων προωθούνται οι αρετές και η αρεταϊκή ηθική στο Νηπιαγωγείο;”. Έτσι, μελετήθηκαν τα δύο εγχειρίδια στα οποία βασίζεται η εκπαιδευτική διαδικασία: το Πρόγραμμα Σπουδών, που δημοσιεύθηκε το 2011 με την αναθεωρημένη έκδοσή του το 2014, και ο Οδηγός Εκπαιδευτικού, που το συνοδεύει. Όσον αφορά την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων βρέθηκε πως οι αρετές που προωθούνται και στα δύο εγχειρίδια είναι το θάρρος, ο σεβασμός στους άλλους και στους κανόνες, η συμπόνια, η καλοσύνη, η φιλία και η αγάπη. Επιπλέον, οι δραστηριότητες μέσω των οποίων προωθούνται οι αρετές αυτές διακρίνονται στις κατηγορίες: Δραστηριότητες με συζήτηση, παρατήρηση και ακρόαση, δημιουργία έργων, ρόλοι, φυσικές και ομαδικές δραστηριότητες. Τέλος, παρά το γεγονός πως η αρεταϊκή ηθική διέπει μεγάλο μέρος των εγχειριδίων μέσω των αρετών, φαίνεται να προωθείται κυρίως με έμμεσες αναφορές. Η παρούσα έρευνα ολοκληρώνεται με την εκτενέστερη ερμηνεία των ευρημάτων και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα, όπως την αναθεώρηση των εγχειριδίων, ώστε να περιλαμβάνουν την προώθηση περισσότερων αρετών και την ονομαστική και άμεση αναφορά σε αυτές.","abstract_has_math":false,"creators":["Φράγκου Γεωργία","Fragkou Georgia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:21:02Z","subjects":["Εκπαίδευση","Education"],"languages":["Ελληνικά","Greek","English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3256997"],"render_values":[{"text":"uoadl:3256997","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3256997","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3256997","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3256997","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Φράγκου Γεωργία","Fragkou Georgia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Εκπαίδευση","Education"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek","English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3256997","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3256997"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί πλήθος κοινωνικών αλλαγών με σημαντικότερες την παγκοσμιοποίηση, τη μεταναστευτική και οικονομική κρίση καθώς και τη μεγάλη διαφορά στο βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Από τις αλλαγές αυτές επηρεάστηκε και η εκπαίδευση, ως βασικό κομμάτι της κοινωνίας. Η περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός, ο εκφοβισμός (bullying), η παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, οι διακρίσεις, τα στερεότυπα, η καταπίεση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων είναι μερικές από τις αλλαγές που παρατηρούνται στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα και εγείρουν το ερώτημα: «Μπορούμε να αποκτήσουμε ηθικό χαρακτήρα, για να εξαλειφθούν οι παραπάνω συμπεριφορές;». Την απάντηση δίνει η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, η οποία μέσω κατάλληλων πρακτικών πρόληψης και παρέμβασης αντιμετωπίζει τα παραπάνω ζητήματα. Πιο συγκεκριμένα αποσκοπεί στην καλλιέργεια θετικών γνωρισμάτων προσωπικότητας στα άτομα, με αποτέλεσμα εκείνα να λειτουργούν με βάση συγκεκριμένες αξίες και αρετές ως ηθικοί άνθρωποι. Καθώς γίνεται λόγος για θετικά γνωρίσματα της προσωπικότητας του ατόμου με θετικό αντίκτυπο, τόσο για το άτομο που τα κατέχει όσο και για την κοινωνία, τότε τα γνωρίσματα αυτά μπορούν να χαρακτηριστούν ως αρετές του ατόμου. Η ανάπτυξη των συγκεκριμένων αρετών θα καταστήσει ηθικό τον χαρακτήρα του. Το εν λόγω σκεπτικό μας οδηγεί στην αρεταϊκή ηθική. Πρόκειται για μια νέα θεωρητική προσέγγιση που δίνει έμφαση στον χαρακτήρα του ανθρώπου και αποτελεί έναν οδηγό για την ηθική ζωή, χωρίς όμως να δίνει απαντήσεις στο τι πρέπει να κάνουμε και ποια βήματα να ακολουθήσουμε για να γίνουμε ηθικοί. Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι πως υποστηρίζει ότι οι αρετές, οι οποίες νοούνται ως διαθέσεις για να δρα και να αισθάνεται κάποιος με ηθικό τρόπο, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ενός ηθικού χαρακτήρα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η κατάκτησή του δε συντελείται άμεσα, παρά μόνο μέσω της συνεχούς πρακτικής ηθικών αξιών, όπως είναι η γενναιοδωρία, η ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και άλλες. Έτσι, λόγω της μακροχρόνιας κατάκτησης της ηθικής κρίνεται αναγκαία η ένταξής της στην προσχολική αγωγή, καθώς από την πιο μικρή ηλικία οι άνθρωποι ξεκινούν να μαθαίνουν πώς να σκέφτονται και να χειρίζονται καταστάσεις για τη ζωή τους. Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης έγινε προσπάθεια να προσδιοριστεί αν και με ποιο τρόπο προωθείται η αρεταϊκή ηθική στην ελληνική προσχολική εκπαίδευση απαντώντας στα εξής εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν: “Ποιες αρετές προωθούνται στα Προγράμματα Σπουδών του Νηπιαγωγείου που δημοσιεύθηκαν κατά την δεκαετία 2011-2020;”, “Ποιες αρετές προωθούνται στον Οδηγό Εκπαιδευτικού του Νηπιαγωγείου που συνοδεύει το Πρόγραμμα Σπουδών;”, “Μέσω ποιων δραστηριοτήτων προωθούνται οι αρετές και η αρεταϊκή ηθική στο Νηπιαγωγείο;”. Έτσι, μελετήθηκαν τα δύο εγχειρίδια στα οποία βασίζεται η εκπαιδευτική διαδικασία: το Πρόγραμμα Σπουδών, που δημοσιεύθηκε το 2011 με την αναθεωρημένη έκδοσή του το 2014, και ο Οδηγός Εκπαιδευτικού, που το συνοδεύει. Όσον αφορά την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων βρέθηκε πως οι αρετές που προωθούνται και στα δύο εγχειρίδια είναι το θάρρος, ο σεβασμός στους άλλους και στους κανόνες, η συμπόνια, η καλοσύνη, η φιλία και η αγάπη. Επιπλέον, οι δραστηριότητες μέσω των οποίων προωθούνται οι αρετές αυτές διακρίνονται στις κατηγορίες: Δραστηριότητες με συζήτηση, παρατήρηση και ακρόαση, δημιουργία έργων, ρόλοι, φυσικές και ομαδικές δραστηριότητες. Τέλος, παρά το γεγονός πως η αρεταϊκή ηθική διέπει μεγάλο μέρος των εγχειριδίων μέσω των αρετών, φαίνεται να προωθείται κυρίως με έμμεσες αναφορές. Η παρούσα έρευνα ολοκληρώνεται με την εκτενέστερη ερμηνεία των ευρημάτων και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα, όπως την αναθεώρηση των εγχειριδίων, ώστε να περιλαμβάνουν την προώθηση περισσότερων αρετών και την ονομαστική και άμεση αναφορά σε αυτές.","During the past years has been observed a multitude of social changes with the most notable being globalization, the immigration and economical crisis along with the great difference in the people's quality of life. Education, being an integral part of society, has been affected by these changes too. The marginalization or the exclusion, the bullying, the violence, the violation of children's rights, the discrimination, the stereotypes, the oppression of socially vulnerable groups are some of the changes that have been observed in the modern educational reality and they pose the question: \"Can we have a moral character to eliminate these behaviours?\" The answer to that question is given by the science of Social Pedagogy, a science that aims to cultivate positive personality traits in people. As a result, they will function with a set of values and virtues as moral beings. Regarding the positive personality traits that have a positive impact in both person possessing them and society, then these traits can be classified as a person's virtues. The development of these virtues is what will make a person's character moral. This school of thought leads us to virtue ethics. It's about a new theoretical approach that emphasizes human character and it argues that virtues, which are understood as dispositions to act and feel in a certain way, play an important role in ethics. Thus, the creation of the moral character, is comprised of a constant practice of moral values such as generosity and honesty. Therefore, with morality being a lifelong journey, its integration in preschool education is deemed necessary, since from that young age humans learn how to think and navigate situations regarding their lives. In the present study, an attempt was made to determine if and in what way the virtuous ethics is promoted in Greek preschool education with answering the logical questions that arise: \"Which virtues are being promoted in the study guides for preschool, published during the decade 2011-2020? \", \"Which values are being promoted in the teachers guide that accompanies the Kindergarten Curricilum?\", \"Via which activities are virtues and the virtue ethics promoted?\". In order to do this, the Kindergarten Curriculum published in 2011 and the revised 2014 edition, along with the accompanying Teacher's Guide, were studied as the main tool on which the educational process is based. It has been found that the promoted virtues are courage, respect for others and rules, compassion, kindness, friendship and love. Also, the activities through which these virtues are promoted are divided into categories: Activities with discussion, observation and listening, project creation, roles, physical and group activities. Answering the third question the virtue ethics governs a large part of the Curriculum, but it is promoted mainly with indirect references and intermediate concepts of virtues. However, there was an absence of important virtues leading to proposals to revise the Curriculum, to include the promotion of more virtues and the direct reference to them. The study concluded with the interpretation of the findings and proposals for further research."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["ΑΡΕΤΑΪΚΗ ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Φράγκου Γεωργία","Fragkou Georgia"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί πλήθος κοινωνικών αλλαγών με σημαντικότερες την παγκοσμιοποίηση, τη μεταναστευτική και οικονομική κρίση καθώς και τη μεγάλη διαφορά στο βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων. Από τις αλλαγές αυτές επηρεάστηκε και η εκπαίδευση, ως βασικό κομμάτι της κοινωνίας. Η περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός, ο εκφοβισμός (bullying), η παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, οι διακρίσεις, τα στερεότυπα, η καταπίεση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων είναι μερικές από τις αλλαγές που παρατηρούνται στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα και εγείρουν το ερώτημα: «Μπορούμε να αποκτήσουμε ηθικό χαρακτήρα, για να εξαλειφθούν οι παραπάνω συμπεριφορές;». Την απάντηση δίνει η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, η οποία μέσω κατάλληλων πρακτικών πρόληψης και παρέμβασης αντιμετωπίζει τα παραπάνω ζητήματα. Πιο συγκεκριμένα αποσκοπεί στην καλλιέργεια θετικών γνωρισμάτων προσωπικότητας στα άτομα, με αποτέλεσμα εκείνα να λειτουργούν με βάση συγκεκριμένες αξίες και αρετές ως ηθικοί άνθρωποι. Καθώς γίνεται λόγος για θετικά γνωρίσματα της προσωπικότητας του ατόμου με θετικό αντίκτυπο, τόσο για το άτομο που τα κατέχει όσο και για την κοινωνία, τότε τα γνωρίσματα αυτά μπορούν να χαρακτηριστούν ως αρετές του ατόμου. Η ανάπτυξη των συγκεκριμένων αρετών θα καταστήσει ηθικό τον χαρακτήρα του. Το εν λόγω σκεπτικό μας οδηγεί στην αρεταϊκή ηθική. Πρόκειται για μια νέα θεωρητική προσέγγιση που δίνει έμφαση στον χαρακτήρα του ανθρώπου και αποτελεί έναν οδηγό για την ηθική ζωή, χωρίς όμως να δίνει απαντήσεις στο τι πρέπει να κάνουμε και ποια βήματα να ακολουθήσουμε για να γίνουμε ηθικοί. Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι πως υποστηρίζει ότι οι αρετές, οι οποίες νοούνται ως διαθέσεις για να δρα και να αισθάνεται κάποιος με ηθικό τρόπο, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ενός ηθικού χαρακτήρα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η κατάκτησή του δε συντελείται άμεσα, παρά μόνο μέσω της συνεχούς πρακτικής ηθικών αξιών, όπως είναι η γενναιοδωρία, η ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και άλλες. Έτσι, λόγω της μακροχρόνιας κατάκτησης της ηθικής κρίνεται αναγκαία η ένταξής της στην προσχολική αγωγή, καθώς από την πιο μικρή ηλικία οι άνθρωποι ξεκινούν να μαθαίνουν πώς να σκέφτονται και να χειρίζονται καταστάσεις για τη ζωή τους. Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης έγινε προσπάθεια να προσδιοριστεί αν και με ποιο τρόπο προωθείται η αρεταϊκή ηθική στην ελληνική προσχολική εκπαίδευση απαντώντας στα εξής εύλογα ερωτήματα που προκύπτουν: “Ποιες αρετές προωθούνται στα Προγράμματα Σπουδών του Νηπιαγωγείου που δημοσιεύθηκαν κατά την δεκαετία 2011-2020;”, “Ποιες αρετές προωθούνται στον Οδηγό Εκπαιδευτικού του Νηπιαγωγείου που συνοδεύει το Πρόγραμμα Σπουδών;”, “Μέσω ποιων δραστηριοτήτων προωθούνται οι αρετές και η αρεταϊκή ηθική στο Νηπιαγωγείο;”. Έτσι, μελετήθηκαν τα δύο εγχειρίδια στα οποία βασίζεται η εκπαιδευτική διαδικασία: το Πρόγραμμα Σπουδών, που δημοσιεύθηκε το 2011 με την αναθεωρημένη έκδοσή του το 2014, και ο Οδηγός Εκπαιδευτικού, που το συνοδεύει. Όσον αφορά την απάντηση των ερευνητικών ερωτημάτων βρέθηκε πως οι αρετές που προωθούνται και στα δύο εγχειρίδια είναι το θάρρος, ο σεβασμός στους άλλους και στους κανόνες, η συμπόνια, η καλοσύνη, η φιλία και η αγάπη. Επιπλέον, οι δραστηριότητες μέσω των οποίων προωθούνται οι αρετές αυτές διακρίνονται στις κατηγορίες: Δραστηριότητες με συζήτηση, παρατήρηση και ακρόαση, δημιουργία έργων, ρόλοι, φυσικές και ομαδικές δραστηριότητες. Τέλος, παρά το γεγονός πως η αρεταϊκή ηθική διέπει μεγάλο μέρος των εγχειριδίων μέσω των αρετών, φαίνεται να προωθείται κυρίως με έμμεσες αναφορές. Η παρούσα έρευνα ολοκληρώνεται με την εκτενέστερη ερμηνεία των ευρημάτων και προτάσεις για περαιτέρω έρευνα, όπως την αναθεώρηση των εγχειριδίων, ώστε να περιλαμβάνουν την προώθηση περισσότερων αρετών και την ονομαστική και άμεση αναφορά σε αυτές.","During the past years has been observed a multitude of social changes with the most notable being globalization, the immigration and economical crisis along with the great difference in the people's quality of life. Education, being an integral part of society, has been affected by these changes too. The marginalization or the exclusion, the bullying, the violence, the violation of children's rights, the discrimination, the stereotypes, the oppression of socially vulnerable groups are some of the changes that have been observed in the modern educational reality and they pose the question: \"Can we have a moral character to eliminate these behaviours?\" The answer to that question is given by the science of Social Pedagogy, a science that aims to cultivate positive personality traits in people. As a result, they will function with a set of values and virtues as moral beings. Regarding the positive personality traits that have a positive impact in both person possessing them and society, then these traits can be classified as a person's virtues. The development of these virtues is what will make a person's character moral. This school of thought leads us to virtue ethics. It's about a new theoretical approach that emphasizes human character and it argues that virtues, which are understood as dispositions to act and feel in a certain way, play an important role in ethics. Thus, the creation of the moral character, is comprised of a constant practice of moral values such as generosity and honesty. Therefore, with morality being a lifelong journey, its integration in preschool education is deemed necessary, since from that young age humans learn how to think and navigate situations regarding their lives. In the present study, an attempt was made to determine if and in what way the virtuous ethics is promoted in Greek preschool education with answering the logical questions that arise: \"Which virtues are being promoted in the study guides for preschool, published during the decade 2011-2020? \", \"Which values are being promoted in the teachers guide that accompanies the Kindergarten Curricilum?\", \"Via which activities are virtues and the virtue ethics promoted?\". In order to do this, the Kindergarten Curriculum published in 2011 and the revised 2014 edition, along with the accompanying Teacher's Guide, were studied as the main tool on which the educational process is based. It has been found that the promoted virtues are courage, respect for others and rules, compassion, kindness, friendship and love. Also, the activities through which these virtues are promoted are divided into categories: Activities with discussion, observation and listening, project creation, roles, physical and group activities. Answering the third question the virtue ethics governs a large part of the Curriculum, but it is promoted mainly with indirect references and intermediate concepts of virtues. However, there was an absence of important virtues leading to proposals to revise the Curriculum, to include the promotion of more virtues and the direct reference to them. The study concluded with the interpretation of the findings and proposals for further research."],"dc:identifier":["uoadl:3256997","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3256997"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek","English"],"dc:subject":["Εκπαίδευση","Education"],"dc:title":["ΑΡΕΤΑΪΚΗ ΗΘΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:21:02Z"}