{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3257027"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3257027","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η συνταγματική προβληματική των θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους εκπαίδευσης","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία συνιστά μελέτη της κοινωνικής και συνταγματικής διάστασης του φαινομένου της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους δημόσιας εκπαίδευσης των ευρωπαϊκών κρατών. Το ζήτημα τυγχάνει επίκαιρο, διότι στην Ευρώπη, ήδη από τις αρχές του 21ου αιώνα, η αύξηση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών και η παράλληλη ενίσχυση των μουσουλμανικών πληθυσμών, έχουν μεταβάλλει την κοινωνικοπολιτισμική σύνθεση της κοινωνίας, έχουν εντείνει τη θρησκευτική ετερότητα και έχουν αναδείξει σημαντικά ζητήματα σεβασμού της διαφορετικότητας. Η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, όπως έχει διαμορφωθεί, εντείνει τις υφιστάμενες αμφισβητήσεις αναφορικά με τη θέση της θρησκείας και την έκταση της θρησκευτικής έκφρασης στη δημόσια σφαίρα. Οι χώροι εκπαίδευσης, ως χώροι κρατικής εποπτείας ανήκοντες στην αποκαλούμενη δημόσια σφαίρα, αποτελούν πεδίο σύγκρουσης ατομικών ελευθεριών και κρατικών υποχρεώσεων. Για το λόγο αυτό παρέχουν «γόνιμο» έδαφος για την ανάδειξη κοινωνικών διαφορών και για την αποτύπωση της κοινωνικής ανομοιογένειας. Η χρήση θρησκευτικών σύμβολων στους χώρους εκπαίδευσης από εκπαιδευτικούς, μαθητές και φοιτητές, ως προϊόν αυτοκαθορισμού τους και ως έκφανση της ελεύθερης εκδήλωσης των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, καθώς και η κρατικά επιβαλλόμενη ανάρτηση θρησκευτικών συμβόλων εντός των εκπαιδευτικών αιθουσών έχουν απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τόσο τα εθνικά Δικαστήρια και τους εθνικούς νομοθέτες, όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επομένως, στους ερευνητικούς στόχους της παρούσας εργασίας περιλαμβάνεται η ανάδειξη των ουσιωδώς διαφοροποιημένων προσεγγίσεων που υιοθετούν τα ευρωπαϊκά κράτη απέναντι στο ζήτημα της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους εκπαίδευσης, προσεγγίσεις που αντανακλούν τις ιδιαίτερες σχέσεις κάθε κράτους με την εκκλησία, όπως αυτές διαμορφώθηκαν ως αποτέλεσμα κοινωνικοιστορικών εξελίξεων και διεκδικήσεων, αλλά και η διερεύνηση του ζητήματος υπό το φως της νομολογίας του Δικαστηρίου του Στρασβούργου.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία συνιστά μελέτη της κοινωνικής και συνταγματικής διάστασης του φαινομένου της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους δημόσιας εκπαίδευσης των ευρωπαϊκών κρατών. Το ζήτημα τυγχάνει επίκαιρο, διότι στην Ευρώπη, ήδη από τις αρχές του 21ου αιώνα, η αύξηση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών και η παράλληλη ενίσχυση των μουσουλμανικών πληθυσμών, έχουν μεταβάλλει την κοινωνικοπολιτισμική σύνθεση της κοινωνίας, έχουν εντείνει τη θρησκευτική ετερότητα και έχουν αναδείξει σημαντικά ζητήματα σεβασμού της διαφορετικότητας. Η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, όπως έχει διαμορφωθεί, εντείνει τις υφιστάμενες αμφισβητήσεις αναφορικά με τη θέση της θρησκείας και την έκταση της θρησκευτικής έκφρασης στη δημόσια σφαίρα. Οι χώροι εκπαίδευσης, ως χώροι κρατικής εποπτείας ανήκοντες στην αποκαλούμενη δημόσια σφαίρα, αποτελούν πεδίο σύγκρουσης ατομικών ελευθεριών και κρατικών υποχρεώσεων. Για το λόγο αυτό παρέχουν «γόνιμο» έδαφος για την ανάδειξη κοινωνικών διαφορών και για την αποτύπωση της κοινωνικής ανομοιογένειας. Η χρήση θρησκευτικών σύμβολων στους χώρους εκπαίδευσης από εκπαιδευτικούς, μαθητές και φοιτητές, ως προϊόν αυτοκαθορισμού τους και ως έκφανση της ελεύθερης εκδήλωσης των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, καθώς και η κρατικά επιβαλλόμενη ανάρτηση θρησκευτικών συμβόλων εντός των εκπαιδευτικών αιθουσών έχουν απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τόσο τα εθνικά Δικαστήρια και τους εθνικούς νομοθέτες, όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επομένως, στους ερευνητικούς στόχους της παρούσας εργασίας περιλαμβάνεται η ανάδειξη των ουσιωδώς διαφοροποιημένων προσεγγίσεων που υιοθετούν τα ευρωπαϊκά κράτη απέναντι στο ζήτημα της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους εκπαίδευσης, προσεγγίσεις που αντανακλούν τις ιδιαίτερες σχέσεις κάθε κράτους με την εκκλησία, όπως αυτές διαμορφώθηκαν ως αποτέλεσμα κοινωνικοιστορικών εξελίξεων και διεκδικήσεων, αλλά και η διερεύνηση του ζητήματος υπό το φως της νομολογίας του Δικαστηρίου του Στρασβούργου.","abstract_has_math":false,"creators":["Σαριγιαννίδου Χρυσούλα","Sarigiannidou Chrysoula"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:21:02Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3257027"],"render_values":[{"text":"uoadl:3257027","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3257027","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3257027","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3257027","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σαριγιαννίδου Χρυσούλα","Sarigiannidou Chrysoula"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3257027","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3257027"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία συνιστά μελέτη της κοινωνικής και συνταγματικής διάστασης του φαινομένου της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους δημόσιας εκπαίδευσης των ευρωπαϊκών κρατών. Το ζήτημα τυγχάνει επίκαιρο, διότι στην Ευρώπη, ήδη από τις αρχές του 21ου αιώνα, η αύξηση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών και η παράλληλη ενίσχυση των μουσουλμανικών πληθυσμών, έχουν μεταβάλλει την κοινωνικοπολιτισμική σύνθεση της κοινωνίας, έχουν εντείνει τη θρησκευτική ετερότητα και έχουν αναδείξει σημαντικά ζητήματα σεβασμού της διαφορετικότητας. Η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, όπως έχει διαμορφωθεί, εντείνει τις υφιστάμενες αμφισβητήσεις αναφορικά με τη θέση της θρησκείας και την έκταση της θρησκευτικής έκφρασης στη δημόσια σφαίρα. Οι χώροι εκπαίδευσης, ως χώροι κρατικής εποπτείας ανήκοντες στην αποκαλούμενη δημόσια σφαίρα, αποτελούν πεδίο σύγκρουσης ατομικών ελευθεριών και κρατικών υποχρεώσεων. Για το λόγο αυτό παρέχουν «γόνιμο» έδαφος για την ανάδειξη κοινωνικών διαφορών και για την αποτύπωση της κοινωνικής ανομοιογένειας. Η χρήση θρησκευτικών σύμβολων στους χώρους εκπαίδευσης από εκπαιδευτικούς, μαθητές και φοιτητές, ως προϊόν αυτοκαθορισμού τους και ως έκφανση της ελεύθερης εκδήλωσης των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, καθώς και η κρατικά επιβαλλόμενη ανάρτηση θρησκευτικών συμβόλων εντός των εκπαιδευτικών αιθουσών έχουν απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τόσο τα εθνικά Δικαστήρια και τους εθνικούς νομοθέτες, όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επομένως, στους ερευνητικούς στόχους της παρούσας εργασίας περιλαμβάνεται η ανάδειξη των ουσιωδώς διαφοροποιημένων προσεγγίσεων που υιοθετούν τα ευρωπαϊκά κράτη απέναντι στο ζήτημα της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους εκπαίδευσης, προσεγγίσεις που αντανακλούν τις ιδιαίτερες σχέσεις κάθε κράτους με την εκκλησία, όπως αυτές διαμορφώθηκαν ως αποτέλεσμα κοινωνικοιστορικών εξελίξεων και διεκδικήσεων, αλλά και η διερεύνηση του ζητήματος υπό το φως της νομολογίας του Δικαστηρίου του Στρασβούργου.","The present thesis is a study of the social and constitutional dimension of the presence of religious symbols in public educational institutions in European countries. The issue is topical because in Europe, already since the beginning of the 21st century, the increase in migratory and refugee flows and the parallel strengthening of Muslim populations have changed the socio-cultural composition of society, have intensified religious diversity and have highlighted important issues of respect for diversity. The contemporary social reality, as it has been shaped, has intensified existing disputes about the place of religion and the extent of religious expression in the public sphere. In this context, and given that the symbolic dimension of religion is one of the main characteristics of religious expression, the wearing of the Islamic headscarf in particular, which is not part of the Judeo-Christian European tradition, is often the target of national policies of cultural assimilation. As spaces of state supervision belonging to the so-called public sphere, educational spaces are a field of conflict between individual freedoms and state obligations. For this reason, they provide fertile ground for the emergence of social differences and for the mapping of social heterogeneity. The use of religious symbols in educational institutions by teachers, pupils and students, as a product of their self-determination and as a manifestation of the free expression of their religious beliefs, as well as the state-imposed display of religious symbols in classrooms, have been of concern to national courts and national legislators, as well as to the European Court of Human Rights in recent years. Therefore, the research objectives of this paper include the highlighting of the substantially different approaches adopted by European states towards the issue of the presence of religious symbols in educational institutions, approaches that reflect the particular relations of each state with the church, as they have been shaped as a result of socio-historical developments, as well as the investigation of the issue under the light of the case law of the Strasbourg Court."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η συνταγματική προβληματική των θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους εκπαίδευσης"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σαριγιαννίδου Χρυσούλα","Sarigiannidou Chrysoula"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία συνιστά μελέτη της κοινωνικής και συνταγματικής διάστασης του φαινομένου της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους δημόσιας εκπαίδευσης των ευρωπαϊκών κρατών. Το ζήτημα τυγχάνει επίκαιρο, διότι στην Ευρώπη, ήδη από τις αρχές του 21ου αιώνα, η αύξηση των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών και η παράλληλη ενίσχυση των μουσουλμανικών πληθυσμών, έχουν μεταβάλλει την κοινωνικοπολιτισμική σύνθεση της κοινωνίας, έχουν εντείνει τη θρησκευτική ετερότητα και έχουν αναδείξει σημαντικά ζητήματα σεβασμού της διαφορετικότητας. Η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, όπως έχει διαμορφωθεί, εντείνει τις υφιστάμενες αμφισβητήσεις αναφορικά με τη θέση της θρησκείας και την έκταση της θρησκευτικής έκφρασης στη δημόσια σφαίρα. Οι χώροι εκπαίδευσης, ως χώροι κρατικής εποπτείας ανήκοντες στην αποκαλούμενη δημόσια σφαίρα, αποτελούν πεδίο σύγκρουσης ατομικών ελευθεριών και κρατικών υποχρεώσεων. Για το λόγο αυτό παρέχουν «γόνιμο» έδαφος για την ανάδειξη κοινωνικών διαφορών και για την αποτύπωση της κοινωνικής ανομοιογένειας. Η χρήση θρησκευτικών σύμβολων στους χώρους εκπαίδευσης από εκπαιδευτικούς, μαθητές και φοιτητές, ως προϊόν αυτοκαθορισμού τους και ως έκφανση της ελεύθερης εκδήλωσης των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, καθώς και η κρατικά επιβαλλόμενη ανάρτηση θρησκευτικών συμβόλων εντός των εκπαιδευτικών αιθουσών έχουν απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τόσο τα εθνικά Δικαστήρια και τους εθνικούς νομοθέτες, όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επομένως, στους ερευνητικούς στόχους της παρούσας εργασίας περιλαμβάνεται η ανάδειξη των ουσιωδώς διαφοροποιημένων προσεγγίσεων που υιοθετούν τα ευρωπαϊκά κράτη απέναντι στο ζήτημα της παρουσίας θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους εκπαίδευσης, προσεγγίσεις που αντανακλούν τις ιδιαίτερες σχέσεις κάθε κράτους με την εκκλησία, όπως αυτές διαμορφώθηκαν ως αποτέλεσμα κοινωνικοιστορικών εξελίξεων και διεκδικήσεων, αλλά και η διερεύνηση του ζητήματος υπό το φως της νομολογίας του Δικαστηρίου του Στρασβούργου.","The present thesis is a study of the social and constitutional dimension of the presence of religious symbols in public educational institutions in European countries. The issue is topical because in Europe, already since the beginning of the 21st century, the increase in migratory and refugee flows and the parallel strengthening of Muslim populations have changed the socio-cultural composition of society, have intensified religious diversity and have highlighted important issues of respect for diversity. The contemporary social reality, as it has been shaped, has intensified existing disputes about the place of religion and the extent of religious expression in the public sphere. In this context, and given that the symbolic dimension of religion is one of the main characteristics of religious expression, the wearing of the Islamic headscarf in particular, which is not part of the Judeo-Christian European tradition, is often the target of national policies of cultural assimilation. As spaces of state supervision belonging to the so-called public sphere, educational spaces are a field of conflict between individual freedoms and state obligations. For this reason, they provide fertile ground for the emergence of social differences and for the mapping of social heterogeneity. The use of religious symbols in educational institutions by teachers, pupils and students, as a product of their self-determination and as a manifestation of the free expression of their religious beliefs, as well as the state-imposed display of religious symbols in classrooms, have been of concern to national courts and national legislators, as well as to the European Court of Human Rights in recent years. Therefore, the research objectives of this paper include the highlighting of the substantially different approaches adopted by European states towards the issue of the presence of religious symbols in educational institutions, approaches that reflect the particular relations of each state with the church, as they have been shaped as a result of socio-historical developments, as well as the investigation of the issue under the light of the case law of the Strasbourg Court."],"dc:identifier":["uoadl:3257027","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3257027"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Η συνταγματική προβληματική των θρησκευτικών συμβόλων στους χώρους εκπαίδευσης"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:21:02Z"}