{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3260464"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3260464","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αναλυτικά Προγράμματα και Σχολικά Εγχειρίδια: Ανίχνευση κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών στα σχολικά εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών για το Δημοτικό Σχολείο Μια κοινωνικοπαιδαγωγική προσέγγιση","abstract":"Η εκπαίδευση αξιών (Values Education) και η ευρύτερη ηθική διαπαιδαγώγηση αποτελεί έναν από τους διαχρονικούς σκοπούς της εκπαιδευτικής πολιτικής της χώρας μας. Οι ραγδαίες εξελίξεις του σύγχρονου κόσμου εκτός από πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές έχουν επιφέρει ηθικούς κλυδωνισμούς που συχνά χαρακτηρίζονται ως κρίση αξιών. Η εκπαίδευση ως ασπίδα ενάντια στην διευρυμένη κοινωνική και πνευματική αποσταθεροποίηση χρειάζεται υποστήριξη και συντονισμένες ενέργειες προάσπισής της. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής αποτελεί αρωγό στην προσπάθεια της ηθικής διαπαιδαγώγησης των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου καθώς διαθέτει πλούσιο θεωρητικό υπόβαθρο, σύγχρονη μεθοδολογία, άρτιες παιδαγωγικές τεχνικές που αναπτύσσουν πολύπλευρα τις δεξιότητές τους και προάγουν την ηθική και κριτική τους σκέψη μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης. Η Κοινωνική Παιδαγωγική από τη δημιουργία της συνδέθηκε, σε όλον τον κόσμο, με συλλογικές προσπάθειες προσώπων και ομάδων για την αντιμετώπιση κυρίως προβληματικών καταστάσεων (προβληματο-κεντρική θεώρηση), μέσα από τη μαχητική και δυναμική επιδίωξη για βελτίωση και αλλαγή. Η διεπιστημονική φύση της επιστήμης επιχειρείται να αποδειχτεί και από την παρούσα εργασία καθώς η επιστήμη της Θεολογίας και συγκεκριμένα το μάθημα των Θρησκευτικών αν ακολουθήσει τις επιστημολογικές και μεθοδολογικές θεωρήσεις της Κοινωνικής Παιδαγωγικής μπορεί να μετεξελιχθεί σε ένα μάθημα πανανθρώπινων και δημοκρατικών αξιών που θα λειτουργεί ως μοχλός διάπλασης σκεπτόμενων και υπεύθυνων πολιτών. Ειδικότερα, η παρούσα διπλωματική εργασία, εξετάζει τα σχολικά εγχειρίδια «Φάκελοι» του μαθήματος των Θρησκευτικών για το Δημοτικό Σχολείο, που ίσχυαν για τα έτη 2016-2020 στην ελληνική εκπαίδευση ως προς την ανίχνευση σε αυτά κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών. Αν και σήμερα τα εν λόγω αναλυτικά προγράμματα και σχολικά εγχειρίδια έχουν αντικατασταθεί από νέα, προτιμήθηκαν στη μελέτη τους καθώς προβάλλουν μία διαθρησκειακή προσέγγιση του μαθήματος που ταιριάζει με τη φύση της Κοινωνικής Παιδαγωγικής. Το εν λόγω μάθημα επιλέχτηκε προς ανάλυση, καθώς αποτελεί διαχρονικό μάθημα καλλιέργειας ηθικών αξιών και διότι βρίσκεται σε διαρκή αναδιαμόρφωση κάτι που το κάνει εύκαιρο έδαφος για περισσότερη έρευνα και μελέτη. Με τη μέθοδο της ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου σε συνδυασμό με την ερμηνευτική προσέγγιση εντοπίστηκαν άμεσα ή έμμεσα λέξεις ή φράσεις που παραπέμπουν σε όλες τις υπό διερεύνηση αξίες οι οποίες απαριθμούνται σε δεκαπέντε, διακριτές μεταξύ τους.. Μετά από σχολαστικό και εξαντλητικό έλεγχο των κειμένων των σχολικών εγχειριδίων η έρευνα διαπιστώνει ένα πλήθος όρων (1079 αναφορές), που σχετίζονται με τις κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες άμεσα ή έμμεσα. Συγκεκριμένα, η κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες που εμφάνισαν μεγαλύτερη συχνότητα στα κείμενα του μαθήματος των Θρησκευτικών είναι με βάση τη συχνότητα αναφοράς τους η Αγάπη, η Ενότητα, η Διαφορετικότητα-Μοναδικότητα, η Ισότητα και η Αλληλεγγύη. Οι αξίες με τη μικρότερη εμφάνιση στα σχολικά εγχειρίδια ήταν η Ενσυναίσθηση, η Ταπεινοφροσύνη , η Ευτυχία, η Υπομονή και η Υπευθυνότητα. Οι αξίες του Σεβασμού, της Ελευθερίας, της Αυτοβελτίωσης, της Δικαιοσύνης και της Ειρήνης εκπροσωπήθηκαν σε μέτριας συχνότητας ποσοστά. Από την παρούσα έρευνα γίνεται αντιληπτός ο κοινωνικοπαιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος που μάλιστα συμπυκνώνεται σε 235 αναφορές που μπορούν να αξιοποιηθούν κατάλληλα από τον εκπαιδευτικό ως υλικό για την ηθική καλλιέργεια των μαθητών. Μάλιστα, η ποιοτική έρευνα επεκτείνεται και στα ισχύοντα Αναλυτικά Προγράμματα όπως ανακοινώθηκαν με υπουργικές αποφάσεις στα οποία εντοπίζονται 588 κοινωνικοπαιδαγωγικές αναφορές που αφορούν σε μεγαλύτερο ποσοστό τις αξίες της Ενότητας, της Διαφορετικότητας και της Ισότητας. Στα συμπεράσματα της έρευνας κρίνεται αναγκαίος ο μεγαλύτερος εμπλουτισμός του μαθήματος με ομαδικές δραστηριότητες, διαθεματικότητα της γνώσης και αναστοχαστικές διαδικασίες. Παραλλήλως, προτείνονται πρακτικές εφαρμογές ηθικής καλλιέργειας των μαθητών. Ο περιορισμός του ομολογιακού χαρακτήρα του μαθήματος, η αυξητική τάση ανάδειξης της Διαφορετικότητας-Μοναδικότητας μέσα από την ανάδειξη και άλλων θρησκειών και η αναφορά σε σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα αποτελούν θετικές αλλαγές των «Φακέλων» που ενώ πλέον έχουν ακυρωθεί, παραμένουν διαχρονικοί στην εκπαίδευση. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής σε συνεργασία με αυτή της Θεολογίας δημιουργούν τη Μετασχηματιστική Θρησκευτική Εκπαίδευση που στοχεύει στη σκέψη, τον αναστοχασμό, την ορθή νοηματοδότηση αξιών και την αλλαγή νοοτροπίας με τρόπο δημιουργικό, ρηξικέλευθο και συμμετοχικό. Εξάλλου, βαθιά της πεποίθηση είναι ο «αναδρασιακός βρόχος» θεωρίας και πράξης ώστε τα αποτελέσματα παρέμβασης, στην περίπτωση μας η ανάπτυξη κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών και ηθική καλλιέργεια, να είναι ουσιώδη και μόνιμα.","abstract_html":"Η εκπαίδευση αξιών (Values Education) και η ευρύτερη ηθική διαπαιδαγώγηση αποτελεί έναν από τους διαχρονικούς σκοπούς της εκπαιδευτικής πολιτικής της χώρας μας. Οι ραγδαίες εξελίξεις του σύγχρονου κόσμου εκτός από πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές έχουν επιφέρει ηθικούς κλυδωνισμούς που συχνά χαρακτηρίζονται ως κρίση αξιών. Η εκπαίδευση ως ασπίδα ενάντια στην διευρυμένη κοινωνική και πνευματική αποσταθεροποίηση χρειάζεται υποστήριξη και συντονισμένες ενέργειες προάσπισής της. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής αποτελεί αρωγό στην προσπάθεια της ηθικής διαπαιδαγώγησης των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου καθώς διαθέτει πλούσιο θεωρητικό υπόβαθρο, σύγχρονη μεθοδολογία, άρτιες παιδαγωγικές τεχνικές που αναπτύσσουν πολύπλευρα τις δεξιότητές τους και προάγουν την ηθική και κριτική τους σκέψη μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης. Η Κοινωνική Παιδαγωγική από τη δημιουργία της συνδέθηκε, σε όλον τον κόσμο, με συλλογικές προσπάθειες προσώπων και ομάδων για την αντιμετώπιση κυρίως προβληματικών καταστάσεων (προβληματο-κεντρική θεώρηση), μέσα από τη μαχητική και δυναμική επιδίωξη για βελτίωση και αλλαγή. Η διεπιστημονική φύση της επιστήμης επιχειρείται να αποδειχτεί και από την παρούσα εργασία καθώς η επιστήμη της Θεολογίας και συγκεκριμένα το μάθημα των Θρησκευτικών αν ακολουθήσει τις επιστημολογικές και μεθοδολογικές θεωρήσεις της Κοινωνικής Παιδαγωγικής μπορεί να μετεξελιχθεί σε ένα μάθημα πανανθρώπινων και δημοκρατικών αξιών που θα λειτουργεί ως μοχλός διάπλασης σκεπτόμενων και υπεύθυνων πολιτών. Ειδικότερα, η παρούσα διπλωματική εργασία, εξετάζει τα σχολικά εγχειρίδια «Φάκελοι» του μαθήματος των Θρησκευτικών για το Δημοτικό Σχολείο, που ίσχυαν για τα έτη 2016-2020 στην ελληνική εκπαίδευση ως προς την ανίχνευση σε αυτά κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών. Αν και σήμερα τα εν λόγω αναλυτικά προγράμματα και σχολικά εγχειρίδια έχουν αντικατασταθεί από νέα, προτιμήθηκαν στη μελέτη τους καθώς προβάλλουν μία διαθρησκειακή προσέγγιση του μαθήματος που ταιριάζει με τη φύση της Κοινωνικής Παιδαγωγικής. Το εν λόγω μάθημα επιλέχτηκε προς ανάλυση, καθώς αποτελεί διαχρονικό μάθημα καλλιέργειας ηθικών αξιών και διότι βρίσκεται σε διαρκή αναδιαμόρφωση κάτι που το κάνει εύκαιρο έδαφος για περισσότερη έρευνα και μελέτη. Με τη μέθοδο της ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου σε συνδυασμό με την ερμηνευτική προσέγγιση εντοπίστηκαν άμεσα ή έμμεσα λέξεις ή φράσεις που παραπέμπουν σε όλες τις υπό διερεύνηση αξίες οι οποίες απαριθμούνται σε δεκαπέντε, διακριτές μεταξύ τους.. Μετά από σχολαστικό και εξαντλητικό έλεγχο των κειμένων των σχολικών εγχειριδίων η έρευνα διαπιστώνει ένα πλήθος όρων (1079 αναφορές), που σχετίζονται με τις κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες άμεσα ή έμμεσα. Συγκεκριμένα, η κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες που εμφάνισαν μεγαλύτερη συχνότητα στα κείμενα του μαθήματος των Θρησκευτικών είναι με βάση τη συχνότητα αναφοράς τους η Αγάπη, η Ενότητα, η Διαφορετικότητα-Μοναδικότητα, η Ισότητα και η Αλληλεγγύη. Οι αξίες με τη μικρότερη εμφάνιση στα σχολικά εγχειρίδια ήταν η Ενσυναίσθηση, η Ταπεινοφροσύνη , η Ευτυχία, η Υπομονή και η Υπευθυνότητα. Οι αξίες του Σεβασμού, της Ελευθερίας, της Αυτοβελτίωσης, της Δικαιοσύνης και της Ειρήνης εκπροσωπήθηκαν σε μέτριας συχνότητας ποσοστά. Από την παρούσα έρευνα γίνεται αντιληπτός ο κοινωνικοπαιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος που μάλιστα συμπυκνώνεται σε 235 αναφορές που μπορούν να αξιοποιηθούν κατάλληλα από τον εκπαιδευτικό ως υλικό για την ηθική καλλιέργεια των μαθητών. Μάλιστα, η ποιοτική έρευνα επεκτείνεται και στα ισχύοντα Αναλυτικά Προγράμματα όπως ανακοινώθηκαν με υπουργικές αποφάσεις στα οποία εντοπίζονται 588 κοινωνικοπαιδαγωγικές αναφορές που αφορούν σε μεγαλύτερο ποσοστό τις αξίες της Ενότητας, της Διαφορετικότητας και της Ισότητας. Στα συμπεράσματα της έρευνας κρίνεται αναγκαίος ο μεγαλύτερος εμπλουτισμός του μαθήματος με ομαδικές δραστηριότητες, διαθεματικότητα της γνώσης και αναστοχαστικές διαδικασίες. Παραλλήλως, προτείνονται πρακτικές εφαρμογές ηθικής καλλιέργειας των μαθητών. Ο περιορισμός του ομολογιακού χαρακτήρα του μαθήματος, η αυξητική τάση ανάδειξης της Διαφορετικότητας-Μοναδικότητας μέσα από την ανάδειξη και άλλων θρησκειών και η αναφορά σε σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα αποτελούν θετικές αλλαγές των «Φακέλων» που ενώ πλέον έχουν ακυρωθεί, παραμένουν διαχρονικοί στην εκπαίδευση. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής σε συνεργασία με αυτή της Θεολογίας δημιουργούν τη Μετασχηματιστική Θρησκευτική Εκπαίδευση που στοχεύει στη σκέψη, τον αναστοχασμό, την ορθή νοηματοδότηση αξιών και την αλλαγή νοοτροπίας με τρόπο δημιουργικό, ρηξικέλευθο και συμμετοχικό. Εξάλλου, βαθιά της πεποίθηση είναι ο «αναδρασιακός βρόχος» θεωρίας και πράξης ώστε τα αποτελέσματα παρέμβασης, στην περίπτωση μας η ανάπτυξη κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών και ηθική καλλιέργεια, να είναι ουσιώδη και μόνιμα.","abstract_has_math":false,"creators":["Κουμζής Ιωάννης","Koumzis Ioannis"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:21:15Z","subjects":["Εκπαίδευση","Education"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3260464"],"render_values":[{"text":"uoadl:3260464","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3260464","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3260464","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3260464","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κουμζής Ιωάννης","Koumzis Ioannis"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Εκπαίδευση","Education"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3260464","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3260464"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η εκπαίδευση αξιών (Values Education) και η ευρύτερη ηθική διαπαιδαγώγηση αποτελεί έναν από τους διαχρονικούς σκοπούς της εκπαιδευτικής πολιτικής της χώρας μας. Οι ραγδαίες εξελίξεις του σύγχρονου κόσμου εκτός από πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές έχουν επιφέρει ηθικούς κλυδωνισμούς που συχνά χαρακτηρίζονται ως κρίση αξιών. Η εκπαίδευση ως ασπίδα ενάντια στην διευρυμένη κοινωνική και πνευματική αποσταθεροποίηση χρειάζεται υποστήριξη και συντονισμένες ενέργειες προάσπισής της. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής αποτελεί αρωγό στην προσπάθεια της ηθικής διαπαιδαγώγησης των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου καθώς διαθέτει πλούσιο θεωρητικό υπόβαθρο, σύγχρονη μεθοδολογία, άρτιες παιδαγωγικές τεχνικές που αναπτύσσουν πολύπλευρα τις δεξιότητές τους και προάγουν την ηθική και κριτική τους σκέψη μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης. Η Κοινωνική Παιδαγωγική από τη δημιουργία της συνδέθηκε, σε όλον τον κόσμο, με συλλογικές προσπάθειες προσώπων και ομάδων για την αντιμετώπιση κυρίως προβληματικών καταστάσεων (προβληματο-κεντρική θεώρηση), μέσα από τη μαχητική και δυναμική επιδίωξη για βελτίωση και αλλαγή. Η διεπιστημονική φύση της επιστήμης επιχειρείται να αποδειχτεί και από την παρούσα εργασία καθώς η επιστήμη της Θεολογίας και συγκεκριμένα το μάθημα των Θρησκευτικών αν ακολουθήσει τις επιστημολογικές και μεθοδολογικές θεωρήσεις της Κοινωνικής Παιδαγωγικής μπορεί να μετεξελιχθεί σε ένα μάθημα πανανθρώπινων και δημοκρατικών αξιών που θα λειτουργεί ως μοχλός διάπλασης σκεπτόμενων και υπεύθυνων πολιτών. Ειδικότερα, η παρούσα διπλωματική εργασία, εξετάζει τα σχολικά εγχειρίδια «Φάκελοι» του μαθήματος των Θρησκευτικών για το Δημοτικό Σχολείο, που ίσχυαν για τα έτη 2016-2020 στην ελληνική εκπαίδευση ως προς την ανίχνευση σε αυτά κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών. Αν και σήμερα τα εν λόγω αναλυτικά προγράμματα και σχολικά εγχειρίδια έχουν αντικατασταθεί από νέα, προτιμήθηκαν στη μελέτη τους καθώς προβάλλουν μία διαθρησκειακή προσέγγιση του μαθήματος που ταιριάζει με τη φύση της Κοινωνικής Παιδαγωγικής. Το εν λόγω μάθημα επιλέχτηκε προς ανάλυση, καθώς αποτελεί διαχρονικό μάθημα καλλιέργειας ηθικών αξιών και διότι βρίσκεται σε διαρκή αναδιαμόρφωση κάτι που το κάνει εύκαιρο έδαφος για περισσότερη έρευνα και μελέτη. Με τη μέθοδο της ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου σε συνδυασμό με την ερμηνευτική προσέγγιση εντοπίστηκαν άμεσα ή έμμεσα λέξεις ή φράσεις που παραπέμπουν σε όλες τις υπό διερεύνηση αξίες οι οποίες απαριθμούνται σε δεκαπέντε, διακριτές μεταξύ τους.. Μετά από σχολαστικό και εξαντλητικό έλεγχο των κειμένων των σχολικών εγχειριδίων η έρευνα διαπιστώνει ένα πλήθος όρων (1079 αναφορές), που σχετίζονται με τις κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες άμεσα ή έμμεσα. Συγκεκριμένα, η κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες που εμφάνισαν μεγαλύτερη συχνότητα στα κείμενα του μαθήματος των Θρησκευτικών είναι με βάση τη συχνότητα αναφοράς τους η Αγάπη, η Ενότητα, η Διαφορετικότητα-Μοναδικότητα, η Ισότητα και η Αλληλεγγύη. Οι αξίες με τη μικρότερη εμφάνιση στα σχολικά εγχειρίδια ήταν η Ενσυναίσθηση, η Ταπεινοφροσύνη , η Ευτυχία, η Υπομονή και η Υπευθυνότητα. Οι αξίες του Σεβασμού, της Ελευθερίας, της Αυτοβελτίωσης, της Δικαιοσύνης και της Ειρήνης εκπροσωπήθηκαν σε μέτριας συχνότητας ποσοστά. Από την παρούσα έρευνα γίνεται αντιληπτός ο κοινωνικοπαιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος που μάλιστα συμπυκνώνεται σε 235 αναφορές που μπορούν να αξιοποιηθούν κατάλληλα από τον εκπαιδευτικό ως υλικό για την ηθική καλλιέργεια των μαθητών. Μάλιστα, η ποιοτική έρευνα επεκτείνεται και στα ισχύοντα Αναλυτικά Προγράμματα όπως ανακοινώθηκαν με υπουργικές αποφάσεις στα οποία εντοπίζονται 588 κοινωνικοπαιδαγωγικές αναφορές που αφορούν σε μεγαλύτερο ποσοστό τις αξίες της Ενότητας, της Διαφορετικότητας και της Ισότητας. Στα συμπεράσματα της έρευνας κρίνεται αναγκαίος ο μεγαλύτερος εμπλουτισμός του μαθήματος με ομαδικές δραστηριότητες, διαθεματικότητα της γνώσης και αναστοχαστικές διαδικασίες. Παραλλήλως, προτείνονται πρακτικές εφαρμογές ηθικής καλλιέργειας των μαθητών. Ο περιορισμός του ομολογιακού χαρακτήρα του μαθήματος, η αυξητική τάση ανάδειξης της Διαφορετικότητας-Μοναδικότητας μέσα από την ανάδειξη και άλλων θρησκειών και η αναφορά σε σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα αποτελούν θετικές αλλαγές των «Φακέλων» που ενώ πλέον έχουν ακυρωθεί, παραμένουν διαχρονικοί στην εκπαίδευση. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής σε συνεργασία με αυτή της Θεολογίας δημιουργούν τη Μετασχηματιστική Θρησκευτική Εκπαίδευση που στοχεύει στη σκέψη, τον αναστοχασμό, την ορθή νοηματοδότηση αξιών και την αλλαγή νοοτροπίας με τρόπο δημιουργικό, ρηξικέλευθο και συμμετοχικό. Εξάλλου, βαθιά της πεποίθηση είναι ο «αναδρασιακός βρόχος» θεωρίας και πράξης ώστε τα αποτελέσματα παρέμβασης, στην περίπτωση μας η ανάπτυξη κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών και ηθική καλλιέργεια, να είναι ουσιώδη και μόνιμα.","Values education and widely ethical education constitutes a timeless aim of our country's educational policies. The rapid developments of the modern world in addition to political, economic and social changes have resulted in moral upheavals that are often characterized as a crisis of values. Education as a shield against expanded social and spiritual destabilization needs support and coordinated action to defend itself. The science of Social Pedagogy is an aid in the effort of moral education of primary school students as it has a rich theoretical background, modern methodology, holistic pedagogical techniques that develop their skills in many ways and promote their ethical and critical thinking through prevention and intervention educational programs. Since its inception, Social Pedagogy has been globally associated with the collective efforts of individuals and groups to deal mainly with problematic situations (problem-central view), through the militant and dynamic pursuit of improvement and change. The interdisciplinary nature of science is attempted to be proved by the present work as if the science of Theology and specifically the subject of Religion Education follows the epistemological and methodological views of Social Pedagogy can evolve into a course of universal and democratic values that will create thinking and responsible citizens. In particular, the present master thesis examines the spesific textbooks of the Religion Education subject for the Primary School ( «Φάκελοι μαθήματος, 2016-2020) in terms of the detection of socio-pedagogical values in them. Despite the fact that this proper curriculum and school textsbook are cancelled by the new government policies, they are innovative as they have an interreligious philosophy which is correlated with Social Pedagogy's principles. This subject was chosen for analysis, as it is a timeless course of cultivating moral values and because it is in constant remodeling, which makes it a fertile ground for more research and study. By the method of quantitative and qualitative content analysis in combination with the interpretive approach, words or phrases were identified directly or indirectly that refer to all the values under investigation which are numbered in fifteen, distinct from each other. After a meticulous and exhaustive examination of the texts which are presented in the school textbooks, research finds a number of terms (1079 references), related to socio-pedagogical values directly or indirectly. Specifically, the socio-pedagogical values that appeared most frequently in the texts of the Religion Education subject based on their reference frequency are: Love, Unity, Diversity-Uniqueness, Equality and Solidarity. The values with the least appearance in school textbooks were Empathy, Humility, Happiness, Patience and Responsibility. The values of Respect, Freedom, Self-Improvement, Justice and Peace were represented in moderate frequencies. From the present research, the socio-pedagogical character of the course becomes apparent, which in fact is concentrated in 235 references that can be properly utilized by the teacher as material for the moral cultivation of students. Αlso, the present study examines the curriculum of 2016-2020 of this subject and in these textes are found 588 references which are most related to Unity, Diversity- Uniqueness and Equality.The limitation of the confessional character of the course, the increasing tendency of the promotion of Diversity-Uniqueness through the emergence of other religions and the reference to contemporary social and political issues are positive changes of the new school textbooks. Despite the fact that these textbooks are not legal with proper legislation, they still play a major role to the evolution of the subject. The science of Social Pedagogy in collaboration with Theology science create the Transformational Religious Education that aims at thought, reflection, the correct interpretation of values and the change of mentality in a creative, groundbreaking and participatory way. After all, her deep conviction is the \"feedback loop\" of theory and practice so that the results of intervention, in our case the development of socio-pedagogical values and moral cultivation, are essential and permanent."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αναλυτικά Προγράμματα και Σχολικά Εγχειρίδια: Ανίχνευση κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών στα σχολικά εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών για το Δημοτικό Σχολείο Μια κοινωνικοπαιδαγωγική προσέγγιση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κουμζής Ιωάννης","Koumzis Ioannis"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Η εκπαίδευση αξιών (Values Education) και η ευρύτερη ηθική διαπαιδαγώγηση αποτελεί έναν από τους διαχρονικούς σκοπούς της εκπαιδευτικής πολιτικής της χώρας μας. Οι ραγδαίες εξελίξεις του σύγχρονου κόσμου εκτός από πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές έχουν επιφέρει ηθικούς κλυδωνισμούς που συχνά χαρακτηρίζονται ως κρίση αξιών. Η εκπαίδευση ως ασπίδα ενάντια στην διευρυμένη κοινωνική και πνευματική αποσταθεροποίηση χρειάζεται υποστήριξη και συντονισμένες ενέργειες προάσπισής της. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής αποτελεί αρωγό στην προσπάθεια της ηθικής διαπαιδαγώγησης των μαθητών του Δημοτικού Σχολείου καθώς διαθέτει πλούσιο θεωρητικό υπόβαθρο, σύγχρονη μεθοδολογία, άρτιες παιδαγωγικές τεχνικές που αναπτύσσουν πολύπλευρα τις δεξιότητές τους και προάγουν την ηθική και κριτική τους σκέψη μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα πρόληψης και παρέμβασης. Η Κοινωνική Παιδαγωγική από τη δημιουργία της συνδέθηκε, σε όλον τον κόσμο, με συλλογικές προσπάθειες προσώπων και ομάδων για την αντιμετώπιση κυρίως προβληματικών καταστάσεων (προβληματο-κεντρική θεώρηση), μέσα από τη μαχητική και δυναμική επιδίωξη για βελτίωση και αλλαγή. Η διεπιστημονική φύση της επιστήμης επιχειρείται να αποδειχτεί και από την παρούσα εργασία καθώς η επιστήμη της Θεολογίας και συγκεκριμένα το μάθημα των Θρησκευτικών αν ακολουθήσει τις επιστημολογικές και μεθοδολογικές θεωρήσεις της Κοινωνικής Παιδαγωγικής μπορεί να μετεξελιχθεί σε ένα μάθημα πανανθρώπινων και δημοκρατικών αξιών που θα λειτουργεί ως μοχλός διάπλασης σκεπτόμενων και υπεύθυνων πολιτών. Ειδικότερα, η παρούσα διπλωματική εργασία, εξετάζει τα σχολικά εγχειρίδια «Φάκελοι» του μαθήματος των Θρησκευτικών για το Δημοτικό Σχολείο, που ίσχυαν για τα έτη 2016-2020 στην ελληνική εκπαίδευση ως προς την ανίχνευση σε αυτά κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών. Αν και σήμερα τα εν λόγω αναλυτικά προγράμματα και σχολικά εγχειρίδια έχουν αντικατασταθεί από νέα, προτιμήθηκαν στη μελέτη τους καθώς προβάλλουν μία διαθρησκειακή προσέγγιση του μαθήματος που ταιριάζει με τη φύση της Κοινωνικής Παιδαγωγικής. Το εν λόγω μάθημα επιλέχτηκε προς ανάλυση, καθώς αποτελεί διαχρονικό μάθημα καλλιέργειας ηθικών αξιών και διότι βρίσκεται σε διαρκή αναδιαμόρφωση κάτι που το κάνει εύκαιρο έδαφος για περισσότερη έρευνα και μελέτη. Με τη μέθοδο της ποσοτικής και ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου σε συνδυασμό με την ερμηνευτική προσέγγιση εντοπίστηκαν άμεσα ή έμμεσα λέξεις ή φράσεις που παραπέμπουν σε όλες τις υπό διερεύνηση αξίες οι οποίες απαριθμούνται σε δεκαπέντε, διακριτές μεταξύ τους.. Μετά από σχολαστικό και εξαντλητικό έλεγχο των κειμένων των σχολικών εγχειριδίων η έρευνα διαπιστώνει ένα πλήθος όρων (1079 αναφορές), που σχετίζονται με τις κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες άμεσα ή έμμεσα. Συγκεκριμένα, η κοινωνικοπαιδαγωγικές αξίες που εμφάνισαν μεγαλύτερη συχνότητα στα κείμενα του μαθήματος των Θρησκευτικών είναι με βάση τη συχνότητα αναφοράς τους η Αγάπη, η Ενότητα, η Διαφορετικότητα-Μοναδικότητα, η Ισότητα και η Αλληλεγγύη. Οι αξίες με τη μικρότερη εμφάνιση στα σχολικά εγχειρίδια ήταν η Ενσυναίσθηση, η Ταπεινοφροσύνη , η Ευτυχία, η Υπομονή και η Υπευθυνότητα. Οι αξίες του Σεβασμού, της Ελευθερίας, της Αυτοβελτίωσης, της Δικαιοσύνης και της Ειρήνης εκπροσωπήθηκαν σε μέτριας συχνότητας ποσοστά. Από την παρούσα έρευνα γίνεται αντιληπτός ο κοινωνικοπαιδαγωγικός χαρακτήρας του μαθήματος που μάλιστα συμπυκνώνεται σε 235 αναφορές που μπορούν να αξιοποιηθούν κατάλληλα από τον εκπαιδευτικό ως υλικό για την ηθική καλλιέργεια των μαθητών. Μάλιστα, η ποιοτική έρευνα επεκτείνεται και στα ισχύοντα Αναλυτικά Προγράμματα όπως ανακοινώθηκαν με υπουργικές αποφάσεις στα οποία εντοπίζονται 588 κοινωνικοπαιδαγωγικές αναφορές που αφορούν σε μεγαλύτερο ποσοστό τις αξίες της Ενότητας, της Διαφορετικότητας και της Ισότητας. Στα συμπεράσματα της έρευνας κρίνεται αναγκαίος ο μεγαλύτερος εμπλουτισμός του μαθήματος με ομαδικές δραστηριότητες, διαθεματικότητα της γνώσης και αναστοχαστικές διαδικασίες. Παραλλήλως, προτείνονται πρακτικές εφαρμογές ηθικής καλλιέργειας των μαθητών. Ο περιορισμός του ομολογιακού χαρακτήρα του μαθήματος, η αυξητική τάση ανάδειξης της Διαφορετικότητας-Μοναδικότητας μέσα από την ανάδειξη και άλλων θρησκειών και η αναφορά σε σύγχρονα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα αποτελούν θετικές αλλαγές των «Φακέλων» που ενώ πλέον έχουν ακυρωθεί, παραμένουν διαχρονικοί στην εκπαίδευση. Η επιστήμη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής σε συνεργασία με αυτή της Θεολογίας δημιουργούν τη Μετασχηματιστική Θρησκευτική Εκπαίδευση που στοχεύει στη σκέψη, τον αναστοχασμό, την ορθή νοηματοδότηση αξιών και την αλλαγή νοοτροπίας με τρόπο δημιουργικό, ρηξικέλευθο και συμμετοχικό. Εξάλλου, βαθιά της πεποίθηση είναι ο «αναδρασιακός βρόχος» θεωρίας και πράξης ώστε τα αποτελέσματα παρέμβασης, στην περίπτωση μας η ανάπτυξη κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών και ηθική καλλιέργεια, να είναι ουσιώδη και μόνιμα.","Values education and widely ethical education constitutes a timeless aim of our country's educational policies. The rapid developments of the modern world in addition to political, economic and social changes have resulted in moral upheavals that are often characterized as a crisis of values. Education as a shield against expanded social and spiritual destabilization needs support and coordinated action to defend itself. The science of Social Pedagogy is an aid in the effort of moral education of primary school students as it has a rich theoretical background, modern methodology, holistic pedagogical techniques that develop their skills in many ways and promote their ethical and critical thinking through prevention and intervention educational programs. Since its inception, Social Pedagogy has been globally associated with the collective efforts of individuals and groups to deal mainly with problematic situations (problem-central view), through the militant and dynamic pursuit of improvement and change. The interdisciplinary nature of science is attempted to be proved by the present work as if the science of Theology and specifically the subject of Religion Education follows the epistemological and methodological views of Social Pedagogy can evolve into a course of universal and democratic values that will create thinking and responsible citizens. In particular, the present master thesis examines the spesific textbooks of the Religion Education subject for the Primary School ( «Φάκελοι μαθήματος, 2016-2020) in terms of the detection of socio-pedagogical values in them. Despite the fact that this proper curriculum and school textsbook are cancelled by the new government policies, they are innovative as they have an interreligious philosophy which is correlated with Social Pedagogy's principles. This subject was chosen for analysis, as it is a timeless course of cultivating moral values and because it is in constant remodeling, which makes it a fertile ground for more research and study. By the method of quantitative and qualitative content analysis in combination with the interpretive approach, words or phrases were identified directly or indirectly that refer to all the values under investigation which are numbered in fifteen, distinct from each other. After a meticulous and exhaustive examination of the texts which are presented in the school textbooks, research finds a number of terms (1079 references), related to socio-pedagogical values directly or indirectly. Specifically, the socio-pedagogical values that appeared most frequently in the texts of the Religion Education subject based on their reference frequency are: Love, Unity, Diversity-Uniqueness, Equality and Solidarity. The values with the least appearance in school textbooks were Empathy, Humility, Happiness, Patience and Responsibility. The values of Respect, Freedom, Self-Improvement, Justice and Peace were represented in moderate frequencies. From the present research, the socio-pedagogical character of the course becomes apparent, which in fact is concentrated in 235 references that can be properly utilized by the teacher as material for the moral cultivation of students. Αlso, the present study examines the curriculum of 2016-2020 of this subject and in these textes are found 588 references which are most related to Unity, Diversity- Uniqueness and Equality.The limitation of the confessional character of the course, the increasing tendency of the promotion of Diversity-Uniqueness through the emergence of other religions and the reference to contemporary social and political issues are positive changes of the new school textbooks. Despite the fact that these textbooks are not legal with proper legislation, they still play a major role to the evolution of the subject. The science of Social Pedagogy in collaboration with Theology science create the Transformational Religious Education that aims at thought, reflection, the correct interpretation of values and the change of mentality in a creative, groundbreaking and participatory way. After all, her deep conviction is the \"feedback loop\" of theory and practice so that the results of intervention, in our case the development of socio-pedagogical values and moral cultivation, are essential and permanent."],"dc:identifier":["uoadl:3260464","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3260464"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Εκπαίδευση","Education"],"dc:title":["Αναλυτικά Προγράμματα και Σχολικά Εγχειρίδια: Ανίχνευση κοινωνικοπαιδαγωγικών αξιών στα σχολικά εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών για το Δημοτικό Σχολείο Μια κοινωνικοπαιδαγωγική προσέγγιση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:21:15Z"}