{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3325323"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3325323","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αξιολόγηση επιπέδου γνώσεων οδοντιάτρων σχετικά με τη διεξαγωγή χειρουργικών πράξεων σε ασθενείς υπό αντιθρομβωτική αγωγή.","abstract":"Για πάνω από 50 χρόνια η χρήση από του στόματος/per os αντιθρομβωτικής αγωγής(αντιπηκτικής ή αντιαιμοπεταλιακής) που χρησιμοποιείται για την πρόληψη θρομβοεμβολής σε ασθενείς με καρδιαγγειακές παθήσεις έχει σημαντικά βελτιώσει και παρατείνει τη ζωή των ασθενών αυτών. Η βασική παρενέργεια των αντιθρομβωτικών είναι η αύξηση του κινδύνου αιμορραγίας άλλοτε σε σημαντικό βαθμό και άλλοτε όχι στους ασθενείς που τα λαμβάνουν. Καθώς η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων απαιτεί μακροχρόνια χορήγηση αντιθρομβωτικής αγωγής είναι πολύ πιθανόν οι ασθενείς αυτοί να χρειαστούν κάποια χειρουργική παρέμβαση (εξαγωγή απλή ή χειρουργική, αφαίρεση κύστης, λήψη βιοψίας, κ.α) κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους. Για το λόγο αυτό μετά από αξιολόγηση του αιμορραγικού κινδύνου της κάθε επέμβασης αλλά και του θρομβοεμβολικού κινδύνου του ασθενούς θα πρέπει να αποφασίζεται η διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής και πιο συγκεκριμένα αν θα συνεχιστεί, αν θα αντικατασταθεί, να μειωθεί ή να διακοπεί. Η περιεγχειρητική διαχείριση αποτελεί ένα κλινικό δίλημμα για πολλές χειρουργικές ειδικότητες, των οδοντιάτρων συμπεριλαμβανομένων, και έτσι παρατηρείται μεγάλη διαφοροποίηση στην εφαρμογή της. Είναι γεγονός ότι πλέον υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες από διάφορες επιστημονικές κοινότητες (Αμερικανική Οδοντιατρική Εταιρία/ADA, η Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιολογίας, κ.α) οι οποίες στηρίζουν τις οδηγίες τους σε συστηματικές ανασκοπήσεις και μεταναλύσεις, για την σωστή αντιμετώπιση των ασθενών αυτών. Έτσι για τη συνηθέστερη χειρουργική επέμβαση στην οδοντιατρική που είναι η εξαγωγή δοντιού, μια επέμβαση χαρακτηρισμένη ως χαμηλού αιμορραγικού κινδύνου βάσει πρόσφατων κατευθυντήριων οδηγιών της Ευρωπαικής Καρδιολογικής Εταιρίας (Steffel et al., 2018), η σύσταση πλέον είναι σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακή αγωγή ή αναστολείς βιταμίνης Κ (κουμαρινικά) η μη διακοπή του φαρμάκου, ενώ για τα νεότερα αντιπηκτικά φάρμακα σαν ασφαλέστερη επιλογή η παράλειψη μιας δόσης και εν συνεχεία πραγματοποίηση της εξαγωγής. Για να μπορέσει οδοντίατρος να εφαρμόσει τις οδηγίες αυτές θα πρέπει να γνωρίζει τη βασική λειτουργεία του μηχανισμού πήξης, τη βασική φαρμακολογία των αντιθρομβωτικών φαρμάκων και να μπορεί να αξιολογήσει τον αιμορραγικό κίνδυνο των επεμβάσεων στις οποίες θα προβεί. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχει σημαντικός αριθμός ερευνών, βασιζόμενες σε ερωτηματολόγια, που αξιολογεί το επίπεδο γνώσης οδοντιάτρων άλλων χωρών αναφορικά με τη διαχείριση οδοντιατρικών ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή. Στην Ελλάδα παρόμοιες έρευνες δεν έχουν υπάρξει τα τελευταία χρόνια. Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι: • Να αξιολογηθεί το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων αναφορικά με τη διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή(διακοπή ή μη της αγωγής προ εξαγωγή δοντιού.) • Να διερευνηθεί η πιθανή συσχέτιση του επιπέδου γνώσεων με την ηλικία, τον τόπο εργασίας και την εξειδίκευση (γενικός οδοντίατρος ή εξειδικευμένος). Υλικά και μέθοδοι: Η εργασία αυτή βασίστηκε σε ερωτηματολόγια που μοιράστηκαν σε έντυπη μορφή σε σεμινάρια της Στοματολογικής Εταιρίας αλλά και σε ηλεκτρονική μορφή, τα οποία στάλθηκαν μέσω του Οδοντιατρικού Συλλόγου Πειραιά. 200 Οδοντίατροι συμμετείχαν στην έρευνα απαντώντας στο ανώνυμo ερωτηματολόγιο, το οποίο αποτελούνταν από 9 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και 2 ερωτήσεις συμπλήρωσης κενού για τον τόπο εργασίας και την κατοχή μεταπτυχιακής ή όχι ειδίκευσης. Αποτελέσματα: Στην παρούσα εργασία το ποσοστό των σωστών απαντήσεων στις ερωτήσεις που αξιολογούν το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή, κυμαίνεται από 22,5% έως και 59,5% δηλαδή η πλειονότητα των συμμετοχόντων απάντησαν σωστά κατά μέσο όρο τις 3 από τις 7 κλινικές ερωτήσεις. Επίσης μια συχνή απάντηση των οδοντιάτρων στις κλινικές ερωτήσεις που τους τέθηκαν είναι <<κατόπιν οδηγιών ή σε συννενόηση με καρδιολόγο>>, όπου στη συντριπτική πλειοψηφία οι καρδιολόγοι προτείνουν διακοπή ή τροποποίηση της αγωγής, το οποίο και δεν είναι σύμφωνo με τη βιβλιογραφία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται κατόπιν συννενοήσεως και των δύο, καρδιολόγου και οδοντιάτρου, καθώς ο πρώτος πρέπει να αξιολογεί το θρομβοεμβολικό κίνδυνο του ασθενούς και ο δεύτερος τον αιμορραγικό κίνδυνο της επέμβασης. Συμπεράσματα: Λαμβάνοντας υπόψιν αντίστοιχες εργασίες άλλων χωρών εντός και εκτός Ευρωπαικής Ένωσης, το επίπεδο γνώσης των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή κρίνεται ως μέτριο προς χαμηλό συγκριτικά με το επίπεδο γνώσεων οδοντιάτρων άλλων χωρών αλλά και λόγω του χαμηλού ποσοστού σωστών απαντήσεων και εφαρμογής των κατευθυντήριων οδηγιών σύμφωνα με την πιο πρόσφατη βιβλιογραφία. Είναι αναγκαία η χρήση και η γνώση των κατευθυντήριων οδηγιών για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή και πρέπει ο οδοντίατρος να έχει έυκολη πρόσβαση σε αυτές μέσω του οδοντιατρικού συλλόγου ή ομοσπονδίας της εκάστοτε χώρας. Η συνεχής επιμόρφωση των οδοντιάτρων για τους κινδύνους που επιφέρει η προσωρινή διακοπή της αντιθρομβωτικής αγωγής ειδικά όταν αυτή δεν ενδείκνυται είναι σημαντική, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την υγεία του ασθενούς.","abstract_html":"Για πάνω από 50 χρόνια η χρήση από του στόματος/per os αντιθρομβωτικής αγωγής(αντιπηκτικής ή αντιαιμοπεταλιακής) που χρησιμοποιείται για την πρόληψη θρομβοεμβολής σε ασθενείς με καρδιαγγειακές παθήσεις έχει σημαντικά βελτιώσει και παρατείνει τη ζωή των ασθενών αυτών. Η βασική παρενέργεια των αντιθρομβωτικών είναι η αύξηση του κινδύνου αιμορραγίας άλλοτε σε σημαντικό βαθμό και άλλοτε όχι στους ασθενείς που τα λαμβάνουν. Καθώς η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων απαιτεί μακροχρόνια χορήγηση αντιθρομβωτικής αγωγής είναι πολύ πιθανόν οι ασθενείς αυτοί να χρειαστούν κάποια χειρουργική παρέμβαση (εξαγωγή απλή ή χειρουργική, αφαίρεση κύστης, λήψη βιοψίας, κ.α) κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους. Για το λόγο αυτό μετά από αξιολόγηση του αιμορραγικού κινδύνου της κάθε επέμβασης αλλά και του θρομβοεμβολικού κινδύνου του ασθενούς θα πρέπει να αποφασίζεται η διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής και πιο συγκεκριμένα αν θα συνεχιστεί, αν θα αντικατασταθεί, να μειωθεί ή να διακοπεί. Η περιεγχειρητική διαχείριση αποτελεί ένα κλινικό δίλημμα για πολλές χειρουργικές ειδικότητες, των οδοντιάτρων συμπεριλαμβανομένων, και έτσι παρατηρείται μεγάλη διαφοροποίηση στην εφαρμογή της. Είναι γεγονός ότι πλέον υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες από διάφορες επιστημονικές κοινότητες (Αμερικανική Οδοντιατρική Εταιρία/ADA, η Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιολογίας, κ.α) οι οποίες στηρίζουν τις οδηγίες τους σε συστηματικές ανασκοπήσεις και μεταναλύσεις, για την σωστή αντιμετώπιση των ασθενών αυτών. Έτσι για τη συνηθέστερη χειρουργική επέμβαση στην οδοντιατρική που είναι η εξαγωγή δοντιού, μια επέμβαση χαρακτηρισμένη ως χαμηλού αιμορραγικού κινδύνου βάσει πρόσφατων κατευθυντήριων οδηγιών της Ευρωπαικής Καρδιολογικής Εταιρίας (Steffel et al., 2018), η σύσταση πλέον είναι σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακή αγωγή ή αναστολείς βιταμίνης Κ (κουμαρινικά) η μη διακοπή του φαρμάκου, ενώ για τα νεότερα αντιπηκτικά φάρμακα σαν ασφαλέστερη επιλογή η παράλειψη μιας δόσης και εν συνεχεία πραγματοποίηση της εξαγωγής. Για να μπορέσει οδοντίατρος να εφαρμόσει τις οδηγίες αυτές θα πρέπει να γνωρίζει τη βασική λειτουργεία του μηχανισμού πήξης, τη βασική φαρμακολογία των αντιθρομβωτικών φαρμάκων και να μπορεί να αξιολογήσει τον αιμορραγικό κίνδυνο των επεμβάσεων στις οποίες θα προβεί. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχει σημαντικός αριθμός ερευνών, βασιζόμενες σε ερωτηματολόγια, που αξιολογεί το επίπεδο γνώσης οδοντιάτρων άλλων χωρών αναφορικά με τη διαχείριση οδοντιατρικών ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή. Στην Ελλάδα παρόμοιες έρευνες δεν έχουν υπάρξει τα τελευταία χρόνια. Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι: • Να αξιολογηθεί το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων αναφορικά με τη διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή(διακοπή ή μη της αγωγής προ εξαγωγή δοντιού.) • Να διερευνηθεί η πιθανή συσχέτιση του επιπέδου γνώσεων με την ηλικία, τον τόπο εργασίας και την εξειδίκευση (γενικός οδοντίατρος ή εξειδικευμένος). Υλικά και μέθοδοι: Η εργασία αυτή βασίστηκε σε ερωτηματολόγια που μοιράστηκαν σε έντυπη μορφή σε σεμινάρια της Στοματολογικής Εταιρίας αλλά και σε ηλεκτρονική μορφή, τα οποία στάλθηκαν μέσω του Οδοντιατρικού Συλλόγου Πειραιά. 200 Οδοντίατροι συμμετείχαν στην έρευνα απαντώντας στο ανώνυμo ερωτηματολόγιο, το οποίο αποτελούνταν από 9 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και 2 ερωτήσεις συμπλήρωσης κενού για τον τόπο εργασίας και την κατοχή μεταπτυχιακής ή όχι ειδίκευσης. Αποτελέσματα: Στην παρούσα εργασία το ποσοστό των σωστών απαντήσεων στις ερωτήσεις που αξιολογούν το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή, κυμαίνεται από 22,5% έως και 59,5% δηλαδή η πλειονότητα των συμμετοχόντων απάντησαν σωστά κατά μέσο όρο τις 3 από τις 7 κλινικές ερωτήσεις. Επίσης μια συχνή απάντηση των οδοντιάτρων στις κλινικές ερωτήσεις που τους τέθηκαν είναι &lt;&lt;κατόπιν οδηγιών ή σε συννενόηση με καρδιολόγο&gt;&gt;, όπου στη συντριπτική πλειοψηφία οι καρδιολόγοι προτείνουν διακοπή ή τροποποίηση της αγωγής, το οποίο και δεν είναι σύμφωνo με τη βιβλιογραφία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται κατόπιν συννενοήσεως και των δύο, καρδιολόγου και οδοντιάτρου, καθώς ο πρώτος πρέπει να αξιολογεί το θρομβοεμβολικό κίνδυνο του ασθενούς και ο δεύτερος τον αιμορραγικό κίνδυνο της επέμβασης. Συμπεράσματα: Λαμβάνοντας υπόψιν αντίστοιχες εργασίες άλλων χωρών εντός και εκτός Ευρωπαικής Ένωσης, το επίπεδο γνώσης των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή κρίνεται ως μέτριο προς χαμηλό συγκριτικά με το επίπεδο γνώσεων οδοντιάτρων άλλων χωρών αλλά και λόγω του χαμηλού ποσοστού σωστών απαντήσεων και εφαρμογής των κατευθυντήριων οδηγιών σύμφωνα με την πιο πρόσφατη βιβλιογραφία. Είναι αναγκαία η χρήση και η γνώση των κατευθυντήριων οδηγιών για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή και πρέπει ο οδοντίατρος να έχει έυκολη πρόσβαση σε αυτές μέσω του οδοντιατρικού συλλόγου ή ομοσπονδίας της εκάστοτε χώρας. Η συνεχής επιμόρφωση των οδοντιάτρων για τους κινδύνους που επιφέρει η προσωρινή διακοπή της αντιθρομβωτικής αγωγής ειδικά όταν αυτή δεν ενδείκνυται είναι σημαντική, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την υγεία του ασθενούς.","abstract_has_math":false,"creators":["Γιαννούλης Γεώργιος","Giannoulis Georgios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:22:06Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3325323"],"render_values":[{"text":"uoadl:3325323","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3325323","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3325323","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3325323","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γιαννούλης Γεώργιος","Giannoulis Georgios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3325323","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3325323"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Για πάνω από 50 χρόνια η χρήση από του στόματος/per os αντιθρομβωτικής αγωγής(αντιπηκτικής ή αντιαιμοπεταλιακής) που χρησιμοποιείται για την πρόληψη θρομβοεμβολής σε ασθενείς με καρδιαγγειακές παθήσεις έχει σημαντικά βελτιώσει και παρατείνει τη ζωή των ασθενών αυτών. Η βασική παρενέργεια των αντιθρομβωτικών είναι η αύξηση του κινδύνου αιμορραγίας άλλοτε σε σημαντικό βαθμό και άλλοτε όχι στους ασθενείς που τα λαμβάνουν. Καθώς η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων απαιτεί μακροχρόνια χορήγηση αντιθρομβωτικής αγωγής είναι πολύ πιθανόν οι ασθενείς αυτοί να χρειαστούν κάποια χειρουργική παρέμβαση (εξαγωγή απλή ή χειρουργική, αφαίρεση κύστης, λήψη βιοψίας, κ.α) κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους. Για το λόγο αυτό μετά από αξιολόγηση του αιμορραγικού κινδύνου της κάθε επέμβασης αλλά και του θρομβοεμβολικού κινδύνου του ασθενούς θα πρέπει να αποφασίζεται η διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής και πιο συγκεκριμένα αν θα συνεχιστεί, αν θα αντικατασταθεί, να μειωθεί ή να διακοπεί. Η περιεγχειρητική διαχείριση αποτελεί ένα κλινικό δίλημμα για πολλές χειρουργικές ειδικότητες, των οδοντιάτρων συμπεριλαμβανομένων, και έτσι παρατηρείται μεγάλη διαφοροποίηση στην εφαρμογή της. Είναι γεγονός ότι πλέον υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες από διάφορες επιστημονικές κοινότητες (Αμερικανική Οδοντιατρική Εταιρία/ADA, η Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιολογίας, κ.α) οι οποίες στηρίζουν τις οδηγίες τους σε συστηματικές ανασκοπήσεις και μεταναλύσεις, για την σωστή αντιμετώπιση των ασθενών αυτών. Έτσι για τη συνηθέστερη χειρουργική επέμβαση στην οδοντιατρική που είναι η εξαγωγή δοντιού, μια επέμβαση χαρακτηρισμένη ως χαμηλού αιμορραγικού κινδύνου βάσει πρόσφατων κατευθυντήριων οδηγιών της Ευρωπαικής Καρδιολογικής Εταιρίας (Steffel et al., 2018), η σύσταση πλέον είναι σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακή αγωγή ή αναστολείς βιταμίνης Κ (κουμαρινικά) η μη διακοπή του φαρμάκου, ενώ για τα νεότερα αντιπηκτικά φάρμακα σαν ασφαλέστερη επιλογή η παράλειψη μιας δόσης και εν συνεχεία πραγματοποίηση της εξαγωγής. Για να μπορέσει οδοντίατρος να εφαρμόσει τις οδηγίες αυτές θα πρέπει να γνωρίζει τη βασική λειτουργεία του μηχανισμού πήξης, τη βασική φαρμακολογία των αντιθρομβωτικών φαρμάκων και να μπορεί να αξιολογήσει τον αιμορραγικό κίνδυνο των επεμβάσεων στις οποίες θα προβεί. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχει σημαντικός αριθμός ερευνών, βασιζόμενες σε ερωτηματολόγια, που αξιολογεί το επίπεδο γνώσης οδοντιάτρων άλλων χωρών αναφορικά με τη διαχείριση οδοντιατρικών ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή. Στην Ελλάδα παρόμοιες έρευνες δεν έχουν υπάρξει τα τελευταία χρόνια. Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι: • Να αξιολογηθεί το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων αναφορικά με τη διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή(διακοπή ή μη της αγωγής προ εξαγωγή δοντιού.) • Να διερευνηθεί η πιθανή συσχέτιση του επιπέδου γνώσεων με την ηλικία, τον τόπο εργασίας και την εξειδίκευση (γενικός οδοντίατρος ή εξειδικευμένος). Υλικά και μέθοδοι: Η εργασία αυτή βασίστηκε σε ερωτηματολόγια που μοιράστηκαν σε έντυπη μορφή σε σεμινάρια της Στοματολογικής Εταιρίας αλλά και σε ηλεκτρονική μορφή, τα οποία στάλθηκαν μέσω του Οδοντιατρικού Συλλόγου Πειραιά. 200 Οδοντίατροι συμμετείχαν στην έρευνα απαντώντας στο ανώνυμo ερωτηματολόγιο, το οποίο αποτελούνταν από 9 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και 2 ερωτήσεις συμπλήρωσης κενού για τον τόπο εργασίας και την κατοχή μεταπτυχιακής ή όχι ειδίκευσης. Αποτελέσματα: Στην παρούσα εργασία το ποσοστό των σωστών απαντήσεων στις ερωτήσεις που αξιολογούν το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή, κυμαίνεται από 22,5% έως και 59,5% δηλαδή η πλειονότητα των συμμετοχόντων απάντησαν σωστά κατά μέσο όρο τις 3 από τις 7 κλινικές ερωτήσεις. Επίσης μια συχνή απάντηση των οδοντιάτρων στις κλινικές ερωτήσεις που τους τέθηκαν είναι <<κατόπιν οδηγιών ή σε συννενόηση με καρδιολόγο>>, όπου στη συντριπτική πλειοψηφία οι καρδιολόγοι προτείνουν διακοπή ή τροποποίηση της αγωγής, το οποίο και δεν είναι σύμφωνo με τη βιβλιογραφία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται κατόπιν συννενοήσεως και των δύο, καρδιολόγου και οδοντιάτρου, καθώς ο πρώτος πρέπει να αξιολογεί το θρομβοεμβολικό κίνδυνο του ασθενούς και ο δεύτερος τον αιμορραγικό κίνδυνο της επέμβασης. Συμπεράσματα: Λαμβάνοντας υπόψιν αντίστοιχες εργασίες άλλων χωρών εντός και εκτός Ευρωπαικής Ένωσης, το επίπεδο γνώσης των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή κρίνεται ως μέτριο προς χαμηλό συγκριτικά με το επίπεδο γνώσεων οδοντιάτρων άλλων χωρών αλλά και λόγω του χαμηλού ποσοστού σωστών απαντήσεων και εφαρμογής των κατευθυντήριων οδηγιών σύμφωνα με την πιο πρόσφατη βιβλιογραφία. Είναι αναγκαία η χρήση και η γνώση των κατευθυντήριων οδηγιών για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή και πρέπει ο οδοντίατρος να έχει έυκολη πρόσβαση σε αυτές μέσω του οδοντιατρικού συλλόγου ή ομοσπονδίας της εκάστοτε χώρας. Η συνεχής επιμόρφωση των οδοντιάτρων για τους κινδύνους που επιφέρει η προσωρινή διακοπή της αντιθρομβωτικής αγωγής ειδικά όταν αυτή δεν ενδείκνυται είναι σημαντική, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την υγεία του ασθενούς.","For over 50 years the use of per os antithrombotic therapy in patients with cardiovascular diseases, for prevention of thromboembolic events, has significantly improved the quality and life expectancy of those patients. The major adverse effect of these medications in the increased risk of hemorrhage. The prevention and treatment of cardiovascular diseases requires a long-term use of antithrombotic medications and as a result the dentists are increasingly like to face these patients to perform surgical intervention such dental extraction. For the appropriate perioperative management of these patients, the hemorrhagic risk of the operation and the thromboembolic risk of the patient should carefully be assessed prior to any change of their antithrombotic medication. The perioperative management in such cases constitutes a clinical dilemma for many surgical specialties, like the dentists, and makes the decision of how to manage these situations highly variable among many doctors. After literature review, there are specific guidelines from many scientific associations, which have high quality of evidence (systematic revies and metanalysis) and recommend how to treat these patients. Because tooth extraction is categorized as a low bleeding risk procedure according to the guidelines of the European Society of Cardiology (Steffel et al., 2018), it is suggested not to stop antiplatelet therapy or vit K antagonists and skip the last dose of NOACs to perform a simple tooth extraction in patients treated with antithrombotic medications. The dentist needs to know the basics of coagulation cascade, the pharmacokinetics of the antithrombotic medication and be able to assess the hemorrhagic risk of dental extraction and other dental surgical procedures to apply the latest guidelines. In the current literature, there is a significant number of survey studies evaluating the dentist’s knowledge of perioperative management in patients taking antithrombotic medications in various countries. Unfortunately, there is no data available on this subject in Greece. The purpose of this study is to: • evaluate the knowledge of Greek dentists for the perioperative management of patients taking oral antithrombotic medications and • to assess the possible correlation of the level of knowledge with the age, area of work and the possession or not of master’s degree. Materials and methods: This study was based on self-filled questionnaires, which was shared as hand copies during the seminars of Society of Stomatology and as electronic copies via the Dental Association of Piraeus. 200 dentists filled the anonymous questionnaire, which was composed of 8 multiple choice questions and 2 filling the gap questions for the area of work and the possession or not of master’s degree. Results: In the current study the percentage of the correct answers was fluctuated between 22.5% and 59,5%. As a result of that, it was estimated that most of the dentists correctly answered an average of 3 out of 7 questions regarding the perioperative management of patients under antithrombotic medications. Therefore, a usual answer that was noted, especially in situation in which the dentists were unable to make the right decision for the patients, was “according to the decision of patient’s cardiologist”. In most cases the cardiologist will interrupt the antithrombotic medication, in order to facilitate the dentist to perform the surgical procedure such as tooth extraction. This comes in contrary with the current guidelines and is really important to emphasize that the decision should be taken by both, physician and dentist, because the first should assess the thromboembolic risk of the patient and the latter should assess the bleeding risk of the procedure. Conclusion: The level of knowledge of Greek dentists for the perioperative management of patients taking oral antithrombotic medications was found to be moderate to low in comparison with that of the dentists in other countries and because of the lack of knowledge of the guidelines in the current literature. It is really important for every dentist to follow the current guidelines of the literature and these guidelines should be easily accessible to the dentist of every country through each country’s dental association. Therefore, the continuous education plays a strategic role in understanding the risks of the unnecessary temporary interruption of the antithrombotic medication as this can have life threatening consequences in some patients."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αξιολόγηση επιπέδου γνώσεων οδοντιάτρων σχετικά με τη διεξαγωγή χειρουργικών πράξεων σε ασθενείς υπό αντιθρομβωτική αγωγή."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γιαννούλης Γεώργιος","Giannoulis Georgios"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Για πάνω από 50 χρόνια η χρήση από του στόματος/per os αντιθρομβωτικής αγωγής(αντιπηκτικής ή αντιαιμοπεταλιακής) που χρησιμοποιείται για την πρόληψη θρομβοεμβολής σε ασθενείς με καρδιαγγειακές παθήσεις έχει σημαντικά βελτιώσει και παρατείνει τη ζωή των ασθενών αυτών. Η βασική παρενέργεια των αντιθρομβωτικών είναι η αύξηση του κινδύνου αιμορραγίας άλλοτε σε σημαντικό βαθμό και άλλοτε όχι στους ασθενείς που τα λαμβάνουν. Καθώς η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων απαιτεί μακροχρόνια χορήγηση αντιθρομβωτικής αγωγής είναι πολύ πιθανόν οι ασθενείς αυτοί να χρειαστούν κάποια χειρουργική παρέμβαση (εξαγωγή απλή ή χειρουργική, αφαίρεση κύστης, λήψη βιοψίας, κ.α) κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους. Για το λόγο αυτό μετά από αξιολόγηση του αιμορραγικού κινδύνου της κάθε επέμβασης αλλά και του θρομβοεμβολικού κινδύνου του ασθενούς θα πρέπει να αποφασίζεται η διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής και πιο συγκεκριμένα αν θα συνεχιστεί, αν θα αντικατασταθεί, να μειωθεί ή να διακοπεί. Η περιεγχειρητική διαχείριση αποτελεί ένα κλινικό δίλημμα για πολλές χειρουργικές ειδικότητες, των οδοντιάτρων συμπεριλαμβανομένων, και έτσι παρατηρείται μεγάλη διαφοροποίηση στην εφαρμογή της. Είναι γεγονός ότι πλέον υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες από διάφορες επιστημονικές κοινότητες (Αμερικανική Οδοντιατρική Εταιρία/ADA, η Ευρωπαϊκή Εταιρία Καρδιολογίας, κ.α) οι οποίες στηρίζουν τις οδηγίες τους σε συστηματικές ανασκοπήσεις και μεταναλύσεις, για την σωστή αντιμετώπιση των ασθενών αυτών. Έτσι για τη συνηθέστερη χειρουργική επέμβαση στην οδοντιατρική που είναι η εξαγωγή δοντιού, μια επέμβαση χαρακτηρισμένη ως χαμηλού αιμορραγικού κινδύνου βάσει πρόσφατων κατευθυντήριων οδηγιών της Ευρωπαικής Καρδιολογικής Εταιρίας (Steffel et al., 2018), η σύσταση πλέον είναι σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιαιμοπεταλιακή αγωγή ή αναστολείς βιταμίνης Κ (κουμαρινικά) η μη διακοπή του φαρμάκου, ενώ για τα νεότερα αντιπηκτικά φάρμακα σαν ασφαλέστερη επιλογή η παράλειψη μιας δόσης και εν συνεχεία πραγματοποίηση της εξαγωγής. Για να μπορέσει οδοντίατρος να εφαρμόσει τις οδηγίες αυτές θα πρέπει να γνωρίζει τη βασική λειτουργεία του μηχανισμού πήξης, τη βασική φαρμακολογία των αντιθρομβωτικών φαρμάκων και να μπορεί να αξιολογήσει τον αιμορραγικό κίνδυνο των επεμβάσεων στις οποίες θα προβεί. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχει σημαντικός αριθμός ερευνών, βασιζόμενες σε ερωτηματολόγια, που αξιολογεί το επίπεδο γνώσης οδοντιάτρων άλλων χωρών αναφορικά με τη διαχείριση οδοντιατρικών ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή. Στην Ελλάδα παρόμοιες έρευνες δεν έχουν υπάρξει τα τελευταία χρόνια. Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι: • Να αξιολογηθεί το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων αναφορικά με τη διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή(διακοπή ή μη της αγωγής προ εξαγωγή δοντιού.) • Να διερευνηθεί η πιθανή συσχέτιση του επιπέδου γνώσεων με την ηλικία, τον τόπο εργασίας και την εξειδίκευση (γενικός οδοντίατρος ή εξειδικευμένος). Υλικά και μέθοδοι: Η εργασία αυτή βασίστηκε σε ερωτηματολόγια που μοιράστηκαν σε έντυπη μορφή σε σεμινάρια της Στοματολογικής Εταιρίας αλλά και σε ηλεκτρονική μορφή, τα οποία στάλθηκαν μέσω του Οδοντιατρικού Συλλόγου Πειραιά. 200 Οδοντίατροι συμμετείχαν στην έρευνα απαντώντας στο ανώνυμo ερωτηματολόγιο, το οποίο αποτελούνταν από 9 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και 2 ερωτήσεις συμπλήρωσης κενού για τον τόπο εργασίας και την κατοχή μεταπτυχιακής ή όχι ειδίκευσης. Αποτελέσματα: Στην παρούσα εργασία το ποσοστό των σωστών απαντήσεων στις ερωτήσεις που αξιολογούν το επίπεδο γνώσεων των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπό αντιθρομβωτική αγωγή, κυμαίνεται από 22,5% έως και 59,5% δηλαδή η πλειονότητα των συμμετοχόντων απάντησαν σωστά κατά μέσο όρο τις 3 από τις 7 κλινικές ερωτήσεις. Επίσης μια συχνή απάντηση των οδοντιάτρων στις κλινικές ερωτήσεις που τους τέθηκαν είναι <<κατόπιν οδηγιών ή σε συννενόηση με καρδιολόγο>>, όπου στη συντριπτική πλειοψηφία οι καρδιολόγοι προτείνουν διακοπή ή τροποποίηση της αγωγής, το οποίο και δεν είναι σύμφωνo με τη βιβλιογραφία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η απόφαση θα πρέπει να λαμβάνεται κατόπιν συννενοήσεως και των δύο, καρδιολόγου και οδοντιάτρου, καθώς ο πρώτος πρέπει να αξιολογεί το θρομβοεμβολικό κίνδυνο του ασθενούς και ο δεύτερος τον αιμορραγικό κίνδυνο της επέμβασης. Συμπεράσματα: Λαμβάνοντας υπόψιν αντίστοιχες εργασίες άλλων χωρών εντός και εκτός Ευρωπαικής Ένωσης, το επίπεδο γνώσης των Ελλήνων οδοντιάτρων για την περιεγχειρητική διαχείριση των ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή κρίνεται ως μέτριο προς χαμηλό συγκριτικά με το επίπεδο γνώσεων οδοντιάτρων άλλων χωρών αλλά και λόγω του χαμηλού ποσοστού σωστών απαντήσεων και εφαρμογής των κατευθυντήριων οδηγιών σύμφωνα με την πιο πρόσφατη βιβλιογραφία. Είναι αναγκαία η χρήση και η γνώση των κατευθυντήριων οδηγιών για την περιεγχειρητική διαχείριση ασθενών υπο αντιθρομβωτική αγωγή και πρέπει ο οδοντίατρος να έχει έυκολη πρόσβαση σε αυτές μέσω του οδοντιατρικού συλλόγου ή ομοσπονδίας της εκάστοτε χώρας. Η συνεχής επιμόρφωση των οδοντιάτρων για τους κινδύνους που επιφέρει η προσωρινή διακοπή της αντιθρομβωτικής αγωγής ειδικά όταν αυτή δεν ενδείκνυται είναι σημαντική, καθώς σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την υγεία του ασθενούς.","For over 50 years the use of per os antithrombotic therapy in patients with cardiovascular diseases, for prevention of thromboembolic events, has significantly improved the quality and life expectancy of those patients. The major adverse effect of these medications in the increased risk of hemorrhage. The prevention and treatment of cardiovascular diseases requires a long-term use of antithrombotic medications and as a result the dentists are increasingly like to face these patients to perform surgical intervention such dental extraction. For the appropriate perioperative management of these patients, the hemorrhagic risk of the operation and the thromboembolic risk of the patient should carefully be assessed prior to any change of their antithrombotic medication. The perioperative management in such cases constitutes a clinical dilemma for many surgical specialties, like the dentists, and makes the decision of how to manage these situations highly variable among many doctors. After literature review, there are specific guidelines from many scientific associations, which have high quality of evidence (systematic revies and metanalysis) and recommend how to treat these patients. Because tooth extraction is categorized as a low bleeding risk procedure according to the guidelines of the European Society of Cardiology (Steffel et al., 2018), it is suggested not to stop antiplatelet therapy or vit K antagonists and skip the last dose of NOACs to perform a simple tooth extraction in patients treated with antithrombotic medications. The dentist needs to know the basics of coagulation cascade, the pharmacokinetics of the antithrombotic medication and be able to assess the hemorrhagic risk of dental extraction and other dental surgical procedures to apply the latest guidelines. In the current literature, there is a significant number of survey studies evaluating the dentist’s knowledge of perioperative management in patients taking antithrombotic medications in various countries. Unfortunately, there is no data available on this subject in Greece. The purpose of this study is to: • evaluate the knowledge of Greek dentists for the perioperative management of patients taking oral antithrombotic medications and • to assess the possible correlation of the level of knowledge with the age, area of work and the possession or not of master’s degree. Materials and methods: This study was based on self-filled questionnaires, which was shared as hand copies during the seminars of Society of Stomatology and as electronic copies via the Dental Association of Piraeus. 200 dentists filled the anonymous questionnaire, which was composed of 8 multiple choice questions and 2 filling the gap questions for the area of work and the possession or not of master’s degree. Results: In the current study the percentage of the correct answers was fluctuated between 22.5% and 59,5%. As a result of that, it was estimated that most of the dentists correctly answered an average of 3 out of 7 questions regarding the perioperative management of patients under antithrombotic medications. Therefore, a usual answer that was noted, especially in situation in which the dentists were unable to make the right decision for the patients, was “according to the decision of patient’s cardiologist”. In most cases the cardiologist will interrupt the antithrombotic medication, in order to facilitate the dentist to perform the surgical procedure such as tooth extraction. This comes in contrary with the current guidelines and is really important to emphasize that the decision should be taken by both, physician and dentist, because the first should assess the thromboembolic risk of the patient and the latter should assess the bleeding risk of the procedure. Conclusion: The level of knowledge of Greek dentists for the perioperative management of patients taking oral antithrombotic medications was found to be moderate to low in comparison with that of the dentists in other countries and because of the lack of knowledge of the guidelines in the current literature. It is really important for every dentist to follow the current guidelines of the literature and these guidelines should be easily accessible to the dentist of every country through each country’s dental association. Therefore, the continuous education plays a strategic role in understanding the risks of the unnecessary temporary interruption of the antithrombotic medication as this can have life threatening consequences in some patients."],"dc:identifier":["uoadl:3325323","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3325323"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Αξιολόγηση επιπέδου γνώσεων οδοντιάτρων σχετικά με τη διεξαγωγή χειρουργικών πράξεων σε ασθενείς υπό αντιθρομβωτική αγωγή."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:22:06Z"}