{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3332473"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3332473","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η κοσμοθέαση του τραγικού στον φιλοσοφικό στοχασμό του Friedrich Nietzsche και η Διονυσιακή ορμή στις Βάκχες του Ευριπίδη","abstract":"Η τέχνη εάν και εφόσον αποπνέεται από ιδέες, αντιλήψεις και προβληματισμούς που αφορούν εν γένει τον άνθρωπο και την κοινωνία του ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου. Προκειμένου, λοιπόν, να γεννηθεί μία διαχρονική καλλιτεχνική δημιουργία είναι απαραίτητη η αλληλοεπικοινωνία της ίδιας με την φιλοσοφία που παραδοσιακά (και όχι αποκλειστικά) αποτελεί επιστήμη ενδελεχούς διερεύνησης των αιώνιων, καθολικών και οικουμενικών ερωτημάτων. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, υπάρχει και η Αισθητική Φιλοσοφία (της τέχνης δηλαδή) που αναδιαμορφώνει καθοριστικά τη σχέση του έργου τέχνης με τους προβληματισμούς που δύναται να χαρακτηρίζουν το αισθητικό αντικείμενο. Μάλιστα, πάγιο σημείο αναφοράς των κριτικών προσεγγίσεων για την έντεχνη παραγωγή αποτελεί η αρχαία ελληνική τραγωδία η οποία, μεταξύ άλλων, απασχόλησε ιδιαίτερα τον Friedrich Nietzsche. Έτσι, αναγεννάται η φιλοσοφική κοσμοθέαση της κλασσικής τραγικής παραγωγής από τον Νιτσεϊσμό. Η αναφορά σε κοσμοθεώρηση δεν είναι τυχαία καθώς η τραγικότητα για τον ίδιο αποτελεί μέσο αντίληψης του κόσμου ευρύτερα και όχι εργαλείο μελέτης αυτοτελώς του αρχαίου θεάτρου. Ειδικότερα, το κλασσικό δράμα αποτελεί για τον Γερμανό στοχαστή μέσο αντίκρουσης της παραδοσιακής φιλοσοφίας που εν πολλοίς ορίζεται από μία εμμονή στους λογοκρατούμενους συλλογισμούς και την αυστηρή μεθοδολογία. Έτσι, μέσω της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας αναγεννάται μία ποιητική φιλοσοφία που αποτελεί –εάν όχι αντικατάσταση– σίγουρα αντίλογο στο αυστηρό ρασιοναλιστικό υποκείμενο που μέχρι τότε απολάμβανε χαρακτηριστικά αυθεντίας. Παράλληλα, η αδυναμία των λογικών, διανοητικών και πνευματικών ικανοτήτων (λόγω της δυνατότητας του ανθρώπου να προσεγγίζει την αλήθεια και της αδυναμίας του να την γνωρίζει απόλυτα) αποτελεί αίτιο μομφής του Nietzsche στις δυνατότητες της λογικής σοφίας. Ως εκ τούτου, η γνώση μετεξελίσσεται σε τραγική καθώς η ανεπάρκεια των ιδιοτήτων του ανθρώπου συμβάλλει στην διάψευση της επάρκειας των ιδιοτήτων του ανθρώπου. Επιπλέον, η φιλοσοφία του Nietzsche αποτελεί αιχμηρή επίπληξη της κανονιστικής ηθικής, δηλαδή κάθε εξωγενούς παράγοντα που με δογματισμό επιβάλλει στον άνθρωπο την ερμηνεία μίας πράξης ως ηθικής ή όχι. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ο Γερμανός στοχαστής κατακρίνει την παραδοσιακή σύλληψη των αξιών αφενός μέσω της φιλοσοφίας κανονιστικού προσανατολισμού αφετέρου μέσω του χριστιανισμού. Αντίθετα, το ηθικό στον Νιτσεϊσμό ταυτίζεται με την εσωτερική δύναμη του ανθρώπου και την ικανότητά του να κατακτήσει έναν κόσμο στον οποίο ο Θεός έχει πεθάνει (βασική πτυχή του Υπερανθρώπου). Συνεκδοχικά, η πίστη στις ανθρώπινες δυνάμεις διαψεύδει την αντίληψη ενός δημιουργού Θεού και την πίστη ότι η κτίση πλάσθηκε από τον Ίδιο. Για αυτόν τον λόγο, ο χριστιανικός Θεός όπως κληρονομείται από την Βίβλο και την φιλοσοφική μεταφυσική αντικαθίσταται από έναν αισθητικό Θεό. Ο Nietzsche, δηλαδή, παρότι αρνείται την ιδιότητα της δημιουργίας από το θείο καταφάσκει σε μία άλλη παραγωγή: αυτή της καλλιτεχνικής έκφρασης λόγω της ιδιότητάς της να αποτελεί αφενός κτήμα του ανθρώπου αφετέρου μέσο προβολής ενός ωραιότερου κόσμου. Φυσικά, η αποκρυστάλλωση μίας ευχάριστης πραγματικότητας αποκαλύπτει την κατευναστική, λυτρωτική, καταπραϋντική ιδιότητα της τέχνης μέσω της διέγερσης όμορφων συναισθημάτων και θετικών σκέψεων που την χαρακτηρίζουν. Μάλιστα, αυτή η θαλπωρή σχετίζεται με την αμοιβαία επικοινωνία που διακρίνει την καλλιτεχνική δημιουργία με τον πραγματικό βίο. Ως προς αυτό το ζήτημα, ο Nietzsche εξετάζει ενδελεχώς την ιδιότητα της καλλιτεχνικής πράξης και του δημιουργού να αποτελούν απόρροια του βίου (μέσω της επιρροής που ασκούν οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες τόσο στον καλλιτέχνη όσο και το έργο τέχνης του) αλλά και άρνηση της αληθινής ζωής (μέσω της ιδιότητας της τέχνης να προάγει έναν ωραιότερο κόσμο και όχι τον πραγματικό). Σε σχέση με το τελευταίο, η πραγματικότητα που εν πολλοίς ορίζεται ως πάλη αποκαλύπτει την συμβολή της τέχνης στην μεταμόρφωση της επιβίωσης σε ζωή. Εξού και η ταύτιση του αισθητικού κάλλους με το θεατρικό ψεύδος. Επιπροσθέτως, η συμβολή της τέχνης στην προαγωγή ενός ωραιότερου κόσμου έχει άμεση σχέση με το επιτακτικό αίτημα της κατάργησης της αντίφασης. Προκειμένου, δηλαδή, να μπορέσει να επιτευχθεί η κατάφαση και η αποδοχή της ετερότητας είναι απαραίτητη η προβολή της σύγκρουσης που διέπει τον κόσμο και όχι η προσπάθεια συγκάλυψής της. Έτσι, αποκαλύπτεται το τραγικό δραματικό είδος που στηρίζεται στο πρόβλημα και το αδιέξοδο. Παράλληλα, η ελληνική τραγωδία δύναται να λυτρώσει τον αποδέκτη της μέσω του αισθητικού κάλλους που απορρέει από την σαγήνη του ψεύδους. Έτσι, η ηθικολογικού και διδακτικού χαρακτήρα αριστοτελική κάθαρση αντικαθίσταται από την Νιτσεϊκή λύτρωση που αφορά την εξ ορισμού δυνατότητα της τέχνης στην προαγωγή –όχι απλώς ενός υποφερτού– αλλά ενός ομορφότερου κόσμου. Μάλιστα, σημείο αναφοράς του φιλοσοφικού προσανατολισμού του Nietzsche τόσο ως προς την τέχνη όσο και την αρχαία ελληνική τραγωδία αποτελούν οι Βάκχες του Ευριπίδη (όχι, όμως, και η σύνολη δραματουργική παραγωγή του ποιητή). Σαφέστερα, ο φιλόσοφος αντιλαμβάνεται τις Βάκχες ως μία επιμέρους ιδιομορφία κατά την οποία ο ποιητής κατανοεί ότι το τραγικό στην γνησιότερη και επαρκέστερη μορφή του προϋποθέτει την επιστροφή στην Διονυσιακή ορμή και στο μυστήριο της φύσης που εκφράζεται με τον καλύτερο τρόπο από την αρχέγονη, προφορική παράδοση του μύθου. Με βάση αυτή την ιδιοτυπία του συγκεκριμένου ευριπίδειου έργου ανιχνεύεται το τραγικό πάθος όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και στο θείο. Μέσω, δηλαδή, της αμφισβήτησης της ένθεης ταυτότητας του Διονύσου ανιχνεύεται η νιτσεϊκή πεποίθηση περί θανάτου του Θεού καθώς ο Ίδιος δεν κατανοείται με ιδιότητες απόλυτης υπεροχής και αυθεντίας. Το τραγικό πάθος, εδώ, δεν αφορά μόνο τον άνθρωπο αλλά και την ένθεη φύση δηλώνοντας την τρωτότητα και τον μη αψεγάδιαστο χαρακτήρα του θείου. Ως εκ τούτου προβάλλεται, μεταξύ άλλων, η σχέση της Θεϊκής δύναμης (εμπνευστής της οποίας αποτελεί η Διονυσιακή ορμή) τόσο με την επικράτηση όσο και με την έλλειψη του ανθρώπινου ελέγχου (Πενθέα). Με την σειρά τους, o Διόνυσος και o Πενθέας αποτελούν σύμβολα των δυνάμεων της φύσης και του κοινωνικού συνόλου αντίστοιχα. Αυτή η σύνδεση συνιστά την αμοιβαία επικοινωνία του Διονυσιακού με το Απολλώνιο και είναι αμφιλεγόμενη διότι εντός του ευριπίδειου έργου συντελείται τόσο η σύγκρουση (λόγω της αλαζονείας, της αδιαλλαξίας του Πενθέα και της εκδικητικότητας του Θεού) όσο και η συνύπαρξη των δύο (μέσω της μανίας που καταβάλλει τον νέο βασιλιά και τον μεταμορφώνει σε μαινάδα). Επιλογικά, ασκείται μία προσωπική κριτική στον φιλοσοφικό στοχασμό του Nietzsche τόσο για το τραγικό ευρύτερα όσο και τις Βάκχες ειδικότερα. Μέσω, δηλαδή, μίας κριτικής για την νιτσεϊκή κριτική αποκαθηλώνονται οι βεβαιότητες και αναδεικνύονται οι ενστάσεις μου σε ορισμένες πτυχές της φιλοσοφίας του Γερμανού στοχαστή αφενός για τον κόσμο αφετέρου για το τραγικό και την τραγωδία.","abstract_html":"Η τέχνη εάν και εφόσον αποπνέεται από ιδέες, αντιλήψεις και προβληματισμούς που αφορούν εν γένει τον άνθρωπο και την κοινωνία του ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου. Προκειμένου, λοιπόν, να γεννηθεί μία διαχρονική καλλιτεχνική δημιουργία είναι απαραίτητη η αλληλοεπικοινωνία της ίδιας με την φιλοσοφία που παραδοσιακά (και όχι αποκλειστικά) αποτελεί επιστήμη ενδελεχούς διερεύνησης των αιώνιων, καθολικών και οικουμενικών ερωτημάτων. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, υπάρχει και η Αισθητική Φιλοσοφία (της τέχνης δηλαδή) που αναδιαμορφώνει καθοριστικά τη σχέση του έργου τέχνης με τους προβληματισμούς που δύναται να χαρακτηρίζουν το αισθητικό αντικείμενο. Μάλιστα, πάγιο σημείο αναφοράς των κριτικών προσεγγίσεων για την έντεχνη παραγωγή αποτελεί η αρχαία ελληνική τραγωδία η οποία, μεταξύ άλλων, απασχόλησε ιδιαίτερα τον Friedrich Nietzsche. Έτσι, αναγεννάται η φιλοσοφική κοσμοθέαση της κλασσικής τραγικής παραγωγής από τον Νιτσεϊσμό. Η αναφορά σε κοσμοθεώρηση δεν είναι τυχαία καθώς η τραγικότητα για τον ίδιο αποτελεί μέσο αντίληψης του κόσμου ευρύτερα και όχι εργαλείο μελέτης αυτοτελώς του αρχαίου θεάτρου. Ειδικότερα, το κλασσικό δράμα αποτελεί για τον Γερμανό στοχαστή μέσο αντίκρουσης της παραδοσιακής φιλοσοφίας που εν πολλοίς ορίζεται από μία εμμονή στους λογοκρατούμενους συλλογισμούς και την αυστηρή μεθοδολογία. Έτσι, μέσω της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας αναγεννάται μία ποιητική φιλοσοφία που αποτελεί –εάν όχι αντικατάσταση– σίγουρα αντίλογο στο αυστηρό ρασιοναλιστικό υποκείμενο που μέχρι τότε απολάμβανε χαρακτηριστικά αυθεντίας. Παράλληλα, η αδυναμία των λογικών, διανοητικών και πνευματικών ικανοτήτων (λόγω της δυνατότητας του ανθρώπου να προσεγγίζει την αλήθεια και της αδυναμίας του να την γνωρίζει απόλυτα) αποτελεί αίτιο μομφής του Nietzsche στις δυνατότητες της λογικής σοφίας. Ως εκ τούτου, η γνώση μετεξελίσσεται σε τραγική καθώς η ανεπάρκεια των ιδιοτήτων του ανθρώπου συμβάλλει στην διάψευση της επάρκειας των ιδιοτήτων του ανθρώπου. Επιπλέον, η φιλοσοφία του Nietzsche αποτελεί αιχμηρή επίπληξη της κανονιστικής ηθικής, δηλαδή κάθε εξωγενούς παράγοντα που με δογματισμό επιβάλλει στον άνθρωπο την ερμηνεία μίας πράξης ως ηθικής ή όχι. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ο Γερμανός στοχαστής κατακρίνει την παραδοσιακή σύλληψη των αξιών αφενός μέσω της φιλοσοφίας κανονιστικού προσανατολισμού αφετέρου μέσω του χριστιανισμού. Αντίθετα, το ηθικό στον Νιτσεϊσμό ταυτίζεται με την εσωτερική δύναμη του ανθρώπου και την ικανότητά του να κατακτήσει έναν κόσμο στον οποίο ο Θεός έχει πεθάνει (βασική πτυχή του Υπερανθρώπου). Συνεκδοχικά, η πίστη στις ανθρώπινες δυνάμεις διαψεύδει την αντίληψη ενός δημιουργού Θεού και την πίστη ότι η κτίση πλάσθηκε από τον Ίδιο. Για αυτόν τον λόγο, ο χριστιανικός Θεός όπως κληρονομείται από την Βίβλο και την φιλοσοφική μεταφυσική αντικαθίσταται από έναν αισθητικό Θεό. Ο Nietzsche, δηλαδή, παρότι αρνείται την ιδιότητα της δημιουργίας από το θείο καταφάσκει σε μία άλλη παραγωγή: αυτή της καλλιτεχνικής έκφρασης λόγω της ιδιότητάς της να αποτελεί αφενός κτήμα του ανθρώπου αφετέρου μέσο προβολής ενός ωραιότερου κόσμου. Φυσικά, η αποκρυστάλλωση μίας ευχάριστης πραγματικότητας αποκαλύπτει την κατευναστική, λυτρωτική, καταπραϋντική ιδιότητα της τέχνης μέσω της διέγερσης όμορφων συναισθημάτων και θετικών σκέψεων που την χαρακτηρίζουν. Μάλιστα, αυτή η θαλπωρή σχετίζεται με την αμοιβαία επικοινωνία που διακρίνει την καλλιτεχνική δημιουργία με τον πραγματικό βίο. Ως προς αυτό το ζήτημα, ο Nietzsche εξετάζει ενδελεχώς την ιδιότητα της καλλιτεχνικής πράξης και του δημιουργού να αποτελούν απόρροια του βίου (μέσω της επιρροής που ασκούν οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες τόσο στον καλλιτέχνη όσο και το έργο τέχνης του) αλλά και άρνηση της αληθινής ζωής (μέσω της ιδιότητας της τέχνης να προάγει έναν ωραιότερο κόσμο και όχι τον πραγματικό). Σε σχέση με το τελευταίο, η πραγματικότητα που εν πολλοίς ορίζεται ως πάλη αποκαλύπτει την συμβολή της τέχνης στην μεταμόρφωση της επιβίωσης σε ζωή. Εξού και η ταύτιση του αισθητικού κάλλους με το θεατρικό ψεύδος. Επιπροσθέτως, η συμβολή της τέχνης στην προαγωγή ενός ωραιότερου κόσμου έχει άμεση σχέση με το επιτακτικό αίτημα της κατάργησης της αντίφασης. Προκειμένου, δηλαδή, να μπορέσει να επιτευχθεί η κατάφαση και η αποδοχή της ετερότητας είναι απαραίτητη η προβολή της σύγκρουσης που διέπει τον κόσμο και όχι η προσπάθεια συγκάλυψής της. Έτσι, αποκαλύπτεται το τραγικό δραματικό είδος που στηρίζεται στο πρόβλημα και το αδιέξοδο. Παράλληλα, η ελληνική τραγωδία δύναται να λυτρώσει τον αποδέκτη της μέσω του αισθητικού κάλλους που απορρέει από την σαγήνη του ψεύδους. Έτσι, η ηθικολογικού και διδακτικού χαρακτήρα αριστοτελική κάθαρση αντικαθίσταται από την Νιτσεϊκή λύτρωση που αφορά την εξ ορισμού δυνατότητα της τέχνης στην προαγωγή –όχι απλώς ενός υποφερτού– αλλά ενός ομορφότερου κόσμου. Μάλιστα, σημείο αναφοράς του φιλοσοφικού προσανατολισμού του Nietzsche τόσο ως προς την τέχνη όσο και την αρχαία ελληνική τραγωδία αποτελούν οι Βάκχες του Ευριπίδη (όχι, όμως, και η σύνολη δραματουργική παραγωγή του ποιητή). Σαφέστερα, ο φιλόσοφος αντιλαμβάνεται τις Βάκχες ως μία επιμέρους ιδιομορφία κατά την οποία ο ποιητής κατανοεί ότι το τραγικό στην γνησιότερη και επαρκέστερη μορφή του προϋποθέτει την επιστροφή στην Διονυσιακή ορμή και στο μυστήριο της φύσης που εκφράζεται με τον καλύτερο τρόπο από την αρχέγονη, προφορική παράδοση του μύθου. Με βάση αυτή την ιδιοτυπία του συγκεκριμένου ευριπίδειου έργου ανιχνεύεται το τραγικό πάθος όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και στο θείο. Μέσω, δηλαδή, της αμφισβήτησης της ένθεης ταυτότητας του Διονύσου ανιχνεύεται η νιτσεϊκή πεποίθηση περί θανάτου του Θεού καθώς ο Ίδιος δεν κατανοείται με ιδιότητες απόλυτης υπεροχής και αυθεντίας. Το τραγικό πάθος, εδώ, δεν αφορά μόνο τον άνθρωπο αλλά και την ένθεη φύση δηλώνοντας την τρωτότητα και τον μη αψεγάδιαστο χαρακτήρα του θείου. Ως εκ τούτου προβάλλεται, μεταξύ άλλων, η σχέση της Θεϊκής δύναμης (εμπνευστής της οποίας αποτελεί η Διονυσιακή ορμή) τόσο με την επικράτηση όσο και με την έλλειψη του ανθρώπινου ελέγχου (Πενθέα). Με την σειρά τους, o Διόνυσος και o Πενθέας αποτελούν σύμβολα των δυνάμεων της φύσης και του κοινωνικού συνόλου αντίστοιχα. Αυτή η σύνδεση συνιστά την αμοιβαία επικοινωνία του Διονυσιακού με το Απολλώνιο και είναι αμφιλεγόμενη διότι εντός του ευριπίδειου έργου συντελείται τόσο η σύγκρουση (λόγω της αλαζονείας, της αδιαλλαξίας του Πενθέα και της εκδικητικότητας του Θεού) όσο και η συνύπαρξη των δύο (μέσω της μανίας που καταβάλλει τον νέο βασιλιά και τον μεταμορφώνει σε μαινάδα). Επιλογικά, ασκείται μία προσωπική κριτική στον φιλοσοφικό στοχασμό του Nietzsche τόσο για το τραγικό ευρύτερα όσο και τις Βάκχες ειδικότερα. Μέσω, δηλαδή, μίας κριτικής για την νιτσεϊκή κριτική αποκαθηλώνονται οι βεβαιότητες και αναδεικνύονται οι ενστάσεις μου σε ορισμένες πτυχές της φιλοσοφίας του Γερμανού στοχαστή αφενός για τον κόσμο αφετέρου για το τραγικό και την τραγωδία.","abstract_has_math":false,"creators":["Καραγιαννοπούλου Ευθυμία","Karagiannopoulou Efthimia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:22:45Z","subjects":["Καλές Τέχνες - Ψυχαγωγία","Fine arts - Entertainment"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3332473"],"render_values":[{"text":"uoadl:3332473","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3332473","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3332473","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3332473","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Καραγιαννοπούλου Ευθυμία","Karagiannopoulou Efthimia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Καλές Τέχνες - Ψυχαγωγία","Fine arts - Entertainment"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3332473","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3332473"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η τέχνη εάν και εφόσον αποπνέεται από ιδέες, αντιλήψεις και προβληματισμούς που αφορούν εν γένει τον άνθρωπο και την κοινωνία του ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου. Προκειμένου, λοιπόν, να γεννηθεί μία διαχρονική καλλιτεχνική δημιουργία είναι απαραίτητη η αλληλοεπικοινωνία της ίδιας με την φιλοσοφία που παραδοσιακά (και όχι αποκλειστικά) αποτελεί επιστήμη ενδελεχούς διερεύνησης των αιώνιων, καθολικών και οικουμενικών ερωτημάτων. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, υπάρχει και η Αισθητική Φιλοσοφία (της τέχνης δηλαδή) που αναδιαμορφώνει καθοριστικά τη σχέση του έργου τέχνης με τους προβληματισμούς που δύναται να χαρακτηρίζουν το αισθητικό αντικείμενο. Μάλιστα, πάγιο σημείο αναφοράς των κριτικών προσεγγίσεων για την έντεχνη παραγωγή αποτελεί η αρχαία ελληνική τραγωδία η οποία, μεταξύ άλλων, απασχόλησε ιδιαίτερα τον Friedrich Nietzsche. Έτσι, αναγεννάται η φιλοσοφική κοσμοθέαση της κλασσικής τραγικής παραγωγής από τον Νιτσεϊσμό. Η αναφορά σε κοσμοθεώρηση δεν είναι τυχαία καθώς η τραγικότητα για τον ίδιο αποτελεί μέσο αντίληψης του κόσμου ευρύτερα και όχι εργαλείο μελέτης αυτοτελώς του αρχαίου θεάτρου. Ειδικότερα, το κλασσικό δράμα αποτελεί για τον Γερμανό στοχαστή μέσο αντίκρουσης της παραδοσιακής φιλοσοφίας που εν πολλοίς ορίζεται από μία εμμονή στους λογοκρατούμενους συλλογισμούς και την αυστηρή μεθοδολογία. Έτσι, μέσω της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας αναγεννάται μία ποιητική φιλοσοφία που αποτελεί –εάν όχι αντικατάσταση– σίγουρα αντίλογο στο αυστηρό ρασιοναλιστικό υποκείμενο που μέχρι τότε απολάμβανε χαρακτηριστικά αυθεντίας. Παράλληλα, η αδυναμία των λογικών, διανοητικών και πνευματικών ικανοτήτων (λόγω της δυνατότητας του ανθρώπου να προσεγγίζει την αλήθεια και της αδυναμίας του να την γνωρίζει απόλυτα) αποτελεί αίτιο μομφής του Nietzsche στις δυνατότητες της λογικής σοφίας. Ως εκ τούτου, η γνώση μετεξελίσσεται σε τραγική καθώς η ανεπάρκεια των ιδιοτήτων του ανθρώπου συμβάλλει στην διάψευση της επάρκειας των ιδιοτήτων του ανθρώπου. Επιπλέον, η φιλοσοφία του Nietzsche αποτελεί αιχμηρή επίπληξη της κανονιστικής ηθικής, δηλαδή κάθε εξωγενούς παράγοντα που με δογματισμό επιβάλλει στον άνθρωπο την ερμηνεία μίας πράξης ως ηθικής ή όχι. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ο Γερμανός στοχαστής κατακρίνει την παραδοσιακή σύλληψη των αξιών αφενός μέσω της φιλοσοφίας κανονιστικού προσανατολισμού αφετέρου μέσω του χριστιανισμού. Αντίθετα, το ηθικό στον Νιτσεϊσμό ταυτίζεται με την εσωτερική δύναμη του ανθρώπου και την ικανότητά του να κατακτήσει έναν κόσμο στον οποίο ο Θεός έχει πεθάνει (βασική πτυχή του Υπερανθρώπου). Συνεκδοχικά, η πίστη στις ανθρώπινες δυνάμεις διαψεύδει την αντίληψη ενός δημιουργού Θεού και την πίστη ότι η κτίση πλάσθηκε από τον Ίδιο. Για αυτόν τον λόγο, ο χριστιανικός Θεός όπως κληρονομείται από την Βίβλο και την φιλοσοφική μεταφυσική αντικαθίσταται από έναν αισθητικό Θεό. Ο Nietzsche, δηλαδή, παρότι αρνείται την ιδιότητα της δημιουργίας από το θείο καταφάσκει σε μία άλλη παραγωγή: αυτή της καλλιτεχνικής έκφρασης λόγω της ιδιότητάς της να αποτελεί αφενός κτήμα του ανθρώπου αφετέρου μέσο προβολής ενός ωραιότερου κόσμου. Φυσικά, η αποκρυστάλλωση μίας ευχάριστης πραγματικότητας αποκαλύπτει την κατευναστική, λυτρωτική, καταπραϋντική ιδιότητα της τέχνης μέσω της διέγερσης όμορφων συναισθημάτων και θετικών σκέψεων που την χαρακτηρίζουν. Μάλιστα, αυτή η θαλπωρή σχετίζεται με την αμοιβαία επικοινωνία που διακρίνει την καλλιτεχνική δημιουργία με τον πραγματικό βίο. Ως προς αυτό το ζήτημα, ο Nietzsche εξετάζει ενδελεχώς την ιδιότητα της καλλιτεχνικής πράξης και του δημιουργού να αποτελούν απόρροια του βίου (μέσω της επιρροής που ασκούν οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες τόσο στον καλλιτέχνη όσο και το έργο τέχνης του) αλλά και άρνηση της αληθινής ζωής (μέσω της ιδιότητας της τέχνης να προάγει έναν ωραιότερο κόσμο και όχι τον πραγματικό). Σε σχέση με το τελευταίο, η πραγματικότητα που εν πολλοίς ορίζεται ως πάλη αποκαλύπτει την συμβολή της τέχνης στην μεταμόρφωση της επιβίωσης σε ζωή. Εξού και η ταύτιση του αισθητικού κάλλους με το θεατρικό ψεύδος. Επιπροσθέτως, η συμβολή της τέχνης στην προαγωγή ενός ωραιότερου κόσμου έχει άμεση σχέση με το επιτακτικό αίτημα της κατάργησης της αντίφασης. Προκειμένου, δηλαδή, να μπορέσει να επιτευχθεί η κατάφαση και η αποδοχή της ετερότητας είναι απαραίτητη η προβολή της σύγκρουσης που διέπει τον κόσμο και όχι η προσπάθεια συγκάλυψής της. Έτσι, αποκαλύπτεται το τραγικό δραματικό είδος που στηρίζεται στο πρόβλημα και το αδιέξοδο. Παράλληλα, η ελληνική τραγωδία δύναται να λυτρώσει τον αποδέκτη της μέσω του αισθητικού κάλλους που απορρέει από την σαγήνη του ψεύδους. Έτσι, η ηθικολογικού και διδακτικού χαρακτήρα αριστοτελική κάθαρση αντικαθίσταται από την Νιτσεϊκή λύτρωση που αφορά την εξ ορισμού δυνατότητα της τέχνης στην προαγωγή –όχι απλώς ενός υποφερτού– αλλά ενός ομορφότερου κόσμου. Μάλιστα, σημείο αναφοράς του φιλοσοφικού προσανατολισμού του Nietzsche τόσο ως προς την τέχνη όσο και την αρχαία ελληνική τραγωδία αποτελούν οι Βάκχες του Ευριπίδη (όχι, όμως, και η σύνολη δραματουργική παραγωγή του ποιητή). Σαφέστερα, ο φιλόσοφος αντιλαμβάνεται τις Βάκχες ως μία επιμέρους ιδιομορφία κατά την οποία ο ποιητής κατανοεί ότι το τραγικό στην γνησιότερη και επαρκέστερη μορφή του προϋποθέτει την επιστροφή στην Διονυσιακή ορμή και στο μυστήριο της φύσης που εκφράζεται με τον καλύτερο τρόπο από την αρχέγονη, προφορική παράδοση του μύθου. Με βάση αυτή την ιδιοτυπία του συγκεκριμένου ευριπίδειου έργου ανιχνεύεται το τραγικό πάθος όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και στο θείο. Μέσω, δηλαδή, της αμφισβήτησης της ένθεης ταυτότητας του Διονύσου ανιχνεύεται η νιτσεϊκή πεποίθηση περί θανάτου του Θεού καθώς ο Ίδιος δεν κατανοείται με ιδιότητες απόλυτης υπεροχής και αυθεντίας. Το τραγικό πάθος, εδώ, δεν αφορά μόνο τον άνθρωπο αλλά και την ένθεη φύση δηλώνοντας την τρωτότητα και τον μη αψεγάδιαστο χαρακτήρα του θείου. Ως εκ τούτου προβάλλεται, μεταξύ άλλων, η σχέση της Θεϊκής δύναμης (εμπνευστής της οποίας αποτελεί η Διονυσιακή ορμή) τόσο με την επικράτηση όσο και με την έλλειψη του ανθρώπινου ελέγχου (Πενθέα). Με την σειρά τους, o Διόνυσος και o Πενθέας αποτελούν σύμβολα των δυνάμεων της φύσης και του κοινωνικού συνόλου αντίστοιχα. Αυτή η σύνδεση συνιστά την αμοιβαία επικοινωνία του Διονυσιακού με το Απολλώνιο και είναι αμφιλεγόμενη διότι εντός του ευριπίδειου έργου συντελείται τόσο η σύγκρουση (λόγω της αλαζονείας, της αδιαλλαξίας του Πενθέα και της εκδικητικότητας του Θεού) όσο και η συνύπαρξη των δύο (μέσω της μανίας που καταβάλλει τον νέο βασιλιά και τον μεταμορφώνει σε μαινάδα). Επιλογικά, ασκείται μία προσωπική κριτική στον φιλοσοφικό στοχασμό του Nietzsche τόσο για το τραγικό ευρύτερα όσο και τις Βάκχες ειδικότερα. Μέσω, δηλαδή, μίας κριτικής για την νιτσεϊκή κριτική αποκαθηλώνονται οι βεβαιότητες και αναδεικνύονται οι ενστάσεις μου σε ορισμένες πτυχές της φιλοσοφίας του Γερμανού στοχαστή αφενός για τον κόσμο αφετέρου για το τραγικό και την τραγωδία.","Art is defined as virtuosic, masterpiece provided that it is inspired by ideas, perceptions and considerations that generally concern mankind and our society regardless of place and time. Therefore, in order to regenerate a timeless artistic creation, it is necessary to interact with philosophy, which is a science of thorough investigation of eternal and universal questions. It is not by chance, after all, that the revelation of a sub-discipline, Aesthetic Philosophy, decisively reshapes, revitalizes the relationship between the work of art and the reflective process. In fact, a fixed point of reference for critical approaches to artistic production is the Ancient Greek tragedy which, among others, particularly occupied Friedrich Nietzsche. Thus, the philosophical worldview of the classic tragic production from Nietzscheism is reborn. The reference to a worldview is not accidental as tragedy for him is a means of understanding the world more broadly and not a tool for independent study of the ancient theater. In particular, the classical drama is for the German thinker a means of rebutting the traditional philosophy that is largely defined by an obsession with logic-controlled reasoning and strict methodology. Thus, through the ancient Greek tragedy, a poetic philosophy is reborn that is - if not a replacement - certainly a counterpart to the strict rationalist subject that until then enjoyed characteristics of authority. At the same time, the weakness of logical, intellectual and spiritual abilities (through the imperfect physiognomy of man) is a reason for Nietzsche's criticism of the possibilities of logical wisdom. Therefore, knowledge evolves into tragedy as the inadequacy of man's qualities contributes to his undoing. Furthermore, Nietzsche's philosophy is a sharp rebuke of normative ethics, i.e. any external factor that dogmatically imposes on man the interpretation of an act as moral or not. For this reason, after all, the German thinker criticizes the traditional conception of values on the one hand through the philosophy of normative orientation and on the other hand through Christianity. In contrast, morality in Nietzsche is identified with man's inner strength and his ability to conquer a world in which God has died (a key aspect of the Overhuman). Concomitantly, the belief in anthropocentric powers is a negation of God's status in the creation and first possession of both the world and man. For this reason, the Christian and ontological God as inherited from the Bible and philosophical metaphysics are respectively replaced by an aesthetic God. That is, Nietzsche, although he denies the attribute of creation by the Divine, indulges in another production: that of artistic expression due to its attribute of being on the one hand the property of man and on the other a means of projecting a more beautiful world. Of course, the crystallization of a pleasant reality reveals the soothing, redemptive, soothing quality of art through the stimulation of beautiful feelings and positive thoughts that characterize it. In fact, this warmth is related to the mutual communication that distinguishes artistic creation from real life. Regarding this issue, Nietzsche thoroughly examines the quality of both the artistic act and the creator as both an extension of life and its opposite. In relation to the latter, the reality largely defined as struggle reveals the quality of art in the transformation of survival into life. Hence the identification of aesthetic beauty with theatrical falsehood. Additionally, the quality of art in contributing to a more beautiful world is directly related to the imperative of exhausting contradiction. In this case, that is, in order to be able to achieve the affirmation and acceptance of otherness, it is necessary to project the conflict that governs the world and not to try to cover it up. Thus, the tragic dramatic genre is revealed which rests on the problem, the impasse being inseparable features of the rupture. At the same time, the Greek tragedy can redeem its recipient through the aesthetic beauty that results from the seduction of the lie. Thus, the Aristotelian catharsis of a moral and didactic character is replaced by the Nietzschean redemption which concerns the definitional possibility of art in the promotion - not simply of a bearable - but of a more beautiful world. In fact, the reference point of Nietzsche's philosophical orientation for both art and ancient Greek tragedy is Euripides' Bacchae (not, however, the poet's entire dramaturgical production). More precisely, the philosopher conceives of the Bacchae as an individual singularity in which the poet understands that the tragic in its truest and most adequate form presupposes a return to the Dionysian impulse and to the mystery of nature best expressed by the primordial, oral tradition of myth. Based on this peculiarity of the specific Euripidean work, the property of tragic passion can be detected not only in man but also in the Divine. That is, through the projection of a mutilated Dionysus due to the questioning of his divine identity, the Nietzschean belief in the death of God is detected as he himself is not understood with qualities of absolute supremacy. The tragic passion, here, does not only concern man but also the divine nature, declaring the vulnerability and the unblemished character of the Divine. Therefore, through the Nietzschean philosophical worldview of tragedy and the tragic, the relationship of the Divine power (of which the Dionysian impulse is the initiator) with the human initiative and sometimes the lack of self-control (through Pentheus) is projected, among other things. In their turn, Dionysus and Pentheus are symbols of the forces of nature and society respectively. This relationship constitutes the intercommunication of the Dionysian with the Apollonius and is controversial because within the Euripidean work there is both the conflict (due to the arrogance, intransigence of Pentheus and the vengefulness of God) and the coexistence of the two (through the rage that the new king and transforms it into a maenad). Optionally, evaluative judgments are made, new extensions to Nietzsche's philosophical reflection on both the tragic in general and the Bacchae in particular. Thus, the ambiguity and the ambiguous character in the thinker's thinking emerges. Much more, the quality of reversal of apparent authorial intentions is revealed through a critique of Nietzschean criticism that verifies the lack of certainties in both philosophical thought and the research of ancient Greek tragedy more broadly."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η κοσμοθέαση του τραγικού στον φιλοσοφικό στοχασμό του Friedrich Nietzsche και η Διονυσιακή ορμή στις Βάκχες του Ευριπίδη"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Καραγιαννοπούλου Ευθυμία","Karagiannopoulou Efthimia"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Η τέχνη εάν και εφόσον αποπνέεται από ιδέες, αντιλήψεις και προβληματισμούς που αφορούν εν γένει τον άνθρωπο και την κοινωνία του ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου. Προκειμένου, λοιπόν, να γεννηθεί μία διαχρονική καλλιτεχνική δημιουργία είναι απαραίτητη η αλληλοεπικοινωνία της ίδιας με την φιλοσοφία που παραδοσιακά (και όχι αποκλειστικά) αποτελεί επιστήμη ενδελεχούς διερεύνησης των αιώνιων, καθολικών και οικουμενικών ερωτημάτων. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, υπάρχει και η Αισθητική Φιλοσοφία (της τέχνης δηλαδή) που αναδιαμορφώνει καθοριστικά τη σχέση του έργου τέχνης με τους προβληματισμούς που δύναται να χαρακτηρίζουν το αισθητικό αντικείμενο. Μάλιστα, πάγιο σημείο αναφοράς των κριτικών προσεγγίσεων για την έντεχνη παραγωγή αποτελεί η αρχαία ελληνική τραγωδία η οποία, μεταξύ άλλων, απασχόλησε ιδιαίτερα τον Friedrich Nietzsche. Έτσι, αναγεννάται η φιλοσοφική κοσμοθέαση της κλασσικής τραγικής παραγωγής από τον Νιτσεϊσμό. Η αναφορά σε κοσμοθεώρηση δεν είναι τυχαία καθώς η τραγικότητα για τον ίδιο αποτελεί μέσο αντίληψης του κόσμου ευρύτερα και όχι εργαλείο μελέτης αυτοτελώς του αρχαίου θεάτρου. Ειδικότερα, το κλασσικό δράμα αποτελεί για τον Γερμανό στοχαστή μέσο αντίκρουσης της παραδοσιακής φιλοσοφίας που εν πολλοίς ορίζεται από μία εμμονή στους λογοκρατούμενους συλλογισμούς και την αυστηρή μεθοδολογία. Έτσι, μέσω της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας αναγεννάται μία ποιητική φιλοσοφία που αποτελεί –εάν όχι αντικατάσταση– σίγουρα αντίλογο στο αυστηρό ρασιοναλιστικό υποκείμενο που μέχρι τότε απολάμβανε χαρακτηριστικά αυθεντίας. Παράλληλα, η αδυναμία των λογικών, διανοητικών και πνευματικών ικανοτήτων (λόγω της δυνατότητας του ανθρώπου να προσεγγίζει την αλήθεια και της αδυναμίας του να την γνωρίζει απόλυτα) αποτελεί αίτιο μομφής του Nietzsche στις δυνατότητες της λογικής σοφίας. Ως εκ τούτου, η γνώση μετεξελίσσεται σε τραγική καθώς η ανεπάρκεια των ιδιοτήτων του ανθρώπου συμβάλλει στην διάψευση της επάρκειας των ιδιοτήτων του ανθρώπου. Επιπλέον, η φιλοσοφία του Nietzsche αποτελεί αιχμηρή επίπληξη της κανονιστικής ηθικής, δηλαδή κάθε εξωγενούς παράγοντα που με δογματισμό επιβάλλει στον άνθρωπο την ερμηνεία μίας πράξης ως ηθικής ή όχι. Για αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ο Γερμανός στοχαστής κατακρίνει την παραδοσιακή σύλληψη των αξιών αφενός μέσω της φιλοσοφίας κανονιστικού προσανατολισμού αφετέρου μέσω του χριστιανισμού. Αντίθετα, το ηθικό στον Νιτσεϊσμό ταυτίζεται με την εσωτερική δύναμη του ανθρώπου και την ικανότητά του να κατακτήσει έναν κόσμο στον οποίο ο Θεός έχει πεθάνει (βασική πτυχή του Υπερανθρώπου). Συνεκδοχικά, η πίστη στις ανθρώπινες δυνάμεις διαψεύδει την αντίληψη ενός δημιουργού Θεού και την πίστη ότι η κτίση πλάσθηκε από τον Ίδιο. Για αυτόν τον λόγο, ο χριστιανικός Θεός όπως κληρονομείται από την Βίβλο και την φιλοσοφική μεταφυσική αντικαθίσταται από έναν αισθητικό Θεό. Ο Nietzsche, δηλαδή, παρότι αρνείται την ιδιότητα της δημιουργίας από το θείο καταφάσκει σε μία άλλη παραγωγή: αυτή της καλλιτεχνικής έκφρασης λόγω της ιδιότητάς της να αποτελεί αφενός κτήμα του ανθρώπου αφετέρου μέσο προβολής ενός ωραιότερου κόσμου. Φυσικά, η αποκρυστάλλωση μίας ευχάριστης πραγματικότητας αποκαλύπτει την κατευναστική, λυτρωτική, καταπραϋντική ιδιότητα της τέχνης μέσω της διέγερσης όμορφων συναισθημάτων και θετικών σκέψεων που την χαρακτηρίζουν. Μάλιστα, αυτή η θαλπωρή σχετίζεται με την αμοιβαία επικοινωνία που διακρίνει την καλλιτεχνική δημιουργία με τον πραγματικό βίο. Ως προς αυτό το ζήτημα, ο Nietzsche εξετάζει ενδελεχώς την ιδιότητα της καλλιτεχνικής πράξης και του δημιουργού να αποτελούν απόρροια του βίου (μέσω της επιρροής που ασκούν οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες τόσο στον καλλιτέχνη όσο και το έργο τέχνης του) αλλά και άρνηση της αληθινής ζωής (μέσω της ιδιότητας της τέχνης να προάγει έναν ωραιότερο κόσμο και όχι τον πραγματικό). Σε σχέση με το τελευταίο, η πραγματικότητα που εν πολλοίς ορίζεται ως πάλη αποκαλύπτει την συμβολή της τέχνης στην μεταμόρφωση της επιβίωσης σε ζωή. Εξού και η ταύτιση του αισθητικού κάλλους με το θεατρικό ψεύδος. Επιπροσθέτως, η συμβολή της τέχνης στην προαγωγή ενός ωραιότερου κόσμου έχει άμεση σχέση με το επιτακτικό αίτημα της κατάργησης της αντίφασης. Προκειμένου, δηλαδή, να μπορέσει να επιτευχθεί η κατάφαση και η αποδοχή της ετερότητας είναι απαραίτητη η προβολή της σύγκρουσης που διέπει τον κόσμο και όχι η προσπάθεια συγκάλυψής της. Έτσι, αποκαλύπτεται το τραγικό δραματικό είδος που στηρίζεται στο πρόβλημα και το αδιέξοδο. Παράλληλα, η ελληνική τραγωδία δύναται να λυτρώσει τον αποδέκτη της μέσω του αισθητικού κάλλους που απορρέει από την σαγήνη του ψεύδους. Έτσι, η ηθικολογικού και διδακτικού χαρακτήρα αριστοτελική κάθαρση αντικαθίσταται από την Νιτσεϊκή λύτρωση που αφορά την εξ ορισμού δυνατότητα της τέχνης στην προαγωγή –όχι απλώς ενός υποφερτού– αλλά ενός ομορφότερου κόσμου. Μάλιστα, σημείο αναφοράς του φιλοσοφικού προσανατολισμού του Nietzsche τόσο ως προς την τέχνη όσο και την αρχαία ελληνική τραγωδία αποτελούν οι Βάκχες του Ευριπίδη (όχι, όμως, και η σύνολη δραματουργική παραγωγή του ποιητή). Σαφέστερα, ο φιλόσοφος αντιλαμβάνεται τις Βάκχες ως μία επιμέρους ιδιομορφία κατά την οποία ο ποιητής κατανοεί ότι το τραγικό στην γνησιότερη και επαρκέστερη μορφή του προϋποθέτει την επιστροφή στην Διονυσιακή ορμή και στο μυστήριο της φύσης που εκφράζεται με τον καλύτερο τρόπο από την αρχέγονη, προφορική παράδοση του μύθου. Με βάση αυτή την ιδιοτυπία του συγκεκριμένου ευριπίδειου έργου ανιχνεύεται το τραγικό πάθος όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και στο θείο. Μέσω, δηλαδή, της αμφισβήτησης της ένθεης ταυτότητας του Διονύσου ανιχνεύεται η νιτσεϊκή πεποίθηση περί θανάτου του Θεού καθώς ο Ίδιος δεν κατανοείται με ιδιότητες απόλυτης υπεροχής και αυθεντίας. Το τραγικό πάθος, εδώ, δεν αφορά μόνο τον άνθρωπο αλλά και την ένθεη φύση δηλώνοντας την τρωτότητα και τον μη αψεγάδιαστο χαρακτήρα του θείου. Ως εκ τούτου προβάλλεται, μεταξύ άλλων, η σχέση της Θεϊκής δύναμης (εμπνευστής της οποίας αποτελεί η Διονυσιακή ορμή) τόσο με την επικράτηση όσο και με την έλλειψη του ανθρώπινου ελέγχου (Πενθέα). Με την σειρά τους, o Διόνυσος και o Πενθέας αποτελούν σύμβολα των δυνάμεων της φύσης και του κοινωνικού συνόλου αντίστοιχα. Αυτή η σύνδεση συνιστά την αμοιβαία επικοινωνία του Διονυσιακού με το Απολλώνιο και είναι αμφιλεγόμενη διότι εντός του ευριπίδειου έργου συντελείται τόσο η σύγκρουση (λόγω της αλαζονείας, της αδιαλλαξίας του Πενθέα και της εκδικητικότητας του Θεού) όσο και η συνύπαρξη των δύο (μέσω της μανίας που καταβάλλει τον νέο βασιλιά και τον μεταμορφώνει σε μαινάδα). Επιλογικά, ασκείται μία προσωπική κριτική στον φιλοσοφικό στοχασμό του Nietzsche τόσο για το τραγικό ευρύτερα όσο και τις Βάκχες ειδικότερα. Μέσω, δηλαδή, μίας κριτικής για την νιτσεϊκή κριτική αποκαθηλώνονται οι βεβαιότητες και αναδεικνύονται οι ενστάσεις μου σε ορισμένες πτυχές της φιλοσοφίας του Γερμανού στοχαστή αφενός για τον κόσμο αφετέρου για το τραγικό και την τραγωδία.","Art is defined as virtuosic, masterpiece provided that it is inspired by ideas, perceptions and considerations that generally concern mankind and our society regardless of place and time. Therefore, in order to regenerate a timeless artistic creation, it is necessary to interact with philosophy, which is a science of thorough investigation of eternal and universal questions. It is not by chance, after all, that the revelation of a sub-discipline, Aesthetic Philosophy, decisively reshapes, revitalizes the relationship between the work of art and the reflective process. In fact, a fixed point of reference for critical approaches to artistic production is the Ancient Greek tragedy which, among others, particularly occupied Friedrich Nietzsche. Thus, the philosophical worldview of the classic tragic production from Nietzscheism is reborn. The reference to a worldview is not accidental as tragedy for him is a means of understanding the world more broadly and not a tool for independent study of the ancient theater. In particular, the classical drama is for the German thinker a means of rebutting the traditional philosophy that is largely defined by an obsession with logic-controlled reasoning and strict methodology. Thus, through the ancient Greek tragedy, a poetic philosophy is reborn that is - if not a replacement - certainly a counterpart to the strict rationalist subject that until then enjoyed characteristics of authority. At the same time, the weakness of logical, intellectual and spiritual abilities (through the imperfect physiognomy of man) is a reason for Nietzsche's criticism of the possibilities of logical wisdom. Therefore, knowledge evolves into tragedy as the inadequacy of man's qualities contributes to his undoing. Furthermore, Nietzsche's philosophy is a sharp rebuke of normative ethics, i.e. any external factor that dogmatically imposes on man the interpretation of an act as moral or not. For this reason, after all, the German thinker criticizes the traditional conception of values on the one hand through the philosophy of normative orientation and on the other hand through Christianity. In contrast, morality in Nietzsche is identified with man's inner strength and his ability to conquer a world in which God has died (a key aspect of the Overhuman). Concomitantly, the belief in anthropocentric powers is a negation of God's status in the creation and first possession of both the world and man. For this reason, the Christian and ontological God as inherited from the Bible and philosophical metaphysics are respectively replaced by an aesthetic God. That is, Nietzsche, although he denies the attribute of creation by the Divine, indulges in another production: that of artistic expression due to its attribute of being on the one hand the property of man and on the other a means of projecting a more beautiful world. Of course, the crystallization of a pleasant reality reveals the soothing, redemptive, soothing quality of art through the stimulation of beautiful feelings and positive thoughts that characterize it. In fact, this warmth is related to the mutual communication that distinguishes artistic creation from real life. Regarding this issue, Nietzsche thoroughly examines the quality of both the artistic act and the creator as both an extension of life and its opposite. In relation to the latter, the reality largely defined as struggle reveals the quality of art in the transformation of survival into life. Hence the identification of aesthetic beauty with theatrical falsehood. Additionally, the quality of art in contributing to a more beautiful world is directly related to the imperative of exhausting contradiction. In this case, that is, in order to be able to achieve the affirmation and acceptance of otherness, it is necessary to project the conflict that governs the world and not to try to cover it up. Thus, the tragic dramatic genre is revealed which rests on the problem, the impasse being inseparable features of the rupture. At the same time, the Greek tragedy can redeem its recipient through the aesthetic beauty that results from the seduction of the lie. Thus, the Aristotelian catharsis of a moral and didactic character is replaced by the Nietzschean redemption which concerns the definitional possibility of art in the promotion - not simply of a bearable - but of a more beautiful world. In fact, the reference point of Nietzsche's philosophical orientation for both art and ancient Greek tragedy is Euripides' Bacchae (not, however, the poet's entire dramaturgical production). More precisely, the philosopher conceives of the Bacchae as an individual singularity in which the poet understands that the tragic in its truest and most adequate form presupposes a return to the Dionysian impulse and to the mystery of nature best expressed by the primordial, oral tradition of myth. Based on this peculiarity of the specific Euripidean work, the property of tragic passion can be detected not only in man but also in the Divine. That is, through the projection of a mutilated Dionysus due to the questioning of his divine identity, the Nietzschean belief in the death of God is detected as he himself is not understood with qualities of absolute supremacy. The tragic passion, here, does not only concern man but also the divine nature, declaring the vulnerability and the unblemished character of the Divine. Therefore, through the Nietzschean philosophical worldview of tragedy and the tragic, the relationship of the Divine power (of which the Dionysian impulse is the initiator) with the human initiative and sometimes the lack of self-control (through Pentheus) is projected, among other things. In their turn, Dionysus and Pentheus are symbols of the forces of nature and society respectively. This relationship constitutes the intercommunication of the Dionysian with the Apollonius and is controversial because within the Euripidean work there is both the conflict (due to the arrogance, intransigence of Pentheus and the vengefulness of God) and the coexistence of the two (through the rage that the new king and transforms it into a maenad). Optionally, evaluative judgments are made, new extensions to Nietzsche's philosophical reflection on both the tragic in general and the Bacchae in particular. Thus, the ambiguity and the ambiguous character in the thinker's thinking emerges. Much more, the quality of reversal of apparent authorial intentions is revealed through a critique of Nietzschean criticism that verifies the lack of certainties in both philosophical thought and the research of ancient Greek tragedy more broadly."],"dc:identifier":["uoadl:3332473","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3332473"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Καλές Τέχνες - Ψυχαγωγία","Fine arts - Entertainment"],"dc:title":["Η κοσμοθέαση του τραγικού στον φιλοσοφικό στοχασμό του Friedrich Nietzsche και η Διονυσιακή ορμή στις Βάκχες του Ευριπίδη"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:22:45Z"}