{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3335753"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3335753","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ο ρόλος της ανοσοθρόμβωσης σε μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα","abstract":"Τα Μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα (ΜΥΝ) είναι κλωνικές νεοπλασματικές διαταραχές του αρχέγονου αιμοποιητικού κυττάρου με αποτέλεσμα τη μυελική υπερπλασία και την άλλοτε διαφορετικού βαθμού λευκοκυττάρωση, ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Η αληθής πολυκυτταραιμία (polycythmeia vera, PV), η ιδιοπαθής θρομβοκυττάρωση (essential thrombocytosis, ET) και η μυελοΐνωση (myelofibrosis, MF) αποτελούν τα κλασσικά BCR/ABL αρνητικά μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα σύμφωνα με την ταξινόμηση της WHO (World Health Organization) του 2022, και αν και διαφορετικές νοσολογικές οντότητες μοιράζονται πολλά κοινά παθοφυσιολογικά, εργαστηριακά και κλινικά γνωρίσματα. Η πρόσφατη ανακάλυψη της «οδηγού μετάλλαξης» JAK2V617F που οδηγεί σε υπέρμετρη ενεργοποίηση του μονοπατίου ενδοκυττάριας σηματοδότησης JAK/STAT, καθώς και άλλων λιγότερων συχνών «οδηγών μεταλλάξεων» με αντίστοιχο παθοφυσιολογικό αντίκτυπο (CALR, MPL, JAK2 exon 12), έχει συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση του παθογενετικού μηχανισμού τους. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από κίνδυνο ινωτικής ή λευχαιμικής εκτροπής καθώς και από αυξημένο θρομβωτικό κίνδυνο. Η αρτηριακή ή φλεβική θρόμβωση αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από διπλάσιο θρομβωτικό κίνδυνο σε σχέση με τις δευτεροπαθείς καταστάσεις που προκαλούν ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Επιπλέον, σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, οι ασθενείς με ΜΥΝ παρουσιάζουν 3 φορές έως και 10 φορές υψηλότερο κίνδυνο αρτηριακής και φλεβικής θρόμβωσης αντίστοιχα, ενώ αυξημένος είναι και ο κίνδυνος υποτροπής της θρόμβωσης στους ασθενείς αυτούς. Αποδεδειγμένοι κλινικοί παράγοντες κινδύνου θρόμβωσης αποτελούν η ηλικία >60 ετών, το ιστορικό θρόμβωσης, οι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου και η παρουσία της μετάλλαξης JAK2V617F, οι οποίοι συνεισφέρουν στην διαστρωμάτωση κινδύνου των ασθενών και στο σχεδιασμό της θεραπευτικής στρατηγικής. Ωστόσο, η ακριβής πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου αποτελεί ακόμη μια πρόκληση καθώς δεν υπάρχουν επαρκείς προβλεπτικοί βιοδείκτες. Οι παθογενετικοί μηχανισμοί που υπεισέρχονται στη θρομβωτική διάθεση στα ΜΥΝ είναι πολύπλοκοι και δεν έχουν διαλευκανθεί πλήρως επί του παρόντος. Περιλαμβάνουν σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ κυτταρικών στοιχείων του αίματος, των πλασματικών παραγόντων πήξης (μικροσωματίδια, φυσικοί ανασταλτές), των ενδοθηλιακών κυττάρων και των μεσολαβητών της φλεγμονής. Στα ΜΥΝ τα έμμορφα στοιχεία του αίματος (λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια, ερυθρά αιμοσφαίρια) είναι αυξημένα σε αριθμό αλλά παράλληλα φέρουν και ποιοτικές μεταβολές που συνεισφέρουν σε έναν ενεργοποιημένο προθρομβωτικό φαινότυπο. Οι οδηγές μεταλλάξεις των ΜΥΝ ενισχύουν το θρομβωτικό περιβάλλον ενώ η χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση που υπάρχει προάγει περαιτέρω την κλωνική επέκταση της νόσου, δημιουργώντας μια ανατροφοδοτούμενη αλυσίδα θρόμβωσης-φλεγμονής. Πρόσφατα έχει περιγραφεί ο ρόλος της διαδικασίας της ανοσοθρόμβωσης (immunothrombosis) ως παθογενετικός μηχανισμός θρόμβωσης σε διάφορες καταστάσεις όπως η στεφανιαία νόσος και τα αυτοάνοσα νοσήματα. Η διαδικασία αυτή συνδέει τη φυσική ανοσία με τη θρόμβωση ως επικουρικός μηχανισμός της φυσικής ανοσίας για τον περιορισμό της εξάπλωσης παθογόνων-εισοβολέων. Η ανοσοθρόμβωση προάγεται κυρίως από ουδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα που σχηματίζουν NETs, και από μονοκύτταρα και υποστηρίζεται από τη δημιουργία μικροθρόμβων σε μικρά αγγεία. Ο ρόλος των ενεργοποιημένων λευκοκυττάρων στη θρόμβωση στα ΜΥΝ έχει υποστηρηχθεί σε πολλές μελέτες που δείχνουν την αυξημένη κυκλοφορία στο πλάσμα δεικτών ενεργοποίησης και πρωτεολυτικών ενζύμων των ουδετεροφίλων. Όσον αφορά πιο συγκεκριμένα στο μηχανισμό της ανοσοθρόμβωσης, τα δεδομένα είναι λιγότερα, εντούτοις υποστηρίζουν την αυξημένη ΝΕΤωση στους ασθενείς αυτούς, καθώς και την αυξημένη αλληλεπίδραση αιμοπεταλίων-λευκοκυττάρων που πυροδοτεί τη δημιουργία ΝΕΤs. Επιπλέον, στη διαδικασία αυτή συμβάλλει η ενισχυμένη αλληλεπίδραση μονοκυττάρων-αιμοπεταλίων καθώς και η αυξημένη πρόσδεση των λευκών αιμοσφαιρίων στο δυσλειτουργικό ενδοθήλιο το οποίο συχνά συμμετέχει στον κακοήθη κλώνο. Όσον αφορά στην πρόληψη της θρόμβωσης στα ΜΥΝ, οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν με βάση τη διαστρωμάτωση κινδύνου, την αφαίμαξη στην περίπτωση της PV και τη χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης με ή χωρίς την έναρξη αγωγής κυτταρομείωσης. Όσον αφορά στη δευτερογενή προφύλαξη έναντι υποτροπής, τα δεδομένα είναι λιγότερα και χαμηλότερης ισχύος, προκρίνοντας στις περισσότερες περιπτώσεις την επ’ αόριστο λήψη αντιπηκτικής αγωγής με αναστολείς βιταμίνης Κ ή με νεότερα από του στόματος αντιπηκτικά (DOACs) με εξατομικευμένη προσέγγιση. Τέλος, η περαιτέρω κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών της θρόμβωσης στα ΜΥΝ και η ακριβέστερη περιγραφή της συνεισφοράς της ανοσοθρόμβωσης σε αυτήν αποτελούν σημαντικό ερευνητικό πεδίο που θα συμβάλλει στην πιθανή ανάδειξη νέων βιοδεικτών για ακριβέστερη πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου και θεραπευτικών στόχων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των θρομβωτικών επιπλοκών των ασθενών.","abstract_html":"Τα Μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα (ΜΥΝ) είναι κλωνικές νεοπλασματικές διαταραχές του αρχέγονου αιμοποιητικού κυττάρου με αποτέλεσμα τη μυελική υπερπλασία και την άλλοτε διαφορετικού βαθμού λευκοκυττάρωση, ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Η αληθής πολυκυτταραιμία (polycythmeia vera, PV), η ιδιοπαθής θρομβοκυττάρωση (essential thrombocytosis, ET) και η μυελοΐνωση (myelofibrosis, MF) αποτελούν τα κλασσικά BCR/ABL αρνητικά μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα σύμφωνα με την ταξινόμηση της WHO (World Health Organization) του 2022, και αν και διαφορετικές νοσολογικές οντότητες μοιράζονται πολλά κοινά παθοφυσιολογικά, εργαστηριακά και κλινικά γνωρίσματα. Η πρόσφατη ανακάλυψη της «οδηγού μετάλλαξης» JAK2V617F που οδηγεί σε υπέρμετρη ενεργοποίηση του μονοπατίου ενδοκυττάριας σηματοδότησης JAK/STAT, καθώς και άλλων λιγότερων συχνών «οδηγών μεταλλάξεων» με αντίστοιχο παθοφυσιολογικό αντίκτυπο (CALR, MPL, JAK2 exon 12), έχει συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση του παθογενετικού μηχανισμού τους. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από κίνδυνο ινωτικής ή λευχαιμικής εκτροπής καθώς και από αυξημένο θρομβωτικό κίνδυνο. Η αρτηριακή ή φλεβική θρόμβωση αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από διπλάσιο θρομβωτικό κίνδυνο σε σχέση με τις δευτεροπαθείς καταστάσεις που προκαλούν ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Επιπλέον, σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, οι ασθενείς με ΜΥΝ παρουσιάζουν 3 φορές έως και 10 φορές υψηλότερο κίνδυνο αρτηριακής και φλεβικής θρόμβωσης αντίστοιχα, ενώ αυξημένος είναι και ο κίνδυνος υποτροπής της θρόμβωσης στους ασθενείς αυτούς. Αποδεδειγμένοι κλινικοί παράγοντες κινδύνου θρόμβωσης αποτελούν η ηλικία &gt;60 ετών, το ιστορικό θρόμβωσης, οι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου και η παρουσία της μετάλλαξης JAK2V617F, οι οποίοι συνεισφέρουν στην διαστρωμάτωση κινδύνου των ασθενών και στο σχεδιασμό της θεραπευτικής στρατηγικής. Ωστόσο, η ακριβής πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου αποτελεί ακόμη μια πρόκληση καθώς δεν υπάρχουν επαρκείς προβλεπτικοί βιοδείκτες. Οι παθογενετικοί μηχανισμοί που υπεισέρχονται στη θρομβωτική διάθεση στα ΜΥΝ είναι πολύπλοκοι και δεν έχουν διαλευκανθεί πλήρως επί του παρόντος. Περιλαμβάνουν σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ κυτταρικών στοιχείων του αίματος, των πλασματικών παραγόντων πήξης (μικροσωματίδια, φυσικοί ανασταλτές), των ενδοθηλιακών κυττάρων και των μεσολαβητών της φλεγμονής. Στα ΜΥΝ τα έμμορφα στοιχεία του αίματος (λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια, ερυθρά αιμοσφαίρια) είναι αυξημένα σε αριθμό αλλά παράλληλα φέρουν και ποιοτικές μεταβολές που συνεισφέρουν σε έναν ενεργοποιημένο προθρομβωτικό φαινότυπο. Οι οδηγές μεταλλάξεις των ΜΥΝ ενισχύουν το θρομβωτικό περιβάλλον ενώ η χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση που υπάρχει προάγει περαιτέρω την κλωνική επέκταση της νόσου, δημιουργώντας μια ανατροφοδοτούμενη αλυσίδα θρόμβωσης-φλεγμονής. Πρόσφατα έχει περιγραφεί ο ρόλος της διαδικασίας της ανοσοθρόμβωσης (immunothrombosis) ως παθογενετικός μηχανισμός θρόμβωσης σε διάφορες καταστάσεις όπως η στεφανιαία νόσος και τα αυτοάνοσα νοσήματα. Η διαδικασία αυτή συνδέει τη φυσική ανοσία με τη θρόμβωση ως επικουρικός μηχανισμός της φυσικής ανοσίας για τον περιορισμό της εξάπλωσης παθογόνων-εισοβολέων. Η ανοσοθρόμβωση προάγεται κυρίως από ουδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα που σχηματίζουν NETs, και από μονοκύτταρα και υποστηρίζεται από τη δημιουργία μικροθρόμβων σε μικρά αγγεία. Ο ρόλος των ενεργοποιημένων λευκοκυττάρων στη θρόμβωση στα ΜΥΝ έχει υποστηρηχθεί σε πολλές μελέτες που δείχνουν την αυξημένη κυκλοφορία στο πλάσμα δεικτών ενεργοποίησης και πρωτεολυτικών ενζύμων των ουδετεροφίλων. Όσον αφορά πιο συγκεκριμένα στο μηχανισμό της ανοσοθρόμβωσης, τα δεδομένα είναι λιγότερα, εντούτοις υποστηρίζουν την αυξημένη ΝΕΤωση στους ασθενείς αυτούς, καθώς και την αυξημένη αλληλεπίδραση αιμοπεταλίων-λευκοκυττάρων που πυροδοτεί τη δημιουργία ΝΕΤs. Επιπλέον, στη διαδικασία αυτή συμβάλλει η ενισχυμένη αλληλεπίδραση μονοκυττάρων-αιμοπεταλίων καθώς και η αυξημένη πρόσδεση των λευκών αιμοσφαιρίων στο δυσλειτουργικό ενδοθήλιο το οποίο συχνά συμμετέχει στον κακοήθη κλώνο. Όσον αφορά στην πρόληψη της θρόμβωσης στα ΜΥΝ, οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν με βάση τη διαστρωμάτωση κινδύνου, την αφαίμαξη στην περίπτωση της PV και τη χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης με ή χωρίς την έναρξη αγωγής κυτταρομείωσης. Όσον αφορά στη δευτερογενή προφύλαξη έναντι υποτροπής, τα δεδομένα είναι λιγότερα και χαμηλότερης ισχύος, προκρίνοντας στις περισσότερες περιπτώσεις την επ’ αόριστο λήψη αντιπηκτικής αγωγής με αναστολείς βιταμίνης Κ ή με νεότερα από του στόματος αντιπηκτικά (DOACs) με εξατομικευμένη προσέγγιση. Τέλος, η περαιτέρω κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών της θρόμβωσης στα ΜΥΝ και η ακριβέστερη περιγραφή της συνεισφοράς της ανοσοθρόμβωσης σε αυτήν αποτελούν σημαντικό ερευνητικό πεδίο που θα συμβάλλει στην πιθανή ανάδειξη νέων βιοδεικτών για ακριβέστερη πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου και θεραπευτικών στόχων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των θρομβωτικών επιπλοκών των ασθενών.","abstract_has_math":false,"creators":["Κοψαυτοπούλου Αναστασία","Kopsaftopoulou Anastasia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:22:50Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3335753"],"render_values":[{"text":"uoadl:3335753","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335753","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335753","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3335753","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κοψαυτοπούλου Αναστασία","Kopsaftopoulou Anastasia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3335753","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335753"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα Μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα (ΜΥΝ) είναι κλωνικές νεοπλασματικές διαταραχές του αρχέγονου αιμοποιητικού κυττάρου με αποτέλεσμα τη μυελική υπερπλασία και την άλλοτε διαφορετικού βαθμού λευκοκυττάρωση, ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Η αληθής πολυκυτταραιμία (polycythmeia vera, PV), η ιδιοπαθής θρομβοκυττάρωση (essential thrombocytosis, ET) και η μυελοΐνωση (myelofibrosis, MF) αποτελούν τα κλασσικά BCR/ABL αρνητικά μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα σύμφωνα με την ταξινόμηση της WHO (World Health Organization) του 2022, και αν και διαφορετικές νοσολογικές οντότητες μοιράζονται πολλά κοινά παθοφυσιολογικά, εργαστηριακά και κλινικά γνωρίσματα. Η πρόσφατη ανακάλυψη της «οδηγού μετάλλαξης» JAK2V617F που οδηγεί σε υπέρμετρη ενεργοποίηση του μονοπατίου ενδοκυττάριας σηματοδότησης JAK/STAT, καθώς και άλλων λιγότερων συχνών «οδηγών μεταλλάξεων» με αντίστοιχο παθοφυσιολογικό αντίκτυπο (CALR, MPL, JAK2 exon 12), έχει συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση του παθογενετικού μηχανισμού τους. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από κίνδυνο ινωτικής ή λευχαιμικής εκτροπής καθώς και από αυξημένο θρομβωτικό κίνδυνο. Η αρτηριακή ή φλεβική θρόμβωση αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από διπλάσιο θρομβωτικό κίνδυνο σε σχέση με τις δευτεροπαθείς καταστάσεις που προκαλούν ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Επιπλέον, σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, οι ασθενείς με ΜΥΝ παρουσιάζουν 3 φορές έως και 10 φορές υψηλότερο κίνδυνο αρτηριακής και φλεβικής θρόμβωσης αντίστοιχα, ενώ αυξημένος είναι και ο κίνδυνος υποτροπής της θρόμβωσης στους ασθενείς αυτούς. Αποδεδειγμένοι κλινικοί παράγοντες κινδύνου θρόμβωσης αποτελούν η ηλικία >60 ετών, το ιστορικό θρόμβωσης, οι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου και η παρουσία της μετάλλαξης JAK2V617F, οι οποίοι συνεισφέρουν στην διαστρωμάτωση κινδύνου των ασθενών και στο σχεδιασμό της θεραπευτικής στρατηγικής. Ωστόσο, η ακριβής πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου αποτελεί ακόμη μια πρόκληση καθώς δεν υπάρχουν επαρκείς προβλεπτικοί βιοδείκτες. Οι παθογενετικοί μηχανισμοί που υπεισέρχονται στη θρομβωτική διάθεση στα ΜΥΝ είναι πολύπλοκοι και δεν έχουν διαλευκανθεί πλήρως επί του παρόντος. Περιλαμβάνουν σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ κυτταρικών στοιχείων του αίματος, των πλασματικών παραγόντων πήξης (μικροσωματίδια, φυσικοί ανασταλτές), των ενδοθηλιακών κυττάρων και των μεσολαβητών της φλεγμονής. Στα ΜΥΝ τα έμμορφα στοιχεία του αίματος (λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια, ερυθρά αιμοσφαίρια) είναι αυξημένα σε αριθμό αλλά παράλληλα φέρουν και ποιοτικές μεταβολές που συνεισφέρουν σε έναν ενεργοποιημένο προθρομβωτικό φαινότυπο. Οι οδηγές μεταλλάξεις των ΜΥΝ ενισχύουν το θρομβωτικό περιβάλλον ενώ η χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση που υπάρχει προάγει περαιτέρω την κλωνική επέκταση της νόσου, δημιουργώντας μια ανατροφοδοτούμενη αλυσίδα θρόμβωσης-φλεγμονής. Πρόσφατα έχει περιγραφεί ο ρόλος της διαδικασίας της ανοσοθρόμβωσης (immunothrombosis) ως παθογενετικός μηχανισμός θρόμβωσης σε διάφορες καταστάσεις όπως η στεφανιαία νόσος και τα αυτοάνοσα νοσήματα. Η διαδικασία αυτή συνδέει τη φυσική ανοσία με τη θρόμβωση ως επικουρικός μηχανισμός της φυσικής ανοσίας για τον περιορισμό της εξάπλωσης παθογόνων-εισοβολέων. Η ανοσοθρόμβωση προάγεται κυρίως από ουδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα που σχηματίζουν NETs, και από μονοκύτταρα και υποστηρίζεται από τη δημιουργία μικροθρόμβων σε μικρά αγγεία. Ο ρόλος των ενεργοποιημένων λευκοκυττάρων στη θρόμβωση στα ΜΥΝ έχει υποστηρηχθεί σε πολλές μελέτες που δείχνουν την αυξημένη κυκλοφορία στο πλάσμα δεικτών ενεργοποίησης και πρωτεολυτικών ενζύμων των ουδετεροφίλων. Όσον αφορά πιο συγκεκριμένα στο μηχανισμό της ανοσοθρόμβωσης, τα δεδομένα είναι λιγότερα, εντούτοις υποστηρίζουν την αυξημένη ΝΕΤωση στους ασθενείς αυτούς, καθώς και την αυξημένη αλληλεπίδραση αιμοπεταλίων-λευκοκυττάρων που πυροδοτεί τη δημιουργία ΝΕΤs. Επιπλέον, στη διαδικασία αυτή συμβάλλει η ενισχυμένη αλληλεπίδραση μονοκυττάρων-αιμοπεταλίων καθώς και η αυξημένη πρόσδεση των λευκών αιμοσφαιρίων στο δυσλειτουργικό ενδοθήλιο το οποίο συχνά συμμετέχει στον κακοήθη κλώνο. Όσον αφορά στην πρόληψη της θρόμβωσης στα ΜΥΝ, οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν με βάση τη διαστρωμάτωση κινδύνου, την αφαίμαξη στην περίπτωση της PV και τη χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης με ή χωρίς την έναρξη αγωγής κυτταρομείωσης. Όσον αφορά στη δευτερογενή προφύλαξη έναντι υποτροπής, τα δεδομένα είναι λιγότερα και χαμηλότερης ισχύος, προκρίνοντας στις περισσότερες περιπτώσεις την επ’ αόριστο λήψη αντιπηκτικής αγωγής με αναστολείς βιταμίνης Κ ή με νεότερα από του στόματος αντιπηκτικά (DOACs) με εξατομικευμένη προσέγγιση. Τέλος, η περαιτέρω κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών της θρόμβωσης στα ΜΥΝ και η ακριβέστερη περιγραφή της συνεισφοράς της ανοσοθρόμβωσης σε αυτήν αποτελούν σημαντικό ερευνητικό πεδίο που θα συμβάλλει στην πιθανή ανάδειξη νέων βιοδεικτών για ακριβέστερη πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου και θεραπευτικών στόχων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των θρομβωτικών επιπλοκών των ασθενών.","Myeloproliferative diseases (MPNs) are clonal neoplastic disorders of the progenitor hematopoietic stem cell resulting in myeloid hyperplasia and varying degrees of peripheral leukocytosis, erythrocytosis and/or thrombocytosis. Polycythemia vera (PV), essential thrombocytosis (ET) and myelofibrosis (MF) are the classic BCR/ABL negative myeloproliferative diseases according to the WHO (World Health Organization) 2022 classification, and although different nosological entities share many common pathophysiological, laboratory and clinical features. The recent discovery of the JAK2V617F “driver mutation” leading to overactivation of the JAK/STAT intracellular signaling pathway, as well as other less frequent “driver mutations” with corresponding pathophysiological impact (CALR, MPL, JAK2 exon 12), has contributed significantly to the understanding of their pathogenic mechanism. MPNs are characterized by a risk of fibrotic or leukemic transformation, as well as an increased thrombotic risk. Arterial or venous thrombosis is the main cause of morbidity and mortality in these patients. MPNs are characterized by twice the thrombotic risk compared to secondary conditions that cause erythrocytosis and/or thrombocytosis. In addition, compared to the general population, patients with MPN have a 3-fold to 10-fold higher risk of arterial and venous thrombosis, and there is also an increased risk of recurrence of thrombosis. Proven clinical risk factors for thrombosis are age >60 years, history of thrombosis, cardiovascular risk factors and the presence of the JAK2V617F mutation, which contribute to the risk stratification and the design of the therapeutic strategy. However, accurate prediction of thrombotic risk is still a challenge as there are no adequate predictive biomarkers. The pathogenic mechanisms involved in thrombotic disposition in MPN are complex and not fully elucidated at present. They involve complex interactions between cellular components of the blood, plasma clotting factors (microparticles, natural inhibitors), endothelial cells, and inflammatory mediators. In MPN, the cellular elements of the blood (white blood cells, platelets, red blood cells) are increased in number but at the same time they also carry qualitative changes that contribute to an activated prothrombotic phenotype. MPN driver mutations enhance the thrombotic milieu while the chronic inflammatory state that exists further promotes the clonal expansion of the disease, creating a thrombo-inflammatory feedback loop. Recently, the role of the immunothrombosis process has been described as a pathogenic mechanism of thrombosis in various conditions such as coronary artery disease and autoimmune diseases. This process links innate immunity to thrombosis as an adjunctive mechanism of innate immunity to limit the spread of invading pathogens. Immunothrombosis is promoted mainly by neutrophils that form NETs (Neutrophil extracellular traps), and by monocytes and is supported by microthrombi formation in small vessels. The role of activated leukocytes in thrombosis in MPNs has been supported by several studies showing increased plasma circulation of neutrophil activation markers and proteolytic enzymes. Regarding more specifically the mechanism of immunothrombosis, data are less, however, they support increased NETosis in these patients, as well as increased platelet-leukocyte interaction that triggers the formation of NETs. In addition, enhanced monocyte-platelet interaction as well as increased binding of white blood cells to the dysfunctional endothelium that often participates in the malignant clone contribute to this process. Regarding the prevention of thrombosis in MYN, current guidelines recommend, based on risk stratification, phlebotomy in the case of PV and the administration of low-dose aspirin with or without the initiation of cytoreductive therapy. Regarding secondary prophylaxis against relapse, data are fewer and of lower power, favoring in most cases indefinite anticoagulation with vitamin K antagonists or newer direct oral anticoagulants (DOACs) with an individualized approach. Finally, the further understanding of the pathophysiological mechanisms of thrombosis in MPN and the more precise description of the contribution of immunothrombosis to it are an important research field that will contribute to the possible emergence of new biomarkers for more accurate prediction of thrombotic risk and therapeutic targets for the prevention and treatment of thrombotic complications of patients."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ο ρόλος της ανοσοθρόμβωσης σε μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κοψαυτοπούλου Αναστασία","Kopsaftopoulou Anastasia"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Τα Μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα (ΜΥΝ) είναι κλωνικές νεοπλασματικές διαταραχές του αρχέγονου αιμοποιητικού κυττάρου με αποτέλεσμα τη μυελική υπερπλασία και την άλλοτε διαφορετικού βαθμού λευκοκυττάρωση, ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Η αληθής πολυκυτταραιμία (polycythmeia vera, PV), η ιδιοπαθής θρομβοκυττάρωση (essential thrombocytosis, ET) και η μυελοΐνωση (myelofibrosis, MF) αποτελούν τα κλασσικά BCR/ABL αρνητικά μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα σύμφωνα με την ταξινόμηση της WHO (World Health Organization) του 2022, και αν και διαφορετικές νοσολογικές οντότητες μοιράζονται πολλά κοινά παθοφυσιολογικά, εργαστηριακά και κλινικά γνωρίσματα. Η πρόσφατη ανακάλυψη της «οδηγού μετάλλαξης» JAK2V617F που οδηγεί σε υπέρμετρη ενεργοποίηση του μονοπατίου ενδοκυττάριας σηματοδότησης JAK/STAT, καθώς και άλλων λιγότερων συχνών «οδηγών μεταλλάξεων» με αντίστοιχο παθοφυσιολογικό αντίκτυπο (CALR, MPL, JAK2 exon 12), έχει συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση του παθογενετικού μηχανισμού τους. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από κίνδυνο ινωτικής ή λευχαιμικής εκτροπής καθώς και από αυξημένο θρομβωτικό κίνδυνο. Η αρτηριακή ή φλεβική θρόμβωση αποτελούν την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνητότητας των ασθενών. Τα ΜΥΝ χαρακτηρίζονται από διπλάσιο θρομβωτικό κίνδυνο σε σχέση με τις δευτεροπαθείς καταστάσεις που προκαλούν ερυθροκυττάρωση ή/και θρομβοκυττάρωση. Επιπλέον, σε σχέση με το γενικό πληθυσμό, οι ασθενείς με ΜΥΝ παρουσιάζουν 3 φορές έως και 10 φορές υψηλότερο κίνδυνο αρτηριακής και φλεβικής θρόμβωσης αντίστοιχα, ενώ αυξημένος είναι και ο κίνδυνος υποτροπής της θρόμβωσης στους ασθενείς αυτούς. Αποδεδειγμένοι κλινικοί παράγοντες κινδύνου θρόμβωσης αποτελούν η ηλικία >60 ετών, το ιστορικό θρόμβωσης, οι καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου και η παρουσία της μετάλλαξης JAK2V617F, οι οποίοι συνεισφέρουν στην διαστρωμάτωση κινδύνου των ασθενών και στο σχεδιασμό της θεραπευτικής στρατηγικής. Ωστόσο, η ακριβής πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου αποτελεί ακόμη μια πρόκληση καθώς δεν υπάρχουν επαρκείς προβλεπτικοί βιοδείκτες. Οι παθογενετικοί μηχανισμοί που υπεισέρχονται στη θρομβωτική διάθεση στα ΜΥΝ είναι πολύπλοκοι και δεν έχουν διαλευκανθεί πλήρως επί του παρόντος. Περιλαμβάνουν σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ κυτταρικών στοιχείων του αίματος, των πλασματικών παραγόντων πήξης (μικροσωματίδια, φυσικοί ανασταλτές), των ενδοθηλιακών κυττάρων και των μεσολαβητών της φλεγμονής. Στα ΜΥΝ τα έμμορφα στοιχεία του αίματος (λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια, ερυθρά αιμοσφαίρια) είναι αυξημένα σε αριθμό αλλά παράλληλα φέρουν και ποιοτικές μεταβολές που συνεισφέρουν σε έναν ενεργοποιημένο προθρομβωτικό φαινότυπο. Οι οδηγές μεταλλάξεις των ΜΥΝ ενισχύουν το θρομβωτικό περιβάλλον ενώ η χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση που υπάρχει προάγει περαιτέρω την κλωνική επέκταση της νόσου, δημιουργώντας μια ανατροφοδοτούμενη αλυσίδα θρόμβωσης-φλεγμονής. Πρόσφατα έχει περιγραφεί ο ρόλος της διαδικασίας της ανοσοθρόμβωσης (immunothrombosis) ως παθογενετικός μηχανισμός θρόμβωσης σε διάφορες καταστάσεις όπως η στεφανιαία νόσος και τα αυτοάνοσα νοσήματα. Η διαδικασία αυτή συνδέει τη φυσική ανοσία με τη θρόμβωση ως επικουρικός μηχανισμός της φυσικής ανοσίας για τον περιορισμό της εξάπλωσης παθογόνων-εισοβολέων. Η ανοσοθρόμβωση προάγεται κυρίως από ουδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα που σχηματίζουν NETs, και από μονοκύτταρα και υποστηρίζεται από τη δημιουργία μικροθρόμβων σε μικρά αγγεία. Ο ρόλος των ενεργοποιημένων λευκοκυττάρων στη θρόμβωση στα ΜΥΝ έχει υποστηρηχθεί σε πολλές μελέτες που δείχνουν την αυξημένη κυκλοφορία στο πλάσμα δεικτών ενεργοποίησης και πρωτεολυτικών ενζύμων των ουδετεροφίλων. Όσον αφορά πιο συγκεκριμένα στο μηχανισμό της ανοσοθρόμβωσης, τα δεδομένα είναι λιγότερα, εντούτοις υποστηρίζουν την αυξημένη ΝΕΤωση στους ασθενείς αυτούς, καθώς και την αυξημένη αλληλεπίδραση αιμοπεταλίων-λευκοκυττάρων που πυροδοτεί τη δημιουργία ΝΕΤs. Επιπλέον, στη διαδικασία αυτή συμβάλλει η ενισχυμένη αλληλεπίδραση μονοκυττάρων-αιμοπεταλίων καθώς και η αυξημένη πρόσδεση των λευκών αιμοσφαιρίων στο δυσλειτουργικό ενδοθήλιο το οποίο συχνά συμμετέχει στον κακοήθη κλώνο. Όσον αφορά στην πρόληψη της θρόμβωσης στα ΜΥΝ, οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν με βάση τη διαστρωμάτωση κινδύνου, την αφαίμαξη στην περίπτωση της PV και τη χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης με ή χωρίς την έναρξη αγωγής κυτταρομείωσης. Όσον αφορά στη δευτερογενή προφύλαξη έναντι υποτροπής, τα δεδομένα είναι λιγότερα και χαμηλότερης ισχύος, προκρίνοντας στις περισσότερες περιπτώσεις την επ’ αόριστο λήψη αντιπηκτικής αγωγής με αναστολείς βιταμίνης Κ ή με νεότερα από του στόματος αντιπηκτικά (DOACs) με εξατομικευμένη προσέγγιση. Τέλος, η περαιτέρω κατανόηση των παθοφυσιολογικών μηχανισμών της θρόμβωσης στα ΜΥΝ και η ακριβέστερη περιγραφή της συνεισφοράς της ανοσοθρόμβωσης σε αυτήν αποτελούν σημαντικό ερευνητικό πεδίο που θα συμβάλλει στην πιθανή ανάδειξη νέων βιοδεικτών για ακριβέστερη πρόβλεψη του θρομβωτικού κινδύνου και θεραπευτικών στόχων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των θρομβωτικών επιπλοκών των ασθενών.","Myeloproliferative diseases (MPNs) are clonal neoplastic disorders of the progenitor hematopoietic stem cell resulting in myeloid hyperplasia and varying degrees of peripheral leukocytosis, erythrocytosis and/or thrombocytosis. Polycythemia vera (PV), essential thrombocytosis (ET) and myelofibrosis (MF) are the classic BCR/ABL negative myeloproliferative diseases according to the WHO (World Health Organization) 2022 classification, and although different nosological entities share many common pathophysiological, laboratory and clinical features. The recent discovery of the JAK2V617F “driver mutation” leading to overactivation of the JAK/STAT intracellular signaling pathway, as well as other less frequent “driver mutations” with corresponding pathophysiological impact (CALR, MPL, JAK2 exon 12), has contributed significantly to the understanding of their pathogenic mechanism. MPNs are characterized by a risk of fibrotic or leukemic transformation, as well as an increased thrombotic risk. Arterial or venous thrombosis is the main cause of morbidity and mortality in these patients. MPNs are characterized by twice the thrombotic risk compared to secondary conditions that cause erythrocytosis and/or thrombocytosis. In addition, compared to the general population, patients with MPN have a 3-fold to 10-fold higher risk of arterial and venous thrombosis, and there is also an increased risk of recurrence of thrombosis. Proven clinical risk factors for thrombosis are age >60 years, history of thrombosis, cardiovascular risk factors and the presence of the JAK2V617F mutation, which contribute to the risk stratification and the design of the therapeutic strategy. However, accurate prediction of thrombotic risk is still a challenge as there are no adequate predictive biomarkers. The pathogenic mechanisms involved in thrombotic disposition in MPN are complex and not fully elucidated at present. They involve complex interactions between cellular components of the blood, plasma clotting factors (microparticles, natural inhibitors), endothelial cells, and inflammatory mediators. In MPN, the cellular elements of the blood (white blood cells, platelets, red blood cells) are increased in number but at the same time they also carry qualitative changes that contribute to an activated prothrombotic phenotype. MPN driver mutations enhance the thrombotic milieu while the chronic inflammatory state that exists further promotes the clonal expansion of the disease, creating a thrombo-inflammatory feedback loop. Recently, the role of the immunothrombosis process has been described as a pathogenic mechanism of thrombosis in various conditions such as coronary artery disease and autoimmune diseases. This process links innate immunity to thrombosis as an adjunctive mechanism of innate immunity to limit the spread of invading pathogens. Immunothrombosis is promoted mainly by neutrophils that form NETs (Neutrophil extracellular traps), and by monocytes and is supported by microthrombi formation in small vessels. The role of activated leukocytes in thrombosis in MPNs has been supported by several studies showing increased plasma circulation of neutrophil activation markers and proteolytic enzymes. Regarding more specifically the mechanism of immunothrombosis, data are less, however, they support increased NETosis in these patients, as well as increased platelet-leukocyte interaction that triggers the formation of NETs. In addition, enhanced monocyte-platelet interaction as well as increased binding of white blood cells to the dysfunctional endothelium that often participates in the malignant clone contribute to this process. Regarding the prevention of thrombosis in MYN, current guidelines recommend, based on risk stratification, phlebotomy in the case of PV and the administration of low-dose aspirin with or without the initiation of cytoreductive therapy. Regarding secondary prophylaxis against relapse, data are fewer and of lower power, favoring in most cases indefinite anticoagulation with vitamin K antagonists or newer direct oral anticoagulants (DOACs) with an individualized approach. Finally, the further understanding of the pathophysiological mechanisms of thrombosis in MPN and the more precise description of the contribution of immunothrombosis to it are an important research field that will contribute to the possible emergence of new biomarkers for more accurate prediction of thrombotic risk and therapeutic targets for the prevention and treatment of thrombotic complications of patients."],"dc:identifier":["uoadl:3335753","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335753"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ο ρόλος της ανοσοθρόμβωσης σε μυελοϋπερπλαστικά νοσήματα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:22:50Z"}