{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3335971"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3335971","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη της επίδρασης της ενεργότητας νερού στη σύνθεση αυτοσυντηρούμενων καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων με χρήση πειραματικού σχεδιασμού","abstract":"Αρκετά καλλυντικά προϊόντα αναφέρουν στη συσκευασία τους την ένδειξη “χωρίς συντηρητικά”, τονίζοντας την απουσία αυτής της κατηγορίας συστατικών και προκαλώντας παράλληλα την απορία με ποιον τρόπο προστατεύεται αυτό το προϊόν από μικροοργανισμούς. Η παρεμπόδιση της ανάπτυξης μικροοργανισμών σε ένα φαρμακευτικό και καλλυντικό προϊόν είναι απαραίτητη, καθώς η παρουσία τους σε μη αποδεκτά επίπεδα θα οδηγήσει σε δυσάρεστες επιπτώσεις τόσο για την ποιότητα του προϊόντος όσο και για την υγεία του καταναλωτή. Ορισμένες από τις επιτρεπόμενες συντηρητικές ουσίες για τα καλλυντικά προϊόντα έχουν ενοχοποιηθεί για ανεπιθύμητες ενέργειες στο χρήστη, αλλά και για πιθανή ανάπτυξη ανθεκτικότητας των μικροοργανισμών απέναντί τους. Η τοξικότητα κάποιων συντηρητικών οδηγεί στην επανεξέταση αυτών από τις νομοθεσίες ή ακόμα και στην απαγόρευση της χρήσης τους. Όμως ακόμη κι αν δεν αποδειχθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες τελικά, η δυσφήμιση των ουσιών μερικές φορές τις ακολουθεί. Έτσι, τα προϊόντα που αναγράφουν “χωρίς…” είναι ιδιαίτερα ελκυστικά στο καταναλωτικό κοινό, ενώ παράλληλα οι περισσότεροι παρασκευαστές αναζητούν εναλλακτικά συστήματα συντήρησης. Η ενεργότητα νερού αντιπροσωπεύει το μη δεσμευμένο νερό ενός σκευάσματος, που επιτρέπει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών. Κάθε ένας από αυτούς έχει ένα όριο ενεργότητας νερού, κάτω από το οποίο δεν είναι ικανός να αναπτυχθεί. Έτσι, η ενεργότητα νερού σε χαμηλά επίπεδα αποτελεί ένα από τα εμπόδια της Τεχνολογίας Φραγμών που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Μάλιστα, προϊόντα με τιμές ενεργότητας νερού μικρότερες από 0,60 θεωρούνται αυτοσυντηρούμενα, αφού κανένας μικροοργανισμός -βακτήρια και μύκητες- δεν μπορεί να αναπαραχθεί. Συνεπώς, η μικροβιακή σταθερότητα των προϊόντων αποτελεί κρίσιμο χαρακτηριστικό ποιότητας και η τιμή της ενεργότητας νερού μπορεί να συμβάλλει σε αυτήν, οδηγώντας σε αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Γνωρίζοντας ότι ουσίες, όπως οι πολυόλες και τα υδροκολλοειδή, έχουν την ικανότητα να δεσμεύουν το νερό, ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί η επίδραση αυτών των εκδόχων στην ενεργότητα νερού. Επιπλέον, μελετήθηκε εάν είναι εφικτή η παρασκευή ενός αυτοσυντηρούμενου προϊόντος με αυτά τα συστατικά, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται τα χημικά συντηρητικά ή να προστίθεται μικρή ποσότητα αυτών. Ο πειραματικός σχεδιασμός τύπου μίγματος αποτέλεσε το στατιστικό εργαλείο μέσω του οποίου μελετήθηκε η επίδραση ενός μίγματος τριών συστατικών σε διαφορετικές αναλογίες στην ενεργότητα νερού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τιμές ενεργότητας νερού που μπορεί να λάβει το μίγμα, που καθορίζουν αν είναι αυτοσυντηρούμενο το προϊόν, αν μπορεί να αντιμετωπίσει την ανθεκτική κατηγορία των μυκήτων, όπως και ποια βακτήρια μπορεί να αναστείλει. Αρχικά, δοκιμάστηκαν τρία πολυμερή, τα Xanthan gum, Carbopol ultrez 10 και Methocel E4M, σε περιεκτικότητες από 0,50% έως 5% στο νερό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υδρόφιλα πολυμερή στις συνήθεις περιεκτικότητες χρήσης τους σε πηκτώματα δεν είναι ικανά να μειώσουν την ενεργότητα νερού, καθώς αναγνωρίζεται μόνο το νερό. Στη συνέχεια, παρασκευάστηκαν υδατικά διαλύματα διαφόρων ουσιών σε αυξανόμενες συγκεντρώσεις και μετρήθηκαν οι τιμές ενεργότητας νερού. Η προπυλενογλυκόλη, η γλυκερίνη και η σορβιτόλη σε μορφή διαλύματος 70% w/w μείωσαν την ενεργότητα νερού με την αύξηση της συγκέντρωσής τους στο νερό. Οι ενυδατικοί παράγοντες ουρία (5% και 10%) και υαλουρονικό οξύ (0,50% και 1,0%) δε μείωσαν την ενεργότητα νερού. Συνολικά, η μελέτη επικεντρώθηκε στη συμπεριφορά του συνδυασμού των εκδόχων νερό - διάλυμα σορβιτόλης 70% w/w - προπυλενογλυκόλη σε όλο τον πειραματικό χώρο για την επίδρασή του στην ενεργότητα νερού. Εφαρμόστηκε η τεχνική του πειραματικού σχεδιασμού μίγματος με τη βοήθεια του λογισμικού προγράμματος Design Expert-12. Επιπλέον, εξετάστηκε η δυνατότητα να προκύψει διάλυμα με τιμή ενεργότητας νερού μικρότερη από 0,60 και παρατηρήθηκε ότι μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Το διάλυμα θα μπορούσε ακόμα να χορηγηθεί per os, εάν τεθούν όρια στις ποσότητες των εκδόχων για αυτή την οδό χορήγησης. Στην περίπτωση αυτή, δεν ήταν εφικτό να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν, αλλά χαμηλού κινδύνου για μικροβιακή μόλυνση με την αναλογία 25:50:25. Επιπρόσθετα, εφόσον το διάλυμα αποτελείται από συστατικά που εφαρμόζονται τοπικά, ελέγχθηκε αν μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο διάλυμα τοπικής εφαρμογής, όπως επίσης τι συμβαίνει στην ενεργότητα νερού αν το διάλυμα γίνει πήκτωμα και στη συνέχεια γαλάκτωμα o/w. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι μόνο η αναλογία των πολυολών της υδατικής φάσης καθορίζει την ενεργότητα νερού του τελικού σκευάσματος και μπορούν να παρασκευαστούν προϊόντα τοπικής χρήσεως που προστατεύονται κυρίως από βακτήρια (aw 0,80).","abstract_html":"Αρκετά καλλυντικά προϊόντα αναφέρουν στη συσκευασία τους την ένδειξη “χωρίς συντηρητικά”, τονίζοντας την απουσία αυτής της κατηγορίας συστατικών και προκαλώντας παράλληλα την απορία με ποιον τρόπο προστατεύεται αυτό το προϊόν από μικροοργανισμούς. Η παρεμπόδιση της ανάπτυξης μικροοργανισμών σε ένα φαρμακευτικό και καλλυντικό προϊόν είναι απαραίτητη, καθώς η παρουσία τους σε μη αποδεκτά επίπεδα θα οδηγήσει σε δυσάρεστες επιπτώσεις τόσο για την ποιότητα του προϊόντος όσο και για την υγεία του καταναλωτή. Ορισμένες από τις επιτρεπόμενες συντηρητικές ουσίες για τα καλλυντικά προϊόντα έχουν ενοχοποιηθεί για ανεπιθύμητες ενέργειες στο χρήστη, αλλά και για πιθανή ανάπτυξη ανθεκτικότητας των μικροοργανισμών απέναντί τους. Η τοξικότητα κάποιων συντηρητικών οδηγεί στην επανεξέταση αυτών από τις νομοθεσίες ή ακόμα και στην απαγόρευση της χρήσης τους. Όμως ακόμη κι αν δεν αποδειχθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες τελικά, η δυσφήμιση των ουσιών μερικές φορές τις ακολουθεί. Έτσι, τα προϊόντα που αναγράφουν “χωρίς…” είναι ιδιαίτερα ελκυστικά στο καταναλωτικό κοινό, ενώ παράλληλα οι περισσότεροι παρασκευαστές αναζητούν εναλλακτικά συστήματα συντήρησης. Η ενεργότητα νερού αντιπροσωπεύει το μη δεσμευμένο νερό ενός σκευάσματος, που επιτρέπει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών. Κάθε ένας από αυτούς έχει ένα όριο ενεργότητας νερού, κάτω από το οποίο δεν είναι ικανός να αναπτυχθεί. Έτσι, η ενεργότητα νερού σε χαμηλά επίπεδα αποτελεί ένα από τα εμπόδια της Τεχνολογίας Φραγμών που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Μάλιστα, προϊόντα με τιμές ενεργότητας νερού μικρότερες από 0,60 θεωρούνται αυτοσυντηρούμενα, αφού κανένας μικροοργανισμός -βακτήρια και μύκητες- δεν μπορεί να αναπαραχθεί. Συνεπώς, η μικροβιακή σταθερότητα των προϊόντων αποτελεί κρίσιμο χαρακτηριστικό ποιότητας και η τιμή της ενεργότητας νερού μπορεί να συμβάλλει σε αυτήν, οδηγώντας σε αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Γνωρίζοντας ότι ουσίες, όπως οι πολυόλες και τα υδροκολλοειδή, έχουν την ικανότητα να δεσμεύουν το νερό, ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί η επίδραση αυτών των εκδόχων στην ενεργότητα νερού. Επιπλέον, μελετήθηκε εάν είναι εφικτή η παρασκευή ενός αυτοσυντηρούμενου προϊόντος με αυτά τα συστατικά, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται τα χημικά συντηρητικά ή να προστίθεται μικρή ποσότητα αυτών. Ο πειραματικός σχεδιασμός τύπου μίγματος αποτέλεσε το στατιστικό εργαλείο μέσω του οποίου μελετήθηκε η επίδραση ενός μίγματος τριών συστατικών σε διαφορετικές αναλογίες στην ενεργότητα νερού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τιμές ενεργότητας νερού που μπορεί να λάβει το μίγμα, που καθορίζουν αν είναι αυτοσυντηρούμενο το προϊόν, αν μπορεί να αντιμετωπίσει την ανθεκτική κατηγορία των μυκήτων, όπως και ποια βακτήρια μπορεί να αναστείλει. Αρχικά, δοκιμάστηκαν τρία πολυμερή, τα Xanthan gum, Carbopol ultrez 10 και Methocel E4M, σε περιεκτικότητες από 0,50% έως 5% στο νερό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υδρόφιλα πολυμερή στις συνήθεις περιεκτικότητες χρήσης τους σε πηκτώματα δεν είναι ικανά να μειώσουν την ενεργότητα νερού, καθώς αναγνωρίζεται μόνο το νερό. Στη συνέχεια, παρασκευάστηκαν υδατικά διαλύματα διαφόρων ουσιών σε αυξανόμενες συγκεντρώσεις και μετρήθηκαν οι τιμές ενεργότητας νερού. Η προπυλενογλυκόλη, η γλυκερίνη και η σορβιτόλη σε μορφή διαλύματος 70% w/w μείωσαν την ενεργότητα νερού με την αύξηση της συγκέντρωσής τους στο νερό. Οι ενυδατικοί παράγοντες ουρία (5% και 10%) και υαλουρονικό οξύ (0,50% και 1,0%) δε μείωσαν την ενεργότητα νερού. Συνολικά, η μελέτη επικεντρώθηκε στη συμπεριφορά του συνδυασμού των εκδόχων νερό - διάλυμα σορβιτόλης 70% w/w - προπυλενογλυκόλη σε όλο τον πειραματικό χώρο για την επίδρασή του στην ενεργότητα νερού. Εφαρμόστηκε η τεχνική του πειραματικού σχεδιασμού μίγματος με τη βοήθεια του λογισμικού προγράμματος Design Expert-12. Επιπλέον, εξετάστηκε η δυνατότητα να προκύψει διάλυμα με τιμή ενεργότητας νερού μικρότερη από 0,60 και παρατηρήθηκε ότι μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Το διάλυμα θα μπορούσε ακόμα να χορηγηθεί per os, εάν τεθούν όρια στις ποσότητες των εκδόχων για αυτή την οδό χορήγησης. Στην περίπτωση αυτή, δεν ήταν εφικτό να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν, αλλά χαμηλού κινδύνου για μικροβιακή μόλυνση με την αναλογία 25:50:25. Επιπρόσθετα, εφόσον το διάλυμα αποτελείται από συστατικά που εφαρμόζονται τοπικά, ελέγχθηκε αν μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο διάλυμα τοπικής εφαρμογής, όπως επίσης τι συμβαίνει στην ενεργότητα νερού αν το διάλυμα γίνει πήκτωμα και στη συνέχεια γαλάκτωμα o/w. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι μόνο η αναλογία των πολυολών της υδατικής φάσης καθορίζει την ενεργότητα νερού του τελικού σκευάσματος και μπορούν να παρασκευαστούν προϊόντα τοπικής χρήσεως που προστατεύονται κυρίως από βακτήρια (aw 0,80).","abstract_has_math":false,"creators":["Διαμαντή Αγγελική","Diamanti Angeliki"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:22:50Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3335971"],"render_values":[{"text":"uoadl:3335971","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335971","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335971","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3335971","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Διαμαντή Αγγελική","Diamanti Angeliki"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3335971","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335971"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αρκετά καλλυντικά προϊόντα αναφέρουν στη συσκευασία τους την ένδειξη “χωρίς συντηρητικά”, τονίζοντας την απουσία αυτής της κατηγορίας συστατικών και προκαλώντας παράλληλα την απορία με ποιον τρόπο προστατεύεται αυτό το προϊόν από μικροοργανισμούς. Η παρεμπόδιση της ανάπτυξης μικροοργανισμών σε ένα φαρμακευτικό και καλλυντικό προϊόν είναι απαραίτητη, καθώς η παρουσία τους σε μη αποδεκτά επίπεδα θα οδηγήσει σε δυσάρεστες επιπτώσεις τόσο για την ποιότητα του προϊόντος όσο και για την υγεία του καταναλωτή. Ορισμένες από τις επιτρεπόμενες συντηρητικές ουσίες για τα καλλυντικά προϊόντα έχουν ενοχοποιηθεί για ανεπιθύμητες ενέργειες στο χρήστη, αλλά και για πιθανή ανάπτυξη ανθεκτικότητας των μικροοργανισμών απέναντί τους. Η τοξικότητα κάποιων συντηρητικών οδηγεί στην επανεξέταση αυτών από τις νομοθεσίες ή ακόμα και στην απαγόρευση της χρήσης τους. Όμως ακόμη κι αν δεν αποδειχθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες τελικά, η δυσφήμιση των ουσιών μερικές φορές τις ακολουθεί. Έτσι, τα προϊόντα που αναγράφουν “χωρίς…” είναι ιδιαίτερα ελκυστικά στο καταναλωτικό κοινό, ενώ παράλληλα οι περισσότεροι παρασκευαστές αναζητούν εναλλακτικά συστήματα συντήρησης. Η ενεργότητα νερού αντιπροσωπεύει το μη δεσμευμένο νερό ενός σκευάσματος, που επιτρέπει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών. Κάθε ένας από αυτούς έχει ένα όριο ενεργότητας νερού, κάτω από το οποίο δεν είναι ικανός να αναπτυχθεί. Έτσι, η ενεργότητα νερού σε χαμηλά επίπεδα αποτελεί ένα από τα εμπόδια της Τεχνολογίας Φραγμών που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Μάλιστα, προϊόντα με τιμές ενεργότητας νερού μικρότερες από 0,60 θεωρούνται αυτοσυντηρούμενα, αφού κανένας μικροοργανισμός -βακτήρια και μύκητες- δεν μπορεί να αναπαραχθεί. Συνεπώς, η μικροβιακή σταθερότητα των προϊόντων αποτελεί κρίσιμο χαρακτηριστικό ποιότητας και η τιμή της ενεργότητας νερού μπορεί να συμβάλλει σε αυτήν, οδηγώντας σε αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Γνωρίζοντας ότι ουσίες, όπως οι πολυόλες και τα υδροκολλοειδή, έχουν την ικανότητα να δεσμεύουν το νερό, ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί η επίδραση αυτών των εκδόχων στην ενεργότητα νερού. Επιπλέον, μελετήθηκε εάν είναι εφικτή η παρασκευή ενός αυτοσυντηρούμενου προϊόντος με αυτά τα συστατικά, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται τα χημικά συντηρητικά ή να προστίθεται μικρή ποσότητα αυτών. Ο πειραματικός σχεδιασμός τύπου μίγματος αποτέλεσε το στατιστικό εργαλείο μέσω του οποίου μελετήθηκε η επίδραση ενός μίγματος τριών συστατικών σε διαφορετικές αναλογίες στην ενεργότητα νερού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τιμές ενεργότητας νερού που μπορεί να λάβει το μίγμα, που καθορίζουν αν είναι αυτοσυντηρούμενο το προϊόν, αν μπορεί να αντιμετωπίσει την ανθεκτική κατηγορία των μυκήτων, όπως και ποια βακτήρια μπορεί να αναστείλει. Αρχικά, δοκιμάστηκαν τρία πολυμερή, τα Xanthan gum, Carbopol ultrez 10 και Methocel E4M, σε περιεκτικότητες από 0,50% έως 5% στο νερό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υδρόφιλα πολυμερή στις συνήθεις περιεκτικότητες χρήσης τους σε πηκτώματα δεν είναι ικανά να μειώσουν την ενεργότητα νερού, καθώς αναγνωρίζεται μόνο το νερό. Στη συνέχεια, παρασκευάστηκαν υδατικά διαλύματα διαφόρων ουσιών σε αυξανόμενες συγκεντρώσεις και μετρήθηκαν οι τιμές ενεργότητας νερού. Η προπυλενογλυκόλη, η γλυκερίνη και η σορβιτόλη σε μορφή διαλύματος 70% w/w μείωσαν την ενεργότητα νερού με την αύξηση της συγκέντρωσής τους στο νερό. Οι ενυδατικοί παράγοντες ουρία (5% και 10%) και υαλουρονικό οξύ (0,50% και 1,0%) δε μείωσαν την ενεργότητα νερού. Συνολικά, η μελέτη επικεντρώθηκε στη συμπεριφορά του συνδυασμού των εκδόχων νερό - διάλυμα σορβιτόλης 70% w/w - προπυλενογλυκόλη σε όλο τον πειραματικό χώρο για την επίδρασή του στην ενεργότητα νερού. Εφαρμόστηκε η τεχνική του πειραματικού σχεδιασμού μίγματος με τη βοήθεια του λογισμικού προγράμματος Design Expert-12. Επιπλέον, εξετάστηκε η δυνατότητα να προκύψει διάλυμα με τιμή ενεργότητας νερού μικρότερη από 0,60 και παρατηρήθηκε ότι μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Το διάλυμα θα μπορούσε ακόμα να χορηγηθεί per os, εάν τεθούν όρια στις ποσότητες των εκδόχων για αυτή την οδό χορήγησης. Στην περίπτωση αυτή, δεν ήταν εφικτό να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν, αλλά χαμηλού κινδύνου για μικροβιακή μόλυνση με την αναλογία 25:50:25. Επιπρόσθετα, εφόσον το διάλυμα αποτελείται από συστατικά που εφαρμόζονται τοπικά, ελέγχθηκε αν μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο διάλυμα τοπικής εφαρμογής, όπως επίσης τι συμβαίνει στην ενεργότητα νερού αν το διάλυμα γίνει πήκτωμα και στη συνέχεια γαλάκτωμα o/w. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι μόνο η αναλογία των πολυολών της υδατικής φάσης καθορίζει την ενεργότητα νερού του τελικού σκευάσματος και μπορούν να παρασκευαστούν προϊόντα τοπικής χρήσεως που προστατεύονται κυρίως από βακτήρια (aw 0,80).","A lot of cosmetics on the market are labeled as “preservative-free”, emphasizing on the absence of chemical preservatives in their ingredient list. However, a question arises on how these products are then protected from harmful microorganisms. Pharmaceutical and cosmetic products must be adequately preserved because the uncontrollable microorganism proliferation can lead to physicochemical deterioration of the products, as well as to risks on consumers’ health. Although traditional preservatives prevent microbial growth, their safety is questioned by a growing segment of users due to skin irritation and possible toxicity. These side effects in combination with the resistant microbes result in the development of preservative-free and self-preserving products. In these formulations, alternative approaches to preservation are applied. The water activity represents the unbound form of water in a product, which is available to microorganisms for growth. Consequently, low water activity becomes one of the hurdles placed in the microorganism’s path and controls microbial growth. Although different classes of microorganisms have different tolerance to low water activity, no microbes - bacteria and fungi- can multiply below the water activity value of 0,60. These products are self-preserved using Hurdle Technology. As a result, microbial stability of products is a critical quality attribute, which is determined by water activity. Given the fact that water activity can be reduced by the use of water binding substances, such as polyols and hydrocolloids, their effect on water activity was studied. Additionally, the possibility of the formulation of a self-preserved product, which consists of these ingredients and needs less or no chemical preservatives, was investigated. Mixture design of experiments provided us with the information on the changes of water activity as a function of the relative proportions of these components. Firstly, three water-soluble polymers, Xanthan gum, Carbopol ultrez 10 and Methocel E4M, were dispersed in water in concentrations ranging from 0,50% to 5%. Despite gel formation, water activity was not reduced below 0,99. Furthermore, aqueous solutions of several excipients in various concentrations were prepared and their water activity values were calculated. Propylene glycol, glycerin and sorbitol solution 70% w/w reduced water activity while increasing their concentrations in water. The humectants urea (5% and 10%) and hyaluronic acid (0,50% and 1,0%) did not reduce water activity. Then, the study was focused on the solutions consisting of water - sorbitol solution 70% w/w - propylene glycol by applying experimental design techniques through Design Expert-12 software. Finally, we concluded that a self-preserved product (aw<0,60) consisting of these ingredients could be formulated. However, our aim was not only self-preservation, but also to administer the solution orally. By setting limits on the concentrations of these excipients for oral administration, a microbiologically low-risk product could only be formulated (25:50:25). Moreover, the solutions could be applied topically if their ingredients had the appropriate concentrations for topical use. Consequently, an investigation on the changes on water activity of a solution when formed to a gel and then, to a cream by adding an oily phase was conducted. We concluded that only the proportions of polyols in the water phase determines the water activity of the final formulation. Finally, all these topical products were mainly preserved against bacteria (aw 0,80)."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη της επίδρασης της ενεργότητας νερού στη σύνθεση αυτοσυντηρούμενων καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων με χρήση πειραματικού σχεδιασμού"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Διαμαντή Αγγελική","Diamanti Angeliki"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Αρκετά καλλυντικά προϊόντα αναφέρουν στη συσκευασία τους την ένδειξη “χωρίς συντηρητικά”, τονίζοντας την απουσία αυτής της κατηγορίας συστατικών και προκαλώντας παράλληλα την απορία με ποιον τρόπο προστατεύεται αυτό το προϊόν από μικροοργανισμούς. Η παρεμπόδιση της ανάπτυξης μικροοργανισμών σε ένα φαρμακευτικό και καλλυντικό προϊόν είναι απαραίτητη, καθώς η παρουσία τους σε μη αποδεκτά επίπεδα θα οδηγήσει σε δυσάρεστες επιπτώσεις τόσο για την ποιότητα του προϊόντος όσο και για την υγεία του καταναλωτή. Ορισμένες από τις επιτρεπόμενες συντηρητικές ουσίες για τα καλλυντικά προϊόντα έχουν ενοχοποιηθεί για ανεπιθύμητες ενέργειες στο χρήστη, αλλά και για πιθανή ανάπτυξη ανθεκτικότητας των μικροοργανισμών απέναντί τους. Η τοξικότητα κάποιων συντηρητικών οδηγεί στην επανεξέταση αυτών από τις νομοθεσίες ή ακόμα και στην απαγόρευση της χρήσης τους. Όμως ακόμη κι αν δεν αποδειχθούν οι ανεπιθύμητες ενέργειες τελικά, η δυσφήμιση των ουσιών μερικές φορές τις ακολουθεί. Έτσι, τα προϊόντα που αναγράφουν “χωρίς…” είναι ιδιαίτερα ελκυστικά στο καταναλωτικό κοινό, ενώ παράλληλα οι περισσότεροι παρασκευαστές αναζητούν εναλλακτικά συστήματα συντήρησης. Η ενεργότητα νερού αντιπροσωπεύει το μη δεσμευμένο νερό ενός σκευάσματος, που επιτρέπει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών. Κάθε ένας από αυτούς έχει ένα όριο ενεργότητας νερού, κάτω από το οποίο δεν είναι ικανός να αναπτυχθεί. Έτσι, η ενεργότητα νερού σε χαμηλά επίπεδα αποτελεί ένα από τα εμπόδια της Τεχνολογίας Φραγμών που αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Μάλιστα, προϊόντα με τιμές ενεργότητας νερού μικρότερες από 0,60 θεωρούνται αυτοσυντηρούμενα, αφού κανένας μικροοργανισμός -βακτήρια και μύκητες- δεν μπορεί να αναπαραχθεί. Συνεπώς, η μικροβιακή σταθερότητα των προϊόντων αποτελεί κρίσιμο χαρακτηριστικό ποιότητας και η τιμή της ενεργότητας νερού μπορεί να συμβάλλει σε αυτήν, οδηγώντας σε αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Γνωρίζοντας ότι ουσίες, όπως οι πολυόλες και τα υδροκολλοειδή, έχουν την ικανότητα να δεσμεύουν το νερό, ήταν ενδιαφέρον να μελετηθεί η επίδραση αυτών των εκδόχων στην ενεργότητα νερού. Επιπλέον, μελετήθηκε εάν είναι εφικτή η παρασκευή ενός αυτοσυντηρούμενου προϊόντος με αυτά τα συστατικά, με αποτέλεσμα να αποφεύγονται τα χημικά συντηρητικά ή να προστίθεται μικρή ποσότητα αυτών. Ο πειραματικός σχεδιασμός τύπου μίγματος αποτέλεσε το στατιστικό εργαλείο μέσω του οποίου μελετήθηκε η επίδραση ενός μίγματος τριών συστατικών σε διαφορετικές αναλογίες στην ενεργότητα νερού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τιμές ενεργότητας νερού που μπορεί να λάβει το μίγμα, που καθορίζουν αν είναι αυτοσυντηρούμενο το προϊόν, αν μπορεί να αντιμετωπίσει την ανθεκτική κατηγορία των μυκήτων, όπως και ποια βακτήρια μπορεί να αναστείλει. Αρχικά, δοκιμάστηκαν τρία πολυμερή, τα Xanthan gum, Carbopol ultrez 10 και Methocel E4M, σε περιεκτικότητες από 0,50% έως 5% στο νερό. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υδρόφιλα πολυμερή στις συνήθεις περιεκτικότητες χρήσης τους σε πηκτώματα δεν είναι ικανά να μειώσουν την ενεργότητα νερού, καθώς αναγνωρίζεται μόνο το νερό. Στη συνέχεια, παρασκευάστηκαν υδατικά διαλύματα διαφόρων ουσιών σε αυξανόμενες συγκεντρώσεις και μετρήθηκαν οι τιμές ενεργότητας νερού. Η προπυλενογλυκόλη, η γλυκερίνη και η σορβιτόλη σε μορφή διαλύματος 70% w/w μείωσαν την ενεργότητα νερού με την αύξηση της συγκέντρωσής τους στο νερό. Οι ενυδατικοί παράγοντες ουρία (5% και 10%) και υαλουρονικό οξύ (0,50% και 1,0%) δε μείωσαν την ενεργότητα νερού. Συνολικά, η μελέτη επικεντρώθηκε στη συμπεριφορά του συνδυασμού των εκδόχων νερό - διάλυμα σορβιτόλης 70% w/w - προπυλενογλυκόλη σε όλο τον πειραματικό χώρο για την επίδρασή του στην ενεργότητα νερού. Εφαρμόστηκε η τεχνική του πειραματικού σχεδιασμού μίγματος με τη βοήθεια του λογισμικού προγράμματος Design Expert-12. Επιπλέον, εξετάστηκε η δυνατότητα να προκύψει διάλυμα με τιμή ενεργότητας νερού μικρότερη από 0,60 και παρατηρήθηκε ότι μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν. Το διάλυμα θα μπορούσε ακόμα να χορηγηθεί per os, εάν τεθούν όρια στις ποσότητες των εκδόχων για αυτή την οδό χορήγησης. Στην περίπτωση αυτή, δεν ήταν εφικτό να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο προϊόν, αλλά χαμηλού κινδύνου για μικροβιακή μόλυνση με την αναλογία 25:50:25. Επιπρόσθετα, εφόσον το διάλυμα αποτελείται από συστατικά που εφαρμόζονται τοπικά, ελέγχθηκε αν μπορεί να παρασκευαστεί αυτοσυντηρούμενο διάλυμα τοπικής εφαρμογής, όπως επίσης τι συμβαίνει στην ενεργότητα νερού αν το διάλυμα γίνει πήκτωμα και στη συνέχεια γαλάκτωμα o/w. Καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι μόνο η αναλογία των πολυολών της υδατικής φάσης καθορίζει την ενεργότητα νερού του τελικού σκευάσματος και μπορούν να παρασκευαστούν προϊόντα τοπικής χρήσεως που προστατεύονται κυρίως από βακτήρια (aw 0,80).","A lot of cosmetics on the market are labeled as “preservative-free”, emphasizing on the absence of chemical preservatives in their ingredient list. However, a question arises on how these products are then protected from harmful microorganisms. Pharmaceutical and cosmetic products must be adequately preserved because the uncontrollable microorganism proliferation can lead to physicochemical deterioration of the products, as well as to risks on consumers’ health. Although traditional preservatives prevent microbial growth, their safety is questioned by a growing segment of users due to skin irritation and possible toxicity. These side effects in combination with the resistant microbes result in the development of preservative-free and self-preserving products. In these formulations, alternative approaches to preservation are applied. The water activity represents the unbound form of water in a product, which is available to microorganisms for growth. Consequently, low water activity becomes one of the hurdles placed in the microorganism’s path and controls microbial growth. Although different classes of microorganisms have different tolerance to low water activity, no microbes - bacteria and fungi- can multiply below the water activity value of 0,60. These products are self-preserved using Hurdle Technology. As a result, microbial stability of products is a critical quality attribute, which is determined by water activity. Given the fact that water activity can be reduced by the use of water binding substances, such as polyols and hydrocolloids, their effect on water activity was studied. Additionally, the possibility of the formulation of a self-preserved product, which consists of these ingredients and needs less or no chemical preservatives, was investigated. Mixture design of experiments provided us with the information on the changes of water activity as a function of the relative proportions of these components. Firstly, three water-soluble polymers, Xanthan gum, Carbopol ultrez 10 and Methocel E4M, were dispersed in water in concentrations ranging from 0,50% to 5%. Despite gel formation, water activity was not reduced below 0,99. Furthermore, aqueous solutions of several excipients in various concentrations were prepared and their water activity values were calculated. Propylene glycol, glycerin and sorbitol solution 70% w/w reduced water activity while increasing their concentrations in water. The humectants urea (5% and 10%) and hyaluronic acid (0,50% and 1,0%) did not reduce water activity. Then, the study was focused on the solutions consisting of water - sorbitol solution 70% w/w - propylene glycol by applying experimental design techniques through Design Expert-12 software. Finally, we concluded that a self-preserved product (aw<0,60) consisting of these ingredients could be formulated. However, our aim was not only self-preservation, but also to administer the solution orally. By setting limits on the concentrations of these excipients for oral administration, a microbiologically low-risk product could only be formulated (25:50:25). Moreover, the solutions could be applied topically if their ingredients had the appropriate concentrations for topical use. Consequently, an investigation on the changes on water activity of a solution when formed to a gel and then, to a cream by adding an oily phase was conducted. We concluded that only the proportions of polyols in the water phase determines the water activity of the final formulation. Finally, all these topical products were mainly preserved against bacteria (aw 0,80)."],"dc:identifier":["uoadl:3335971","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3335971"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη της επίδρασης της ενεργότητας νερού στη σύνθεση αυτοσυντηρούμενων καλλυντικών και φαρμακευτικών προϊόντων με χρήση πειραματικού σχεδιασμού"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:22:50Z"}