{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3354151"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3354151","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη της επίδρασης τέφρας δασικών πυρκαγιών στις παραμέτρους ποιότητας υδάτων λιμναίου περιβάλλοντος","abstract":"Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer, SML) αποτελεί τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας, όντας ουσιαστικά ένα υδάτινο όριο πάχους 1-1000 μm. Η θέση που κατέχει το καθιστά ένα ιδιαίτερο και ευμετάβλητο σύστημα, το οποίο διαφέρει από την υποκείμενη υδάτινη στήλη τόσο σε αβιοτικό όσο και σε βιοτικό περιεχόμενο. Τα κυριότερα είδη που εδρεύουν στο SML ανήκουν στην ομάδα του νευστού και του φυτοπλαγκτού. Το SML περιλαμβάνει ένα μείγμα ανθρωπογενών και βιογενών ενώσεων με κοινή συνισταμένη την υδρόφοβη και τασιενεργή φύση τους. Πρωτεΐνες, λιπίδια, υδατάνθρακες, ρύποι (πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ), διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (TEPs) κ.α.) συνθέτουν ένα σύστημα μειωμένης επιφανειακής τάσης. Φαινόμενα όπως οι δασικές πυρκαγιές, τα οποία εντείνονται λόγω κλιματικής αλλαγής και συνεπώς μεταβολής των τρόπων χρήσεων της γης από τον άνθρωπο, μπορεί να ευθύνονται για τη διατάραξη τέτοιων ισορροπιών σε υδάτινα συστήματα όπως για παράδειγμα το σύστημα μιας λίμνης. Οι εισροές τέφρας στην υδάτινη στήλη του λιμναίου συστήματος προκαλούν βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες μεταβολές σε φυσικοχημικές παραμέτρους (αύξηση pH, μείωση διαλυμένου οξυγόνου κ.α.) και την ποιότητα του νερού (αύξηση συγκεντρώσεων θρεπτικών αλάτων, μετάλλων, ΠΑΥ), οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τη διαβίωση και τον κύκλο ζωής των υδρόβιων οργανισμών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η κατανόηση ενός υπομελετημένου συστήματος, του επιφανειακού μικροφίλμ, σε λιμναίο περιβάλλον και η μελέτη των επιδράσεων στην υδάτινη στήλη της τέφρας που καταλήγει σε αυτό προερχόμενη από δασική πυρκαγιά στη γειτνιάζουσα περιοχή. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού τέθηκαν ως στόχοι της μελέτης η παρακολούθηση διαφόρων παραμέτρων σε φυσικά δείγματα επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενης υδάτινης στήλης (ULW) από τη λίμνη Μαραθώνα και η ταυτόχρονη υλοποίηση στο εργαστήριο μιας σειράς πειραμάτων προσομοίωσης της επίδρασης της τέφρας στην υδάτινη στήλη κατόπιν παραγωγής τέφρας σε δύο θερμοκρασίες (350 οC και 550 οC) και παραμονής της σε δείγματα νερού λίμνης για 4, 24 και 72 ώρες, αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα έδειξαν εμπλουτισμό του επιφανειακού μικροφίλμ σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη σε μέταλλα όπως το Al (EF=3,5), το Mn (EF=2,9), το Cd (EF=2,0) και o Cu (EF=1,9). Γενικότερα, στα περισσότερα μέταλλα ο εμπλουτισμός είναι μεγαλύτερος κατά τη θερινή περίοδο, με εξαίρεση το νικέλιο. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων κυμαίνονται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με αποτελέσματα αντίστοιχων ερευνών σε λίμνες ανά τον κόσμο. Ως προς την σύμπλεξη ιόντων χαλκού παρατηρείται διαφορετική τάση στα δύο στρώματα, με το επιφανειακό μικροφίλμ να ευνοεί την παρουσία ιοντικών μορφών χαλκού (4,9-22,2 nM) και το υποεπιφανειακό στρώμα να περιέχει συμπλεγμένες μορφές του μετάλλου. Το εύρος της συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού κυμαίνεται από 19 έως 98 nM. Ο προσδιορισμός των ΠΑΥ έδειξε την επικράτηση ενώσεων μικρού μοριακού βάρους (3-4 δακτύλιοι), με το φαινανθρένιο να υπερτερεί τόσο στη σωματιδιακή όσο και στη διαλυτή φάση των δειγμάτων. Η μέση τιμή της συνολικής συγκέντρωσης ΠΑΥ (ΣΠΑΥ) στη διαλυτή φάση ήταν 6,6 ng/L και στη σωματιδιακή 48,7 ng/L. Στον δεύτερο και τον τρίτο σταθμό παρατηρήθηκε εμπλουτισμός του SML σε σχέση με τον επιφανειακό στρώμα ως προς τον σωματιδιακό και διαλυτό άνθρακα με τιμές συντελεστή εμπλουτισμού άνω του 1,5. Όσον αφορά τα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 350 οC παρατηρείται αύξηση των συγκεντρώσεων Na, Mg, K, Cr και Rb, ενώ διαφαίνεται μείωση στα μέταλλα Ca, Mn, Fe, Zn, Ni, As και Sr. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε ιοντική μορφή. Στα αντίστοιχα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC ξεχωρίζει η μεγάλη αύξηση των συγκεντρώσεων Mn, As και Co. Η αύξηση των συγκεντρώσεων οφείλεται σε φαινόμενα διαλυτοποίησης της τέφρας, ενώ η μείωση σε φαινόμενα προσρόφησης μετάλλων από το νερό προς την τέφρα. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε συμπλεγμένες μορφές. Αναφορικά με τις συγκεντρώσεις των ΠΑΥ κυριαρχούν εκείνοι με το μικρότερο μοριακό βάρος και ειδικότερα το φαινανθρένιο, ενώ με την αύξηση της θερμοκρασίας ευνοείται η ανίχνευση ενώσεων μεγαλύτερου μοριακού βάρους (5-6 δακτύλιοι). Οι συνολικές συγκεντρώσεις ΠΑΥ ήταν 65,1 ng/L για τα εκλούσματα παραγόμενης τέφρας στους 350 οC και 195,3 ng/L για εκείνα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC. Η παραμονή της τέφρας οδηγεί σε αυξήσεις αλκαλικότητας και αγωγιμότητας και στις δύο σειρές εκλουσμάτων, ενώ καταγράφονται αυξήσεις pH στα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC.","abstract_html":"Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer, SML) αποτελεί τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας, όντας ουσιαστικά ένα υδάτινο όριο πάχους 1-1000 μm. Η θέση που κατέχει το καθιστά ένα ιδιαίτερο και ευμετάβλητο σύστημα, το οποίο διαφέρει από την υποκείμενη υδάτινη στήλη τόσο σε αβιοτικό όσο και σε βιοτικό περιεχόμενο. Τα κυριότερα είδη που εδρεύουν στο SML ανήκουν στην ομάδα του νευστού και του φυτοπλαγκτού. Το SML περιλαμβάνει ένα μείγμα ανθρωπογενών και βιογενών ενώσεων με κοινή συνισταμένη την υδρόφοβη και τασιενεργή φύση τους. Πρωτεΐνες, λιπίδια, υδατάνθρακες, ρύποι (πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ), διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (TEPs) κ.α.) συνθέτουν ένα σύστημα μειωμένης επιφανειακής τάσης. Φαινόμενα όπως οι δασικές πυρκαγιές, τα οποία εντείνονται λόγω κλιματικής αλλαγής και συνεπώς μεταβολής των τρόπων χρήσεων της γης από τον άνθρωπο, μπορεί να ευθύνονται για τη διατάραξη τέτοιων ισορροπιών σε υδάτινα συστήματα όπως για παράδειγμα το σύστημα μιας λίμνης. Οι εισροές τέφρας στην υδάτινη στήλη του λιμναίου συστήματος προκαλούν βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες μεταβολές σε φυσικοχημικές παραμέτρους (αύξηση pH, μείωση διαλυμένου οξυγόνου κ.α.) και την ποιότητα του νερού (αύξηση συγκεντρώσεων θρεπτικών αλάτων, μετάλλων, ΠΑΥ), οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τη διαβίωση και τον κύκλο ζωής των υδρόβιων οργανισμών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η κατανόηση ενός υπομελετημένου συστήματος, του επιφανειακού μικροφίλμ, σε λιμναίο περιβάλλον και η μελέτη των επιδράσεων στην υδάτινη στήλη της τέφρας που καταλήγει σε αυτό προερχόμενη από δασική πυρκαγιά στη γειτνιάζουσα περιοχή. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού τέθηκαν ως στόχοι της μελέτης η παρακολούθηση διαφόρων παραμέτρων σε φυσικά δείγματα επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενης υδάτινης στήλης (ULW) από τη λίμνη Μαραθώνα και η ταυτόχρονη υλοποίηση στο εργαστήριο μιας σειράς πειραμάτων προσομοίωσης της επίδρασης της τέφρας στην υδάτινη στήλη κατόπιν παραγωγής τέφρας σε δύο θερμοκρασίες (350 οC και 550 οC) και παραμονής της σε δείγματα νερού λίμνης για 4, 24 και 72 ώρες, αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα έδειξαν εμπλουτισμό του επιφανειακού μικροφίλμ σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη σε μέταλλα όπως το Al (EF=3,5), το Mn (EF=2,9), το Cd (EF=2,0) και o Cu (EF=1,9). Γενικότερα, στα περισσότερα μέταλλα ο εμπλουτισμός είναι μεγαλύτερος κατά τη θερινή περίοδο, με εξαίρεση το νικέλιο. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων κυμαίνονται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με αποτελέσματα αντίστοιχων ερευνών σε λίμνες ανά τον κόσμο. Ως προς την σύμπλεξη ιόντων χαλκού παρατηρείται διαφορετική τάση στα δύο στρώματα, με το επιφανειακό μικροφίλμ να ευνοεί την παρουσία ιοντικών μορφών χαλκού (4,9-22,2 nM) και το υποεπιφανειακό στρώμα να περιέχει συμπλεγμένες μορφές του μετάλλου. Το εύρος της συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού κυμαίνεται από 19 έως 98 nM. Ο προσδιορισμός των ΠΑΥ έδειξε την επικράτηση ενώσεων μικρού μοριακού βάρους (3-4 δακτύλιοι), με το φαινανθρένιο να υπερτερεί τόσο στη σωματιδιακή όσο και στη διαλυτή φάση των δειγμάτων. Η μέση τιμή της συνολικής συγκέντρωσης ΠΑΥ (ΣΠΑΥ) στη διαλυτή φάση ήταν 6,6 ng/L και στη σωματιδιακή 48,7 ng/L. Στον δεύτερο και τον τρίτο σταθμό παρατηρήθηκε εμπλουτισμός του SML σε σχέση με τον επιφανειακό στρώμα ως προς τον σωματιδιακό και διαλυτό άνθρακα με τιμές συντελεστή εμπλουτισμού άνω του 1,5. Όσον αφορά τα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 350 οC παρατηρείται αύξηση των συγκεντρώσεων Na, Mg, K, Cr και Rb, ενώ διαφαίνεται μείωση στα μέταλλα Ca, Mn, Fe, Zn, Ni, As και Sr. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε ιοντική μορφή. Στα αντίστοιχα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC ξεχωρίζει η μεγάλη αύξηση των συγκεντρώσεων Mn, As και Co. Η αύξηση των συγκεντρώσεων οφείλεται σε φαινόμενα διαλυτοποίησης της τέφρας, ενώ η μείωση σε φαινόμενα προσρόφησης μετάλλων από το νερό προς την τέφρα. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε συμπλεγμένες μορφές. Αναφορικά με τις συγκεντρώσεις των ΠΑΥ κυριαρχούν εκείνοι με το μικρότερο μοριακό βάρος και ειδικότερα το φαινανθρένιο, ενώ με την αύξηση της θερμοκρασίας ευνοείται η ανίχνευση ενώσεων μεγαλύτερου μοριακού βάρους (5-6 δακτύλιοι). Οι συνολικές συγκεντρώσεις ΠΑΥ ήταν 65,1 ng/L για τα εκλούσματα παραγόμενης τέφρας στους 350 οC και 195,3 ng/L για εκείνα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC. Η παραμονή της τέφρας οδηγεί σε αυξήσεις αλκαλικότητας και αγωγιμότητας και στις δύο σειρές εκλουσμάτων, ενώ καταγράφονται αυξήσεις pH στα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC.","abstract_has_math":false,"creators":["Κατσικάτσος Νικόλαος","Katsikatsos Nikolaos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:23:08Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3354151"],"render_values":[{"text":"uoadl:3354151","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3354151","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3354151","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3354151","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κατσικάτσος Νικόλαος","Katsikatsos Nikolaos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3354151","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3354151"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer, SML) αποτελεί τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας, όντας ουσιαστικά ένα υδάτινο όριο πάχους 1-1000 μm. Η θέση που κατέχει το καθιστά ένα ιδιαίτερο και ευμετάβλητο σύστημα, το οποίο διαφέρει από την υποκείμενη υδάτινη στήλη τόσο σε αβιοτικό όσο και σε βιοτικό περιεχόμενο. Τα κυριότερα είδη που εδρεύουν στο SML ανήκουν στην ομάδα του νευστού και του φυτοπλαγκτού. Το SML περιλαμβάνει ένα μείγμα ανθρωπογενών και βιογενών ενώσεων με κοινή συνισταμένη την υδρόφοβη και τασιενεργή φύση τους. Πρωτεΐνες, λιπίδια, υδατάνθρακες, ρύποι (πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ), διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (TEPs) κ.α.) συνθέτουν ένα σύστημα μειωμένης επιφανειακής τάσης. Φαινόμενα όπως οι δασικές πυρκαγιές, τα οποία εντείνονται λόγω κλιματικής αλλαγής και συνεπώς μεταβολής των τρόπων χρήσεων της γης από τον άνθρωπο, μπορεί να ευθύνονται για τη διατάραξη τέτοιων ισορροπιών σε υδάτινα συστήματα όπως για παράδειγμα το σύστημα μιας λίμνης. Οι εισροές τέφρας στην υδάτινη στήλη του λιμναίου συστήματος προκαλούν βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες μεταβολές σε φυσικοχημικές παραμέτρους (αύξηση pH, μείωση διαλυμένου οξυγόνου κ.α.) και την ποιότητα του νερού (αύξηση συγκεντρώσεων θρεπτικών αλάτων, μετάλλων, ΠΑΥ), οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τη διαβίωση και τον κύκλο ζωής των υδρόβιων οργανισμών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η κατανόηση ενός υπομελετημένου συστήματος, του επιφανειακού μικροφίλμ, σε λιμναίο περιβάλλον και η μελέτη των επιδράσεων στην υδάτινη στήλη της τέφρας που καταλήγει σε αυτό προερχόμενη από δασική πυρκαγιά στη γειτνιάζουσα περιοχή. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού τέθηκαν ως στόχοι της μελέτης η παρακολούθηση διαφόρων παραμέτρων σε φυσικά δείγματα επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενης υδάτινης στήλης (ULW) από τη λίμνη Μαραθώνα και η ταυτόχρονη υλοποίηση στο εργαστήριο μιας σειράς πειραμάτων προσομοίωσης της επίδρασης της τέφρας στην υδάτινη στήλη κατόπιν παραγωγής τέφρας σε δύο θερμοκρασίες (350 οC και 550 οC) και παραμονής της σε δείγματα νερού λίμνης για 4, 24 και 72 ώρες, αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα έδειξαν εμπλουτισμό του επιφανειακού μικροφίλμ σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη σε μέταλλα όπως το Al (EF=3,5), το Mn (EF=2,9), το Cd (EF=2,0) και o Cu (EF=1,9). Γενικότερα, στα περισσότερα μέταλλα ο εμπλουτισμός είναι μεγαλύτερος κατά τη θερινή περίοδο, με εξαίρεση το νικέλιο. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων κυμαίνονται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με αποτελέσματα αντίστοιχων ερευνών σε λίμνες ανά τον κόσμο. Ως προς την σύμπλεξη ιόντων χαλκού παρατηρείται διαφορετική τάση στα δύο στρώματα, με το επιφανειακό μικροφίλμ να ευνοεί την παρουσία ιοντικών μορφών χαλκού (4,9-22,2 nM) και το υποεπιφανειακό στρώμα να περιέχει συμπλεγμένες μορφές του μετάλλου. Το εύρος της συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού κυμαίνεται από 19 έως 98 nM. Ο προσδιορισμός των ΠΑΥ έδειξε την επικράτηση ενώσεων μικρού μοριακού βάρους (3-4 δακτύλιοι), με το φαινανθρένιο να υπερτερεί τόσο στη σωματιδιακή όσο και στη διαλυτή φάση των δειγμάτων. Η μέση τιμή της συνολικής συγκέντρωσης ΠΑΥ (ΣΠΑΥ) στη διαλυτή φάση ήταν 6,6 ng/L και στη σωματιδιακή 48,7 ng/L. Στον δεύτερο και τον τρίτο σταθμό παρατηρήθηκε εμπλουτισμός του SML σε σχέση με τον επιφανειακό στρώμα ως προς τον σωματιδιακό και διαλυτό άνθρακα με τιμές συντελεστή εμπλουτισμού άνω του 1,5. Όσον αφορά τα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 350 οC παρατηρείται αύξηση των συγκεντρώσεων Na, Mg, K, Cr και Rb, ενώ διαφαίνεται μείωση στα μέταλλα Ca, Mn, Fe, Zn, Ni, As και Sr. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε ιοντική μορφή. Στα αντίστοιχα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC ξεχωρίζει η μεγάλη αύξηση των συγκεντρώσεων Mn, As και Co. Η αύξηση των συγκεντρώσεων οφείλεται σε φαινόμενα διαλυτοποίησης της τέφρας, ενώ η μείωση σε φαινόμενα προσρόφησης μετάλλων από το νερό προς την τέφρα. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε συμπλεγμένες μορφές. Αναφορικά με τις συγκεντρώσεις των ΠΑΥ κυριαρχούν εκείνοι με το μικρότερο μοριακό βάρος και ειδικότερα το φαινανθρένιο, ενώ με την αύξηση της θερμοκρασίας ευνοείται η ανίχνευση ενώσεων μεγαλύτερου μοριακού βάρους (5-6 δακτύλιοι). Οι συνολικές συγκεντρώσεις ΠΑΥ ήταν 65,1 ng/L για τα εκλούσματα παραγόμενης τέφρας στους 350 οC και 195,3 ng/L για εκείνα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC. Η παραμονή της τέφρας οδηγεί σε αυξήσεις αλκαλικότητας και αγωγιμότητας και στις δύο σειρές εκλουσμάτων, ενώ καταγράφονται αυξήσεις pH στα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC.","Surface Microlayer (SML) is the interface between hydrosphere and atmosphere, constituting a water limit of 1-1000 μm. Its position makes it a special and variable system, which differs from the underlying water column in terms of its both abiotic and biotic content. The main species occuring in SML belong to the group of neuston and phytoplankton. SML comprises a mixture of anthropogenic and biogenic chemical compounds, characterized by high hydrophobicity. Proteins, lipids, carbohydrates, pollutants (polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), transparent extrapolymeric particles (TEPs) etc.) compose a reduced surface tension system. Phenomena such as forest fires, intensified due to climate change and continuous alterations of anthropogenic land uses, may be responsible for the disturbance of such equilibriums in aquatic systems, such as a lake system. Ash inflows into the water column of a lake system cause short or long-term changes in physicochemical parameters (increase of pH, decrease of dissolved oxygen etc.) and water quality (increase in nutrient salts, minerals, concentrations of PAHs etc.), which directly affect the life cycle of aquatic organisms. The aim of this thesis is the better understanding of an understudied system, the SML of a lake and the effects of ash on the water column. For the accomplishment of this purpose the targets of the study include the investigation of several parameters in natural samples and the simultaneous elaboration of a series of batch experiments simulating the effect of ash on the water column following ash production at two temperatures (350 and 550 οC) and presence in lake water for 4, 24 and 72 hours, respectively. The results showed enrichment of the surface microfilm relative to the underlying water column in metals such as Al (EF=3.5), Mn (EF=2.9), Cd (EF=2.0), and Cu (EF=1.9). In general, in most metals the enrichment is higher during summer, with the exception of nickel. Metal concentrations are relatively low compared to those of similar works in lakes around the world. Regarding the complexing capacity of copper ions, a different tendency was recorded between the two layers, with the surface microlayer favoring the presence of labile forms of copper (4.9-22.2 nM) and the subsurface layer containing complexed forms of the metal. Copper ion complexing capacity ranged from 19 to 98 nM. The analysis of PAHs showed the prevalence of low molecular weight compounds (3-4 aromatic rings), with phenanthrene predominating both in the particulate and soluble phases of the samples. The mean value of total PAH concentration in the soluble phase was 6.6 ng/L and in the particulate one 48.7 ng/L. Both in the second and the third station, SML enrichment relative to the surface layer was observed, for particulate and soluble carbon, with enrichment factor values above 1,5 units. Regarding eluates with ash produced at 350 οC an increase in concentrations of Na, Mg, K, Cr and Rb was observed, whereas a decrease in the metals Ca, Mn, Fe, Zn, Ni, As and Sr. Copper is mainly found in labile forms. In the corresponding eluates with ash produced at 550 οC, a significant increase in concentrations of Mn, As and Co was recorded. The increase in concentrations is due to ash solubilization, while the decrease is attributed to the phenomena of metals adsorption from water to ash. Copper is found mainly in complexed forms. Regarding PAH concentrations, those with lower molecular weights dominate, especially phenanthrene, while increasing temperature favors the detection of compounds of higher molecular weight (5-6 rings). Total PAH concentrations were equal to 65.1 ng/L for ash eluates at 350 °C and 195.3 ng/L for those with ash produced at 550 °C. The persistence of ash leads to increases in alkalinity and conductivity in both series of eluates, while pH increases are recorded in the ash eluates at 550 oC."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη της επίδρασης τέφρας δασικών πυρκαγιών στις παραμέτρους ποιότητας υδάτων λιμναίου περιβάλλοντος"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κατσικάτσος Νικόλαος","Katsikatsos Nikolaos"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Το επιφανειακό μικροφίλμ (Surface Microlayer, SML) αποτελεί τη διεπιφάνεια μεταξύ υδρόσφαιρας και ατμόσφαιρας, όντας ουσιαστικά ένα υδάτινο όριο πάχους 1-1000 μm. Η θέση που κατέχει το καθιστά ένα ιδιαίτερο και ευμετάβλητο σύστημα, το οποίο διαφέρει από την υποκείμενη υδάτινη στήλη τόσο σε αβιοτικό όσο και σε βιοτικό περιεχόμενο. Τα κυριότερα είδη που εδρεύουν στο SML ανήκουν στην ομάδα του νευστού και του φυτοπλαγκτού. Το SML περιλαμβάνει ένα μείγμα ανθρωπογενών και βιογενών ενώσεων με κοινή συνισταμένη την υδρόφοβη και τασιενεργή φύση τους. Πρωτεΐνες, λιπίδια, υδατάνθρακες, ρύποι (πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (ΠΑΥ), διαφανή εξωπολυμερή σωματίδια (TEPs) κ.α.) συνθέτουν ένα σύστημα μειωμένης επιφανειακής τάσης. Φαινόμενα όπως οι δασικές πυρκαγιές, τα οποία εντείνονται λόγω κλιματικής αλλαγής και συνεπώς μεταβολής των τρόπων χρήσεων της γης από τον άνθρωπο, μπορεί να ευθύνονται για τη διατάραξη τέτοιων ισορροπιών σε υδάτινα συστήματα όπως για παράδειγμα το σύστημα μιας λίμνης. Οι εισροές τέφρας στην υδάτινη στήλη του λιμναίου συστήματος προκαλούν βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες μεταβολές σε φυσικοχημικές παραμέτρους (αύξηση pH, μείωση διαλυμένου οξυγόνου κ.α.) και την ποιότητα του νερού (αύξηση συγκεντρώσεων θρεπτικών αλάτων, μετάλλων, ΠΑΥ), οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τη διαβίωση και τον κύκλο ζωής των υδρόβιων οργανισμών. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η κατανόηση ενός υπομελετημένου συστήματος, του επιφανειακού μικροφίλμ, σε λιμναίο περιβάλλον και η μελέτη των επιδράσεων στην υδάτινη στήλη της τέφρας που καταλήγει σε αυτό προερχόμενη από δασική πυρκαγιά στη γειτνιάζουσα περιοχή. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού τέθηκαν ως στόχοι της μελέτης η παρακολούθηση διαφόρων παραμέτρων σε φυσικά δείγματα επιφανειακού μικροφίλμ (SML) και υποκείμενης υδάτινης στήλης (ULW) από τη λίμνη Μαραθώνα και η ταυτόχρονη υλοποίηση στο εργαστήριο μιας σειράς πειραμάτων προσομοίωσης της επίδρασης της τέφρας στην υδάτινη στήλη κατόπιν παραγωγής τέφρας σε δύο θερμοκρασίες (350 οC και 550 οC) και παραμονής της σε δείγματα νερού λίμνης για 4, 24 και 72 ώρες, αντίστοιχα. Τα αποτελέσματα έδειξαν εμπλουτισμό του επιφανειακού μικροφίλμ σε σχέση με την υποκείμενη υδάτινη στήλη σε μέταλλα όπως το Al (EF=3,5), το Mn (EF=2,9), το Cd (EF=2,0) και o Cu (EF=1,9). Γενικότερα, στα περισσότερα μέταλλα ο εμπλουτισμός είναι μεγαλύτερος κατά τη θερινή περίοδο, με εξαίρεση το νικέλιο. Οι συγκεντρώσεις των μετάλλων κυμαίνονται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα συγκριτικά με αποτελέσματα αντίστοιχων ερευνών σε λίμνες ανά τον κόσμο. Ως προς την σύμπλεξη ιόντων χαλκού παρατηρείται διαφορετική τάση στα δύο στρώματα, με το επιφανειακό μικροφίλμ να ευνοεί την παρουσία ιοντικών μορφών χαλκού (4,9-22,2 nM) και το υποεπιφανειακό στρώμα να περιέχει συμπλεγμένες μορφές του μετάλλου. Το εύρος της συμπλεκτικής ικανότητας ιόντων χαλκού κυμαίνεται από 19 έως 98 nM. Ο προσδιορισμός των ΠΑΥ έδειξε την επικράτηση ενώσεων μικρού μοριακού βάρους (3-4 δακτύλιοι), με το φαινανθρένιο να υπερτερεί τόσο στη σωματιδιακή όσο και στη διαλυτή φάση των δειγμάτων. Η μέση τιμή της συνολικής συγκέντρωσης ΠΑΥ (ΣΠΑΥ) στη διαλυτή φάση ήταν 6,6 ng/L και στη σωματιδιακή 48,7 ng/L. Στον δεύτερο και τον τρίτο σταθμό παρατηρήθηκε εμπλουτισμός του SML σε σχέση με τον επιφανειακό στρώμα ως προς τον σωματιδιακό και διαλυτό άνθρακα με τιμές συντελεστή εμπλουτισμού άνω του 1,5. Όσον αφορά τα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 350 οC παρατηρείται αύξηση των συγκεντρώσεων Na, Mg, K, Cr και Rb, ενώ διαφαίνεται μείωση στα μέταλλα Ca, Mn, Fe, Zn, Ni, As και Sr. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε ιοντική μορφή. Στα αντίστοιχα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC ξεχωρίζει η μεγάλη αύξηση των συγκεντρώσεων Mn, As και Co. Η αύξηση των συγκεντρώσεων οφείλεται σε φαινόμενα διαλυτοποίησης της τέφρας, ενώ η μείωση σε φαινόμενα προσρόφησης μετάλλων από το νερό προς την τέφρα. Ο χαλκός βρίσκεται κυρίως σε συμπλεγμένες μορφές. Αναφορικά με τις συγκεντρώσεις των ΠΑΥ κυριαρχούν εκείνοι με το μικρότερο μοριακό βάρος και ειδικότερα το φαινανθρένιο, ενώ με την αύξηση της θερμοκρασίας ευνοείται η ανίχνευση ενώσεων μεγαλύτερου μοριακού βάρους (5-6 δακτύλιοι). Οι συνολικές συγκεντρώσεις ΠΑΥ ήταν 65,1 ng/L για τα εκλούσματα παραγόμενης τέφρας στους 350 οC και 195,3 ng/L για εκείνα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC. Η παραμονή της τέφρας οδηγεί σε αυξήσεις αλκαλικότητας και αγωγιμότητας και στις δύο σειρές εκλουσμάτων, ενώ καταγράφονται αυξήσεις pH στα εκλούσματα με τέφρα παραγόμενη στους 550 οC.","Surface Microlayer (SML) is the interface between hydrosphere and atmosphere, constituting a water limit of 1-1000 μm. Its position makes it a special and variable system, which differs from the underlying water column in terms of its both abiotic and biotic content. The main species occuring in SML belong to the group of neuston and phytoplankton. SML comprises a mixture of anthropogenic and biogenic chemical compounds, characterized by high hydrophobicity. Proteins, lipids, carbohydrates, pollutants (polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), transparent extrapolymeric particles (TEPs) etc.) compose a reduced surface tension system. Phenomena such as forest fires, intensified due to climate change and continuous alterations of anthropogenic land uses, may be responsible for the disturbance of such equilibriums in aquatic systems, such as a lake system. Ash inflows into the water column of a lake system cause short or long-term changes in physicochemical parameters (increase of pH, decrease of dissolved oxygen etc.) and water quality (increase in nutrient salts, minerals, concentrations of PAHs etc.), which directly affect the life cycle of aquatic organisms. The aim of this thesis is the better understanding of an understudied system, the SML of a lake and the effects of ash on the water column. For the accomplishment of this purpose the targets of the study include the investigation of several parameters in natural samples and the simultaneous elaboration of a series of batch experiments simulating the effect of ash on the water column following ash production at two temperatures (350 and 550 οC) and presence in lake water for 4, 24 and 72 hours, respectively. The results showed enrichment of the surface microfilm relative to the underlying water column in metals such as Al (EF=3.5), Mn (EF=2.9), Cd (EF=2.0), and Cu (EF=1.9). In general, in most metals the enrichment is higher during summer, with the exception of nickel. Metal concentrations are relatively low compared to those of similar works in lakes around the world. Regarding the complexing capacity of copper ions, a different tendency was recorded between the two layers, with the surface microlayer favoring the presence of labile forms of copper (4.9-22.2 nM) and the subsurface layer containing complexed forms of the metal. Copper ion complexing capacity ranged from 19 to 98 nM. The analysis of PAHs showed the prevalence of low molecular weight compounds (3-4 aromatic rings), with phenanthrene predominating both in the particulate and soluble phases of the samples. The mean value of total PAH concentration in the soluble phase was 6.6 ng/L and in the particulate one 48.7 ng/L. Both in the second and the third station, SML enrichment relative to the surface layer was observed, for particulate and soluble carbon, with enrichment factor values above 1,5 units. Regarding eluates with ash produced at 350 οC an increase in concentrations of Na, Mg, K, Cr and Rb was observed, whereas a decrease in the metals Ca, Mn, Fe, Zn, Ni, As and Sr. Copper is mainly found in labile forms. In the corresponding eluates with ash produced at 550 οC, a significant increase in concentrations of Mn, As and Co was recorded. The increase in concentrations is due to ash solubilization, while the decrease is attributed to the phenomena of metals adsorption from water to ash. Copper is found mainly in complexed forms. Regarding PAH concentrations, those with lower molecular weights dominate, especially phenanthrene, while increasing temperature favors the detection of compounds of higher molecular weight (5-6 rings). Total PAH concentrations were equal to 65.1 ng/L for ash eluates at 350 °C and 195.3 ng/L for those with ash produced at 550 °C. The persistence of ash leads to increases in alkalinity and conductivity in both series of eluates, while pH increases are recorded in the ash eluates at 550 oC."],"dc:identifier":["uoadl:3354151","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3354151"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη της επίδρασης τέφρας δασικών πυρκαγιών στις παραμέτρους ποιότητας υδάτων λιμναίου περιβάλλοντος"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:23:08Z"}