{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3359969"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3359969","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Olivine – Orthopyroxene – Spinel equilibria in the upper mantle with applications to peridotites from different geotectonic settings","abstract":"H γεωθερμομετρία είναι η μέθοδος υπολογισμού της θερμοκρασίας σε πετρώματα μέσω της θερμοδυναμικής, χρησιμοποιώντας φάσεις σε ισορροπία, των οποίων η χημική σύσταση/αλληλεπίδραση είναι ευαίσθητη στις μεταβολές της θερμοκρασίας. Η γεωθερμομετρία ορυκτών βασίζεται στην ανταλλαγή κατιόντων μεταξύ αυτών και ουσιαστικά αντικατοπτρίζει την θερμοκρασία κλεισίματος στο φαινόμενο της διάχυσης κατά την ψύξη. Κάθε γεωθερμόμετρο σχεδιάζεται για έναν συγκεκριμένο σκοπό και έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (ισορροπία ορυκτού-τήγματος για θερμομετρία μάγματος, ισορροπία μεταξύ ορυκτών για θερμοκρασίες μαγματικής κρυστάλλωσης, μεταμορφικές θερμοκρασίες, γεώθερμες υπό-ηπειρωτικού λιθοσφαιρικού μανδύα κτλ.). Συνδυάζοντας γεωθερμόμετρα με γεωβαρόμετρα καθίσταται δυνατό να εξιχνιαστεί η πορεία πίεσης-θερμοκρασίας την οποία έχει ακολουθήσει ένα πέτρωμα, με σκοπό να διαλευκανθεί η ακολουθία γεγονότων η οποία περιγράφει καλύτερα την γεωλογική του ιστορία. Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στην ανταλλαγή κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ συνυπαρχόντων ολιβίνη, ορθοπυροξένου και σπινελίου, με σκοπό να δημιουργηθούν στιβαρά γεωθερμόμετρα τα οποία θα μπορούν να εφαρμοσθούν κυρίως σε μανδυακούς περιδοτίτες, αλλά και σε τύπους πετρωμάτων διαφορετικών γεωτεκτονικών περιβαλλόντων (π.χ. μαφικούς/υπερμαφικούς σωρείτες σε στρωματόμορφες διεισδύσεις και οφιολίθους, χρωμιτίτες, γρανουλίτες, κτλ.). Πειραματικές μετρήσεις συνελέγησαν από την υπάρχουσα βιβλιογραφία (170 δημοσιεύσεις) καταλήγοντας σε μία βάση δεδομένων αποτελούμενη από 945 ζεύγη Opx-Spl και 930 ζεύγη Ol-Spl. Το εύρος των πειραματικών συνθηκών θερμοκρασίας και πίεσης κυμαίνεται από 700 έως 1600°C και από 0.001 έως 80 kbar αντιστοίχως, καλύπτοντας ένα μεγάλο φάσμα χημικών συστημάτων/αρχικών συστάσεων. Ο ολιβίνης αντιμετωπίστηκε ως ένα δυαδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Fo και Fa, ορθοπυρόξενος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη En, Fs, Wo, Hd, MgTs, FeTs, MgCrTs και FeCrTs και ο σπινέλιος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Spl, Hc, Chr, Mag, Mchr, Usp, Qnd και Mfr. Έπειτα από μαθηματική επεξεργασία μέσω στοιβαρής πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης, δημιουργήθηκαν δυο νέες θερμομετρικές εκφράσεις αντιδράσεων ανταλλαγής κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ ορυκτών του ανώτερου μανδύα.","abstract_html":"H γεωθερμομετρία είναι η μέθοδος υπολογισμού της θερμοκρασίας σε πετρώματα μέσω της θερμοδυναμικής, χρησιμοποιώντας φάσεις σε ισορροπία, των οποίων η χημική σύσταση/αλληλεπίδραση είναι ευαίσθητη στις μεταβολές της θερμοκρασίας. Η γεωθερμομετρία ορυκτών βασίζεται στην ανταλλαγή κατιόντων μεταξύ αυτών και ουσιαστικά αντικατοπτρίζει την θερμοκρασία κλεισίματος στο φαινόμενο της διάχυσης κατά την ψύξη. Κάθε γεωθερμόμετρο σχεδιάζεται για έναν συγκεκριμένο σκοπό και έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (ισορροπία ορυκτού-τήγματος για θερμομετρία μάγματος, ισορροπία μεταξύ ορυκτών για θερμοκρασίες μαγματικής κρυστάλλωσης, μεταμορφικές θερμοκρασίες, γεώθερμες υπό-ηπειρωτικού λιθοσφαιρικού μανδύα κτλ.). Συνδυάζοντας γεωθερμόμετρα με γεωβαρόμετρα καθίσταται δυνατό να εξιχνιαστεί η πορεία πίεσης-θερμοκρασίας την οποία έχει ακολουθήσει ένα πέτρωμα, με σκοπό να διαλευκανθεί η ακολουθία γεγονότων η οποία περιγράφει καλύτερα την γεωλογική του ιστορία. Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στην ανταλλαγή κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ συνυπαρχόντων ολιβίνη, ορθοπυροξένου και σπινελίου, με σκοπό να δημιουργηθούν στιβαρά γεωθερμόμετρα τα οποία θα μπορούν να εφαρμοσθούν κυρίως σε μανδυακούς περιδοτίτες, αλλά και σε τύπους πετρωμάτων διαφορετικών γεωτεκτονικών περιβαλλόντων (π.χ. μαφικούς/υπερμαφικούς σωρείτες σε στρωματόμορφες διεισδύσεις και οφιολίθους, χρωμιτίτες, γρανουλίτες, κτλ.). Πειραματικές μετρήσεις συνελέγησαν από την υπάρχουσα βιβλιογραφία (170 δημοσιεύσεις) καταλήγοντας σε μία βάση δεδομένων αποτελούμενη από 945 ζεύγη Opx-Spl και 930 ζεύγη Ol-Spl. Το εύρος των πειραματικών συνθηκών θερμοκρασίας και πίεσης κυμαίνεται από 700 έως 1600°C και από 0.001 έως 80 kbar αντιστοίχως, καλύπτοντας ένα μεγάλο φάσμα χημικών συστημάτων/αρχικών συστάσεων. Ο ολιβίνης αντιμετωπίστηκε ως ένα δυαδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Fo και Fa, ορθοπυρόξενος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη En, Fs, Wo, Hd, MgTs, FeTs, MgCrTs και FeCrTs και ο σπινέλιος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Spl, Hc, Chr, Mag, Mchr, Usp, Qnd και Mfr. Έπειτα από μαθηματική επεξεργασία μέσω στοιβαρής πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης, δημιουργήθηκαν δυο νέες θερμομετρικές εκφράσεις αντιδράσεων ανταλλαγής κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ ορυκτών του ανώτερου μανδύα.","abstract_has_math":false,"creators":["Γιατρός Βασίλειος","Giatros Vasileios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:23:29Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3359969"],"render_values":[{"text":"uoadl:3359969","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3359969","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3359969","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3359969","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γιατρός Βασίλειος","Giatros Vasileios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3359969","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3359969"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["H γεωθερμομετρία είναι η μέθοδος υπολογισμού της θερμοκρασίας σε πετρώματα μέσω της θερμοδυναμικής, χρησιμοποιώντας φάσεις σε ισορροπία, των οποίων η χημική σύσταση/αλληλεπίδραση είναι ευαίσθητη στις μεταβολές της θερμοκρασίας. Η γεωθερμομετρία ορυκτών βασίζεται στην ανταλλαγή κατιόντων μεταξύ αυτών και ουσιαστικά αντικατοπτρίζει την θερμοκρασία κλεισίματος στο φαινόμενο της διάχυσης κατά την ψύξη. Κάθε γεωθερμόμετρο σχεδιάζεται για έναν συγκεκριμένο σκοπό και έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (ισορροπία ορυκτού-τήγματος για θερμομετρία μάγματος, ισορροπία μεταξύ ορυκτών για θερμοκρασίες μαγματικής κρυστάλλωσης, μεταμορφικές θερμοκρασίες, γεώθερμες υπό-ηπειρωτικού λιθοσφαιρικού μανδύα κτλ.). Συνδυάζοντας γεωθερμόμετρα με γεωβαρόμετρα καθίσταται δυνατό να εξιχνιαστεί η πορεία πίεσης-θερμοκρασίας την οποία έχει ακολουθήσει ένα πέτρωμα, με σκοπό να διαλευκανθεί η ακολουθία γεγονότων η οποία περιγράφει καλύτερα την γεωλογική του ιστορία. Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στην ανταλλαγή κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ συνυπαρχόντων ολιβίνη, ορθοπυροξένου και σπινελίου, με σκοπό να δημιουργηθούν στιβαρά γεωθερμόμετρα τα οποία θα μπορούν να εφαρμοσθούν κυρίως σε μανδυακούς περιδοτίτες, αλλά και σε τύπους πετρωμάτων διαφορετικών γεωτεκτονικών περιβαλλόντων (π.χ. μαφικούς/υπερμαφικούς σωρείτες σε στρωματόμορφες διεισδύσεις και οφιολίθους, χρωμιτίτες, γρανουλίτες, κτλ.). Πειραματικές μετρήσεις συνελέγησαν από την υπάρχουσα βιβλιογραφία (170 δημοσιεύσεις) καταλήγοντας σε μία βάση δεδομένων αποτελούμενη από 945 ζεύγη Opx-Spl και 930 ζεύγη Ol-Spl. Το εύρος των πειραματικών συνθηκών θερμοκρασίας και πίεσης κυμαίνεται από 700 έως 1600°C και από 0.001 έως 80 kbar αντιστοίχως, καλύπτοντας ένα μεγάλο φάσμα χημικών συστημάτων/αρχικών συστάσεων. Ο ολιβίνης αντιμετωπίστηκε ως ένα δυαδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Fo και Fa, ορθοπυρόξενος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη En, Fs, Wo, Hd, MgTs, FeTs, MgCrTs και FeCrTs και ο σπινέλιος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Spl, Hc, Chr, Mag, Mchr, Usp, Qnd και Mfr. Έπειτα από μαθηματική επεξεργασία μέσω στοιβαρής πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης, δημιουργήθηκαν δυο νέες θερμομετρικές εκφράσεις αντιδράσεων ανταλλαγής κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ ορυκτών του ανώτερου μανδύα.","Geothermometry is the extraction of temperature information from rocks via thermodynamics, using equilibrium phases whose chemical composition/interaction is sensitive to temperature variations. Mineral geothermometry is based on cation exchange between minerals and effectively reflects the closure temperature to diffusion during cooling. Each geothermometer is designed for a specific purpose and has its own merits (mineral-melt equilibria for magma thermometry, inter-mineral equilibria for magmatic crystallization temperatures, metamorphic temperatures, subcontinental mantle geotherms, etc.). By combining geothermometers with geobarometers, it is possible to decipher the P-T path a rock has followed, in order to clarify the sequence of events that best describe its geological history. The present thesis focuses on the Fe2+– Mg cation exchange between coexisting orthopyroxene–spinel and olivine–spinel pairs with the aim to create robust geothermometers that can be applied primarily to mantle peridotites but also to other rock types from different geotectonic environments (e.g., mafic/ultramafic cumulates in layered intrusions and ophiolites, chromitites, granulites, etc.). Experimental petrology measurements were culled from the existing literature resulting in a database consisting of 945 Opx–Spl and 930 Ol-Spl pairs. Experimental temperatures and pressures range from 700 to 1600°C and 0.001 to 80 kbar respectively, covering a variety of chemical systems/starting compositions. Olivine was treated as a binary symmetric solution comprising the endmembers Fo and Fa; orthopyroxene was treated as an octal symmetric solution comprising the endmembers En, Fs, Wo, Hd, MgTs, FeTs, MgCrTs and FeCrTs while spinel was treated as an octal symmetric solution comprising the endmembers and Spl, Hc, Chr, Mag, Mchr, Usp, Qnd and Mfr. After mathematical manipulation through robust multilinear regression, new thermometric expressions were derived for the Fe2+– Mg cation exchange among mantle minerals."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Olivine – Orthopyroxene – Spinel equilibria in the upper mantle with applications to peridotites from different geotectonic settings"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γιατρός Βασίλειος","Giatros Vasileios"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["H γεωθερμομετρία είναι η μέθοδος υπολογισμού της θερμοκρασίας σε πετρώματα μέσω της θερμοδυναμικής, χρησιμοποιώντας φάσεις σε ισορροπία, των οποίων η χημική σύσταση/αλληλεπίδραση είναι ευαίσθητη στις μεταβολές της θερμοκρασίας. Η γεωθερμομετρία ορυκτών βασίζεται στην ανταλλαγή κατιόντων μεταξύ αυτών και ουσιαστικά αντικατοπτρίζει την θερμοκρασία κλεισίματος στο φαινόμενο της διάχυσης κατά την ψύξη. Κάθε γεωθερμόμετρο σχεδιάζεται για έναν συγκεκριμένο σκοπό και έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (ισορροπία ορυκτού-τήγματος για θερμομετρία μάγματος, ισορροπία μεταξύ ορυκτών για θερμοκρασίες μαγματικής κρυστάλλωσης, μεταμορφικές θερμοκρασίες, γεώθερμες υπό-ηπειρωτικού λιθοσφαιρικού μανδύα κτλ.). Συνδυάζοντας γεωθερμόμετρα με γεωβαρόμετρα καθίσταται δυνατό να εξιχνιαστεί η πορεία πίεσης-θερμοκρασίας την οποία έχει ακολουθήσει ένα πέτρωμα, με σκοπό να διαλευκανθεί η ακολουθία γεγονότων η οποία περιγράφει καλύτερα την γεωλογική του ιστορία. Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στην ανταλλαγή κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ συνυπαρχόντων ολιβίνη, ορθοπυροξένου και σπινελίου, με σκοπό να δημιουργηθούν στιβαρά γεωθερμόμετρα τα οποία θα μπορούν να εφαρμοσθούν κυρίως σε μανδυακούς περιδοτίτες, αλλά και σε τύπους πετρωμάτων διαφορετικών γεωτεκτονικών περιβαλλόντων (π.χ. μαφικούς/υπερμαφικούς σωρείτες σε στρωματόμορφες διεισδύσεις και οφιολίθους, χρωμιτίτες, γρανουλίτες, κτλ.). Πειραματικές μετρήσεις συνελέγησαν από την υπάρχουσα βιβλιογραφία (170 δημοσιεύσεις) καταλήγοντας σε μία βάση δεδομένων αποτελούμενη από 945 ζεύγη Opx-Spl και 930 ζεύγη Ol-Spl. Το εύρος των πειραματικών συνθηκών θερμοκρασίας και πίεσης κυμαίνεται από 700 έως 1600°C και από 0.001 έως 80 kbar αντιστοίχως, καλύπτοντας ένα μεγάλο φάσμα χημικών συστημάτων/αρχικών συστάσεων. Ο ολιβίνης αντιμετωπίστηκε ως ένα δυαδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Fo και Fa, ορθοπυρόξενος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη En, Fs, Wo, Hd, MgTs, FeTs, MgCrTs και FeCrTs και ο σπινέλιος ως ένα οκταδικό συμμετρικό διάλυμα αποτελούμενο από τα ακραία μέλη Spl, Hc, Chr, Mag, Mchr, Usp, Qnd και Mfr. Έπειτα από μαθηματική επεξεργασία μέσω στοιβαρής πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης, δημιουργήθηκαν δυο νέες θερμομετρικές εκφράσεις αντιδράσεων ανταλλαγής κατιόντων Fe2+– Mg μεταξύ ορυκτών του ανώτερου μανδύα.","Geothermometry is the extraction of temperature information from rocks via thermodynamics, using equilibrium phases whose chemical composition/interaction is sensitive to temperature variations. Mineral geothermometry is based on cation exchange between minerals and effectively reflects the closure temperature to diffusion during cooling. Each geothermometer is designed for a specific purpose and has its own merits (mineral-melt equilibria for magma thermometry, inter-mineral equilibria for magmatic crystallization temperatures, metamorphic temperatures, subcontinental mantle geotherms, etc.). By combining geothermometers with geobarometers, it is possible to decipher the P-T path a rock has followed, in order to clarify the sequence of events that best describe its geological history. The present thesis focuses on the Fe2+– Mg cation exchange between coexisting orthopyroxene–spinel and olivine–spinel pairs with the aim to create robust geothermometers that can be applied primarily to mantle peridotites but also to other rock types from different geotectonic environments (e.g., mafic/ultramafic cumulates in layered intrusions and ophiolites, chromitites, granulites, etc.). Experimental petrology measurements were culled from the existing literature resulting in a database consisting of 945 Opx–Spl and 930 Ol-Spl pairs. Experimental temperatures and pressures range from 700 to 1600°C and 0.001 to 80 kbar respectively, covering a variety of chemical systems/starting compositions. Olivine was treated as a binary symmetric solution comprising the endmembers Fo and Fa; orthopyroxene was treated as an octal symmetric solution comprising the endmembers En, Fs, Wo, Hd, MgTs, FeTs, MgCrTs and FeCrTs while spinel was treated as an octal symmetric solution comprising the endmembers and Spl, Hc, Chr, Mag, Mchr, Usp, Qnd and Mfr. After mathematical manipulation through robust multilinear regression, new thermometric expressions were derived for the Fe2+– Mg cation exchange among mantle minerals."],"dc:identifier":["uoadl:3359969","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3359969"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Olivine – Orthopyroxene – Spinel equilibria in the upper mantle with applications to peridotites from different geotectonic settings"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:23:29Z"}