{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3360502"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3360502","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Παρεμβάσεις διαχείρισης άγχους και κατάθλιψης σε ενήλικες ασθενείς υπό χρόνια αιμοκάθαρση και επίδραση στην ποιότητα ζωής","abstract":"Εισαγωγή: Το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν τις πιο συχνές ψυχολογικές διαταραχές στους ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση και έχουν άμεση συσχέτιση με τη νοσηρότητα, θνησιμότητα, κακή θρέψη, γνωστική εξασθένηση, πόνο, διαταραχές ύπνου, μειωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία, μειωμένη λειτουργική ικανότητα, υψηλότερα ποσοστά νοσηλείας, την απόσυρση από την θεραπεία και συχνά θέτουν σε κίνδυνο την ποιότητα ζωής τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η αναζήτηση των φαρμακευτικών και μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων που θα βοηθήσουν τους νεφροπαθείς να διαχειριστούν το άγχος και την κατάθλιψη στη Χρόνια Νεφρική Νόσο υπό αιμοκάθαρση, καθώς και τον τρόπο που επιδρούν οι παρεμβάσεις αυτές στην ποιότητα ζωής τους. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας στις βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων PubMed και Scopus. Οι λέξεις κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: αιμοκάθαρση, άγχος, κατάθλιψη, φαρμακευτικές παρεμβάσεις, μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Επιλέχθηκαν με βάση τα κριτήρια PRISMA: πρωτογενείς μελέτες στην αγγλική και ελληνική γλώσσα δημοσιευμένες από το 2009 έως 2021, που πραγματοποιήθηκαν σε ενήλικους νεφροπαθείς υπό την θεραπεία υποκατάστασης της αιμοκάθαρσης και επικεντρώθηκαν σε φαρμακευτική ή μη φαρμακευτική παρέμβαση για το άγχος και την κατάθλιψη. Απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε ασθενείς υπό περιτοναϊκή διάλυση ή μεταμόσχευση νεφρού ή σε πιο πρώιμο στάδιο της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου. Επίσης απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε φροντιστές ή συγγενείς των νεφροπαθών σε αιμοκάθαρσή. Αποτελέσματα: Οι μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις (γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, ψυχολογική εκπαίδευση, ομαδικό γέλιο, βελονισμός, σωματική άσκηση, διαλογισμός) είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τους ασθενείς υπό χρόνια αιμοκάθαρση όσον αφορά τη διαχείριση των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης: Δίνεται η ευκαιρία στον ασθενή να εστιάσει και να απαλλαγεί από τις αρνητικές σκέψεις σχετικά με την κατάσταση και την έκβαση της ασθένειας, να ενδυναμωθεί ψυχικά, να αναφέρει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και τον αγχώνουν, να εξωτερικεύσει τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνει λόγω της χρονιότητας της νόσου και να εκπαιδευτεί/επιμορφωθεί σχετικά με το πώς να αναγνωρίζει τα συναισθήματα κατάθλιψης και άγχους και γενικά πώς να διαχειρίζεται την κατάσταση του. Επίσης και οι φαρμακολογικές παρεμβάσεις (χορήγηση σερτραλίνης, σιταλοπράμης) βοηθούν τους ασθενείς να μετριάσουν τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Ωστόσο, σε ασθενείς υπό αιμοκάθαρση λόγω εμφάνισης αρκετά συχνά ανεπιθύμητων ενεργειών κατά τη λήψη τους και λόγω συννοσηροτήτων προτιμάται η αντιμετώπισης των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης μέσω μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων. Συμπεράσματα: Υπάρχουν αρκετές παρεμβάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και συμπτωμάτων άγχους που διακατέχουν τους νεφρολογικούς ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση αλλά και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Θετική έκβαση φάνηκε να έχουν οι παρεμβάσεις γνωσιακής - συμπεριφορικής θεραπείας, διαλογισμού, ψυχολογικής εκπαίδευσης, ομαδικού γέλιου, βελονισμού, σωματικής άσκησης, χορήγησης σερτραλίνης και σιταλοπράμης. Βέβαια η θεραπεία αντιμετώπισης πρέπει να είναι εξατομικευμένη για τον κάθε ασθενή για να μπορεί να καλύψει επακριβώς τις ανάγκες του και επίσης σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του άγχους και την κατάθλιψης έχει η αναγνώριση των συμπτωμάτων όσο το δυνατόν νωρίτερα.","abstract_html":"Εισαγωγή: Το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν τις πιο συχνές ψυχολογικές διαταραχές στους ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση και έχουν άμεση συσχέτιση με τη νοσηρότητα, θνησιμότητα, κακή θρέψη, γνωστική εξασθένηση, πόνο, διαταραχές ύπνου, μειωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία, μειωμένη λειτουργική ικανότητα, υψηλότερα ποσοστά νοσηλείας, την απόσυρση από την θεραπεία και συχνά θέτουν σε κίνδυνο την ποιότητα ζωής τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η αναζήτηση των φαρμακευτικών και μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων που θα βοηθήσουν τους νεφροπαθείς να διαχειριστούν το άγχος και την κατάθλιψη στη Χρόνια Νεφρική Νόσο υπό αιμοκάθαρση, καθώς και τον τρόπο που επιδρούν οι παρεμβάσεις αυτές στην ποιότητα ζωής τους. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας στις βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων PubMed και Scopus. Οι λέξεις κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: αιμοκάθαρση, άγχος, κατάθλιψη, φαρμακευτικές παρεμβάσεις, μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Επιλέχθηκαν με βάση τα κριτήρια PRISMA: πρωτογενείς μελέτες στην αγγλική και ελληνική γλώσσα δημοσιευμένες από το 2009 έως 2021, που πραγματοποιήθηκαν σε ενήλικους νεφροπαθείς υπό την θεραπεία υποκατάστασης της αιμοκάθαρσης και επικεντρώθηκαν σε φαρμακευτική ή μη φαρμακευτική παρέμβαση για το άγχος και την κατάθλιψη. Απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε ασθενείς υπό περιτοναϊκή διάλυση ή μεταμόσχευση νεφρού ή σε πιο πρώιμο στάδιο της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου. Επίσης απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε φροντιστές ή συγγενείς των νεφροπαθών σε αιμοκάθαρσή. Αποτελέσματα: Οι μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις (γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, ψυχολογική εκπαίδευση, ομαδικό γέλιο, βελονισμός, σωματική άσκηση, διαλογισμός) είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τους ασθενείς υπό χρόνια αιμοκάθαρση όσον αφορά τη διαχείριση των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης: Δίνεται η ευκαιρία στον ασθενή να εστιάσει και να απαλλαγεί από τις αρνητικές σκέψεις σχετικά με την κατάσταση και την έκβαση της ασθένειας, να ενδυναμωθεί ψυχικά, να αναφέρει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και τον αγχώνουν, να εξωτερικεύσει τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνει λόγω της χρονιότητας της νόσου και να εκπαιδευτεί/επιμορφωθεί σχετικά με το πώς να αναγνωρίζει τα συναισθήματα κατάθλιψης και άγχους και γενικά πώς να διαχειρίζεται την κατάσταση του. Επίσης και οι φαρμακολογικές παρεμβάσεις (χορήγηση σερτραλίνης, σιταλοπράμης) βοηθούν τους ασθενείς να μετριάσουν τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Ωστόσο, σε ασθενείς υπό αιμοκάθαρση λόγω εμφάνισης αρκετά συχνά ανεπιθύμητων ενεργειών κατά τη λήψη τους και λόγω συννοσηροτήτων προτιμάται η αντιμετώπισης των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης μέσω μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων. Συμπεράσματα: Υπάρχουν αρκετές παρεμβάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και συμπτωμάτων άγχους που διακατέχουν τους νεφρολογικούς ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση αλλά και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Θετική έκβαση φάνηκε να έχουν οι παρεμβάσεις γνωσιακής - συμπεριφορικής θεραπείας, διαλογισμού, ψυχολογικής εκπαίδευσης, ομαδικού γέλιου, βελονισμού, σωματικής άσκησης, χορήγησης σερτραλίνης και σιταλοπράμης. Βέβαια η θεραπεία αντιμετώπισης πρέπει να είναι εξατομικευμένη για τον κάθε ασθενή για να μπορεί να καλύψει επακριβώς τις ανάγκες του και επίσης σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του άγχους και την κατάθλιψης έχει η αναγνώριση των συμπτωμάτων όσο το δυνατόν νωρίτερα.","abstract_has_math":false,"creators":["Σέχου Χριστίνα","Shehu Kristina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:23:51Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3360502"],"render_values":[{"text":"uoadl:3360502","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3360502","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3360502","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3360502","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σέχου Χριστίνα","Shehu Kristina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3360502","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3360502"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν τις πιο συχνές ψυχολογικές διαταραχές στους ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση και έχουν άμεση συσχέτιση με τη νοσηρότητα, θνησιμότητα, κακή θρέψη, γνωστική εξασθένηση, πόνο, διαταραχές ύπνου, μειωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία, μειωμένη λειτουργική ικανότητα, υψηλότερα ποσοστά νοσηλείας, την απόσυρση από την θεραπεία και συχνά θέτουν σε κίνδυνο την ποιότητα ζωής τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η αναζήτηση των φαρμακευτικών και μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων που θα βοηθήσουν τους νεφροπαθείς να διαχειριστούν το άγχος και την κατάθλιψη στη Χρόνια Νεφρική Νόσο υπό αιμοκάθαρση, καθώς και τον τρόπο που επιδρούν οι παρεμβάσεις αυτές στην ποιότητα ζωής τους. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας στις βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων PubMed και Scopus. Οι λέξεις κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: αιμοκάθαρση, άγχος, κατάθλιψη, φαρμακευτικές παρεμβάσεις, μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Επιλέχθηκαν με βάση τα κριτήρια PRISMA: πρωτογενείς μελέτες στην αγγλική και ελληνική γλώσσα δημοσιευμένες από το 2009 έως 2021, που πραγματοποιήθηκαν σε ενήλικους νεφροπαθείς υπό την θεραπεία υποκατάστασης της αιμοκάθαρσης και επικεντρώθηκαν σε φαρμακευτική ή μη φαρμακευτική παρέμβαση για το άγχος και την κατάθλιψη. Απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε ασθενείς υπό περιτοναϊκή διάλυση ή μεταμόσχευση νεφρού ή σε πιο πρώιμο στάδιο της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου. Επίσης απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε φροντιστές ή συγγενείς των νεφροπαθών σε αιμοκάθαρσή. Αποτελέσματα: Οι μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις (γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, ψυχολογική εκπαίδευση, ομαδικό γέλιο, βελονισμός, σωματική άσκηση, διαλογισμός) είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τους ασθενείς υπό χρόνια αιμοκάθαρση όσον αφορά τη διαχείριση των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης: Δίνεται η ευκαιρία στον ασθενή να εστιάσει και να απαλλαγεί από τις αρνητικές σκέψεις σχετικά με την κατάσταση και την έκβαση της ασθένειας, να ενδυναμωθεί ψυχικά, να αναφέρει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και τον αγχώνουν, να εξωτερικεύσει τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνει λόγω της χρονιότητας της νόσου και να εκπαιδευτεί/επιμορφωθεί σχετικά με το πώς να αναγνωρίζει τα συναισθήματα κατάθλιψης και άγχους και γενικά πώς να διαχειρίζεται την κατάσταση του. Επίσης και οι φαρμακολογικές παρεμβάσεις (χορήγηση σερτραλίνης, σιταλοπράμης) βοηθούν τους ασθενείς να μετριάσουν τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Ωστόσο, σε ασθενείς υπό αιμοκάθαρση λόγω εμφάνισης αρκετά συχνά ανεπιθύμητων ενεργειών κατά τη λήψη τους και λόγω συννοσηροτήτων προτιμάται η αντιμετώπισης των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης μέσω μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων. Συμπεράσματα: Υπάρχουν αρκετές παρεμβάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και συμπτωμάτων άγχους που διακατέχουν τους νεφρολογικούς ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση αλλά και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Θετική έκβαση φάνηκε να έχουν οι παρεμβάσεις γνωσιακής - συμπεριφορικής θεραπείας, διαλογισμού, ψυχολογικής εκπαίδευσης, ομαδικού γέλιου, βελονισμού, σωματικής άσκησης, χορήγησης σερτραλίνης και σιταλοπράμης. Βέβαια η θεραπεία αντιμετώπισης πρέπει να είναι εξατομικευμένη για τον κάθε ασθενή για να μπορεί να καλύψει επακριβώς τις ανάγκες του και επίσης σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του άγχους και την κατάθλιψης έχει η αναγνώριση των συμπτωμάτων όσο το δυνατόν νωρίτερα.","Introduction: Anxiety and depression are the most common psychological disorders in dialysis patients and are directly associated with morbidity, mortality, poor nutrition, cognitive impairment, pain, sleep disturbances, reduced adherence to treatment, reduced functional capacity, higher rates of hospitalization, withdrawal from treatment and often compromise their quality of life. Aim: The purpose of this review was to search for pharmacological and non pharmacological interventions that will help Chronic Kidney Disease patients on dialysis manage anxiety and depression, as well as how these interventions affect their quality of life Material and Method: A review of the international literature was performed in the PubMed and Scopus bibliographic databases. The keywords used were: hemodialysis, anxiety, depression, pharmacological interventions, non pharmacological interventions. They were selected based on the PRISMA criteria: Primary studies in English and Greek published from 2009 to 2021, conducted in adult renal patients on hemodialysis replacement therapy and focused on pharmacological or non-pharmacological intervention for anxiety and depression. Studies that reported on patients undergoing peritoneal dialysis or kidney transplantation or in an earlier stage of Chronic Kidney Disease were rejected. Studies referring to caregivers or relatives of kidney patients on dialysis were also rejected. Results: Non-pharmacological interventions (cognitive behavioral therapy, psychological education, group laughter, acupuncture, physical exercise, meditation) are particularly beneficial for chronic hemodialysis patients in managing symptoms of anxiety and depression. They provide an opportunity to focus and eliminate negative thoughts about the state and outcome of the disease, to mentally empower the patient, encouraging them to report problems they are facing and stressing them out, encouraging them to externalize negative emotions they experience due to the chronicity of the disease, and to educate them on how to recognize feelings of depression and anxiety and generally how to manage their situation. Also, pharmacological interventions (administration of sertraline or citalopram) help patients to alleviate the symptoms of depression and anxiety. However, due to the quite frequent occurrence of adverse effects when taking these drugs and due to comorbidities, it is preferred to treat the symptoms of anxiety and depression through non-pharmacological interventions in renal dialysis patients. Conclusions: There are several interventions that can be used to treat and manage the depressive and anxiety symptoms experienced by renal dialysis patients and to improve their quality of life. The interventions of cognitive and behavioral therapy, meditation, psychological education, group laughter, acupuncture, physical exercise, administration of sertraline or citalopram appeared to have a positive outcome. Of course, treatment must be individualized for each patient in order to be able to meet exactly their needs. Also, the early detection of the symptoms plays an important role in the effective treatment of anxiety and depression."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Παρεμβάσεις διαχείρισης άγχους και κατάθλιψης σε ενήλικες ασθενείς υπό χρόνια αιμοκάθαρση και επίδραση στην ποιότητα ζωής"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σέχου Χριστίνα","Shehu Kristina"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Εισαγωγή: Το άγχος και η κατάθλιψη αποτελούν τις πιο συχνές ψυχολογικές διαταραχές στους ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση και έχουν άμεση συσχέτιση με τη νοσηρότητα, θνησιμότητα, κακή θρέψη, γνωστική εξασθένηση, πόνο, διαταραχές ύπνου, μειωμένη συμμόρφωση στη θεραπεία, μειωμένη λειτουργική ικανότητα, υψηλότερα ποσοστά νοσηλείας, την απόσυρση από την θεραπεία και συχνά θέτουν σε κίνδυνο την ποιότητα ζωής τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η αναζήτηση των φαρμακευτικών και μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων που θα βοηθήσουν τους νεφροπαθείς να διαχειριστούν το άγχος και την κατάθλιψη στη Χρόνια Νεφρική Νόσο υπό αιμοκάθαρση, καθώς και τον τρόπο που επιδρούν οι παρεμβάσεις αυτές στην ποιότητα ζωής τους. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας στις βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων PubMed και Scopus. Οι λέξεις κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: αιμοκάθαρση, άγχος, κατάθλιψη, φαρμακευτικές παρεμβάσεις, μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις. Επιλέχθηκαν με βάση τα κριτήρια PRISMA: πρωτογενείς μελέτες στην αγγλική και ελληνική γλώσσα δημοσιευμένες από το 2009 έως 2021, που πραγματοποιήθηκαν σε ενήλικους νεφροπαθείς υπό την θεραπεία υποκατάστασης της αιμοκάθαρσης και επικεντρώθηκαν σε φαρμακευτική ή μη φαρμακευτική παρέμβαση για το άγχος και την κατάθλιψη. Απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε ασθενείς υπό περιτοναϊκή διάλυση ή μεταμόσχευση νεφρού ή σε πιο πρώιμο στάδιο της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου. Επίσης απορρίφθηκαν μελέτες που αναφέρονταν σε φροντιστές ή συγγενείς των νεφροπαθών σε αιμοκάθαρσή. Αποτελέσματα: Οι μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις (γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, ψυχολογική εκπαίδευση, ομαδικό γέλιο, βελονισμός, σωματική άσκηση, διαλογισμός) είναι ιδιαίτερα ωφέλιμες για τους ασθενείς υπό χρόνια αιμοκάθαρση όσον αφορά τη διαχείριση των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης: Δίνεται η ευκαιρία στον ασθενή να εστιάσει και να απαλλαγεί από τις αρνητικές σκέψεις σχετικά με την κατάσταση και την έκβαση της ασθένειας, να ενδυναμωθεί ψυχικά, να αναφέρει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει και τον αγχώνουν, να εξωτερικεύσει τα αρνητικά συναισθήματα που βιώνει λόγω της χρονιότητας της νόσου και να εκπαιδευτεί/επιμορφωθεί σχετικά με το πώς να αναγνωρίζει τα συναισθήματα κατάθλιψης και άγχους και γενικά πώς να διαχειρίζεται την κατάσταση του. Επίσης και οι φαρμακολογικές παρεμβάσεις (χορήγηση σερτραλίνης, σιταλοπράμης) βοηθούν τους ασθενείς να μετριάσουν τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Ωστόσο, σε ασθενείς υπό αιμοκάθαρση λόγω εμφάνισης αρκετά συχνά ανεπιθύμητων ενεργειών κατά τη λήψη τους και λόγω συννοσηροτήτων προτιμάται η αντιμετώπισης των συμπτωμάτων άγχους και κατάθλιψης μέσω μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων. Συμπεράσματα: Υπάρχουν αρκετές παρεμβάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων και συμπτωμάτων άγχους που διακατέχουν τους νεφρολογικούς ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση αλλά και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Θετική έκβαση φάνηκε να έχουν οι παρεμβάσεις γνωσιακής - συμπεριφορικής θεραπείας, διαλογισμού, ψυχολογικής εκπαίδευσης, ομαδικού γέλιου, βελονισμού, σωματικής άσκησης, χορήγησης σερτραλίνης και σιταλοπράμης. Βέβαια η θεραπεία αντιμετώπισης πρέπει να είναι εξατομικευμένη για τον κάθε ασθενή για να μπορεί να καλύψει επακριβώς τις ανάγκες του και επίσης σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του άγχους και την κατάθλιψης έχει η αναγνώριση των συμπτωμάτων όσο το δυνατόν νωρίτερα.","Introduction: Anxiety and depression are the most common psychological disorders in dialysis patients and are directly associated with morbidity, mortality, poor nutrition, cognitive impairment, pain, sleep disturbances, reduced adherence to treatment, reduced functional capacity, higher rates of hospitalization, withdrawal from treatment and often compromise their quality of life. Aim: The purpose of this review was to search for pharmacological and non pharmacological interventions that will help Chronic Kidney Disease patients on dialysis manage anxiety and depression, as well as how these interventions affect their quality of life Material and Method: A review of the international literature was performed in the PubMed and Scopus bibliographic databases. The keywords used were: hemodialysis, anxiety, depression, pharmacological interventions, non pharmacological interventions. They were selected based on the PRISMA criteria: Primary studies in English and Greek published from 2009 to 2021, conducted in adult renal patients on hemodialysis replacement therapy and focused on pharmacological or non-pharmacological intervention for anxiety and depression. Studies that reported on patients undergoing peritoneal dialysis or kidney transplantation or in an earlier stage of Chronic Kidney Disease were rejected. Studies referring to caregivers or relatives of kidney patients on dialysis were also rejected. Results: Non-pharmacological interventions (cognitive behavioral therapy, psychological education, group laughter, acupuncture, physical exercise, meditation) are particularly beneficial for chronic hemodialysis patients in managing symptoms of anxiety and depression. They provide an opportunity to focus and eliminate negative thoughts about the state and outcome of the disease, to mentally empower the patient, encouraging them to report problems they are facing and stressing them out, encouraging them to externalize negative emotions they experience due to the chronicity of the disease, and to educate them on how to recognize feelings of depression and anxiety and generally how to manage their situation. Also, pharmacological interventions (administration of sertraline or citalopram) help patients to alleviate the symptoms of depression and anxiety. However, due to the quite frequent occurrence of adverse effects when taking these drugs and due to comorbidities, it is preferred to treat the symptoms of anxiety and depression through non-pharmacological interventions in renal dialysis patients. Conclusions: There are several interventions that can be used to treat and manage the depressive and anxiety symptoms experienced by renal dialysis patients and to improve their quality of life. The interventions of cognitive and behavioral therapy, meditation, psychological education, group laughter, acupuncture, physical exercise, administration of sertraline or citalopram appeared to have a positive outcome. Of course, treatment must be individualized for each patient in order to be able to meet exactly their needs. Also, the early detection of the symptoms plays an important role in the effective treatment of anxiety and depression."],"dc:identifier":["uoadl:3360502","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3360502"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Παρεμβάσεις διαχείρισης άγχους και κατάθλιψης σε ενήλικες ασθενείς υπό χρόνια αιμοκάθαρση και επίδραση στην ποιότητα ζωής"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:23:51Z"}