{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3363152"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3363152","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΥ ΤΟΞΟΥ ΩΣ ΠΟΖΟΛΑΝΙΚΑ ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ","abstract":"Η μελέτη φυσικών ποζολανικών υλικών ως πρόσθετο τσιμέντου μελετάται αρκετές δεκαετίες αλλά η ανάγκη δραστικής μείωσης των ρύπων CO2 από τον κύκλο εργασιών παραγωγής του κλίνκερ παραμένει, ενώ ταυτόχρονα καθορίστηκε από διεθνείς φορείς η εκμηδένιση των ρύπων από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου λόγω της κλιματικής κρίσης. Μελέτες που διεξάγουν μεγάλες τσιμεντοβιομηχανίες στοχεύουν στο μηδενισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου έως το 2050 σύμφωνα με τους στόχους του ευρωπαϊκού οργανισμού τσιμέντου, στόχος που φαίνεται εφικτός με την έως τώρα πρόοδο και υποστηρίζεται από την υποκατάσταση του τσιμέντου από δευτερογενή τσιμεντοειδή υλικά μέσω των οποίων οι ρύποι CO2 εκτιμώνται να μειωθούν κατά 1,3 gt παγκοσμίως σε ετήσια βάση. Ως γνωστόν, αρκετοί τύποι πετρωμάτων που δημιουργήθηκαν από την δραστηριότητα του σύγχρονου κυρίως, αλλά και του αμέσως παλαιότερου, ηφαιστειακόυ τόξου του Αιγαίου αποτελούν υλικά που επιδεικνύουν ποζολανικές ιδιότητες. Στην αναζήτηση τέτοιων φυσικών υλικών σημάνθηκε ως περιοχή μελέτης το νεότερο ηφαιστειακό τόξου του Αιγαίου και παρεμφερή πετρώματα από το ΑΒΑ Αιγαίο. Στο πλαίσιο της παρούσης μελέτης λήφθηκαν δείγματα τα οποία ανήκουν σε ένα ευρύ φάσμα γεωλογικών σχηματισμών και μελετήθηκαν για πιθανή χρήση ως ορυκτό ποζολανικό πρόσθετο τσιμέντου υποκαθιστόντας τμηματικά το κοινό τσιμέντο. Παράλληλα η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται τη μέτρηση της ποζολανικότητας γεωλογικών σχηματισμών οι οποίοι δεν είχαν μελετηθεί επαρκώς ως πρόσθετα τσιμέντου, ενώ κατά περιπτώσεις, εκτιμήθηκαν ως υποσχόμενες πηγές τσιμέντου. Συγκεκριμένα αξιολογήθηκαν δείγματα κίσσηρης από τη νήσο Γυαλί, Πλειστοκαινικού και Πλειοκαινικού ρυόλιθου από την χερσόνησο Κεφάλου της νήσου Κω, ηφαιστειακών τόφφων Κεφάλου και οροπεδίου της νήσου Κω, ζεολιθοποιημένος ρυόλιθος της νήσου Σάμου και κισσηρώδης τόφφος από τη νήσο Χίο. Τα συγκεκριμένα δείγματα αξιολογήθηκαν ως κατάλληλα απο μια σειρά δειγμάτων διαφορετικών γεωλογικών σχηματισμών και λιθολογιών που λήφθηκαν στο ύπαιθρο. Οι μέθοδοι των πρoκαρτακτικών αναλύσεων για την αρχική και εν συνεχεία τη συμπληρωματική μελέτη και αξιολόγηση των δειγμάτων περιλαμβάνουν τη χρήση XRD, XRF, SEM-EDS και Blaine. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε η άμεση μέθοδος μέτρησης ποζολανικότητας που αφορά την κατανάλωση του πορτλανδίτη από τη φυσική ποζολάνη με την τροποποιημένη υγροχημική μέθοδο Chapelle. Η μέθοδος Chapelle επιλέχθηκε ως σύντομη εναλλακτική μέθοδος μέτρησης της ποζολανικότητας ωμών υλικών και συγκρίθηκε με άλλες μεθόδους βασει βιβλιογραφικών αναφορών σχετικά με την συσχέτιση πρόβλεψης και εκτίμησης της θλιπτικής αντοχής ενός ποζολανικού τσιμέντου. Τα υλικά που μελετήθηκαν δύναται να χαρακτηριστούν ως φυσικές ποζολάνες καθώς το εκτιμώμενο δραστικό πυρίτιο ξεπερνά το 25% όπως ορίζεται στις προδιαγραφές ΕΝ 197 1-2. Αντίθετα ο συσχετισμός ποζολανικότητας και θλιπτικής αντοχής δε βρέθηκε ικανοποιητικός (R2῀0,53). Η μέθοδος Chappelle υστερεί σε σχέση με την προτεινόμενη μέθοδο θερμιδομετρίας. Όπως σημειώνεται στη βιβλιογραφία, τηρεί λιγότερα από τα παρακάτω βασικά κριτήρια: i) να είναι πρακτική κι απλή με όρους εκτέλεσης και κόστους ii) να δίδει γρήγορα αποτελέσματα iii) να είναι επαναλαμβανόμενη και αναπαραγωγική iv) να έχει γενική εφαρμογή σε όλα τα πρόσθετα τσιμέντου v) να επιτρέπει εύκολες συγκρίσεις ανάμεσα στα αποτελέσματα και στα κριτήρια ποιότητας. Στα παραπάνω συμπεράσματα, σε κοιτασματολογικά πλαίσια, η χρήση φυσικών ποζολανών ηφαιστειακής προέλευσης ως υποκατάστατο κοινού τσιμέντου είναι αρκετά περίπλοκη λόγω αφενός της ορυκτολογικής κυρίως και αφετέρου της χημικής ανομοιογένειας τους. Η επιβεβαίωση κοιτασμάτων μέσω των παραπάνω τεχνικών, υποκαθιστώντας τις τακτικές πρότυπες μεθόδους με την παραγωγή δοκιμίων για τον προσδιορισμό της μηχανικής αντοχής είναι εφικτή κατόπιν διερεύνησης και εφαρμογής αξιόπιστων συσχετισμών. Για την ασφαλή χρήση τους, χρειάζεται να αποσαφηνιστούν τα κύρια ζητήματα που είναι η φύση του πετρώματος σχετικά με την ταχύτητα ενυδάτωσης του και τη δομή των C-S-H που σχηματίζονται και επιπροσθέτως της ορυκτολογικής και χημικής τους ομοιογένειας. Βιβλιογραφικά, φυσικές ποζολάνες υψηλής δραστικότητας και ικανοποιητικής απόδοσης θεωρούνται οι καολίνες είτε με μηχανική είτε με θερμική επεξεργασία. Στην παρούσα εργασία, υποστηρίζεται πως οι περλίτες της Κώ (Πλειστοκαινικός και Πλειοκαινικός ρυόλιθος), δύνανται να θεωρηθούν ως αξιόπιστη ποζολανική πηγή λόγω της ομοιογενούς σύστασης τους, της έκτασης τους και της συμμόρφωσής τους με τις σχετικές Ευρωπαϊκές και Αμερικάνικες προδιαγραφές και θα μπορούσαν να εισαχθούν είτε ανάντη είτε κατάντη στην παραγωγική διαδικασία ενός ποζολανικού τσιμέντου . Επιπλέον, οι ηφαιστειακοί τόφφοι της Κεφάλου της Κω και ο ζεολιθικός ορίζοντας της Σάμου λόγω υψηλής απώλειας πύρωσης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο κατάντη της διαδικασίας παραγωγής ενός ποζολανικού τσιμέντου.","abstract_html":"Η μελέτη φυσικών ποζολανικών υλικών ως πρόσθετο τσιμέντου μελετάται αρκετές δεκαετίες αλλά η ανάγκη δραστικής μείωσης των ρύπων CO2 από τον κύκλο εργασιών παραγωγής του κλίνκερ παραμένει, ενώ ταυτόχρονα καθορίστηκε από διεθνείς φορείς η εκμηδένιση των ρύπων από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου λόγω της κλιματικής κρίσης. Μελέτες που διεξάγουν μεγάλες τσιμεντοβιομηχανίες στοχεύουν στο μηδενισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου έως το 2050 σύμφωνα με τους στόχους του ευρωπαϊκού οργανισμού τσιμέντου, στόχος που φαίνεται εφικτός με την έως τώρα πρόοδο και υποστηρίζεται από την υποκατάσταση του τσιμέντου από δευτερογενή τσιμεντοειδή υλικά μέσω των οποίων οι ρύποι CO2 εκτιμώνται να μειωθούν κατά 1,3 gt παγκοσμίως σε ετήσια βάση. Ως γνωστόν, αρκετοί τύποι πετρωμάτων που δημιουργήθηκαν από την δραστηριότητα του σύγχρονου κυρίως, αλλά και του αμέσως παλαιότερου, ηφαιστειακόυ τόξου του Αιγαίου αποτελούν υλικά που επιδεικνύουν ποζολανικές ιδιότητες. Στην αναζήτηση τέτοιων φυσικών υλικών σημάνθηκε ως περιοχή μελέτης το νεότερο ηφαιστειακό τόξου του Αιγαίου και παρεμφερή πετρώματα από το ΑΒΑ Αιγαίο. Στο πλαίσιο της παρούσης μελέτης λήφθηκαν δείγματα τα οποία ανήκουν σε ένα ευρύ φάσμα γεωλογικών σχηματισμών και μελετήθηκαν για πιθανή χρήση ως ορυκτό ποζολανικό πρόσθετο τσιμέντου υποκαθιστόντας τμηματικά το κοινό τσιμέντο. Παράλληλα η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται τη μέτρηση της ποζολανικότητας γεωλογικών σχηματισμών οι οποίοι δεν είχαν μελετηθεί επαρκώς ως πρόσθετα τσιμέντου, ενώ κατά περιπτώσεις, εκτιμήθηκαν ως υποσχόμενες πηγές τσιμέντου. Συγκεκριμένα αξιολογήθηκαν δείγματα κίσσηρης από τη νήσο Γυαλί, Πλειστοκαινικού και Πλειοκαινικού ρυόλιθου από την χερσόνησο Κεφάλου της νήσου Κω, ηφαιστειακών τόφφων Κεφάλου και οροπεδίου της νήσου Κω, ζεολιθοποιημένος ρυόλιθος της νήσου Σάμου και κισσηρώδης τόφφος από τη νήσο Χίο. Τα συγκεκριμένα δείγματα αξιολογήθηκαν ως κατάλληλα απο μια σειρά δειγμάτων διαφορετικών γεωλογικών σχηματισμών και λιθολογιών που λήφθηκαν στο ύπαιθρο. Οι μέθοδοι των πρoκαρτακτικών αναλύσεων για την αρχική και εν συνεχεία τη συμπληρωματική μελέτη και αξιολόγηση των δειγμάτων περιλαμβάνουν τη χρήση XRD, XRF, SEM-EDS και Blaine. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε η άμεση μέθοδος μέτρησης ποζολανικότητας που αφορά την κατανάλωση του πορτλανδίτη από τη φυσική ποζολάνη με την τροποποιημένη υγροχημική μέθοδο Chapelle. Η μέθοδος Chapelle επιλέχθηκε ως σύντομη εναλλακτική μέθοδος μέτρησης της ποζολανικότητας ωμών υλικών και συγκρίθηκε με άλλες μεθόδους βασει βιβλιογραφικών αναφορών σχετικά με την συσχέτιση πρόβλεψης και εκτίμησης της θλιπτικής αντοχής ενός ποζολανικού τσιμέντου. Τα υλικά που μελετήθηκαν δύναται να χαρακτηριστούν ως φυσικές ποζολάνες καθώς το εκτιμώμενο δραστικό πυρίτιο ξεπερνά το 25% όπως ορίζεται στις προδιαγραφές ΕΝ 197 1-2. Αντίθετα ο συσχετισμός ποζολανικότητας και θλιπτικής αντοχής δε βρέθηκε ικανοποιητικός (R2῀0,53). Η μέθοδος Chappelle υστερεί σε σχέση με την προτεινόμενη μέθοδο θερμιδομετρίας. Όπως σημειώνεται στη βιβλιογραφία, τηρεί λιγότερα από τα παρακάτω βασικά κριτήρια: i) να είναι πρακτική κι απλή με όρους εκτέλεσης και κόστους ii) να δίδει γρήγορα αποτελέσματα iii) να είναι επαναλαμβανόμενη και αναπαραγωγική iv) να έχει γενική εφαρμογή σε όλα τα πρόσθετα τσιμέντου v) να επιτρέπει εύκολες συγκρίσεις ανάμεσα στα αποτελέσματα και στα κριτήρια ποιότητας. Στα παραπάνω συμπεράσματα, σε κοιτασματολογικά πλαίσια, η χρήση φυσικών ποζολανών ηφαιστειακής προέλευσης ως υποκατάστατο κοινού τσιμέντου είναι αρκετά περίπλοκη λόγω αφενός της ορυκτολογικής κυρίως και αφετέρου της χημικής ανομοιογένειας τους. Η επιβεβαίωση κοιτασμάτων μέσω των παραπάνω τεχνικών, υποκαθιστώντας τις τακτικές πρότυπες μεθόδους με την παραγωγή δοκιμίων για τον προσδιορισμό της μηχανικής αντοχής είναι εφικτή κατόπιν διερεύνησης και εφαρμογής αξιόπιστων συσχετισμών. Για την ασφαλή χρήση τους, χρειάζεται να αποσαφηνιστούν τα κύρια ζητήματα που είναι η φύση του πετρώματος σχετικά με την ταχύτητα ενυδάτωσης του και τη δομή των C-S-H που σχηματίζονται και επιπροσθέτως της ορυκτολογικής και χημικής τους ομοιογένειας. Βιβλιογραφικά, φυσικές ποζολάνες υψηλής δραστικότητας και ικανοποιητικής απόδοσης θεωρούνται οι καολίνες είτε με μηχανική είτε με θερμική επεξεργασία. Στην παρούσα εργασία, υποστηρίζεται πως οι περλίτες της Κώ (Πλειστοκαινικός και Πλειοκαινικός ρυόλιθος), δύνανται να θεωρηθούν ως αξιόπιστη ποζολανική πηγή λόγω της ομοιογενούς σύστασης τους, της έκτασης τους και της συμμόρφωσής τους με τις σχετικές Ευρωπαϊκές και Αμερικάνικες προδιαγραφές και θα μπορούσαν να εισαχθούν είτε ανάντη είτε κατάντη στην παραγωγική διαδικασία ενός ποζολανικού τσιμέντου . Επιπλέον, οι ηφαιστειακοί τόφφοι της Κεφάλου της Κω και ο ζεολιθικός ορίζοντας της Σάμου λόγω υψηλής απώλειας πύρωσης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο κατάντη της διαδικασίας παραγωγής ενός ποζολανικού τσιμέντου.","abstract_has_math":false,"creators":["Σαΐνης Θεόδωρος","Sainis Theodoros"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:24:18Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3363152"],"render_values":[{"text":"uoadl:3363152","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3363152","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3363152","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3363152","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σαΐνης Θεόδωρος","Sainis Theodoros"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3363152","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3363152"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η μελέτη φυσικών ποζολανικών υλικών ως πρόσθετο τσιμέντου μελετάται αρκετές δεκαετίες αλλά η ανάγκη δραστικής μείωσης των ρύπων CO2 από τον κύκλο εργασιών παραγωγής του κλίνκερ παραμένει, ενώ ταυτόχρονα καθορίστηκε από διεθνείς φορείς η εκμηδένιση των ρύπων από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου λόγω της κλιματικής κρίσης. Μελέτες που διεξάγουν μεγάλες τσιμεντοβιομηχανίες στοχεύουν στο μηδενισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου έως το 2050 σύμφωνα με τους στόχους του ευρωπαϊκού οργανισμού τσιμέντου, στόχος που φαίνεται εφικτός με την έως τώρα πρόοδο και υποστηρίζεται από την υποκατάσταση του τσιμέντου από δευτερογενή τσιμεντοειδή υλικά μέσω των οποίων οι ρύποι CO2 εκτιμώνται να μειωθούν κατά 1,3 gt παγκοσμίως σε ετήσια βάση. Ως γνωστόν, αρκετοί τύποι πετρωμάτων που δημιουργήθηκαν από την δραστηριότητα του σύγχρονου κυρίως, αλλά και του αμέσως παλαιότερου, ηφαιστειακόυ τόξου του Αιγαίου αποτελούν υλικά που επιδεικνύουν ποζολανικές ιδιότητες. Στην αναζήτηση τέτοιων φυσικών υλικών σημάνθηκε ως περιοχή μελέτης το νεότερο ηφαιστειακό τόξου του Αιγαίου και παρεμφερή πετρώματα από το ΑΒΑ Αιγαίο. Στο πλαίσιο της παρούσης μελέτης λήφθηκαν δείγματα τα οποία ανήκουν σε ένα ευρύ φάσμα γεωλογικών σχηματισμών και μελετήθηκαν για πιθανή χρήση ως ορυκτό ποζολανικό πρόσθετο τσιμέντου υποκαθιστόντας τμηματικά το κοινό τσιμέντο. Παράλληλα η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται τη μέτρηση της ποζολανικότητας γεωλογικών σχηματισμών οι οποίοι δεν είχαν μελετηθεί επαρκώς ως πρόσθετα τσιμέντου, ενώ κατά περιπτώσεις, εκτιμήθηκαν ως υποσχόμενες πηγές τσιμέντου. Συγκεκριμένα αξιολογήθηκαν δείγματα κίσσηρης από τη νήσο Γυαλί, Πλειστοκαινικού και Πλειοκαινικού ρυόλιθου από την χερσόνησο Κεφάλου της νήσου Κω, ηφαιστειακών τόφφων Κεφάλου και οροπεδίου της νήσου Κω, ζεολιθοποιημένος ρυόλιθος της νήσου Σάμου και κισσηρώδης τόφφος από τη νήσο Χίο. Τα συγκεκριμένα δείγματα αξιολογήθηκαν ως κατάλληλα απο μια σειρά δειγμάτων διαφορετικών γεωλογικών σχηματισμών και λιθολογιών που λήφθηκαν στο ύπαιθρο. Οι μέθοδοι των πρoκαρτακτικών αναλύσεων για την αρχική και εν συνεχεία τη συμπληρωματική μελέτη και αξιολόγηση των δειγμάτων περιλαμβάνουν τη χρήση XRD, XRF, SEM-EDS και Blaine. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε η άμεση μέθοδος μέτρησης ποζολανικότητας που αφορά την κατανάλωση του πορτλανδίτη από τη φυσική ποζολάνη με την τροποποιημένη υγροχημική μέθοδο Chapelle. Η μέθοδος Chapelle επιλέχθηκε ως σύντομη εναλλακτική μέθοδος μέτρησης της ποζολανικότητας ωμών υλικών και συγκρίθηκε με άλλες μεθόδους βασει βιβλιογραφικών αναφορών σχετικά με την συσχέτιση πρόβλεψης και εκτίμησης της θλιπτικής αντοχής ενός ποζολανικού τσιμέντου. Τα υλικά που μελετήθηκαν δύναται να χαρακτηριστούν ως φυσικές ποζολάνες καθώς το εκτιμώμενο δραστικό πυρίτιο ξεπερνά το 25% όπως ορίζεται στις προδιαγραφές ΕΝ 197 1-2. Αντίθετα ο συσχετισμός ποζολανικότητας και θλιπτικής αντοχής δε βρέθηκε ικανοποιητικός (R2῀0,53). Η μέθοδος Chappelle υστερεί σε σχέση με την προτεινόμενη μέθοδο θερμιδομετρίας. Όπως σημειώνεται στη βιβλιογραφία, τηρεί λιγότερα από τα παρακάτω βασικά κριτήρια: i) να είναι πρακτική κι απλή με όρους εκτέλεσης και κόστους ii) να δίδει γρήγορα αποτελέσματα iii) να είναι επαναλαμβανόμενη και αναπαραγωγική iv) να έχει γενική εφαρμογή σε όλα τα πρόσθετα τσιμέντου v) να επιτρέπει εύκολες συγκρίσεις ανάμεσα στα αποτελέσματα και στα κριτήρια ποιότητας. Στα παραπάνω συμπεράσματα, σε κοιτασματολογικά πλαίσια, η χρήση φυσικών ποζολανών ηφαιστειακής προέλευσης ως υποκατάστατο κοινού τσιμέντου είναι αρκετά περίπλοκη λόγω αφενός της ορυκτολογικής κυρίως και αφετέρου της χημικής ανομοιογένειας τους. Η επιβεβαίωση κοιτασμάτων μέσω των παραπάνω τεχνικών, υποκαθιστώντας τις τακτικές πρότυπες μεθόδους με την παραγωγή δοκιμίων για τον προσδιορισμό της μηχανικής αντοχής είναι εφικτή κατόπιν διερεύνησης και εφαρμογής αξιόπιστων συσχετισμών. Για την ασφαλή χρήση τους, χρειάζεται να αποσαφηνιστούν τα κύρια ζητήματα που είναι η φύση του πετρώματος σχετικά με την ταχύτητα ενυδάτωσης του και τη δομή των C-S-H που σχηματίζονται και επιπροσθέτως της ορυκτολογικής και χημικής τους ομοιογένειας. Βιβλιογραφικά, φυσικές ποζολάνες υψηλής δραστικότητας και ικανοποιητικής απόδοσης θεωρούνται οι καολίνες είτε με μηχανική είτε με θερμική επεξεργασία. Στην παρούσα εργασία, υποστηρίζεται πως οι περλίτες της Κώ (Πλειστοκαινικός και Πλειοκαινικός ρυόλιθος), δύνανται να θεωρηθούν ως αξιόπιστη ποζολανική πηγή λόγω της ομοιογενούς σύστασης τους, της έκτασης τους και της συμμόρφωσής τους με τις σχετικές Ευρωπαϊκές και Αμερικάνικες προδιαγραφές και θα μπορούσαν να εισαχθούν είτε ανάντη είτε κατάντη στην παραγωγική διαδικασία ενός ποζολανικού τσιμέντου . Επιπλέον, οι ηφαιστειακοί τόφφοι της Κεφάλου της Κω και ο ζεολιθικός ορίζοντας της Σάμου λόγω υψηλής απώλειας πύρωσης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο κατάντη της διαδικασίας παραγωγής ενός ποζολανικού τσιμέντου.","Natural materials as pozzolanic cement additive have been investigating for several decades. The need for drastic reduction of CO2 pollutants resulted by the clinker production cycle has been intensified and defined by international entities in the frame of the climate crisis. Studies conducted by major cement companies aim at zeroing the environmental footprint of cement production by 2050 according to the targets of the European Cement Organization. That goal seems optimistic due to the alternative solutions have to be established to whole cement production chain. The use of natural pozzolans as cement substantial is considered as an alternative way to reduce drastically CO2 emissions due to non-calcination process which is required for the typical raw materials as limestone and clays. With the progress made so far and supported by the substitution of cement by secondary cementitious materials through which CO2 pollutants are estimated to be reduced by 1.3 gt globally per year. As it is known, many rocks derived from Aegean volcanic activity exhibit pozzolanic properties thus in the research for alternative cementitious materials, the current Aegean volcanic arc and similar rocks from the east-north Aegean region were marked as the study areas. Here, samples belonging to a wide range of geological formations approached as pozzolanic cement additives and relative studies obtained, thus this work discuss the measurement of pozzolanicity of geological formations that have not been sufficiently studied as cement additives but have been relatively evaluated for other industrial uses. Specifically, pumice samples were studied originated from Gyali island, Pleistocene and Pliocene rhyolite of Kefalos in Kos Island, volcanic tuffs of Kefalos and the plateau of Kos Island as well, zeolitic rhyolite of Samos Island and ivy tuffs of Chios Island. The samples presented here, were selected from a series of samples from various formations taken in the field after preliminary evaluation. The methods of the preliminary analyses for the initial and further evaluation of the samples were XRD, XRF, SEM-EDS and Blaine, while the direct method of measuring pozzolanicity concerns the consumption of portlandite from the material tested through modified Chapelle test hydro chemical method. The Chapelle method was selected as a short time alternative method for measuring the pozzolanicity of raw materials and was compared with other methods regardingits correlation to estimate the final compressive strength of a potential pozzolanic cement. The materials can be classified as natural pozzolana as the estimated active silica exceeds 25% as defined in EN 197 1-2 specification, on the contrary the inductive correlation between pozzolanicity and compressive strength was not found to be satisfactory (R2 ῀0.53). The Chappelle method lags behind the calorimetry method regarding the reliability of correlation between portlandite consumtion and final compressive strength prediction. As stated in the literature, it adheres to fewer of the following basic criteria i) the method must be practical and simple in terms of execution and cost ii) provide rapid results iii) be repeatable and reproducible iv) be generally applicable to all cement additives v) allow easy comparisons between results and quality criteria. In the above conclusions, for a deposit context, the use of natural pozzolana of volcanic origin as a substitute of common cement is quite complicated due to their mineralogical and chemical heterogeneity thus the confirmation of deposits quality through the above techniques may overlaying the regular standard methods with specimens for the mechanical strength definition. For their safe use in construction industry, it is necessary to clarify the main issues such as the nature of each natural pozzolan type with respect to its hydration rate followed by the C-S-H structure and furthermore to their mineralogical and chemical homogeneity. In the literature, natural pozzolans of high activity and satisfactory performance are considered to be kaolin either by mechanical or thermal treatment. This work, concludes that perlite formations in Kos Island (Pleistocene and Pliocene rhyolites) are promising materials and could be considered as potential pozzolanic source for the partial Portland clinker subsidiary due to their large-scale homogeneity and specifications compliance according to current study, be introduced either upstream or downstream of the cement production process. Furthermore, the volcanic tuffs of Chios Island and the zeolitic formation of Samos due to their high loss on ignition could be successfully used downstream of the production process to produce a pozzolanic concrete."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΥ ΤΟΞΟΥ ΩΣ ΠΟΖΟΛΑΝΙΚΑ ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σαΐνης Θεόδωρος","Sainis Theodoros"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Η μελέτη φυσικών ποζολανικών υλικών ως πρόσθετο τσιμέντου μελετάται αρκετές δεκαετίες αλλά η ανάγκη δραστικής μείωσης των ρύπων CO2 από τον κύκλο εργασιών παραγωγής του κλίνκερ παραμένει, ενώ ταυτόχρονα καθορίστηκε από διεθνείς φορείς η εκμηδένιση των ρύπων από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου λόγω της κλιματικής κρίσης. Μελέτες που διεξάγουν μεγάλες τσιμεντοβιομηχανίες στοχεύουν στο μηδενισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος από την αλυσίδα παραγωγής τσιμέντου έως το 2050 σύμφωνα με τους στόχους του ευρωπαϊκού οργανισμού τσιμέντου, στόχος που φαίνεται εφικτός με την έως τώρα πρόοδο και υποστηρίζεται από την υποκατάσταση του τσιμέντου από δευτερογενή τσιμεντοειδή υλικά μέσω των οποίων οι ρύποι CO2 εκτιμώνται να μειωθούν κατά 1,3 gt παγκοσμίως σε ετήσια βάση. Ως γνωστόν, αρκετοί τύποι πετρωμάτων που δημιουργήθηκαν από την δραστηριότητα του σύγχρονου κυρίως, αλλά και του αμέσως παλαιότερου, ηφαιστειακόυ τόξου του Αιγαίου αποτελούν υλικά που επιδεικνύουν ποζολανικές ιδιότητες. Στην αναζήτηση τέτοιων φυσικών υλικών σημάνθηκε ως περιοχή μελέτης το νεότερο ηφαιστειακό τόξου του Αιγαίου και παρεμφερή πετρώματα από το ΑΒΑ Αιγαίο. Στο πλαίσιο της παρούσης μελέτης λήφθηκαν δείγματα τα οποία ανήκουν σε ένα ευρύ φάσμα γεωλογικών σχηματισμών και μελετήθηκαν για πιθανή χρήση ως ορυκτό ποζολανικό πρόσθετο τσιμέντου υποκαθιστόντας τμηματικά το κοινό τσιμέντο. Παράλληλα η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται τη μέτρηση της ποζολανικότητας γεωλογικών σχηματισμών οι οποίοι δεν είχαν μελετηθεί επαρκώς ως πρόσθετα τσιμέντου, ενώ κατά περιπτώσεις, εκτιμήθηκαν ως υποσχόμενες πηγές τσιμέντου. Συγκεκριμένα αξιολογήθηκαν δείγματα κίσσηρης από τη νήσο Γυαλί, Πλειστοκαινικού και Πλειοκαινικού ρυόλιθου από την χερσόνησο Κεφάλου της νήσου Κω, ηφαιστειακών τόφφων Κεφάλου και οροπεδίου της νήσου Κω, ζεολιθοποιημένος ρυόλιθος της νήσου Σάμου και κισσηρώδης τόφφος από τη νήσο Χίο. Τα συγκεκριμένα δείγματα αξιολογήθηκαν ως κατάλληλα απο μια σειρά δειγμάτων διαφορετικών γεωλογικών σχηματισμών και λιθολογιών που λήφθηκαν στο ύπαιθρο. Οι μέθοδοι των πρoκαρτακτικών αναλύσεων για την αρχική και εν συνεχεία τη συμπληρωματική μελέτη και αξιολόγηση των δειγμάτων περιλαμβάνουν τη χρήση XRD, XRF, SEM-EDS και Blaine. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε η άμεση μέθοδος μέτρησης ποζολανικότητας που αφορά την κατανάλωση του πορτλανδίτη από τη φυσική ποζολάνη με την τροποποιημένη υγροχημική μέθοδο Chapelle. Η μέθοδος Chapelle επιλέχθηκε ως σύντομη εναλλακτική μέθοδος μέτρησης της ποζολανικότητας ωμών υλικών και συγκρίθηκε με άλλες μεθόδους βασει βιβλιογραφικών αναφορών σχετικά με την συσχέτιση πρόβλεψης και εκτίμησης της θλιπτικής αντοχής ενός ποζολανικού τσιμέντου. Τα υλικά που μελετήθηκαν δύναται να χαρακτηριστούν ως φυσικές ποζολάνες καθώς το εκτιμώμενο δραστικό πυρίτιο ξεπερνά το 25% όπως ορίζεται στις προδιαγραφές ΕΝ 197 1-2. Αντίθετα ο συσχετισμός ποζολανικότητας και θλιπτικής αντοχής δε βρέθηκε ικανοποιητικός (R2῀0,53). Η μέθοδος Chappelle υστερεί σε σχέση με την προτεινόμενη μέθοδο θερμιδομετρίας. Όπως σημειώνεται στη βιβλιογραφία, τηρεί λιγότερα από τα παρακάτω βασικά κριτήρια: i) να είναι πρακτική κι απλή με όρους εκτέλεσης και κόστους ii) να δίδει γρήγορα αποτελέσματα iii) να είναι επαναλαμβανόμενη και αναπαραγωγική iv) να έχει γενική εφαρμογή σε όλα τα πρόσθετα τσιμέντου v) να επιτρέπει εύκολες συγκρίσεις ανάμεσα στα αποτελέσματα και στα κριτήρια ποιότητας. Στα παραπάνω συμπεράσματα, σε κοιτασματολογικά πλαίσια, η χρήση φυσικών ποζολανών ηφαιστειακής προέλευσης ως υποκατάστατο κοινού τσιμέντου είναι αρκετά περίπλοκη λόγω αφενός της ορυκτολογικής κυρίως και αφετέρου της χημικής ανομοιογένειας τους. Η επιβεβαίωση κοιτασμάτων μέσω των παραπάνω τεχνικών, υποκαθιστώντας τις τακτικές πρότυπες μεθόδους με την παραγωγή δοκιμίων για τον προσδιορισμό της μηχανικής αντοχής είναι εφικτή κατόπιν διερεύνησης και εφαρμογής αξιόπιστων συσχετισμών. Για την ασφαλή χρήση τους, χρειάζεται να αποσαφηνιστούν τα κύρια ζητήματα που είναι η φύση του πετρώματος σχετικά με την ταχύτητα ενυδάτωσης του και τη δομή των C-S-H που σχηματίζονται και επιπροσθέτως της ορυκτολογικής και χημικής τους ομοιογένειας. Βιβλιογραφικά, φυσικές ποζολάνες υψηλής δραστικότητας και ικανοποιητικής απόδοσης θεωρούνται οι καολίνες είτε με μηχανική είτε με θερμική επεξεργασία. Στην παρούσα εργασία, υποστηρίζεται πως οι περλίτες της Κώ (Πλειστοκαινικός και Πλειοκαινικός ρυόλιθος), δύνανται να θεωρηθούν ως αξιόπιστη ποζολανική πηγή λόγω της ομοιογενούς σύστασης τους, της έκτασης τους και της συμμόρφωσής τους με τις σχετικές Ευρωπαϊκές και Αμερικάνικες προδιαγραφές και θα μπορούσαν να εισαχθούν είτε ανάντη είτε κατάντη στην παραγωγική διαδικασία ενός ποζολανικού τσιμέντου . Επιπλέον, οι ηφαιστειακοί τόφφοι της Κεφάλου της Κω και ο ζεολιθικός ορίζοντας της Σάμου λόγω υψηλής απώλειας πύρωσης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο κατάντη της διαδικασίας παραγωγής ενός ποζολανικού τσιμέντου.","Natural materials as pozzolanic cement additive have been investigating for several decades. The need for drastic reduction of CO2 pollutants resulted by the clinker production cycle has been intensified and defined by international entities in the frame of the climate crisis. Studies conducted by major cement companies aim at zeroing the environmental footprint of cement production by 2050 according to the targets of the European Cement Organization. That goal seems optimistic due to the alternative solutions have to be established to whole cement production chain. The use of natural pozzolans as cement substantial is considered as an alternative way to reduce drastically CO2 emissions due to non-calcination process which is required for the typical raw materials as limestone and clays. With the progress made so far and supported by the substitution of cement by secondary cementitious materials through which CO2 pollutants are estimated to be reduced by 1.3 gt globally per year. As it is known, many rocks derived from Aegean volcanic activity exhibit pozzolanic properties thus in the research for alternative cementitious materials, the current Aegean volcanic arc and similar rocks from the east-north Aegean region were marked as the study areas. Here, samples belonging to a wide range of geological formations approached as pozzolanic cement additives and relative studies obtained, thus this work discuss the measurement of pozzolanicity of geological formations that have not been sufficiently studied as cement additives but have been relatively evaluated for other industrial uses. Specifically, pumice samples were studied originated from Gyali island, Pleistocene and Pliocene rhyolite of Kefalos in Kos Island, volcanic tuffs of Kefalos and the plateau of Kos Island as well, zeolitic rhyolite of Samos Island and ivy tuffs of Chios Island. The samples presented here, were selected from a series of samples from various formations taken in the field after preliminary evaluation. The methods of the preliminary analyses for the initial and further evaluation of the samples were XRD, XRF, SEM-EDS and Blaine, while the direct method of measuring pozzolanicity concerns the consumption of portlandite from the material tested through modified Chapelle test hydro chemical method. The Chapelle method was selected as a short time alternative method for measuring the pozzolanicity of raw materials and was compared with other methods regardingits correlation to estimate the final compressive strength of a potential pozzolanic cement. The materials can be classified as natural pozzolana as the estimated active silica exceeds 25% as defined in EN 197 1-2 specification, on the contrary the inductive correlation between pozzolanicity and compressive strength was not found to be satisfactory (R2 ῀0.53). The Chappelle method lags behind the calorimetry method regarding the reliability of correlation between portlandite consumtion and final compressive strength prediction. As stated in the literature, it adheres to fewer of the following basic criteria i) the method must be practical and simple in terms of execution and cost ii) provide rapid results iii) be repeatable and reproducible iv) be generally applicable to all cement additives v) allow easy comparisons between results and quality criteria. In the above conclusions, for a deposit context, the use of natural pozzolana of volcanic origin as a substitute of common cement is quite complicated due to their mineralogical and chemical heterogeneity thus the confirmation of deposits quality through the above techniques may overlaying the regular standard methods with specimens for the mechanical strength definition. For their safe use in construction industry, it is necessary to clarify the main issues such as the nature of each natural pozzolan type with respect to its hydration rate followed by the C-S-H structure and furthermore to their mineralogical and chemical homogeneity. In the literature, natural pozzolans of high activity and satisfactory performance are considered to be kaolin either by mechanical or thermal treatment. This work, concludes that perlite formations in Kos Island (Pleistocene and Pliocene rhyolites) are promising materials and could be considered as potential pozzolanic source for the partial Portland clinker subsidiary due to their large-scale homogeneity and specifications compliance according to current study, be introduced either upstream or downstream of the cement production process. Furthermore, the volcanic tuffs of Chios Island and the zeolitic formation of Samos due to their high loss on ignition could be successfully used downstream of the production process to produce a pozzolanic concrete."],"dc:identifier":["uoadl:3363152","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3363152"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΗΦΑΙΣΤΕΙΑΚΟΥ ΤΟΞΟΥ ΩΣ ΠΟΖΟΛΑΝΙΚΑ ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΤΣΙΜΕΝΤΟΥ"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:24:18Z"}