{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3370487"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3370487","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Aνατομικές παραλλαγές κοινής ηπατικής αρτηρίας","abstract":"Η ηπατική αρτηρία (ΗΑ) είναι ένα ζωτικής σημασίας αγγείο, υπεύθυνο για την παροχή του ήπατος με οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα. Έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των μεταβολικών λειτουργιών του ήπατος, οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την πρωτεϊνική σύνθεση, μέρος της ρύθμισης της γλυκόζης στο αίμα και την παραγωγή χολής. Το ήπαρ είναι ένα απαραίτητο όργανο, το οποίο συνεισφέρει σε ποικίλες φυσιολογικές διαδικασίες του ανθρωπίνου οργανισμού, πράγμα που καθιστά την σωστή αιμάτωσή του εξαιρετικά σημαντική. Φυσιολογικά, η ΗΑ προέρχεται από την κοιλιακή αρτηρία, η οποία είναι κλάδος της κοιλιακής αορτής. Στην πλειοψηφία των ατόμων, η ΗΑ διχάζεται σε δύο κύριους κλάδους, την δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔΗΑ) και την αριστερή ηπατική αρτηρία (ΑΗΑ). Η ΔΗΑ είναι υπεύθυνη για την άρδευση του δεξιού λοβού του ήπατος, ενώ η ΑΗΑ αρδεύει τον αριστερό λοβό αυτού. Ενδοηπατικά, η ΗΑ περαιτέρω διακλαδίζεται σε μικρότερα αρτηρίδια, ώσπου τελικά να δημιουργηθεί ένα πολύπλοκο δίκτυο από αιμοφόρα αγγεία, που παρέχουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στα ηπατοκύτταρα. Η ΗΑ, όπως προαναφέρθηκε, μεταφέρει οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα στα κύτταρα του ήπατος, καθιστώντας, με αυτόν τον τρόπο, δυνατό τον αερόβιο μεταβολισμό και κατ’ επέκταση την παραγωγή ενέργειας εντός του οργάνου, καθώς η επαρκής παροχή οξυγόνου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις ποικίλες μεταβολικές διαδικασίες, που φέρονται εις πέρας από τα ηπατοκύτταρα. Αυτές περιλαμβάνουν την αποτοξίνωση από επιζήμιες για τον οργανισμό ουσίες και πρωτεϊνική και ενζυμική σύνθεση. Η επαρκής αιματική παροχή του ήπατος, υποστηρίζει τον ρόλο αυτού στην διατήρηση της ομοιόστασης στα επίπεδα γλυκόζης, την ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπιδίων και την αποθήκευση και έκκριση γλυκογόνου, ανάλογα με τις απαιτήσεις του οργανισμού. Επίσης, μια από της μείζονες λειτουργίες του ήπατος, όπως είναι η παραγωγή της χολής, η οποία είναι απαραίτητη για την πέψη των λιπαρών οξέων και την αποβολή επιζήμιων για τον οργανισμό προϊόντων ενζυμικών διεργασιών, απαιτεί επαρκή αιματική παροχή από την ηπατική αρτηρία. Η κλινική σημασία των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπλοκές, κατά την διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων που περιλαμβάνουν το ήπαρ, όπως είναι η μεταμόσχευση ήπατος και η ηπατεκτομή, αλλά και το πάγκρεας. Ο χειρουργός θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων για την ύπαρξη κάποιας ανατομικής παραλλαγής της ΗΑ, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αποφύγει κάποια ακούσια κάκωση αυτής, αλλά και να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αιματική ροή, προς το όργανο-στόχο, κατά την διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Συνεπώς, καθίσταται σαφές πως η προεγχειρητική αναγνώριση των πιθανών ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα σημαντική για την βελτιστοποίηση του χειρουργικού αποτελέσματος και την μείωση του ρίσκου των περιεγχειρητικών επιπλοκών(1). Η κλινική αναγνώριση των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι εξαιρετικά δύσκολη, χωρίς τα κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία. Απεικονιστικές τεχνικές, όπως η αξονική τομογραφία (CT scan), η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η κλασική ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία (DSA), έχουν σημαντικό ρόλο στην απεικόνιση και κατ’ επέκταση στην διάγνωση των ανατομικών αποκλίσεων της ΗΑ, η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική για την λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής ή ενδαγγειακής προσέγγισης. Οι παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας έχουν μελετηθεί λεπτομερώς στην βιβλιογραφία και η ταξινόμηση που δόθηκε από τους Michel και Hiatt είναι η πιο δημοφιλής και αποδεκτή [2,3,4]. Ο Michel ταξινόμησε τις παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας σε 10 διαφορετικούς τύπους και ο Hiatt σε έξι διαφορετικούς [3,4] (Πίνακας 1). Σύμφωνα και με τους δύο, ο τύπος Ι είναι ο πιο συχνός και αντιπροσωπεύει την τυπική διακλάδωση της ηπατικής αρτηρίας [3,4,5]. Η παραλλαγή τύπου III είναι η πιο συχνή ανατομική παραλλαγή και επηρεάζει ιδιαίτερα τις επεμβάσεις στην ανώτερη κοιλιακή χώρα [6,7,8]. Στην παραλλαγή τύπου ΙΙΙ, η δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔHA) αντικαθίσταται εξ ολοκλήρου ή εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία (ΑMA). Η έκτοπη αυτή ηπατική αρτηρία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, κατά την ανοικτή και λαπαροσκοπική παγκρεατική χειρουργική, καθώς μπορεί να περνά παράλληλα, να διηθεί την κεφαλή του παγκρέατος ή να πορεύεται παράλληλα με τον κοινό χοληδόχο πόρο, πριν καταλήξει τελικά στο πύλη του ήπατος. Σύμφωνα με τους Mangieri et al., η παρουσία μίας έκτοπης ΔHA (aRHA), λειτουργεί από μόνη της ως επιβαρυντικός παράγοντας για την ανάπτυξη ηπατικής μεταστατικής νόσου [9]. Παρομοίως, στην παραλλαγή τύπου IX κατά τον Michel (Hiatt Type V), στην οποία η ΗΑ εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία, βρίσκεται σε αυξημένο για τραυματισμό, κατά την εκτομή της αγκιστροειδούς απόφυσης στην διάρκεια των παγκρεατικών επεμβάσεων [3,4,10]. Ο κοινός χοληδόχος πόρος δέχεται αρτηριακή παροχή από την ΔHA και οποιαδήποτε διεγχειρητική βλάβη της ΔHA, κατά τη διάρκεια ηπατοχολικών επεμβάσεων, μπορεί να οδηγήσει, σε ισχαιμία ήπατος και χοληδόχου κύστης, με αποτέλεσμα μη φυσιολογική ηπατική λειτουργία, διαρροή χολοπεπτικής αναστόμωσης και πιθανή ηπατική ανεπάρκεια [10,11]. Συνεπώς, η ακριβής γνώση αυτών των ανατομικών παραλλαγών είναι πολύ σημαντική, για την προεγχειρητική προετοιμασία των παγκρεατικών και ηπατοχολικών επεμβάσεων, με στόχο την ελαχιστοποίηση των διεγχειρητικών και μετεγχειρητικών επιπλοκών.","abstract_html":"Η ηπατική αρτηρία (ΗΑ) είναι ένα ζωτικής σημασίας αγγείο, υπεύθυνο για την παροχή του ήπατος με οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα. Έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των μεταβολικών λειτουργιών του ήπατος, οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την πρωτεϊνική σύνθεση, μέρος της ρύθμισης της γλυκόζης στο αίμα και την παραγωγή χολής. Το ήπαρ είναι ένα απαραίτητο όργανο, το οποίο συνεισφέρει σε ποικίλες φυσιολογικές διαδικασίες του ανθρωπίνου οργανισμού, πράγμα που καθιστά την σωστή αιμάτωσή του εξαιρετικά σημαντική. Φυσιολογικά, η ΗΑ προέρχεται από την κοιλιακή αρτηρία, η οποία είναι κλάδος της κοιλιακής αορτής. Στην πλειοψηφία των ατόμων, η ΗΑ διχάζεται σε δύο κύριους κλάδους, την δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔΗΑ) και την αριστερή ηπατική αρτηρία (ΑΗΑ). Η ΔΗΑ είναι υπεύθυνη για την άρδευση του δεξιού λοβού του ήπατος, ενώ η ΑΗΑ αρδεύει τον αριστερό λοβό αυτού. Ενδοηπατικά, η ΗΑ περαιτέρω διακλαδίζεται σε μικρότερα αρτηρίδια, ώσπου τελικά να δημιουργηθεί ένα πολύπλοκο δίκτυο από αιμοφόρα αγγεία, που παρέχουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στα ηπατοκύτταρα. Η ΗΑ, όπως προαναφέρθηκε, μεταφέρει οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα στα κύτταρα του ήπατος, καθιστώντας, με αυτόν τον τρόπο, δυνατό τον αερόβιο μεταβολισμό και κατ’ επέκταση την παραγωγή ενέργειας εντός του οργάνου, καθώς η επαρκής παροχή οξυγόνου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις ποικίλες μεταβολικές διαδικασίες, που φέρονται εις πέρας από τα ηπατοκύτταρα. Αυτές περιλαμβάνουν την αποτοξίνωση από επιζήμιες για τον οργανισμό ουσίες και πρωτεϊνική και ενζυμική σύνθεση. Η επαρκής αιματική παροχή του ήπατος, υποστηρίζει τον ρόλο αυτού στην διατήρηση της ομοιόστασης στα επίπεδα γλυκόζης, την ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπιδίων και την αποθήκευση και έκκριση γλυκογόνου, ανάλογα με τις απαιτήσεις του οργανισμού. Επίσης, μια από της μείζονες λειτουργίες του ήπατος, όπως είναι η παραγωγή της χολής, η οποία είναι απαραίτητη για την πέψη των λιπαρών οξέων και την αποβολή επιζήμιων για τον οργανισμό προϊόντων ενζυμικών διεργασιών, απαιτεί επαρκή αιματική παροχή από την ηπατική αρτηρία. Η κλινική σημασία των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπλοκές, κατά την διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων που περιλαμβάνουν το ήπαρ, όπως είναι η μεταμόσχευση ήπατος και η ηπατεκτομή, αλλά και το πάγκρεας. Ο χειρουργός θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων για την ύπαρξη κάποιας ανατομικής παραλλαγής της ΗΑ, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αποφύγει κάποια ακούσια κάκωση αυτής, αλλά και να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αιματική ροή, προς το όργανο-στόχο, κατά την διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Συνεπώς, καθίσταται σαφές πως η προεγχειρητική αναγνώριση των πιθανών ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα σημαντική για την βελτιστοποίηση του χειρουργικού αποτελέσματος και την μείωση του ρίσκου των περιεγχειρητικών επιπλοκών(1). Η κλινική αναγνώριση των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι εξαιρετικά δύσκολη, χωρίς τα κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία. Απεικονιστικές τεχνικές, όπως η αξονική τομογραφία (CT scan), η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η κλασική ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία (DSA), έχουν σημαντικό ρόλο στην απεικόνιση και κατ’ επέκταση στην διάγνωση των ανατομικών αποκλίσεων της ΗΑ, η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική για την λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής ή ενδαγγειακής προσέγγισης. Οι παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας έχουν μελετηθεί λεπτομερώς στην βιβλιογραφία και η ταξινόμηση που δόθηκε από τους Michel και Hiatt είναι η πιο δημοφιλής και αποδεκτή [2,3,4]. Ο Michel ταξινόμησε τις παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας σε 10 διαφορετικούς τύπους και ο Hiatt σε έξι διαφορετικούς [3,4] (Πίνακας 1). Σύμφωνα και με τους δύο, ο τύπος Ι είναι ο πιο συχνός και αντιπροσωπεύει την τυπική διακλάδωση της ηπατικής αρτηρίας [3,4,5]. Η παραλλαγή τύπου III είναι η πιο συχνή ανατομική παραλλαγή και επηρεάζει ιδιαίτερα τις επεμβάσεις στην ανώτερη κοιλιακή χώρα [6,7,8]. Στην παραλλαγή τύπου ΙΙΙ, η δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔHA) αντικαθίσταται εξ ολοκλήρου ή εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία (ΑMA). Η έκτοπη αυτή ηπατική αρτηρία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, κατά την ανοικτή και λαπαροσκοπική παγκρεατική χειρουργική, καθώς μπορεί να περνά παράλληλα, να διηθεί την κεφαλή του παγκρέατος ή να πορεύεται παράλληλα με τον κοινό χοληδόχο πόρο, πριν καταλήξει τελικά στο πύλη του ήπατος. Σύμφωνα με τους Mangieri et al., η παρουσία μίας έκτοπης ΔHA (aRHA), λειτουργεί από μόνη της ως επιβαρυντικός παράγοντας για την ανάπτυξη ηπατικής μεταστατικής νόσου [9]. Παρομοίως, στην παραλλαγή τύπου IX κατά τον Michel (Hiatt Type V), στην οποία η ΗΑ εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία, βρίσκεται σε αυξημένο για τραυματισμό, κατά την εκτομή της αγκιστροειδούς απόφυσης στην διάρκεια των παγκρεατικών επεμβάσεων [3,4,10]. Ο κοινός χοληδόχος πόρος δέχεται αρτηριακή παροχή από την ΔHA και οποιαδήποτε διεγχειρητική βλάβη της ΔHA, κατά τη διάρκεια ηπατοχολικών επεμβάσεων, μπορεί να οδηγήσει, σε ισχαιμία ήπατος και χοληδόχου κύστης, με αποτέλεσμα μη φυσιολογική ηπατική λειτουργία, διαρροή χολοπεπτικής αναστόμωσης και πιθανή ηπατική ανεπάρκεια [10,11]. Συνεπώς, η ακριβής γνώση αυτών των ανατομικών παραλλαγών είναι πολύ σημαντική, για την προεγχειρητική προετοιμασία των παγκρεατικών και ηπατοχολικών επεμβάσεων, με στόχο την ελαχιστοποίηση των διεγχειρητικών και μετεγχειρητικών επιπλοκών.","abstract_has_math":false,"creators":["Αυγερινός Ηλίας","Avgerinos Ilias"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:27:05Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3370487"],"render_values":[{"text":"uoadl:3370487","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3370487","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3370487","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3370487","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Αυγερινός Ηλίας","Avgerinos Ilias"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3370487","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3370487"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η ηπατική αρτηρία (ΗΑ) είναι ένα ζωτικής σημασίας αγγείο, υπεύθυνο για την παροχή του ήπατος με οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα. Έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των μεταβολικών λειτουργιών του ήπατος, οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την πρωτεϊνική σύνθεση, μέρος της ρύθμισης της γλυκόζης στο αίμα και την παραγωγή χολής. Το ήπαρ είναι ένα απαραίτητο όργανο, το οποίο συνεισφέρει σε ποικίλες φυσιολογικές διαδικασίες του ανθρωπίνου οργανισμού, πράγμα που καθιστά την σωστή αιμάτωσή του εξαιρετικά σημαντική. Φυσιολογικά, η ΗΑ προέρχεται από την κοιλιακή αρτηρία, η οποία είναι κλάδος της κοιλιακής αορτής. Στην πλειοψηφία των ατόμων, η ΗΑ διχάζεται σε δύο κύριους κλάδους, την δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔΗΑ) και την αριστερή ηπατική αρτηρία (ΑΗΑ). Η ΔΗΑ είναι υπεύθυνη για την άρδευση του δεξιού λοβού του ήπατος, ενώ η ΑΗΑ αρδεύει τον αριστερό λοβό αυτού. Ενδοηπατικά, η ΗΑ περαιτέρω διακλαδίζεται σε μικρότερα αρτηρίδια, ώσπου τελικά να δημιουργηθεί ένα πολύπλοκο δίκτυο από αιμοφόρα αγγεία, που παρέχουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στα ηπατοκύτταρα. Η ΗΑ, όπως προαναφέρθηκε, μεταφέρει οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα στα κύτταρα του ήπατος, καθιστώντας, με αυτόν τον τρόπο, δυνατό τον αερόβιο μεταβολισμό και κατ’ επέκταση την παραγωγή ενέργειας εντός του οργάνου, καθώς η επαρκής παροχή οξυγόνου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις ποικίλες μεταβολικές διαδικασίες, που φέρονται εις πέρας από τα ηπατοκύτταρα. Αυτές περιλαμβάνουν την αποτοξίνωση από επιζήμιες για τον οργανισμό ουσίες και πρωτεϊνική και ενζυμική σύνθεση. Η επαρκής αιματική παροχή του ήπατος, υποστηρίζει τον ρόλο αυτού στην διατήρηση της ομοιόστασης στα επίπεδα γλυκόζης, την ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπιδίων και την αποθήκευση και έκκριση γλυκογόνου, ανάλογα με τις απαιτήσεις του οργανισμού. Επίσης, μια από της μείζονες λειτουργίες του ήπατος, όπως είναι η παραγωγή της χολής, η οποία είναι απαραίτητη για την πέψη των λιπαρών οξέων και την αποβολή επιζήμιων για τον οργανισμό προϊόντων ενζυμικών διεργασιών, απαιτεί επαρκή αιματική παροχή από την ηπατική αρτηρία. Η κλινική σημασία των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπλοκές, κατά την διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων που περιλαμβάνουν το ήπαρ, όπως είναι η μεταμόσχευση ήπατος και η ηπατεκτομή, αλλά και το πάγκρεας. Ο χειρουργός θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων για την ύπαρξη κάποιας ανατομικής παραλλαγής της ΗΑ, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αποφύγει κάποια ακούσια κάκωση αυτής, αλλά και να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αιματική ροή, προς το όργανο-στόχο, κατά την διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Συνεπώς, καθίσταται σαφές πως η προεγχειρητική αναγνώριση των πιθανών ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα σημαντική για την βελτιστοποίηση του χειρουργικού αποτελέσματος και την μείωση του ρίσκου των περιεγχειρητικών επιπλοκών(1). Η κλινική αναγνώριση των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι εξαιρετικά δύσκολη, χωρίς τα κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία. Απεικονιστικές τεχνικές, όπως η αξονική τομογραφία (CT scan), η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η κλασική ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία (DSA), έχουν σημαντικό ρόλο στην απεικόνιση και κατ’ επέκταση στην διάγνωση των ανατομικών αποκλίσεων της ΗΑ, η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική για την λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής ή ενδαγγειακής προσέγγισης. Οι παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας έχουν μελετηθεί λεπτομερώς στην βιβλιογραφία και η ταξινόμηση που δόθηκε από τους Michel και Hiatt είναι η πιο δημοφιλής και αποδεκτή [2,3,4]. Ο Michel ταξινόμησε τις παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας σε 10 διαφορετικούς τύπους και ο Hiatt σε έξι διαφορετικούς [3,4] (Πίνακας 1). Σύμφωνα και με τους δύο, ο τύπος Ι είναι ο πιο συχνός και αντιπροσωπεύει την τυπική διακλάδωση της ηπατικής αρτηρίας [3,4,5]. Η παραλλαγή τύπου III είναι η πιο συχνή ανατομική παραλλαγή και επηρεάζει ιδιαίτερα τις επεμβάσεις στην ανώτερη κοιλιακή χώρα [6,7,8]. Στην παραλλαγή τύπου ΙΙΙ, η δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔHA) αντικαθίσταται εξ ολοκλήρου ή εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία (ΑMA). Η έκτοπη αυτή ηπατική αρτηρία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, κατά την ανοικτή και λαπαροσκοπική παγκρεατική χειρουργική, καθώς μπορεί να περνά παράλληλα, να διηθεί την κεφαλή του παγκρέατος ή να πορεύεται παράλληλα με τον κοινό χοληδόχο πόρο, πριν καταλήξει τελικά στο πύλη του ήπατος. Σύμφωνα με τους Mangieri et al., η παρουσία μίας έκτοπης ΔHA (aRHA), λειτουργεί από μόνη της ως επιβαρυντικός παράγοντας για την ανάπτυξη ηπατικής μεταστατικής νόσου [9]. Παρομοίως, στην παραλλαγή τύπου IX κατά τον Michel (Hiatt Type V), στην οποία η ΗΑ εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία, βρίσκεται σε αυξημένο για τραυματισμό, κατά την εκτομή της αγκιστροειδούς απόφυσης στην διάρκεια των παγκρεατικών επεμβάσεων [3,4,10]. Ο κοινός χοληδόχος πόρος δέχεται αρτηριακή παροχή από την ΔHA και οποιαδήποτε διεγχειρητική βλάβη της ΔHA, κατά τη διάρκεια ηπατοχολικών επεμβάσεων, μπορεί να οδηγήσει, σε ισχαιμία ήπατος και χοληδόχου κύστης, με αποτέλεσμα μη φυσιολογική ηπατική λειτουργία, διαρροή χολοπεπτικής αναστόμωσης και πιθανή ηπατική ανεπάρκεια [10,11]. Συνεπώς, η ακριβής γνώση αυτών των ανατομικών παραλλαγών είναι πολύ σημαντική, για την προεγχειρητική προετοιμασία των παγκρεατικών και ηπατοχολικών επεμβάσεων, με στόχο την ελαχιστοποίηση των διεγχειρητικών και μετεγχειρητικών επιπλοκών.","The hepatic artery (HA) is a vital blood vessel, responsible for supplying the liver with oxygenated arterial blood. It has a very important role in supporting the metabolic functions of the liver, which include but are not limited to protein synthesis, part of blood glucose regulation and bile production. The liver is an essential organ that contributes to a variety of physiological processes in the human body, which makes proper perfusion extremely important. Physiologically, HA originates from the abdominal artery, which is a branch of the abdominal aorta. In the majority of people, the HA is divided into two main branches, the right hepatic artery (RHA) and the left hepatic artery (LHA). The DHA is responsible for irrigating the right lobe of the liver, while the AHA irrigates the left lobe of the liver. Intrahepatically, the HA further branches into smaller arterioles, until eventually a complex network of blood vessels is formed, providing oxygen and nutrients to the hepatocytes. HA, as mentioned above, transports oxygenated arterial blood to the liver cells, thus enabling aerobic metabolism and, consequently, energy production within the organ, as an adequate supply of oxygen is particularly important for the various metabolic processes carried out by the hepatocytes. These include detoxification of substances harmful to the body and protein and enzyme synthesis. Adequate blood supply to the liver supports its role in maintaining homeostasis in glucose levels, regulating lipid metabolism and storing and secreting glycogen as required by the body. In addition, one of the major functions of the liver, such as the production of bile, which is necessary for the digestion of fatty acids and the elimination of enzyme products harmful to the body, requires an adequate blood supply from the hepatic artery. The clinical significance of anatomical variants of HA is particularly increased, as they can cause significant complications during surgical procedures involving the liver, such as liver transplantation and hepatectomy, and the pancreas. The surgeon should be aware in advance of the existence of an anatomical variation of the HA, so as to be able to avoid any unintentional injury to it, but also to ensure the best possible blood flow to the target organ during surgery. Therefore, it becomes clear that the preoperative identification of possible anatomical variations of the HA is particularly important to optimize the surgical outcome and reduce the risk of perioperative complications(1). Clinical identification of anatomical variants of HA is extremely difficult without appropriate diagnostic tools. Imaging techniques, such as computed tomography (CT scan), magnetic resonance imaging (MRI) and classical digital subtraction angiography (DSA), have an important role in the imaging and, consequently, in the diagnosis of anatomical deviations of HA, which is extremely important for making therapeutic decisions and selecting the appropriate surgical or endovascular approach. The variations of the hepatic artery have been studied in detail in the literature and the classification given by Michel and Hiatt is the most popular and accepted [2,3,4]. Michel classified the hepatic artery variants into 10 different types and Hiatt into six different types [3,4] (Table 1). According to both of them, type I is the most common and represents the typical hepatic artery bifurcation [3,4,5]. The type III variant is the most common anatomical variation and particularly affects upper abdominal procedures [6,7,8]. In the type III variant, the right hepatic artery (DHA) is entirely replaced or diverges from the superior mesenteric artery (AMA). This ectopic hepatic artery requires special attention, during open and laparoscopic pancreatic surgery, as it may pass parallel, divide the head of the pancreas or run parallel to the common bile duct, before finally ending up in the portal vein of the liver. According to Mangieri et al. the presence of an ectopic ΔHA (aRHA), in itself acts as an aggravating factor for the development of hepatic metastatic disease [9]. Similarly, in Michel's type IX variant (Hiatt Type V), in which the HA arises from the superior mesenteric artery, it is at increased risk for injury during resection of the antecubital appendage during pancreatic surgery [3,4,10]. The common bile duct receives arterial supply from the DHA and any intraoperative damage to the DHA, during hepatobiliary procedures, can lead, to liver and gallbladder ischemia, resulting in abnormal liver function, leakage of biliary anastomosis and possible liver failure [10,11]. Therefore, an accurate knowledge of these anatomical variations is very important for the preoperative preparation of pancreatic and hepatobiliary interventions in order to minimize intraoperative and postoperative complications."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Aνατομικές παραλλαγές κοινής ηπατικής αρτηρίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Αυγερινός Ηλίας","Avgerinos Ilias"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Η ηπατική αρτηρία (ΗΑ) είναι ένα ζωτικής σημασίας αγγείο, υπεύθυνο για την παροχή του ήπατος με οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα. Έχει πολύ σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των μεταβολικών λειτουργιών του ήπατος, οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων την πρωτεϊνική σύνθεση, μέρος της ρύθμισης της γλυκόζης στο αίμα και την παραγωγή χολής. Το ήπαρ είναι ένα απαραίτητο όργανο, το οποίο συνεισφέρει σε ποικίλες φυσιολογικές διαδικασίες του ανθρωπίνου οργανισμού, πράγμα που καθιστά την σωστή αιμάτωσή του εξαιρετικά σημαντική. Φυσιολογικά, η ΗΑ προέρχεται από την κοιλιακή αρτηρία, η οποία είναι κλάδος της κοιλιακής αορτής. Στην πλειοψηφία των ατόμων, η ΗΑ διχάζεται σε δύο κύριους κλάδους, την δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔΗΑ) και την αριστερή ηπατική αρτηρία (ΑΗΑ). Η ΔΗΑ είναι υπεύθυνη για την άρδευση του δεξιού λοβού του ήπατος, ενώ η ΑΗΑ αρδεύει τον αριστερό λοβό αυτού. Ενδοηπατικά, η ΗΑ περαιτέρω διακλαδίζεται σε μικρότερα αρτηρίδια, ώσπου τελικά να δημιουργηθεί ένα πολύπλοκο δίκτυο από αιμοφόρα αγγεία, που παρέχουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στα ηπατοκύτταρα. Η ΗΑ, όπως προαναφέρθηκε, μεταφέρει οξυγονωμένο αρτηριακό αίμα στα κύτταρα του ήπατος, καθιστώντας, με αυτόν τον τρόπο, δυνατό τον αερόβιο μεταβολισμό και κατ’ επέκταση την παραγωγή ενέργειας εντός του οργάνου, καθώς η επαρκής παροχή οξυγόνου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις ποικίλες μεταβολικές διαδικασίες, που φέρονται εις πέρας από τα ηπατοκύτταρα. Αυτές περιλαμβάνουν την αποτοξίνωση από επιζήμιες για τον οργανισμό ουσίες και πρωτεϊνική και ενζυμική σύνθεση. Η επαρκής αιματική παροχή του ήπατος, υποστηρίζει τον ρόλο αυτού στην διατήρηση της ομοιόστασης στα επίπεδα γλυκόζης, την ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπιδίων και την αποθήκευση και έκκριση γλυκογόνου, ανάλογα με τις απαιτήσεις του οργανισμού. Επίσης, μια από της μείζονες λειτουργίες του ήπατος, όπως είναι η παραγωγή της χολής, η οποία είναι απαραίτητη για την πέψη των λιπαρών οξέων και την αποβολή επιζήμιων για τον οργανισμό προϊόντων ενζυμικών διεργασιών, απαιτεί επαρκή αιματική παροχή από την ηπατική αρτηρία. Η κλινική σημασία των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα αυξημένη, καθώς μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές επιπλοκές, κατά την διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων που περιλαμβάνουν το ήπαρ, όπως είναι η μεταμόσχευση ήπατος και η ηπατεκτομή, αλλά και το πάγκρεας. Ο χειρουργός θα πρέπει να γνωρίζει εκ των προτέρων για την ύπαρξη κάποιας ανατομικής παραλλαγής της ΗΑ, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αποφύγει κάποια ακούσια κάκωση αυτής, αλλά και να εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή αιματική ροή, προς το όργανο-στόχο, κατά την διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Συνεπώς, καθίσταται σαφές πως η προεγχειρητική αναγνώριση των πιθανών ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι ιδιαίτερα σημαντική για την βελτιστοποίηση του χειρουργικού αποτελέσματος και την μείωση του ρίσκου των περιεγχειρητικών επιπλοκών(1). Η κλινική αναγνώριση των ανατομικών παραλλαγών της ΗΑ είναι εξαιρετικά δύσκολη, χωρίς τα κατάλληλα διαγνωστικά εργαλεία. Απεικονιστικές τεχνικές, όπως η αξονική τομογραφία (CT scan), η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η κλασική ψηφιακή αφαιρετική αγγειογραφία (DSA), έχουν σημαντικό ρόλο στην απεικόνιση και κατ’ επέκταση στην διάγνωση των ανατομικών αποκλίσεων της ΗΑ, η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική για την λήψη θεραπευτικών αποφάσεων και την επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής ή ενδαγγειακής προσέγγισης. Οι παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας έχουν μελετηθεί λεπτομερώς στην βιβλιογραφία και η ταξινόμηση που δόθηκε από τους Michel και Hiatt είναι η πιο δημοφιλής και αποδεκτή [2,3,4]. Ο Michel ταξινόμησε τις παραλλαγές της ηπατικής αρτηρίας σε 10 διαφορετικούς τύπους και ο Hiatt σε έξι διαφορετικούς [3,4] (Πίνακας 1). Σύμφωνα και με τους δύο, ο τύπος Ι είναι ο πιο συχνός και αντιπροσωπεύει την τυπική διακλάδωση της ηπατικής αρτηρίας [3,4,5]. Η παραλλαγή τύπου III είναι η πιο συχνή ανατομική παραλλαγή και επηρεάζει ιδιαίτερα τις επεμβάσεις στην ανώτερη κοιλιακή χώρα [6,7,8]. Στην παραλλαγή τύπου ΙΙΙ, η δεξιά ηπατική αρτηρία (ΔHA) αντικαθίσταται εξ ολοκλήρου ή εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία (ΑMA). Η έκτοπη αυτή ηπατική αρτηρία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, κατά την ανοικτή και λαπαροσκοπική παγκρεατική χειρουργική, καθώς μπορεί να περνά παράλληλα, να διηθεί την κεφαλή του παγκρέατος ή να πορεύεται παράλληλα με τον κοινό χοληδόχο πόρο, πριν καταλήξει τελικά στο πύλη του ήπατος. Σύμφωνα με τους Mangieri et al., η παρουσία μίας έκτοπης ΔHA (aRHA), λειτουργεί από μόνη της ως επιβαρυντικός παράγοντας για την ανάπτυξη ηπατικής μεταστατικής νόσου [9]. Παρομοίως, στην παραλλαγή τύπου IX κατά τον Michel (Hiatt Type V), στην οποία η ΗΑ εκφύεται από την άνω μεσεντέριο αρτηρία, βρίσκεται σε αυξημένο για τραυματισμό, κατά την εκτομή της αγκιστροειδούς απόφυσης στην διάρκεια των παγκρεατικών επεμβάσεων [3,4,10]. Ο κοινός χοληδόχος πόρος δέχεται αρτηριακή παροχή από την ΔHA και οποιαδήποτε διεγχειρητική βλάβη της ΔHA, κατά τη διάρκεια ηπατοχολικών επεμβάσεων, μπορεί να οδηγήσει, σε ισχαιμία ήπατος και χοληδόχου κύστης, με αποτέλεσμα μη φυσιολογική ηπατική λειτουργία, διαρροή χολοπεπτικής αναστόμωσης και πιθανή ηπατική ανεπάρκεια [10,11]. Συνεπώς, η ακριβής γνώση αυτών των ανατομικών παραλλαγών είναι πολύ σημαντική, για την προεγχειρητική προετοιμασία των παγκρεατικών και ηπατοχολικών επεμβάσεων, με στόχο την ελαχιστοποίηση των διεγχειρητικών και μετεγχειρητικών επιπλοκών.","The hepatic artery (HA) is a vital blood vessel, responsible for supplying the liver with oxygenated arterial blood. It has a very important role in supporting the metabolic functions of the liver, which include but are not limited to protein synthesis, part of blood glucose regulation and bile production. The liver is an essential organ that contributes to a variety of physiological processes in the human body, which makes proper perfusion extremely important. Physiologically, HA originates from the abdominal artery, which is a branch of the abdominal aorta. In the majority of people, the HA is divided into two main branches, the right hepatic artery (RHA) and the left hepatic artery (LHA). The DHA is responsible for irrigating the right lobe of the liver, while the AHA irrigates the left lobe of the liver. Intrahepatically, the HA further branches into smaller arterioles, until eventually a complex network of blood vessels is formed, providing oxygen and nutrients to the hepatocytes. HA, as mentioned above, transports oxygenated arterial blood to the liver cells, thus enabling aerobic metabolism and, consequently, energy production within the organ, as an adequate supply of oxygen is particularly important for the various metabolic processes carried out by the hepatocytes. These include detoxification of substances harmful to the body and protein and enzyme synthesis. Adequate blood supply to the liver supports its role in maintaining homeostasis in glucose levels, regulating lipid metabolism and storing and secreting glycogen as required by the body. In addition, one of the major functions of the liver, such as the production of bile, which is necessary for the digestion of fatty acids and the elimination of enzyme products harmful to the body, requires an adequate blood supply from the hepatic artery. The clinical significance of anatomical variants of HA is particularly increased, as they can cause significant complications during surgical procedures involving the liver, such as liver transplantation and hepatectomy, and the pancreas. The surgeon should be aware in advance of the existence of an anatomical variation of the HA, so as to be able to avoid any unintentional injury to it, but also to ensure the best possible blood flow to the target organ during surgery. Therefore, it becomes clear that the preoperative identification of possible anatomical variations of the HA is particularly important to optimize the surgical outcome and reduce the risk of perioperative complications(1). Clinical identification of anatomical variants of HA is extremely difficult without appropriate diagnostic tools. Imaging techniques, such as computed tomography (CT scan), magnetic resonance imaging (MRI) and classical digital subtraction angiography (DSA), have an important role in the imaging and, consequently, in the diagnosis of anatomical deviations of HA, which is extremely important for making therapeutic decisions and selecting the appropriate surgical or endovascular approach. The variations of the hepatic artery have been studied in detail in the literature and the classification given by Michel and Hiatt is the most popular and accepted [2,3,4]. Michel classified the hepatic artery variants into 10 different types and Hiatt into six different types [3,4] (Table 1). According to both of them, type I is the most common and represents the typical hepatic artery bifurcation [3,4,5]. The type III variant is the most common anatomical variation and particularly affects upper abdominal procedures [6,7,8]. In the type III variant, the right hepatic artery (DHA) is entirely replaced or diverges from the superior mesenteric artery (AMA). This ectopic hepatic artery requires special attention, during open and laparoscopic pancreatic surgery, as it may pass parallel, divide the head of the pancreas or run parallel to the common bile duct, before finally ending up in the portal vein of the liver. According to Mangieri et al. the presence of an ectopic ΔHA (aRHA), in itself acts as an aggravating factor for the development of hepatic metastatic disease [9]. Similarly, in Michel's type IX variant (Hiatt Type V), in which the HA arises from the superior mesenteric artery, it is at increased risk for injury during resection of the antecubital appendage during pancreatic surgery [3,4,10]. The common bile duct receives arterial supply from the DHA and any intraoperative damage to the DHA, during hepatobiliary procedures, can lead, to liver and gallbladder ischemia, resulting in abnormal liver function, leakage of biliary anastomosis and possible liver failure [10,11]. Therefore, an accurate knowledge of these anatomical variations is very important for the preoperative preparation of pancreatic and hepatobiliary interventions in order to minimize intraoperative and postoperative complications."],"dc:identifier":["uoadl:3370487","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3370487"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Aνατομικές παραλλαγές κοινής ηπατικής αρτηρίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:27:05Z"}