{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3371464"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3371464","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Dietary habits and dental caries of children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)","abstract":"Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αποτελεί μια συχνή νευρο-αναπτυξιακή διαταραχή η οποία συναντάται σε ποσοστό 7,2% σε παιδιά κάτω των 18 ετών σε παγκόσμιο επίπεδο ενώ στην Ελλάδα, 6-18% των παιδιών σχολικής ηλικίας εμφανίζουν ΔΕΠΥ, σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα. Τα συμπτώματα της διαταραχής μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα και την απόδοση του ατόμου σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά εμφανίζουν φτωχή στοματική υγιεινή, τερηδονικές βλάβες και μειωμένη σιαλική ροή. Επιπρόσθετα έχουν αναφερθεί προβλήματα διαχείρισης συμπεριφοράς στο οδοντιατρείο, κάτι που μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση στον αριθμό των αθεράπευτων τερηδονισμένων δοντιών στο στόμα. Αναφορικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, από τις λίγες υπάρχουσες μελέτες, έχει βρεθεί ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ καταναλώνουν ζαχαρούχα σνακ και ροφήματα πιο συχνά από τα υγιή παιδιά, ενώ συνηθίζουν να έχουν περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομήλικούς τους. Οι διατροφικές αυτές συνήθειες σε συνδυασμό με ανεπαρκή στοματική υγιεινή μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένο τερηδονικό κίνδυνο και σε φτωχή στοματική υγεία. Στη χώρα μας δεν υπάρχουν στοιχεία για την κατάσταση της στοματικής υγείας αυτών των παιδιών. Επίσης δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά δεδομένα στη διεθνή βιβλιογραφία αλλά και ειδικότερα στη χώρα μας σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και τη συσχέτιση τους με την τερηδόνα στον πληθυσμό αυτό. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των διατροφικών επιλογών που σχετίζονται με την οδοντική τερηδόνα σε παιδιά με ΔΕΠΥ και η συσχέτιση τους με την κατάσταση της στοματικής τους υγείας. Επιμέρους στόχοι είναι να διερευνηθούν τυχόν τερηδονογόνες διατροφικές συνήθειες, η σοβαρότητα και η έκταση των υπάρχουσων τερηδονικών βλαβών, η στοματική υγιεινή και η σχετιζόμενη με αυτή συμπεριφορά καθώς και τα επίπεδα της σιαλικής ροής. Στη διαστρωματική αυτή μελέτη συμμετείχαν 90 παιδιά 6-17 χρονών ( 45 παιδιά με ΔΕΠΥ και 45 υγιή παιδιά) με τερηδόνα. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ ήταν ασθενείς της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παίδων Π και Α. Κυριακού, ενώ τα υγιή παιδιά επιλέχθηκαν από τη Μεταπτυχιακή Κλινική της Παιδοδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Τα παιδιά των δύο ομάδων είχαν αντίστοιχη ηλικία και φύλο. Τα κριτήρια επιλογής ήταν παιδιά με οδοντική τερηδόνα και διάγνωση ΔΕΠΥ για τη μια ομάδα και υγιή παιδιά με οδοντική τερηδόνα για την άλλη ομάδα των οποίων οι γονείς θα έπρεπε να έχουν καλή γνώση της Ελληνικής γλώσσας για την εύκολη κατανόηση των ερωτηματολογίων. Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν η ύπαρξη οποιασδήποτε συστηματικής νόσου ή συνδρόμου ή άλλης νευροαναπτυξιακής διαταραχής η οποία μπορεί να συνδέεται με την πρόσληψη τροφής καθώς επίσης και η ύπαρξη ορθοδοντικών μηχανισμών. Τα υγιή παιδιά, για την εξάλειψη της πιθανότητας αδιάγνωστης ΔΕΠΥ έπρεπε επιπλέον να έχουν αρνητικό για ΔΕΠΥ ερωτηματολόγιο Achenbach (ένα ειδικό παιδοψυχιατρικό εργαλείο για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών). Οι γονείς και τα παιδιά συμπλήρωσαν ένα έντυπο συγκατάθεσης πριν τη συμμετοχή τους στην έρευνα και το πρωτόκολλο έλαβε έγκριση από την Επιτροπή Δεοντολογίας του Τμήματος Οδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Επιπρόσθετα, οι γονείς όλων των παιδιών συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο σχετικά με δημογραφικούς παράγοντες, ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό, συνήθειες στοματικής υγιεινής, οδοντιατρικές επισκέψεις και τις διατροφικές συνήθειες του παιδιού. Ειδικότερα έγινε διερεύνηση του αριθμού των ημερήσιων γευμάτων και της συχνότητας λήψης σακχαρούχων γευμάτων και ποτών χρησιμοποιώντας κλίμακα Lickert. Επιπρόσθετα υπολογίστηκε για κάθε παιδί η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης μια μεταβλητή που όσο μεγαλύτερη ήταν, τόσο συχνότερη η κατανάλωση ζάχαρης στην διατροφή. Ακολούθησε κλινική εξέταση στην οδοντιατρική έδρα η οποία περιλάμβανε καταγραφή της οδοντικής τερηδόνας ( δείκτης ICDAS II και μετατροπή του σε DMFT/dmft ), της οδοντικής πλάκας (Visible Plaque Index-VPI), της υπενασβεστίωση γομφίων και τομέων (καταγράφηκε ο αριθμός προσβεβλημένων δοντιών) και του προσδιορισμού σάλιου ηρεμίας και διέγερσης. Τα ευρήματα αναλύθηκαν αρχικά με περιγραφική στατιστική. Για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ των δυο ομάδων χρησιμοποιήθηκαν τα στατιστικά τέστ x2 και Student’s t-test.Τέλος, εφαρμόστηκε πολυπαραγοντική ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης για την εύρεση των παραγόντων που ερμηνεύουν το δείκτη τερηδόνας. Επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας για όλες τις δοκιμασίες ορίστηκε το 5%. Η μέση ηλικία των παιδιών με ΔΕΠΥ ήταν 9,28 έτη (SD: 2,417) και αντίστοιχα η μέση ηλικία των υγιών παιδιών ήταν 10,17 έτη (SD:2,646) ενώ το 64% των παιδιών και στις δύο ομάδες ήταν αγόρια. Τα παιδιά των δυο ομάδων είχαν παρόμοια κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά χωρίς στατιστικά σημαντικές διαφορές όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο των γονέων (p=0,863), τον τόπο καταγωγής τους (p=0,383), το φύλο του παιδιού (p=0,853) και την ηλικία (p=0,107). Αναφορικά με τις συνήθειες στοματικής υγιεινής, δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη συχνότητα βουρτσίσματος (p=0.61), τη χρήση οδοντικού νήματος (p=0.21) ή τη χρήση στοματοπλύματος (p=0.22), ενώ βρέθηκε ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόπαστα (p=0.04) και δεν είχαν συχνές επισκέψεις στον οδοντίατρο αλλά κυρίως όταν υπάρχει πόνος (p=0.01). Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν περισσότερα γεύματα την ημέρα σε σχέση με τα υγιή άτομα, αν και η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p=0,136). Ομοίως, περισσότερα παιδιά με ΔΕΠΥ κατανάλωναν προϊόντα με ζάχαρη και έπιναν γλυκά ροφήματα σε καθημερινή βάση συγκριτικά με τα υγιή παιδιά και ειδικότερα ήταν στατιστικά πιο συχνή η κατανάλωση μελιού/μαρμελάδας (p<0.001) και παγωτού (p=0,002). Η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης ήταν σημαντικά υψηλότερη στους συμμετέχοντες με ΔΕΠΥ (p=0,011). Η κλινική εξέταση έδειξε ότι οι δύο ομάδες είχαν παρόμοιες παραμέτρους. Για τα παιδιά ΔΕΠΥ ήταν: dmft =4,24 (SD=4,43), DMFT = 3,13 (SD=3,59), VPI =0,48 (SD=0,22), σάλιο ηρεμίας =2,0 ml (SD=0,97) , σάλιο διέγερσης= 3,33 ml (SD=1,61). Για την ομάδα ελέγχου οι αντίστοιχες τιμές ήταν dmft=3,93 (SD=3,80), DMFT=4,0 (SD=3,55), VPI =0,54 (SD=0,19), σάλιο ηρεμίας= 2,5ml (SD=1,02), σάλιο διέγερσης =3,1ml (SD=1,57). Η μόνη στατιστικά σημαντική διαφορά βρέθηκε για τις αρχόμενες βλάβες στα νεογιλά δόντια, η οποία ήταν μεγαλύτερη στην ομάδα ελέγχου (p=0,017). Σημαντικά υψηλότερος αριθμός δοντιών με MIH βρέθηκε στην ομάδα ελέγχου (p=0,01) ενώ η ύπαρξη δοντιών με HSPM ήταν παρόμοια και στις δύο ομάδες (p=0,24). Η πολυπαραγοντική ανάλυση για το συνολικό δείγμα έδειξε ότι η παρουσία ΔΕΠΥ δεν συσχετίστηκε με το DMFT ενώ η ηλικία και ο VPI είχαν σημαντική συμβολή μαζί με τον αριθμό των προσβεβλημένων από MIH δοντιών. Η επιμέρους ανάλυση των ομάδων χωριστά αποκάλυψε ότι για τις δύο ομάδες οι παράγοντες που ερμήνευσαν καλύτερα τον δείκτη τερηδόνας στα μόνιμα δόντια (DMFT) ήταν η ηλικία και ο VPI, ενώ καμία από τις διατροφικές μεταβλητές δεν είχε σημαντική συμβολή. Για τη νεογιλή οδοντοφυΐα, μόνο η ηλικία είχε σημαντική συμβολή στα στατιστικά μοντέλα ενώ κανένας από τους κλινικούς ή διατροφικούς παράγοντες δεν συνέβαλε σημαντικά. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν συχνότερα σακχαρούχες τροφές και ποτά σε σχέση με τα υγιή παιδιά καθώς επίσης και περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομηλίκους τους. Οι ασθενείς με ΔΕΠΥ δεν επισκέπτονταν τακτικά τον οδοντίατρο και χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόκρεμα. Οι υπόλοιπες παράμετροι που αφορούν τη στοματική υγεία ήταν παρόμοιες και στις δύο ομάδες. Στην παρούσα μελέτη η διαφορά στην κατανάλωση της ζάχαρης πιθανό να μην ήταν αρκετά μεγάλη για να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην τερηδόνα ενώ αντίθετα η στοματική υγιεινή είχε. Και οι δύο ομάδες είχαν υψηλότερους από τον μέσο όρο για την ηλικία τους δείκτες τερηδόνας και μη θεραπευμένες τερηδονικές βλάβες, υποδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένα προληπτικά προγράμματα για όλα τα παιδιά. Επιπλέον, οι ασθενείς με ΔΕΠΥ χρειάζονται καλύτερη υποστήριξη για να υιοθετήσουν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες όχι μόνο για τη στοματική αλλά και για τη γενική τους υγεία.","abstract_html":"Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αποτελεί μια συχνή νευρο-αναπτυξιακή διαταραχή η οποία συναντάται σε ποσοστό 7,2% σε παιδιά κάτω των 18 ετών σε παγκόσμιο επίπεδο ενώ στην Ελλάδα, 6-18% των παιδιών σχολικής ηλικίας εμφανίζουν ΔΕΠΥ, σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα. Τα συμπτώματα της διαταραχής μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα και την απόδοση του ατόμου σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά εμφανίζουν φτωχή στοματική υγιεινή, τερηδονικές βλάβες και μειωμένη σιαλική ροή. Επιπρόσθετα έχουν αναφερθεί προβλήματα διαχείρισης συμπεριφοράς στο οδοντιατρείο, κάτι που μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση στον αριθμό των αθεράπευτων τερηδονισμένων δοντιών στο στόμα. Αναφορικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, από τις λίγες υπάρχουσες μελέτες, έχει βρεθεί ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ καταναλώνουν ζαχαρούχα σνακ και ροφήματα πιο συχνά από τα υγιή παιδιά, ενώ συνηθίζουν να έχουν περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομήλικούς τους. Οι διατροφικές αυτές συνήθειες σε συνδυασμό με ανεπαρκή στοματική υγιεινή μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένο τερηδονικό κίνδυνο και σε φτωχή στοματική υγεία. Στη χώρα μας δεν υπάρχουν στοιχεία για την κατάσταση της στοματικής υγείας αυτών των παιδιών. Επίσης δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά δεδομένα στη διεθνή βιβλιογραφία αλλά και ειδικότερα στη χώρα μας σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και τη συσχέτιση τους με την τερηδόνα στον πληθυσμό αυτό. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των διατροφικών επιλογών που σχετίζονται με την οδοντική τερηδόνα σε παιδιά με ΔΕΠΥ και η συσχέτιση τους με την κατάσταση της στοματικής τους υγείας. Επιμέρους στόχοι είναι να διερευνηθούν τυχόν τερηδονογόνες διατροφικές συνήθειες, η σοβαρότητα και η έκταση των υπάρχουσων τερηδονικών βλαβών, η στοματική υγιεινή και η σχετιζόμενη με αυτή συμπεριφορά καθώς και τα επίπεδα της σιαλικής ροής. Στη διαστρωματική αυτή μελέτη συμμετείχαν 90 παιδιά 6-17 χρονών ( 45 παιδιά με ΔΕΠΥ και 45 υγιή παιδιά) με τερηδόνα. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ ήταν ασθενείς της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παίδων Π και Α. Κυριακού, ενώ τα υγιή παιδιά επιλέχθηκαν από τη Μεταπτυχιακή Κλινική της Παιδοδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Τα παιδιά των δύο ομάδων είχαν αντίστοιχη ηλικία και φύλο. Τα κριτήρια επιλογής ήταν παιδιά με οδοντική τερηδόνα και διάγνωση ΔΕΠΥ για τη μια ομάδα και υγιή παιδιά με οδοντική τερηδόνα για την άλλη ομάδα των οποίων οι γονείς θα έπρεπε να έχουν καλή γνώση της Ελληνικής γλώσσας για την εύκολη κατανόηση των ερωτηματολογίων. Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν η ύπαρξη οποιασδήποτε συστηματικής νόσου ή συνδρόμου ή άλλης νευροαναπτυξιακής διαταραχής η οποία μπορεί να συνδέεται με την πρόσληψη τροφής καθώς επίσης και η ύπαρξη ορθοδοντικών μηχανισμών. Τα υγιή παιδιά, για την εξάλειψη της πιθανότητας αδιάγνωστης ΔΕΠΥ έπρεπε επιπλέον να έχουν αρνητικό για ΔΕΠΥ ερωτηματολόγιο Achenbach (ένα ειδικό παιδοψυχιατρικό εργαλείο για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών). Οι γονείς και τα παιδιά συμπλήρωσαν ένα έντυπο συγκατάθεσης πριν τη συμμετοχή τους στην έρευνα και το πρωτόκολλο έλαβε έγκριση από την Επιτροπή Δεοντολογίας του Τμήματος Οδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Επιπρόσθετα, οι γονείς όλων των παιδιών συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο σχετικά με δημογραφικούς παράγοντες, ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό, συνήθειες στοματικής υγιεινής, οδοντιατρικές επισκέψεις και τις διατροφικές συνήθειες του παιδιού. Ειδικότερα έγινε διερεύνηση του αριθμού των ημερήσιων γευμάτων και της συχνότητας λήψης σακχαρούχων γευμάτων και ποτών χρησιμοποιώντας κλίμακα Lickert. Επιπρόσθετα υπολογίστηκε για κάθε παιδί η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης μια μεταβλητή που όσο μεγαλύτερη ήταν, τόσο συχνότερη η κατανάλωση ζάχαρης στην διατροφή. Ακολούθησε κλινική εξέταση στην οδοντιατρική έδρα η οποία περιλάμβανε καταγραφή της οδοντικής τερηδόνας ( δείκτης ICDAS II και μετατροπή του σε DMFT/dmft ), της οδοντικής πλάκας (Visible Plaque Index-VPI), της υπενασβεστίωση γομφίων και τομέων (καταγράφηκε ο αριθμός προσβεβλημένων δοντιών) και του προσδιορισμού σάλιου ηρεμίας και διέγερσης. Τα ευρήματα αναλύθηκαν αρχικά με περιγραφική στατιστική. Για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ των δυο ομάδων χρησιμοποιήθηκαν τα στατιστικά τέστ x2 και Student’s t-test.Τέλος, εφαρμόστηκε πολυπαραγοντική ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης για την εύρεση των παραγόντων που ερμηνεύουν το δείκτη τερηδόνας. Επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας για όλες τις δοκιμασίες ορίστηκε το 5%. Η μέση ηλικία των παιδιών με ΔΕΠΥ ήταν 9,28 έτη (SD: 2,417) και αντίστοιχα η μέση ηλικία των υγιών παιδιών ήταν 10,17 έτη (SD:2,646) ενώ το 64% των παιδιών και στις δύο ομάδες ήταν αγόρια. Τα παιδιά των δυο ομάδων είχαν παρόμοια κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά χωρίς στατιστικά σημαντικές διαφορές όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο των γονέων (p=0,863), τον τόπο καταγωγής τους (p=0,383), το φύλο του παιδιού (p=0,853) και την ηλικία (p=0,107). Αναφορικά με τις συνήθειες στοματικής υγιεινής, δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη συχνότητα βουρτσίσματος (p=0.61), τη χρήση οδοντικού νήματος (p=0.21) ή τη χρήση στοματοπλύματος (p=0.22), ενώ βρέθηκε ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόπαστα (p=0.04) και δεν είχαν συχνές επισκέψεις στον οδοντίατρο αλλά κυρίως όταν υπάρχει πόνος (p=0.01). Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν περισσότερα γεύματα την ημέρα σε σχέση με τα υγιή άτομα, αν και η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p=0,136). Ομοίως, περισσότερα παιδιά με ΔΕΠΥ κατανάλωναν προϊόντα με ζάχαρη και έπιναν γλυκά ροφήματα σε καθημερινή βάση συγκριτικά με τα υγιή παιδιά και ειδικότερα ήταν στατιστικά πιο συχνή η κατανάλωση μελιού/μαρμελάδας (p&lt;0.001) και παγωτού (p=0,002). Η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης ήταν σημαντικά υψηλότερη στους συμμετέχοντες με ΔΕΠΥ (p=0,011). Η κλινική εξέταση έδειξε ότι οι δύο ομάδες είχαν παρόμοιες παραμέτρους. Για τα παιδιά ΔΕΠΥ ήταν: dmft =4,24 (SD=4,43), DMFT = 3,13 (SD=3,59), VPI =0,48 (SD=0,22), σάλιο ηρεμίας =2,0 ml (SD=0,97) , σάλιο διέγερσης= 3,33 ml (SD=1,61). Για την ομάδα ελέγχου οι αντίστοιχες τιμές ήταν dmft=3,93 (SD=3,80), DMFT=4,0 (SD=3,55), VPI =0,54 (SD=0,19), σάλιο ηρεμίας= 2,5ml (SD=1,02), σάλιο διέγερσης =3,1ml (SD=1,57). Η μόνη στατιστικά σημαντική διαφορά βρέθηκε για τις αρχόμενες βλάβες στα νεογιλά δόντια, η οποία ήταν μεγαλύτερη στην ομάδα ελέγχου (p=0,017). Σημαντικά υψηλότερος αριθμός δοντιών με MIH βρέθηκε στην ομάδα ελέγχου (p=0,01) ενώ η ύπαρξη δοντιών με HSPM ήταν παρόμοια και στις δύο ομάδες (p=0,24). Η πολυπαραγοντική ανάλυση για το συνολικό δείγμα έδειξε ότι η παρουσία ΔΕΠΥ δεν συσχετίστηκε με το DMFT ενώ η ηλικία και ο VPI είχαν σημαντική συμβολή μαζί με τον αριθμό των προσβεβλημένων από MIH δοντιών. Η επιμέρους ανάλυση των ομάδων χωριστά αποκάλυψε ότι για τις δύο ομάδες οι παράγοντες που ερμήνευσαν καλύτερα τον δείκτη τερηδόνας στα μόνιμα δόντια (DMFT) ήταν η ηλικία και ο VPI, ενώ καμία από τις διατροφικές μεταβλητές δεν είχε σημαντική συμβολή. Για τη νεογιλή οδοντοφυΐα, μόνο η ηλικία είχε σημαντική συμβολή στα στατιστικά μοντέλα ενώ κανένας από τους κλινικούς ή διατροφικούς παράγοντες δεν συνέβαλε σημαντικά. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν συχνότερα σακχαρούχες τροφές και ποτά σε σχέση με τα υγιή παιδιά καθώς επίσης και περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομηλίκους τους. Οι ασθενείς με ΔΕΠΥ δεν επισκέπτονταν τακτικά τον οδοντίατρο και χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόκρεμα. Οι υπόλοιπες παράμετροι που αφορούν τη στοματική υγεία ήταν παρόμοιες και στις δύο ομάδες. Στην παρούσα μελέτη η διαφορά στην κατανάλωση της ζάχαρης πιθανό να μην ήταν αρκετά μεγάλη για να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην τερηδόνα ενώ αντίθετα η στοματική υγιεινή είχε. Και οι δύο ομάδες είχαν υψηλότερους από τον μέσο όρο για την ηλικία τους δείκτες τερηδόνας και μη θεραπευμένες τερηδονικές βλάβες, υποδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένα προληπτικά προγράμματα για όλα τα παιδιά. Επιπλέον, οι ασθενείς με ΔΕΠΥ χρειάζονται καλύτερη υποστήριξη για να υιοθετήσουν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες όχι μόνο για τη στοματική αλλά και για τη γενική τους υγεία.","abstract_has_math":false,"creators":["Πέτρου Αρετή","Petrou Areti"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2023,"date_issued":"2023","date_published":"2023","updated_at":"2026-11-19T06:27:30Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3371464"],"render_values":[{"text":"uoadl:3371464","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3371464","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3371464","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3371464","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Πέτρου Αρετή","Petrou Areti"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2023"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3371464","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3371464"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αποτελεί μια συχνή νευρο-αναπτυξιακή διαταραχή η οποία συναντάται σε ποσοστό 7,2% σε παιδιά κάτω των 18 ετών σε παγκόσμιο επίπεδο ενώ στην Ελλάδα, 6-18% των παιδιών σχολικής ηλικίας εμφανίζουν ΔΕΠΥ, σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα. Τα συμπτώματα της διαταραχής μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα και την απόδοση του ατόμου σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά εμφανίζουν φτωχή στοματική υγιεινή, τερηδονικές βλάβες και μειωμένη σιαλική ροή. Επιπρόσθετα έχουν αναφερθεί προβλήματα διαχείρισης συμπεριφοράς στο οδοντιατρείο, κάτι που μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση στον αριθμό των αθεράπευτων τερηδονισμένων δοντιών στο στόμα. Αναφορικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, από τις λίγες υπάρχουσες μελέτες, έχει βρεθεί ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ καταναλώνουν ζαχαρούχα σνακ και ροφήματα πιο συχνά από τα υγιή παιδιά, ενώ συνηθίζουν να έχουν περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομήλικούς τους. Οι διατροφικές αυτές συνήθειες σε συνδυασμό με ανεπαρκή στοματική υγιεινή μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένο τερηδονικό κίνδυνο και σε φτωχή στοματική υγεία. Στη χώρα μας δεν υπάρχουν στοιχεία για την κατάσταση της στοματικής υγείας αυτών των παιδιών. Επίσης δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά δεδομένα στη διεθνή βιβλιογραφία αλλά και ειδικότερα στη χώρα μας σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και τη συσχέτιση τους με την τερηδόνα στον πληθυσμό αυτό. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των διατροφικών επιλογών που σχετίζονται με την οδοντική τερηδόνα σε παιδιά με ΔΕΠΥ και η συσχέτιση τους με την κατάσταση της στοματικής τους υγείας. Επιμέρους στόχοι είναι να διερευνηθούν τυχόν τερηδονογόνες διατροφικές συνήθειες, η σοβαρότητα και η έκταση των υπάρχουσων τερηδονικών βλαβών, η στοματική υγιεινή και η σχετιζόμενη με αυτή συμπεριφορά καθώς και τα επίπεδα της σιαλικής ροής. Στη διαστρωματική αυτή μελέτη συμμετείχαν 90 παιδιά 6-17 χρονών ( 45 παιδιά με ΔΕΠΥ και 45 υγιή παιδιά) με τερηδόνα. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ ήταν ασθενείς της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παίδων Π και Α. Κυριακού, ενώ τα υγιή παιδιά επιλέχθηκαν από τη Μεταπτυχιακή Κλινική της Παιδοδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Τα παιδιά των δύο ομάδων είχαν αντίστοιχη ηλικία και φύλο. Τα κριτήρια επιλογής ήταν παιδιά με οδοντική τερηδόνα και διάγνωση ΔΕΠΥ για τη μια ομάδα και υγιή παιδιά με οδοντική τερηδόνα για την άλλη ομάδα των οποίων οι γονείς θα έπρεπε να έχουν καλή γνώση της Ελληνικής γλώσσας για την εύκολη κατανόηση των ερωτηματολογίων. Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν η ύπαρξη οποιασδήποτε συστηματικής νόσου ή συνδρόμου ή άλλης νευροαναπτυξιακής διαταραχής η οποία μπορεί να συνδέεται με την πρόσληψη τροφής καθώς επίσης και η ύπαρξη ορθοδοντικών μηχανισμών. Τα υγιή παιδιά, για την εξάλειψη της πιθανότητας αδιάγνωστης ΔΕΠΥ έπρεπε επιπλέον να έχουν αρνητικό για ΔΕΠΥ ερωτηματολόγιο Achenbach (ένα ειδικό παιδοψυχιατρικό εργαλείο για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών). Οι γονείς και τα παιδιά συμπλήρωσαν ένα έντυπο συγκατάθεσης πριν τη συμμετοχή τους στην έρευνα και το πρωτόκολλο έλαβε έγκριση από την Επιτροπή Δεοντολογίας του Τμήματος Οδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Επιπρόσθετα, οι γονείς όλων των παιδιών συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο σχετικά με δημογραφικούς παράγοντες, ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό, συνήθειες στοματικής υγιεινής, οδοντιατρικές επισκέψεις και τις διατροφικές συνήθειες του παιδιού. Ειδικότερα έγινε διερεύνηση του αριθμού των ημερήσιων γευμάτων και της συχνότητας λήψης σακχαρούχων γευμάτων και ποτών χρησιμοποιώντας κλίμακα Lickert. Επιπρόσθετα υπολογίστηκε για κάθε παιδί η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης μια μεταβλητή που όσο μεγαλύτερη ήταν, τόσο συχνότερη η κατανάλωση ζάχαρης στην διατροφή. Ακολούθησε κλινική εξέταση στην οδοντιατρική έδρα η οποία περιλάμβανε καταγραφή της οδοντικής τερηδόνας ( δείκτης ICDAS II και μετατροπή του σε DMFT/dmft ), της οδοντικής πλάκας (Visible Plaque Index-VPI), της υπενασβεστίωση γομφίων και τομέων (καταγράφηκε ο αριθμός προσβεβλημένων δοντιών) και του προσδιορισμού σάλιου ηρεμίας και διέγερσης. Τα ευρήματα αναλύθηκαν αρχικά με περιγραφική στατιστική. Για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ των δυο ομάδων χρησιμοποιήθηκαν τα στατιστικά τέστ x2 και Student’s t-test.Τέλος, εφαρμόστηκε πολυπαραγοντική ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης για την εύρεση των παραγόντων που ερμηνεύουν το δείκτη τερηδόνας. Επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας για όλες τις δοκιμασίες ορίστηκε το 5%. Η μέση ηλικία των παιδιών με ΔΕΠΥ ήταν 9,28 έτη (SD: 2,417) και αντίστοιχα η μέση ηλικία των υγιών παιδιών ήταν 10,17 έτη (SD:2,646) ενώ το 64% των παιδιών και στις δύο ομάδες ήταν αγόρια. Τα παιδιά των δυο ομάδων είχαν παρόμοια κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά χωρίς στατιστικά σημαντικές διαφορές όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο των γονέων (p=0,863), τον τόπο καταγωγής τους (p=0,383), το φύλο του παιδιού (p=0,853) και την ηλικία (p=0,107). Αναφορικά με τις συνήθειες στοματικής υγιεινής, δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη συχνότητα βουρτσίσματος (p=0.61), τη χρήση οδοντικού νήματος (p=0.21) ή τη χρήση στοματοπλύματος (p=0.22), ενώ βρέθηκε ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόπαστα (p=0.04) και δεν είχαν συχνές επισκέψεις στον οδοντίατρο αλλά κυρίως όταν υπάρχει πόνος (p=0.01). Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν περισσότερα γεύματα την ημέρα σε σχέση με τα υγιή άτομα, αν και η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p=0,136). Ομοίως, περισσότερα παιδιά με ΔΕΠΥ κατανάλωναν προϊόντα με ζάχαρη και έπιναν γλυκά ροφήματα σε καθημερινή βάση συγκριτικά με τα υγιή παιδιά και ειδικότερα ήταν στατιστικά πιο συχνή η κατανάλωση μελιού/μαρμελάδας (p<0.001) και παγωτού (p=0,002). Η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης ήταν σημαντικά υψηλότερη στους συμμετέχοντες με ΔΕΠΥ (p=0,011). Η κλινική εξέταση έδειξε ότι οι δύο ομάδες είχαν παρόμοιες παραμέτρους. Για τα παιδιά ΔΕΠΥ ήταν: dmft =4,24 (SD=4,43), DMFT = 3,13 (SD=3,59), VPI =0,48 (SD=0,22), σάλιο ηρεμίας =2,0 ml (SD=0,97) , σάλιο διέγερσης= 3,33 ml (SD=1,61). Για την ομάδα ελέγχου οι αντίστοιχες τιμές ήταν dmft=3,93 (SD=3,80), DMFT=4,0 (SD=3,55), VPI =0,54 (SD=0,19), σάλιο ηρεμίας= 2,5ml (SD=1,02), σάλιο διέγερσης =3,1ml (SD=1,57). Η μόνη στατιστικά σημαντική διαφορά βρέθηκε για τις αρχόμενες βλάβες στα νεογιλά δόντια, η οποία ήταν μεγαλύτερη στην ομάδα ελέγχου (p=0,017). Σημαντικά υψηλότερος αριθμός δοντιών με MIH βρέθηκε στην ομάδα ελέγχου (p=0,01) ενώ η ύπαρξη δοντιών με HSPM ήταν παρόμοια και στις δύο ομάδες (p=0,24). Η πολυπαραγοντική ανάλυση για το συνολικό δείγμα έδειξε ότι η παρουσία ΔΕΠΥ δεν συσχετίστηκε με το DMFT ενώ η ηλικία και ο VPI είχαν σημαντική συμβολή μαζί με τον αριθμό των προσβεβλημένων από MIH δοντιών. Η επιμέρους ανάλυση των ομάδων χωριστά αποκάλυψε ότι για τις δύο ομάδες οι παράγοντες που ερμήνευσαν καλύτερα τον δείκτη τερηδόνας στα μόνιμα δόντια (DMFT) ήταν η ηλικία και ο VPI, ενώ καμία από τις διατροφικές μεταβλητές δεν είχε σημαντική συμβολή. Για τη νεογιλή οδοντοφυΐα, μόνο η ηλικία είχε σημαντική συμβολή στα στατιστικά μοντέλα ενώ κανένας από τους κλινικούς ή διατροφικούς παράγοντες δεν συνέβαλε σημαντικά. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν συχνότερα σακχαρούχες τροφές και ποτά σε σχέση με τα υγιή παιδιά καθώς επίσης και περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομηλίκους τους. Οι ασθενείς με ΔΕΠΥ δεν επισκέπτονταν τακτικά τον οδοντίατρο και χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόκρεμα. Οι υπόλοιπες παράμετροι που αφορούν τη στοματική υγεία ήταν παρόμοιες και στις δύο ομάδες. Στην παρούσα μελέτη η διαφορά στην κατανάλωση της ζάχαρης πιθανό να μην ήταν αρκετά μεγάλη για να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην τερηδόνα ενώ αντίθετα η στοματική υγιεινή είχε. Και οι δύο ομάδες είχαν υψηλότερους από τον μέσο όρο για την ηλικία τους δείκτες τερηδόνας και μη θεραπευμένες τερηδονικές βλάβες, υποδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένα προληπτικά προγράμματα για όλα τα παιδιά. Επιπλέον, οι ασθενείς με ΔΕΠΥ χρειάζονται καλύτερη υποστήριξη για να υιοθετήσουν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες όχι μόνο για τη στοματική αλλά και για τη γενική τους υγεία.","ADHD is defined as a persistent pattern of inattention and/or hyperactivity-impulsivity that interferes with functioning or development. Children affected by ADHD often exhibit high levels of dental plaque, dental caries and behavior management problems in the dental office. It has also been reported that children affected by ADHD tend to consume carbohydrates, candies and sugary drinks more often than children without the disorder, as well as, eat more meals per day than healthy controls. Nevertheless, the correlation between diet and dental caries in ADHD children is not very clear, therefore the aim of this study was to investigate the dietary patterns related to dental caries in children with ADHD and their association with oral health status. Methodology The sample of this case-control study consisted of 90 children 6-17 years old (45 children with ADHD and 45 healthy children) with dental caries. ADHD children were patients of the Children’s Psychiatric Clinic of the Children’s Hospital P. and A. Kyriakou, while healthy children were selected from the Postgraduate Paediatric Dental Clinic, Dental School NKUA.Children were matched for gender and age. The inclusion criteria were having ADHD diagnosed and dental caries, or being healthy with dental caries. The exclusion criteria were the existence of any systemic diseases or syndromes or other neurodevelopmental disorders that may be related to food intake and the existence of fixed or removable orthodontic appliances. To exclude the possibility of healthy children having undiagnosed ADHD, all children in the control group should also have a negative for ADHD, Achenbach questionnaire. Parents and children filled out a consent form for their participation in the research before the procedure and the protocol was approved by the Ethics Committee of the School of Dentistry, NKUA. Questionnaires were completed by parents on demographic factors (parental education level and place of origin) child’s medical history, daily oral hygiene routines, visits to the dentist and dietary habits. More specifically, closed-type questions investigated the frequency of meals and the frequency of sugary drinks and snack consumption. All children underwent a clinical examination on the dental chair, that included the following parameters: decayed, missing, filled teeth in the primary and permanent dentition (recorded as ICDAS II and converted to dmft, DMFT), dental plaque (Visible Plaque Index-VPI), molar-incisor hypomineralisation (TNI-Index), stimulated and unstimulated saliva. Descriptive analysis, x2 statistics, Student’s T test were used to identify differences between the two groups and multivariate linear regression analysis was used to identify factors explaining dental caries. The level of significance was set to P < 0.05. Results The mean age of the ADHD children was 9,28 years (SD: 2,417) and 10,17 (SD:2,646) for the control group, while 64% were boys. Children in the ADHD and control groups had similar demographic characteristics with no statistically significant differences for parental educational level (p=0.924) and place of origin (p=0.482), child gender (p=0.827), and age (p=0.152). Regarding oral hygiene routines, there were no statistically significant differences in brushing frequency (p=0.526), use of dental floss (p=0.496), or mouth rinse (p=0.212), but ADHD children used fluoride toothpaste less frequently (p=0.05) and also had irregular visits to the dentist mainly when in pain (p=0.006). ADHD children tended to consume more meals per day than healthy controls, although the results were not significant (p=0.073). Similarly, regarding specific dietary habits, more children with ADHD ate sugary goods and drink sweet beverages on a daily basis than healthy children which were statistically more frequent for honey/marmalade (p<0,001) and ice-cream consumption(p=0.001). The total sugar consumption score was significantly higher in the ADHD group (p=0.005). From the clinical examination, the two groups had similar parameters. For the ADHD children were: dmft =4.24 (SD=4.43), DMFT = 3.13 (SD=3.59), VPI =0.48 (SD=0.22) , unstimulated saliva =0,97 ml (SD=0.48) , stimulated saliva =1,61ml (SD=0,71), while for the control group, the corresponding values were dmft=3.77 (SD=3.72), DMFT=3,82 (SD=3.51), VPI =0.48 (SD=0.22), unstimulated saliva= 1,04 ml (SD=0,46), stimulated saliva=1,59 ml (SD=0,62). The only statistically significant difference occurred for the non-cavitated lesions in primary teeth, which was higher in the control group (p=0.012). A significantly higher number of teeth with MIH on permanent dentition was observed in the control group (p=0.009) while HSPM was similar in both groups (p=0.293). The multivariate regression analysis revealed that for both groups the factors that significantly explained caries index in permanent teeth (DMFT) were age and VPI, while none of the dietary variables had a significant contribution. For the total sample, the presence of ADHD did not correlate with the DMFT, and again age and VPI had significant contributions together with the number of MIH-affected teeth. For the primary dentition, only age had a significant contribution in the statistical models and none of the clinical or dietary factors. Conclusions Results of this study showed that children with ADHD tended to consume more frequently sugary snacks and beverages than healthy children and had more meals per day than their healthy peers. Moreover, patients with ADHD did not have regular visits to the dentist and used less frequently fluoridated toothpaste. Nevertheless, oral health parameters were similar in both groups and diet didn’t have a significant contribution to dental caries while oral hygiene had. Both groups had higher than the average for their age caries indices and untreated lesions, indicating the need for better education and prevention for all children. Furthermore, ADHD children need better support to adopt healthier eating habits not only for their oral but also for their general health."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Dietary habits and dental caries of children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Πέτρου Αρετή","Petrou Areti"],"dc:date":["2023"],"dc:description":["Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αποτελεί μια συχνή νευρο-αναπτυξιακή διαταραχή η οποία συναντάται σε ποσοστό 7,2% σε παιδιά κάτω των 18 ετών σε παγκόσμιο επίπεδο ενώ στην Ελλάδα, 6-18% των παιδιών σχολικής ηλικίας εμφανίζουν ΔΕΠΥ, σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα. Τα συμπτώματα της διαταραχής μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργικότητα και την απόδοση του ατόμου σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, τα παιδιά με ΔΕΠΥ συχνά εμφανίζουν φτωχή στοματική υγιεινή, τερηδονικές βλάβες και μειωμένη σιαλική ροή. Επιπρόσθετα έχουν αναφερθεί προβλήματα διαχείρισης συμπεριφοράς στο οδοντιατρείο, κάτι που μπορεί να έχει δυσμενή επίδραση στον αριθμό των αθεράπευτων τερηδονισμένων δοντιών στο στόμα. Αναφορικά με τις διατροφικές τους συνήθειες, από τις λίγες υπάρχουσες μελέτες, έχει βρεθεί ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ καταναλώνουν ζαχαρούχα σνακ και ροφήματα πιο συχνά από τα υγιή παιδιά, ενώ συνηθίζουν να έχουν περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομήλικούς τους. Οι διατροφικές αυτές συνήθειες σε συνδυασμό με ανεπαρκή στοματική υγιεινή μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένο τερηδονικό κίνδυνο και σε φτωχή στοματική υγεία. Στη χώρα μας δεν υπάρχουν στοιχεία για την κατάσταση της στοματικής υγείας αυτών των παιδιών. Επίσης δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά δεδομένα στη διεθνή βιβλιογραφία αλλά και ειδικότερα στη χώρα μας σχετικά με τις διατροφικές συνήθειες και τη συσχέτιση τους με την τερηδόνα στον πληθυσμό αυτό. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση των διατροφικών επιλογών που σχετίζονται με την οδοντική τερηδόνα σε παιδιά με ΔΕΠΥ και η συσχέτιση τους με την κατάσταση της στοματικής τους υγείας. Επιμέρους στόχοι είναι να διερευνηθούν τυχόν τερηδονογόνες διατροφικές συνήθειες, η σοβαρότητα και η έκταση των υπάρχουσων τερηδονικών βλαβών, η στοματική υγιεινή και η σχετιζόμενη με αυτή συμπεριφορά καθώς και τα επίπεδα της σιαλικής ροής. Στη διαστρωματική αυτή μελέτη συμμετείχαν 90 παιδιά 6-17 χρονών ( 45 παιδιά με ΔΕΠΥ και 45 υγιή παιδιά) με τερηδόνα. Τα παιδιά με ΔΕΠΥ ήταν ασθενείς της Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παίδων Π και Α. Κυριακού, ενώ τα υγιή παιδιά επιλέχθηκαν από τη Μεταπτυχιακή Κλινική της Παιδοδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Τα παιδιά των δύο ομάδων είχαν αντίστοιχη ηλικία και φύλο. Τα κριτήρια επιλογής ήταν παιδιά με οδοντική τερηδόνα και διάγνωση ΔΕΠΥ για τη μια ομάδα και υγιή παιδιά με οδοντική τερηδόνα για την άλλη ομάδα των οποίων οι γονείς θα έπρεπε να έχουν καλή γνώση της Ελληνικής γλώσσας για την εύκολη κατανόηση των ερωτηματολογίων. Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν η ύπαρξη οποιασδήποτε συστηματικής νόσου ή συνδρόμου ή άλλης νευροαναπτυξιακής διαταραχής η οποία μπορεί να συνδέεται με την πρόσληψη τροφής καθώς επίσης και η ύπαρξη ορθοδοντικών μηχανισμών. Τα υγιή παιδιά, για την εξάλειψη της πιθανότητας αδιάγνωστης ΔΕΠΥ έπρεπε επιπλέον να έχουν αρνητικό για ΔΕΠΥ ερωτηματολόγιο Achenbach (ένα ειδικό παιδοψυχιατρικό εργαλείο για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών). Οι γονείς και τα παιδιά συμπλήρωσαν ένα έντυπο συγκατάθεσης πριν τη συμμετοχή τους στην έρευνα και το πρωτόκολλο έλαβε έγκριση από την Επιτροπή Δεοντολογίας του Τμήματος Οδοντιατρικής ΕΚΠΑ. Επιπρόσθετα, οι γονείς όλων των παιδιών συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο σχετικά με δημογραφικούς παράγοντες, ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό, συνήθειες στοματικής υγιεινής, οδοντιατρικές επισκέψεις και τις διατροφικές συνήθειες του παιδιού. Ειδικότερα έγινε διερεύνηση του αριθμού των ημερήσιων γευμάτων και της συχνότητας λήψης σακχαρούχων γευμάτων και ποτών χρησιμοποιώντας κλίμακα Lickert. Επιπρόσθετα υπολογίστηκε για κάθε παιδί η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης μια μεταβλητή που όσο μεγαλύτερη ήταν, τόσο συχνότερη η κατανάλωση ζάχαρης στην διατροφή. Ακολούθησε κλινική εξέταση στην οδοντιατρική έδρα η οποία περιλάμβανε καταγραφή της οδοντικής τερηδόνας ( δείκτης ICDAS II και μετατροπή του σε DMFT/dmft ), της οδοντικής πλάκας (Visible Plaque Index-VPI), της υπενασβεστίωση γομφίων και τομέων (καταγράφηκε ο αριθμός προσβεβλημένων δοντιών) και του προσδιορισμού σάλιου ηρεμίας και διέγερσης. Τα ευρήματα αναλύθηκαν αρχικά με περιγραφική στατιστική. Για τη διερεύνηση διαφορών μεταξύ των δυο ομάδων χρησιμοποιήθηκαν τα στατιστικά τέστ x2 και Student’s t-test.Τέλος, εφαρμόστηκε πολυπαραγοντική ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης για την εύρεση των παραγόντων που ερμηνεύουν το δείκτη τερηδόνας. Επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας για όλες τις δοκιμασίες ορίστηκε το 5%. Η μέση ηλικία των παιδιών με ΔΕΠΥ ήταν 9,28 έτη (SD: 2,417) και αντίστοιχα η μέση ηλικία των υγιών παιδιών ήταν 10,17 έτη (SD:2,646) ενώ το 64% των παιδιών και στις δύο ομάδες ήταν αγόρια. Τα παιδιά των δυο ομάδων είχαν παρόμοια κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά χωρίς στατιστικά σημαντικές διαφορές όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο των γονέων (p=0,863), τον τόπο καταγωγής τους (p=0,383), το φύλο του παιδιού (p=0,853) και την ηλικία (p=0,107). Αναφορικά με τις συνήθειες στοματικής υγιεινής, δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη συχνότητα βουρτσίσματος (p=0.61), τη χρήση οδοντικού νήματος (p=0.21) ή τη χρήση στοματοπλύματος (p=0.22), ενώ βρέθηκε ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόπαστα (p=0.04) και δεν είχαν συχνές επισκέψεις στον οδοντίατρο αλλά κυρίως όταν υπάρχει πόνος (p=0.01). Τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν περισσότερα γεύματα την ημέρα σε σχέση με τα υγιή άτομα, αν και η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική (p=0,136). Ομοίως, περισσότερα παιδιά με ΔΕΠΥ κατανάλωναν προϊόντα με ζάχαρη και έπιναν γλυκά ροφήματα σε καθημερινή βάση συγκριτικά με τα υγιή παιδιά και ειδικότερα ήταν στατιστικά πιο συχνή η κατανάλωση μελιού/μαρμελάδας (p<0.001) και παγωτού (p=0,002). Η συνολική συχνότητα πρόσληψης ζάχαρης ήταν σημαντικά υψηλότερη στους συμμετέχοντες με ΔΕΠΥ (p=0,011). Η κλινική εξέταση έδειξε ότι οι δύο ομάδες είχαν παρόμοιες παραμέτρους. Για τα παιδιά ΔΕΠΥ ήταν: dmft =4,24 (SD=4,43), DMFT = 3,13 (SD=3,59), VPI =0,48 (SD=0,22), σάλιο ηρεμίας =2,0 ml (SD=0,97) , σάλιο διέγερσης= 3,33 ml (SD=1,61). Για την ομάδα ελέγχου οι αντίστοιχες τιμές ήταν dmft=3,93 (SD=3,80), DMFT=4,0 (SD=3,55), VPI =0,54 (SD=0,19), σάλιο ηρεμίας= 2,5ml (SD=1,02), σάλιο διέγερσης =3,1ml (SD=1,57). Η μόνη στατιστικά σημαντική διαφορά βρέθηκε για τις αρχόμενες βλάβες στα νεογιλά δόντια, η οποία ήταν μεγαλύτερη στην ομάδα ελέγχου (p=0,017). Σημαντικά υψηλότερος αριθμός δοντιών με MIH βρέθηκε στην ομάδα ελέγχου (p=0,01) ενώ η ύπαρξη δοντιών με HSPM ήταν παρόμοια και στις δύο ομάδες (p=0,24). Η πολυπαραγοντική ανάλυση για το συνολικό δείγμα έδειξε ότι η παρουσία ΔΕΠΥ δεν συσχετίστηκε με το DMFT ενώ η ηλικία και ο VPI είχαν σημαντική συμβολή μαζί με τον αριθμό των προσβεβλημένων από MIH δοντιών. Η επιμέρους ανάλυση των ομάδων χωριστά αποκάλυψε ότι για τις δύο ομάδες οι παράγοντες που ερμήνευσαν καλύτερα τον δείκτη τερηδόνας στα μόνιμα δόντια (DMFT) ήταν η ηλικία και ο VPI, ενώ καμία από τις διατροφικές μεταβλητές δεν είχε σημαντική συμβολή. Για τη νεογιλή οδοντοφυΐα, μόνο η ηλικία είχε σημαντική συμβολή στα στατιστικά μοντέλα ενώ κανένας από τους κλινικούς ή διατροφικούς παράγοντες δεν συνέβαλε σημαντικά. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθιζαν να καταναλώνουν συχνότερα σακχαρούχες τροφές και ποτά σε σχέση με τα υγιή παιδιά καθώς επίσης και περισσότερα γεύματα την ημέρα συγκριτικά με τους υγιείς συνομηλίκους τους. Οι ασθενείς με ΔΕΠΥ δεν επισκέπτονταν τακτικά τον οδοντίατρο και χρησιμοποιούσαν λιγότερο συχνά φθοριούχο οδοντόκρεμα. Οι υπόλοιπες παράμετροι που αφορούν τη στοματική υγεία ήταν παρόμοιες και στις δύο ομάδες. Στην παρούσα μελέτη η διαφορά στην κατανάλωση της ζάχαρης πιθανό να μην ήταν αρκετά μεγάλη για να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην τερηδόνα ενώ αντίθετα η στοματική υγιεινή είχε. Και οι δύο ομάδες είχαν υψηλότερους από τον μέσο όρο για την ηλικία τους δείκτες τερηδόνας και μη θεραπευμένες τερηδονικές βλάβες, υποδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένα προληπτικά προγράμματα για όλα τα παιδιά. Επιπλέον, οι ασθενείς με ΔΕΠΥ χρειάζονται καλύτερη υποστήριξη για να υιοθετήσουν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες όχι μόνο για τη στοματική αλλά και για τη γενική τους υγεία.","ADHD is defined as a persistent pattern of inattention and/or hyperactivity-impulsivity that interferes with functioning or development. Children affected by ADHD often exhibit high levels of dental plaque, dental caries and behavior management problems in the dental office. It has also been reported that children affected by ADHD tend to consume carbohydrates, candies and sugary drinks more often than children without the disorder, as well as, eat more meals per day than healthy controls. Nevertheless, the correlation between diet and dental caries in ADHD children is not very clear, therefore the aim of this study was to investigate the dietary patterns related to dental caries in children with ADHD and their association with oral health status. Methodology The sample of this case-control study consisted of 90 children 6-17 years old (45 children with ADHD and 45 healthy children) with dental caries. ADHD children were patients of the Children’s Psychiatric Clinic of the Children’s Hospital P. and A. Kyriakou, while healthy children were selected from the Postgraduate Paediatric Dental Clinic, Dental School NKUA.Children were matched for gender and age. The inclusion criteria were having ADHD diagnosed and dental caries, or being healthy with dental caries. The exclusion criteria were the existence of any systemic diseases or syndromes or other neurodevelopmental disorders that may be related to food intake and the existence of fixed or removable orthodontic appliances. To exclude the possibility of healthy children having undiagnosed ADHD, all children in the control group should also have a negative for ADHD, Achenbach questionnaire. Parents and children filled out a consent form for their participation in the research before the procedure and the protocol was approved by the Ethics Committee of the School of Dentistry, NKUA. Questionnaires were completed by parents on demographic factors (parental education level and place of origin) child’s medical history, daily oral hygiene routines, visits to the dentist and dietary habits. More specifically, closed-type questions investigated the frequency of meals and the frequency of sugary drinks and snack consumption. All children underwent a clinical examination on the dental chair, that included the following parameters: decayed, missing, filled teeth in the primary and permanent dentition (recorded as ICDAS II and converted to dmft, DMFT), dental plaque (Visible Plaque Index-VPI), molar-incisor hypomineralisation (TNI-Index), stimulated and unstimulated saliva. Descriptive analysis, x2 statistics, Student’s T test were used to identify differences between the two groups and multivariate linear regression analysis was used to identify factors explaining dental caries. The level of significance was set to P < 0.05. Results The mean age of the ADHD children was 9,28 years (SD: 2,417) and 10,17 (SD:2,646) for the control group, while 64% were boys. Children in the ADHD and control groups had similar demographic characteristics with no statistically significant differences for parental educational level (p=0.924) and place of origin (p=0.482), child gender (p=0.827), and age (p=0.152). Regarding oral hygiene routines, there were no statistically significant differences in brushing frequency (p=0.526), use of dental floss (p=0.496), or mouth rinse (p=0.212), but ADHD children used fluoride toothpaste less frequently (p=0.05) and also had irregular visits to the dentist mainly when in pain (p=0.006). ADHD children tended to consume more meals per day than healthy controls, although the results were not significant (p=0.073). Similarly, regarding specific dietary habits, more children with ADHD ate sugary goods and drink sweet beverages on a daily basis than healthy children which were statistically more frequent for honey/marmalade (p<0,001) and ice-cream consumption(p=0.001). The total sugar consumption score was significantly higher in the ADHD group (p=0.005). From the clinical examination, the two groups had similar parameters. For the ADHD children were: dmft =4.24 (SD=4.43), DMFT = 3.13 (SD=3.59), VPI =0.48 (SD=0.22) , unstimulated saliva =0,97 ml (SD=0.48) , stimulated saliva =1,61ml (SD=0,71), while for the control group, the corresponding values were dmft=3.77 (SD=3.72), DMFT=3,82 (SD=3.51), VPI =0.48 (SD=0.22), unstimulated saliva= 1,04 ml (SD=0,46), stimulated saliva=1,59 ml (SD=0,62). The only statistically significant difference occurred for the non-cavitated lesions in primary teeth, which was higher in the control group (p=0.012). A significantly higher number of teeth with MIH on permanent dentition was observed in the control group (p=0.009) while HSPM was similar in both groups (p=0.293). The multivariate regression analysis revealed that for both groups the factors that significantly explained caries index in permanent teeth (DMFT) were age and VPI, while none of the dietary variables had a significant contribution. For the total sample, the presence of ADHD did not correlate with the DMFT, and again age and VPI had significant contributions together with the number of MIH-affected teeth. For the primary dentition, only age had a significant contribution in the statistical models and none of the clinical or dietary factors. Conclusions Results of this study showed that children with ADHD tended to consume more frequently sugary snacks and beverages than healthy children and had more meals per day than their healthy peers. Moreover, patients with ADHD did not have regular visits to the dentist and used less frequently fluoridated toothpaste. Nevertheless, oral health parameters were similar in both groups and diet didn’t have a significant contribution to dental caries while oral hygiene had. Both groups had higher than the average for their age caries indices and untreated lesions, indicating the need for better education and prevention for all children. Furthermore, ADHD children need better support to adopt healthier eating habits not only for their oral but also for their general health."],"dc:identifier":["uoadl:3371464","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3371464"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Dietary habits and dental caries of children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:27:30Z"}