{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3386790"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3386790","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Δίκαιο και πολιτική στη θεωρία του Habermas και του Kelsen","abstract":"Μπορούν άραγε οι κρίσεις μας για το πως είναι ο κόσμος ή για το τι πρέπει να κάνουμε να θεμελιωθούν πάνω σε ορισμένα κριτήρια ή η απόφαση περί αυτών των ζητημάτων είναι πλήρως υποκειμενική; Αν μπορούμε να θεμελιώσουμε την κρίση μας, τότε ποια είναι τα κριτήρια της θεμελίωσης αυτής; Αν πάλι όχι, και η κρίση είναι αποτέλεσμα υποκειμενικής βούλησης, ποια είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει αυτός που εκφέρει την κρίση για να δεσμευτούμε από αυτήν; Η παρούσα εργασία προσπαθεί να προσεγγίσει τις άνω ερωτήσεις μέσω του έργου δύο σημαντικών γερμανόφωνων θεωρητικών, του Hans Kelsen και του Jürgen Habermas. O Kelsen διαχωρίζει την πολιτική, το πεδίο του υποκειμενικού χάους των αξιών, από την επιστήμη, το πεδίο της δυνατότητας δημιουργίας στέρεης γνώσης. Το δίκαιο βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές μεγάλες τεκτονικές πλάκες. Αν θέλει να λέγεται επιστήμη, πρέπει να διαχωριστεί από την πολιτική και να παράξει νομικά αποτελέσματα από την ορθολογικότητα του νομικού συστήματος, το οποίο δομείται πυραμιδωτά καθώς ο κατώτερος κανόνας δημιουργείται από το αμέσως ανώτερο όργανο, το οποίο εξουσιοδοτείται από τον αμέσως ανώτερο κανόνα και ούτω καθεξής. Εδώ όμως είναι που εισέρχεται το ζήτημα της κρίσης: Υπάρχουν εχέγγυα ορθής κρίσης εκ μέρους του ανθρώπου που δρά ως όργανο; Ή η αρμοδιότητα του οργάνου είναι η ύστατη εξασφάλιση της ορθότητας μίας νομικής κρίσης εντός μίας δημοκρατικής πολιτείας; Για τον Kelsen η απάντηση βρίσκεται στη δεύτερη επιλογή. Ο Habermas τάσσεται με την πρώτη επιλογή. Η γνώση στο σύστημά του παράγεται μέσω της ανταλλαγής επιχειρημάτων. Το επιχείρημα εκφέρεται βασιζόμενο σε λόγους, ενώ το επιχείρημα που επικρατεί από μία ανοιχτή διαδικασία διαλόγου, μπορεί να ονομαστεί αλήθεια. Στον κόσμο της πολιτικής, η δυνατότητα ανταλλαγής των επιχειρημάτων με σκοπό να επιλεγούν τα καλύτερα, προϋποθέτει την ύπαρξη ανοιχτών διαδικασιών διαλόγου. Απαραίτητο μέσο διασφάλισης αυτού είναι ο νόμος. Στον κόσμο των νομικών, η κρίση των συμμετεχόντων στην νομική διαδικασία και κυρίως αυτή του αρμόδιου οργάνου, θεμελιώνεται στην ανοιχτή αντιπαραβολή των επιχειρημάτων που παραθέτουν οι διάδικοι εντός του δικαστηρίου και στην παράθεση των λόγων που οδήγησαν στο όργανο στην κρίση του. Η νομική κρίση μπορεί να δεσμεύει λόγω αρμοδιότητας, αλλά χρειάζεται και το στοιχείο της ανοιχτής αντιπαραβολής των επιχειρημάτων για να διασφαλιστεί ότι ακόμα και ο πιο δημοκρατικός νόμος θα εφαρμοστεί με τα μέγιστα εχέγγυα πρόληψης της αυθαίρετης κρίσης.","abstract_html":"Μπορούν άραγε οι κρίσεις μας για το πως είναι ο κόσμος ή για το τι πρέπει να κάνουμε να θεμελιωθούν πάνω σε ορισμένα κριτήρια ή η απόφαση περί αυτών των ζητημάτων είναι πλήρως υποκειμενική; Αν μπορούμε να θεμελιώσουμε την κρίση μας, τότε ποια είναι τα κριτήρια της θεμελίωσης αυτής; Αν πάλι όχι, και η κρίση είναι αποτέλεσμα υποκειμενικής βούλησης, ποια είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει αυτός που εκφέρει την κρίση για να δεσμευτούμε από αυτήν; Η παρούσα εργασία προσπαθεί να προσεγγίσει τις άνω ερωτήσεις μέσω του έργου δύο σημαντικών γερμανόφωνων θεωρητικών, του Hans Kelsen και του Jürgen Habermas. O Kelsen διαχωρίζει την πολιτική, το πεδίο του υποκειμενικού χάους των αξιών, από την επιστήμη, το πεδίο της δυνατότητας δημιουργίας στέρεης γνώσης. Το δίκαιο βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές μεγάλες τεκτονικές πλάκες. Αν θέλει να λέγεται επιστήμη, πρέπει να διαχωριστεί από την πολιτική και να παράξει νομικά αποτελέσματα από την ορθολογικότητα του νομικού συστήματος, το οποίο δομείται πυραμιδωτά καθώς ο κατώτερος κανόνας δημιουργείται από το αμέσως ανώτερο όργανο, το οποίο εξουσιοδοτείται από τον αμέσως ανώτερο κανόνα και ούτω καθεξής. Εδώ όμως είναι που εισέρχεται το ζήτημα της κρίσης: Υπάρχουν εχέγγυα ορθής κρίσης εκ μέρους του ανθρώπου που δρά ως όργανο; Ή η αρμοδιότητα του οργάνου είναι η ύστατη εξασφάλιση της ορθότητας μίας νομικής κρίσης εντός μίας δημοκρατικής πολιτείας; Για τον Kelsen η απάντηση βρίσκεται στη δεύτερη επιλογή. Ο Habermas τάσσεται με την πρώτη επιλογή. Η γνώση στο σύστημά του παράγεται μέσω της ανταλλαγής επιχειρημάτων. Το επιχείρημα εκφέρεται βασιζόμενο σε λόγους, ενώ το επιχείρημα που επικρατεί από μία ανοιχτή διαδικασία διαλόγου, μπορεί να ονομαστεί αλήθεια. Στον κόσμο της πολιτικής, η δυνατότητα ανταλλαγής των επιχειρημάτων με σκοπό να επιλεγούν τα καλύτερα, προϋποθέτει την ύπαρξη ανοιχτών διαδικασιών διαλόγου. Απαραίτητο μέσο διασφάλισης αυτού είναι ο νόμος. Στον κόσμο των νομικών, η κρίση των συμμετεχόντων στην νομική διαδικασία και κυρίως αυτή του αρμόδιου οργάνου, θεμελιώνεται στην ανοιχτή αντιπαραβολή των επιχειρημάτων που παραθέτουν οι διάδικοι εντός του δικαστηρίου και στην παράθεση των λόγων που οδήγησαν στο όργανο στην κρίση του. Η νομική κρίση μπορεί να δεσμεύει λόγω αρμοδιότητας, αλλά χρειάζεται και το στοιχείο της ανοιχτής αντιπαραβολής των επιχειρημάτων για να διασφαλιστεί ότι ακόμα και ο πιο δημοκρατικός νόμος θα εφαρμοστεί με τα μέγιστα εχέγγυα πρόληψης της αυθαίρετης κρίσης.","abstract_has_math":false,"creators":["Μόσχος-Παϊπέτης Ευάγγελος","Moschos-Paipetis Evangelos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:27:41Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3386790"],"render_values":[{"text":"uoadl:3386790","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3386790","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3386790","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3386790","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μόσχος-Παϊπέτης Ευάγγελος","Moschos-Paipetis Evangelos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3386790","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3386790"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Μπορούν άραγε οι κρίσεις μας για το πως είναι ο κόσμος ή για το τι πρέπει να κάνουμε να θεμελιωθούν πάνω σε ορισμένα κριτήρια ή η απόφαση περί αυτών των ζητημάτων είναι πλήρως υποκειμενική; Αν μπορούμε να θεμελιώσουμε την κρίση μας, τότε ποια είναι τα κριτήρια της θεμελίωσης αυτής; Αν πάλι όχι, και η κρίση είναι αποτέλεσμα υποκειμενικής βούλησης, ποια είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει αυτός που εκφέρει την κρίση για να δεσμευτούμε από αυτήν; Η παρούσα εργασία προσπαθεί να προσεγγίσει τις άνω ερωτήσεις μέσω του έργου δύο σημαντικών γερμανόφωνων θεωρητικών, του Hans Kelsen και του Jürgen Habermas. O Kelsen διαχωρίζει την πολιτική, το πεδίο του υποκειμενικού χάους των αξιών, από την επιστήμη, το πεδίο της δυνατότητας δημιουργίας στέρεης γνώσης. Το δίκαιο βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές μεγάλες τεκτονικές πλάκες. Αν θέλει να λέγεται επιστήμη, πρέπει να διαχωριστεί από την πολιτική και να παράξει νομικά αποτελέσματα από την ορθολογικότητα του νομικού συστήματος, το οποίο δομείται πυραμιδωτά καθώς ο κατώτερος κανόνας δημιουργείται από το αμέσως ανώτερο όργανο, το οποίο εξουσιοδοτείται από τον αμέσως ανώτερο κανόνα και ούτω καθεξής. Εδώ όμως είναι που εισέρχεται το ζήτημα της κρίσης: Υπάρχουν εχέγγυα ορθής κρίσης εκ μέρους του ανθρώπου που δρά ως όργανο; Ή η αρμοδιότητα του οργάνου είναι η ύστατη εξασφάλιση της ορθότητας μίας νομικής κρίσης εντός μίας δημοκρατικής πολιτείας; Για τον Kelsen η απάντηση βρίσκεται στη δεύτερη επιλογή. Ο Habermas τάσσεται με την πρώτη επιλογή. Η γνώση στο σύστημά του παράγεται μέσω της ανταλλαγής επιχειρημάτων. Το επιχείρημα εκφέρεται βασιζόμενο σε λόγους, ενώ το επιχείρημα που επικρατεί από μία ανοιχτή διαδικασία διαλόγου, μπορεί να ονομαστεί αλήθεια. Στον κόσμο της πολιτικής, η δυνατότητα ανταλλαγής των επιχειρημάτων με σκοπό να επιλεγούν τα καλύτερα, προϋποθέτει την ύπαρξη ανοιχτών διαδικασιών διαλόγου. Απαραίτητο μέσο διασφάλισης αυτού είναι ο νόμος. Στον κόσμο των νομικών, η κρίση των συμμετεχόντων στην νομική διαδικασία και κυρίως αυτή του αρμόδιου οργάνου, θεμελιώνεται στην ανοιχτή αντιπαραβολή των επιχειρημάτων που παραθέτουν οι διάδικοι εντός του δικαστηρίου και στην παράθεση των λόγων που οδήγησαν στο όργανο στην κρίση του. Η νομική κρίση μπορεί να δεσμεύει λόγω αρμοδιότητας, αλλά χρειάζεται και το στοιχείο της ανοιχτής αντιπαραβολής των επιχειρημάτων για να διασφαλιστεί ότι ακόμα και ο πιο δημοκρατικός νόμος θα εφαρμοστεί με τα μέγιστα εχέγγυα πρόληψης της αυθαίρετης κρίσης.","Can our judgments about how the world is or about what we should do be based on certain criteria, or is the decision on such matters entirely subjective? If there is room for resting our judgement on some logical foundations, then what are the criteria for these foundations? If not, and the judgment is the result of a subjective will, what are the characteristics that the one who utters the judgment must have in order for us to be bound by it? This paper attempts to approach the above questions through the work of two important German-speaking theorists, Hans Kelsen and Jürgen Habermas. Kelsen separates politics, the field of the subjective chaos of values, from science, the field of the possibility of creating solid knowledge. The realm of Law lies somewhere between these two great tectonic plates. If it wants to be called a science, Law must be separated from politics and produce legal results from the rationality of the legal system, which is structured in a pyramidic form as the lower rule is created by the immediately higher state organ, which is authorized by the immediately higher rule and so on. But this is where the question of judgment comes in to place: Are there guarantees of correct judgment on the part of the person who acts as an organ? Or is the competence of the organ the ultimate guarantee of the correctness of a legal judgment within a democratic state? For Kelsen the answer lies in the second option. Habermas, on the contrary, favors the first option. Knowledge in his system is produced through the exchange of arguments. The argument is expressed based on reasons, while the argument that prevails in an open discourse process can be called a truth. In the world of politics, the possibility of exchanging arguments in order to choose the best one, presupposes the existence of open discourse processes. The Law is a necessary tool for ensuring this. In the realm of Law, the judgment of the participants in the legal process, and especially that of the competent organ, is based on the open confrontation and exchange of the arguments presented by the parties within the legal process and on the presentation of the reasons that led the organ to its judgment. Legal judgment may be binding by virtue of competence, but it also needs the element of open argumentation to ensure that even the most democratic law is applied with the utmost safeguards against arbitrary judgment."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Δίκαιο και πολιτική στη θεωρία του Habermas και του Kelsen"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μόσχος-Παϊπέτης Ευάγγελος","Moschos-Paipetis Evangelos"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Μπορούν άραγε οι κρίσεις μας για το πως είναι ο κόσμος ή για το τι πρέπει να κάνουμε να θεμελιωθούν πάνω σε ορισμένα κριτήρια ή η απόφαση περί αυτών των ζητημάτων είναι πλήρως υποκειμενική; Αν μπορούμε να θεμελιώσουμε την κρίση μας, τότε ποια είναι τα κριτήρια της θεμελίωσης αυτής; Αν πάλι όχι, και η κρίση είναι αποτέλεσμα υποκειμενικής βούλησης, ποια είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει αυτός που εκφέρει την κρίση για να δεσμευτούμε από αυτήν; Η παρούσα εργασία προσπαθεί να προσεγγίσει τις άνω ερωτήσεις μέσω του έργου δύο σημαντικών γερμανόφωνων θεωρητικών, του Hans Kelsen και του Jürgen Habermas. O Kelsen διαχωρίζει την πολιτική, το πεδίο του υποκειμενικού χάους των αξιών, από την επιστήμη, το πεδίο της δυνατότητας δημιουργίας στέρεης γνώσης. Το δίκαιο βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές μεγάλες τεκτονικές πλάκες. Αν θέλει να λέγεται επιστήμη, πρέπει να διαχωριστεί από την πολιτική και να παράξει νομικά αποτελέσματα από την ορθολογικότητα του νομικού συστήματος, το οποίο δομείται πυραμιδωτά καθώς ο κατώτερος κανόνας δημιουργείται από το αμέσως ανώτερο όργανο, το οποίο εξουσιοδοτείται από τον αμέσως ανώτερο κανόνα και ούτω καθεξής. Εδώ όμως είναι που εισέρχεται το ζήτημα της κρίσης: Υπάρχουν εχέγγυα ορθής κρίσης εκ μέρους του ανθρώπου που δρά ως όργανο; Ή η αρμοδιότητα του οργάνου είναι η ύστατη εξασφάλιση της ορθότητας μίας νομικής κρίσης εντός μίας δημοκρατικής πολιτείας; Για τον Kelsen η απάντηση βρίσκεται στη δεύτερη επιλογή. Ο Habermas τάσσεται με την πρώτη επιλογή. Η γνώση στο σύστημά του παράγεται μέσω της ανταλλαγής επιχειρημάτων. Το επιχείρημα εκφέρεται βασιζόμενο σε λόγους, ενώ το επιχείρημα που επικρατεί από μία ανοιχτή διαδικασία διαλόγου, μπορεί να ονομαστεί αλήθεια. Στον κόσμο της πολιτικής, η δυνατότητα ανταλλαγής των επιχειρημάτων με σκοπό να επιλεγούν τα καλύτερα, προϋποθέτει την ύπαρξη ανοιχτών διαδικασιών διαλόγου. Απαραίτητο μέσο διασφάλισης αυτού είναι ο νόμος. Στον κόσμο των νομικών, η κρίση των συμμετεχόντων στην νομική διαδικασία και κυρίως αυτή του αρμόδιου οργάνου, θεμελιώνεται στην ανοιχτή αντιπαραβολή των επιχειρημάτων που παραθέτουν οι διάδικοι εντός του δικαστηρίου και στην παράθεση των λόγων που οδήγησαν στο όργανο στην κρίση του. Η νομική κρίση μπορεί να δεσμεύει λόγω αρμοδιότητας, αλλά χρειάζεται και το στοιχείο της ανοιχτής αντιπαραβολής των επιχειρημάτων για να διασφαλιστεί ότι ακόμα και ο πιο δημοκρατικός νόμος θα εφαρμοστεί με τα μέγιστα εχέγγυα πρόληψης της αυθαίρετης κρίσης.","Can our judgments about how the world is or about what we should do be based on certain criteria, or is the decision on such matters entirely subjective? If there is room for resting our judgement on some logical foundations, then what are the criteria for these foundations? If not, and the judgment is the result of a subjective will, what are the characteristics that the one who utters the judgment must have in order for us to be bound by it? This paper attempts to approach the above questions through the work of two important German-speaking theorists, Hans Kelsen and Jürgen Habermas. Kelsen separates politics, the field of the subjective chaos of values, from science, the field of the possibility of creating solid knowledge. The realm of Law lies somewhere between these two great tectonic plates. If it wants to be called a science, Law must be separated from politics and produce legal results from the rationality of the legal system, which is structured in a pyramidic form as the lower rule is created by the immediately higher state organ, which is authorized by the immediately higher rule and so on. But this is where the question of judgment comes in to place: Are there guarantees of correct judgment on the part of the person who acts as an organ? Or is the competence of the organ the ultimate guarantee of the correctness of a legal judgment within a democratic state? For Kelsen the answer lies in the second option. Habermas, on the contrary, favors the first option. Knowledge in his system is produced through the exchange of arguments. The argument is expressed based on reasons, while the argument that prevails in an open discourse process can be called a truth. In the world of politics, the possibility of exchanging arguments in order to choose the best one, presupposes the existence of open discourse processes. The Law is a necessary tool for ensuring this. In the realm of Law, the judgment of the participants in the legal process, and especially that of the competent organ, is based on the open confrontation and exchange of the arguments presented by the parties within the legal process and on the presentation of the reasons that led the organ to its judgment. Legal judgment may be binding by virtue of competence, but it also needs the element of open argumentation to ensure that even the most democratic law is applied with the utmost safeguards against arbitrary judgment."],"dc:identifier":["uoadl:3386790","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3386790"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Δίκαιο και πολιτική στη θεωρία του Habermas και του Kelsen"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:27:41Z"}