{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3388193"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3388193","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Το δίκαιο ως ιδεολογία: η κοινωνική αναπαραγωγή στους Althusser, Πουλαντζά και Negri","abstract":"Αφετηρία της παρούσας εργασίας αποτελεί η θέση ότι το δίκαιο δεν υφίσταται ex nihilo. Αντιθέτως, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα κοινωνικό προϊόν, το οποίο -όπως θα επιχειρήσουμε να καταδείξουμε- διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη δόμηση της ίδιας της υποκειμενικότητας. Τούτο διότι, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα θεσμικό, γνωστικό και οργανωτικό σχήμα, εντός του οποίου κατασκευάζονται καθοριστικές κοινωνικές σχέσεις. Επομένως, ιδωμένο ως κοινωνικο-ιστορικό γίγνεσθαι, το δίκαιο -λειτουργικά- επικυρώνει τις ήδη αναγνωρισμένες -και κοινωνικά κυρίαρχες- όψεις ενός κοινωνικού θεσμού, μιας κοινωνικής πρακτικής. Ακριβώς, λοιπόν, επειδή το δίκαιο δεν εξαντλείται στη θετική διάσταση του Κράτους, η Κοινωνιολογία του δικαίου ενδιαφέρεται και εξετάζει ιδίως την κοινωνική παράμετρο του Δικαίου· εξετάζει το δίκαιο ως φαινόμενο «με ιδιαίτερο κανονιστικό χαρακτήρα». Αναπόφευκτα, συνεπώς, ανάμεσα στα κύρια θέματα που ασχολείται η Κοινωνιολογία του Δικαίου είναι και η ιδεολογική φυσιογνωμία του δικαίου. Στο πλαίσιο αυτού του ιδεολογικού χαρακτήρα, η κοινωνική αναπαραγωγή, ως διαδικασία με την οποία οι κοινωνικές δομές, οι σχέσεις εξουσίας και οι παραγωγικές σχέσεις διατηρούνται και αναπαράγονται μέσω των νομικών ρυθμίσεων, αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί την Κοινωνιολογία του Δικαίου. Αυτή η προσέγγιση είναι ουσιώδης για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το δίκαιο ενσωματώνεται στις κοινωνικές διαδικασίες και επηρεάζει τη συνέχιση ή μεταβολή των κοινωνικών συνθηκών. Με δεδομένη, επομένως, την ανάγκη ανανέωσης των θεωρητικών προβληματισμών μας για το σύγχρονο δίκαιο, αλλά και κατανόησης της πραγματικότητας, η παρούσα διακρίνει και αξιολογεί τα έργα των Althusser, Πουλαντζά και Negri. Ειδικότερα, θα επιχειρήσει να σκιαγραφήσει τη διαλεκτική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ δικαίου και ιδεολογίας, καθώς και τη συνάρθρωσή τους με άλλα πεδία της κοινωνικής πρακτικής, όπως η οικονομία και η πολιτική. Καθότι, λοιπόν, η κοινωνική πραγματικότητα διαρθρώνεται από σχέσεις ιστορικά προκύπτουσες, και με δεδομένη την επίπτωση της κοινωνικής και πολιτικής διάστασης του δικαίου στη συγκρότηση του ανθρώπου, θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στους σύγχρονους προβληματισμούς. Μένει να φανεί αν οι υπό κρίση στοχαστές μπορούν να μας βοηθήσουν, ο καθένας από τη δική του σκοπιά και θεώρηση, να απαντήσουμε στα ερωτήματα που έχουν επισημανθεί, αλλά και να θέσουμε τους κατάλληλους προβληματισμούς. Εξάλλου, εκεί έγκειται και η αξία των κοινωνικών θεωριών: να δημιουργούν διαχρονικά ερωτήματα και να θέτουν εκ νέου όλα τα ζητήματα .","abstract_html":"Αφετηρία της παρούσας εργασίας αποτελεί η θέση ότι το δίκαιο δεν υφίσταται ex nihilo. Αντιθέτως, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα κοινωνικό προϊόν, το οποίο -όπως θα επιχειρήσουμε να καταδείξουμε- διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη δόμηση της ίδιας της υποκειμενικότητας. Τούτο διότι, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα θεσμικό, γνωστικό και οργανωτικό σχήμα, εντός του οποίου κατασκευάζονται καθοριστικές κοινωνικές σχέσεις. Επομένως, ιδωμένο ως κοινωνικο-ιστορικό γίγνεσθαι, το δίκαιο -λειτουργικά- επικυρώνει τις ήδη αναγνωρισμένες -και κοινωνικά κυρίαρχες- όψεις ενός κοινωνικού θεσμού, μιας κοινωνικής πρακτικής. Ακριβώς, λοιπόν, επειδή το δίκαιο δεν εξαντλείται στη θετική διάσταση του Κράτους, η Κοινωνιολογία του δικαίου ενδιαφέρεται και εξετάζει ιδίως την κοινωνική παράμετρο του Δικαίου· εξετάζει το δίκαιο ως φαινόμενο «με ιδιαίτερο κανονιστικό χαρακτήρα». Αναπόφευκτα, συνεπώς, ανάμεσα στα κύρια θέματα που ασχολείται η Κοινωνιολογία του Δικαίου είναι και η ιδεολογική φυσιογνωμία του δικαίου. Στο πλαίσιο αυτού του ιδεολογικού χαρακτήρα, η κοινωνική αναπαραγωγή, ως διαδικασία με την οποία οι κοινωνικές δομές, οι σχέσεις εξουσίας και οι παραγωγικές σχέσεις διατηρούνται και αναπαράγονται μέσω των νομικών ρυθμίσεων, αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί την Κοινωνιολογία του Δικαίου. Αυτή η προσέγγιση είναι ουσιώδης για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το δίκαιο ενσωματώνεται στις κοινωνικές διαδικασίες και επηρεάζει τη συνέχιση ή μεταβολή των κοινωνικών συνθηκών. Με δεδομένη, επομένως, την ανάγκη ανανέωσης των θεωρητικών προβληματισμών μας για το σύγχρονο δίκαιο, αλλά και κατανόησης της πραγματικότητας, η παρούσα διακρίνει και αξιολογεί τα έργα των Althusser, Πουλαντζά και Negri. Ειδικότερα, θα επιχειρήσει να σκιαγραφήσει τη διαλεκτική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ δικαίου και ιδεολογίας, καθώς και τη συνάρθρωσή τους με άλλα πεδία της κοινωνικής πρακτικής, όπως η οικονομία και η πολιτική. Καθότι, λοιπόν, η κοινωνική πραγματικότητα διαρθρώνεται από σχέσεις ιστορικά προκύπτουσες, και με δεδομένη την επίπτωση της κοινωνικής και πολιτικής διάστασης του δικαίου στη συγκρότηση του ανθρώπου, θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στους σύγχρονους προβληματισμούς. Μένει να φανεί αν οι υπό κρίση στοχαστές μπορούν να μας βοηθήσουν, ο καθένας από τη δική του σκοπιά και θεώρηση, να απαντήσουμε στα ερωτήματα που έχουν επισημανθεί, αλλά και να θέσουμε τους κατάλληλους προβληματισμούς. Εξάλλου, εκεί έγκειται και η αξία των κοινωνικών θεωριών: να δημιουργούν διαχρονικά ερωτήματα και να θέτουν εκ νέου όλα τα ζητήματα .","abstract_has_math":false,"creators":["Λιάκος Χρήστος","Liakos Christos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:27:50Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3388193"],"render_values":[{"text":"uoadl:3388193","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3388193","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3388193","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3388193","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λιάκος Χρήστος","Liakos Christos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3388193","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3388193"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αφετηρία της παρούσας εργασίας αποτελεί η θέση ότι το δίκαιο δεν υφίσταται ex nihilo. Αντιθέτως, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα κοινωνικό προϊόν, το οποίο -όπως θα επιχειρήσουμε να καταδείξουμε- διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη δόμηση της ίδιας της υποκειμενικότητας. Τούτο διότι, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα θεσμικό, γνωστικό και οργανωτικό σχήμα, εντός του οποίου κατασκευάζονται καθοριστικές κοινωνικές σχέσεις. Επομένως, ιδωμένο ως κοινωνικο-ιστορικό γίγνεσθαι, το δίκαιο -λειτουργικά- επικυρώνει τις ήδη αναγνωρισμένες -και κοινωνικά κυρίαρχες- όψεις ενός κοινωνικού θεσμού, μιας κοινωνικής πρακτικής. Ακριβώς, λοιπόν, επειδή το δίκαιο δεν εξαντλείται στη θετική διάσταση του Κράτους, η Κοινωνιολογία του δικαίου ενδιαφέρεται και εξετάζει ιδίως την κοινωνική παράμετρο του Δικαίου· εξετάζει το δίκαιο ως φαινόμενο «με ιδιαίτερο κανονιστικό χαρακτήρα». Αναπόφευκτα, συνεπώς, ανάμεσα στα κύρια θέματα που ασχολείται η Κοινωνιολογία του Δικαίου είναι και η ιδεολογική φυσιογνωμία του δικαίου. Στο πλαίσιο αυτού του ιδεολογικού χαρακτήρα, η κοινωνική αναπαραγωγή, ως διαδικασία με την οποία οι κοινωνικές δομές, οι σχέσεις εξουσίας και οι παραγωγικές σχέσεις διατηρούνται και αναπαράγονται μέσω των νομικών ρυθμίσεων, αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί την Κοινωνιολογία του Δικαίου. Αυτή η προσέγγιση είναι ουσιώδης για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το δίκαιο ενσωματώνεται στις κοινωνικές διαδικασίες και επηρεάζει τη συνέχιση ή μεταβολή των κοινωνικών συνθηκών. Με δεδομένη, επομένως, την ανάγκη ανανέωσης των θεωρητικών προβληματισμών μας για το σύγχρονο δίκαιο, αλλά και κατανόησης της πραγματικότητας, η παρούσα διακρίνει και αξιολογεί τα έργα των Althusser, Πουλαντζά και Negri. Ειδικότερα, θα επιχειρήσει να σκιαγραφήσει τη διαλεκτική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ δικαίου και ιδεολογίας, καθώς και τη συνάρθρωσή τους με άλλα πεδία της κοινωνικής πρακτικής, όπως η οικονομία και η πολιτική. Καθότι, λοιπόν, η κοινωνική πραγματικότητα διαρθρώνεται από σχέσεις ιστορικά προκύπτουσες, και με δεδομένη την επίπτωση της κοινωνικής και πολιτικής διάστασης του δικαίου στη συγκρότηση του ανθρώπου, θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στους σύγχρονους προβληματισμούς. Μένει να φανεί αν οι υπό κρίση στοχαστές μπορούν να μας βοηθήσουν, ο καθένας από τη δική του σκοπιά και θεώρηση, να απαντήσουμε στα ερωτήματα που έχουν επισημανθεί, αλλά και να θέσουμε τους κατάλληλους προβληματισμούς. Εξάλλου, εκεί έγκειται και η αξία των κοινωνικών θεωριών: να δημιουργούν διαχρονικά ερωτήματα και να θέτουν εκ νέου όλα τα ζητήματα .","The starting point of this thesis is the assumption that law does not exist ex nihilo. On the contrary, law is still a social product, which - as we will attempt to demonstrate - plays a leading role in the construction of subjectivity itself. For law is still an institutional, cognitive and organizational schema within which crucial social relations are constructed. Therefore, conceived as a socio-historical becoming, law -functionally- validates the already recognized -and socially dominant- aspects of a social institution, of a social practice. Since law is not exhausted in the positive dimension of the State, the Sociology of Law is interested in and examines in particular the social parameter of law; it examines law as a phenomenon 'with a particular normative character'. Inevitably, therefore, among the main issues addressed by the Sociology of Law is the ideological character of law. In the context of this ideological character, social reproduction, as the process by which social structures, power relations and productive relations are maintained and reproduced through legal arrangements, is an issue of interest to the Sociology of Law. This approach is essential for understanding how law is embedded in social processes and affects the continuation or transformation of social conditions. Hence, considering the need to reconsider our theoretical reflections on contemporary law, but also the need to understand reality, this thesis analyzes and evaluates the work of Althusser, Poulantzas and Negri. In particular, this thesis will attempt to outline the dialectical relationship that emerges between law and ideology, as well as their interaction with other fields of social practice, such as economics and politics. Since, therefore, social reality is structured by historically occurring relations, and given the impact of the social and political dimension of law on the formation of man, we will attempt to respond to these contemporary concerns. It remains to be seen whether the theoreticians under discussion can help us, each from his own point of view and perspective, to answer the questions that have been identified, and also to raise the pertinent concerns. After all, therein lies the value of social theories: to raise enduring questions and to raise all the issues all over again."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Το δίκαιο ως ιδεολογία: η κοινωνική αναπαραγωγή στους Althusser, Πουλαντζά και Negri"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λιάκος Χρήστος","Liakos Christos"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Αφετηρία της παρούσας εργασίας αποτελεί η θέση ότι το δίκαιο δεν υφίσταται ex nihilo. Αντιθέτως, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα κοινωνικό προϊόν, το οποίο -όπως θα επιχειρήσουμε να καταδείξουμε- διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη δόμηση της ίδιας της υποκειμενικότητας. Τούτο διότι, το δίκαιο αποτελεί ακόμα ένα θεσμικό, γνωστικό και οργανωτικό σχήμα, εντός του οποίου κατασκευάζονται καθοριστικές κοινωνικές σχέσεις. Επομένως, ιδωμένο ως κοινωνικο-ιστορικό γίγνεσθαι, το δίκαιο -λειτουργικά- επικυρώνει τις ήδη αναγνωρισμένες -και κοινωνικά κυρίαρχες- όψεις ενός κοινωνικού θεσμού, μιας κοινωνικής πρακτικής. Ακριβώς, λοιπόν, επειδή το δίκαιο δεν εξαντλείται στη θετική διάσταση του Κράτους, η Κοινωνιολογία του δικαίου ενδιαφέρεται και εξετάζει ιδίως την κοινωνική παράμετρο του Δικαίου· εξετάζει το δίκαιο ως φαινόμενο «με ιδιαίτερο κανονιστικό χαρακτήρα». Αναπόφευκτα, συνεπώς, ανάμεσα στα κύρια θέματα που ασχολείται η Κοινωνιολογία του Δικαίου είναι και η ιδεολογική φυσιογνωμία του δικαίου. Στο πλαίσιο αυτού του ιδεολογικού χαρακτήρα, η κοινωνική αναπαραγωγή, ως διαδικασία με την οποία οι κοινωνικές δομές, οι σχέσεις εξουσίας και οι παραγωγικές σχέσεις διατηρούνται και αναπαράγονται μέσω των νομικών ρυθμίσεων, αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί την Κοινωνιολογία του Δικαίου. Αυτή η προσέγγιση είναι ουσιώδης για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο το δίκαιο ενσωματώνεται στις κοινωνικές διαδικασίες και επηρεάζει τη συνέχιση ή μεταβολή των κοινωνικών συνθηκών. Με δεδομένη, επομένως, την ανάγκη ανανέωσης των θεωρητικών προβληματισμών μας για το σύγχρονο δίκαιο, αλλά και κατανόησης της πραγματικότητας, η παρούσα διακρίνει και αξιολογεί τα έργα των Althusser, Πουλαντζά και Negri. Ειδικότερα, θα επιχειρήσει να σκιαγραφήσει τη διαλεκτική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ δικαίου και ιδεολογίας, καθώς και τη συνάρθρωσή τους με άλλα πεδία της κοινωνικής πρακτικής, όπως η οικονομία και η πολιτική. Καθότι, λοιπόν, η κοινωνική πραγματικότητα διαρθρώνεται από σχέσεις ιστορικά προκύπτουσες, και με δεδομένη την επίπτωση της κοινωνικής και πολιτικής διάστασης του δικαίου στη συγκρότηση του ανθρώπου, θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στους σύγχρονους προβληματισμούς. Μένει να φανεί αν οι υπό κρίση στοχαστές μπορούν να μας βοηθήσουν, ο καθένας από τη δική του σκοπιά και θεώρηση, να απαντήσουμε στα ερωτήματα που έχουν επισημανθεί, αλλά και να θέσουμε τους κατάλληλους προβληματισμούς. Εξάλλου, εκεί έγκειται και η αξία των κοινωνικών θεωριών: να δημιουργούν διαχρονικά ερωτήματα και να θέτουν εκ νέου όλα τα ζητήματα .","The starting point of this thesis is the assumption that law does not exist ex nihilo. On the contrary, law is still a social product, which - as we will attempt to demonstrate - plays a leading role in the construction of subjectivity itself. For law is still an institutional, cognitive and organizational schema within which crucial social relations are constructed. Therefore, conceived as a socio-historical becoming, law -functionally- validates the already recognized -and socially dominant- aspects of a social institution, of a social practice. Since law is not exhausted in the positive dimension of the State, the Sociology of Law is interested in and examines in particular the social parameter of law; it examines law as a phenomenon 'with a particular normative character'. Inevitably, therefore, among the main issues addressed by the Sociology of Law is the ideological character of law. In the context of this ideological character, social reproduction, as the process by which social structures, power relations and productive relations are maintained and reproduced through legal arrangements, is an issue of interest to the Sociology of Law. This approach is essential for understanding how law is embedded in social processes and affects the continuation or transformation of social conditions. Hence, considering the need to reconsider our theoretical reflections on contemporary law, but also the need to understand reality, this thesis analyzes and evaluates the work of Althusser, Poulantzas and Negri. In particular, this thesis will attempt to outline the dialectical relationship that emerges between law and ideology, as well as their interaction with other fields of social practice, such as economics and politics. Since, therefore, social reality is structured by historically occurring relations, and given the impact of the social and political dimension of law on the formation of man, we will attempt to respond to these contemporary concerns. It remains to be seen whether the theoreticians under discussion can help us, each from his own point of view and perspective, to answer the questions that have been identified, and also to raise the pertinent concerns. After all, therein lies the value of social theories: to raise enduring questions and to raise all the issues all over again."],"dc:identifier":["uoadl:3388193","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3388193"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Το δίκαιο ως ιδεολογία: η κοινωνική αναπαραγωγή στους Althusser, Πουλαντζά και Negri"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:27:50Z"}