{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3389525"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3389525","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Απομόνωση και Χαρακτηρισμός Φορτίου Κυτταροειδικών Εξωσωμάτων από Ασθενείς με Μακρά COVID-19","abstract":"H μακρά COVID-19 (long COVID-19), ή αλλιώς το μετά-COVID-19 σύνδρομο (post-COVID-19 syndrome), περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων που εμμένουν μετά τη λοίμωξη από τον ιό SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2), ο οποίος αποτελεί τον αιτιολογικό παράγοντα της νόσου COVID-19 (Coronavirus Disease 2019). Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από μια πληθώρα νευρολογικών συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής έκπτωσης, της αδυναμίας στη συγκέντρωση και της διαταραχής της μνήμης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι πολλά από τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα με εκείνα που εκδηλώνονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Alzheimer (Alzheimer’s Disease, AD) και η νόσος του Parkinson (Parkinson’s Disease, PD). Λόγω της ομοιότητας των συμπτωμάτων, τίθεται εύλογα το ερώτημα εάν ο SARS-CoV-2 μπορεί να πυροδοτήσει την έναρξη νευροεκφυλιστικών γεγονότων σε ασθενείς με μακρά COVID-19. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι ακριβείς μοριακοί μηχανισμοί που βρίσκονται πίσω από τη σύνδεση του SARS-CoV-2 και του νευροεκφυλισμού παραμένουν άγνωστοι. Τα εξωσώματα είναι εξωκυττάρια νανοκυστίδια που εκκρίνονται από όλους τους τύπους κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού και ανιχνεύονται σε ποικίλα βιολογικά υγρά, όπως το αίμα. Λόγω του βιοενεργού τους φορτίου, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διακυτταρική επικοινωνία και σηματοδότηση τόσο σε φυσιολογικές όσο και σε παθολογικές συνθήκες. Πρόσφατες μελέτες έχουν αναδείξει τον κρίσιμο ρόλο των εξωσωμάτων στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Συγκεκριμένα, έχει δειχθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) μπορούν να μεταφέρουν πρωτεΐνες με τάση συσσωμάτωσης, που εμπλέκονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, από κύτταρο σε κύτταρο και με τον τρόπο αυτό να συμβάλλουν στην εξάπλωση της παθολογίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων πρωτεϊνών είναι η Tau και η α-συνουκλεΐνη (α-synuclein, α-syn) που αποτελούν κεντρικά μόρια στην παθογένεση της AD και της PD, αντίστοιχα. Επίσης, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το ΚΝΣ μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να απομονωθούν εύκολα από το αίμα. Έτσι, τα εξωσώματα αποτελούν έναν πολλά υποσχόμενο βιοδείκτη για την έγκαιρη διάγνωση των νευροεκφυλιστικών ασθενειών μέσω της ανάλυσης του φορτίου τους. Ο κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνηθεί η παρουσία νευροεκφυλιστικών δεικτών, ενδεικτικών της έναρξης νευροεκφυλιστικών μηχανισμών που προκαλούνται από τον SARS-CoV-2, στο εξωσωμικό φορτίο ασθενών με μακρά COVID-19. Αρχικά, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, χρησιμοποιήθηκε η κυτταρική σειρά ανθρώπινου νευροβλαστώματος SH-SY5Y με σκοπό τη δημιουργία ενός in vitro μοντέλου για τη μελέτη των πρωτεϊνών που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η AD και η PD. Βασικό πλεονέκτημα των συγκεκριμένων κυττάρων είναι η δυνατότητα διαφοροποίησής τους σε κύτταρα που μοιάζουν με νευρώνες που χαρακτηρίζονται από την έκφραση νευρωνικών δεικτών. Στη συγκεκριμένη εργασία, η συνδυασμένη δράση του ρετινοϊκού οξέος (Retinoic Acid, RA) και του νευροτροφικού παράγοντα που προέρχεται από τον εγκέφαλο (Brain-Derived Neurotrophic Factor, BDNF) συνέβαλε στην πλήρη νευρωνική διαφοροποίηση των κυττάρων, η οποία αξιολογήθηκε σε μορφολογικό και βιοχημικό επίπεδο. Επίσης, τα κύτταρα καλλιεργήθηκαν παρουσία ιόντων βαρέων μετάλλων με σκοπό την επαγωγή νευροτοξικότητας και την αύξηση των ενδογενών επιπέδων έκφρασης πρωτεϊνών που σχετίζονται με την AD. Επιπλέον, σχεδιάστηκε ένα νέο πρωτόκολλο απομόνωσης εξωσωμάτων από τα υπερκείμενα της συγκεκριμένης κυτταρικής σειράς. Παράλληλα, απομονώθηκαν τα ολικά εξωσώματα από ορούς ασθενών με μακρά COVID-19, υγιών εθελοντών και ασθενών με AD και PD. Η Ανάλυση Παρακολούθησης Νανοσωματιδίων (Nanoparticle Tracking Analysis, NTA) χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της καθαρότητας των δειγμάτων, καθώς επιτρέπει τον προσδιορισμό τόσο του μεγέθους όσο και της συγκέντρωσης των απομονωμένων νανοσωματιδίων. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ο βιοχημικός χαρακτηρισμός των εξωσωμάτων που περιλάμβανε την ανίχνευση των εξωσωμικών δεικτών HSP90, CD63 και TSG-101 μέσω ανοσοστύπωσης κατά Western. Επιπρόσθετα, σχεδιάστηκε ένα νέο λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων, το οποίο βασίστηκε στη χρήση μαγνητικών σφαιριδίων επικαλυμμένων με αντισώματα που αναγνωρίζουν ειδικά και δεσμεύουν δείκτες στην επιφάνεια ενός συγκεκριμένου υποπληθυσμού εξωσωμάτων. Το πρωτόκολλο αυτό δοκιμάσθηκε για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων από ένα σύνολο ολικών εξωσωμάτων από ασθενείς με μακρά COVID-19 μέσω στόχευσης του νευροειδικού δείκτη L1CAM/CD171. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν προσπάθειες ανίχνευσης της Tau στο φορτίο των νευροειδικών εξωσωμάτων. Συμπερασματικά, μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε την κυτταρική σειρά SH-SY5Y ως ένα in vitro μοντέλο για τη μελέτη των μεσολαβούμενων από τα εξωσώματα νευροεκφυλιστικών μηχανισμών. Ακόμη, μπορέσαμε να δημιουργήσουμε ένα λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων από ορούς αίματος ασθενών με μακρά COVID-19, το οποίο χρησιμοποιήσαμε σε προκαταρκτικά πειράματα για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων και την ανίχνευση νευροεκφυλιστικών δεικτών. H πραγματοποίηση περισσότερων βελτιστοποιημένων πειραμάτων κρίνεται απαραίτητη, ώστε να χαρακτηριστεί λεπτομερώς και να επιβεβαιωθεί η σχέση μεταξύ της μόλυνσης από τον SARS-CoV-2 και της ανάπτυξης νευροεκφυλισμού.","abstract_html":"H μακρά COVID-19 (long COVID-19), ή αλλιώς το μετά-COVID-19 σύνδρομο (post-COVID-19 syndrome), περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων που εμμένουν μετά τη λοίμωξη από τον ιό SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2), ο οποίος αποτελεί τον αιτιολογικό παράγοντα της νόσου COVID-19 (Coronavirus Disease 2019). Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από μια πληθώρα νευρολογικών συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής έκπτωσης, της αδυναμίας στη συγκέντρωση και της διαταραχής της μνήμης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι πολλά από τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα με εκείνα που εκδηλώνονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Alzheimer (Alzheimer’s Disease, AD) και η νόσος του Parkinson (Parkinson’s Disease, PD). Λόγω της ομοιότητας των συμπτωμάτων, τίθεται εύλογα το ερώτημα εάν ο SARS-CoV-2 μπορεί να πυροδοτήσει την έναρξη νευροεκφυλιστικών γεγονότων σε ασθενείς με μακρά COVID-19. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι ακριβείς μοριακοί μηχανισμοί που βρίσκονται πίσω από τη σύνδεση του SARS-CoV-2 και του νευροεκφυλισμού παραμένουν άγνωστοι. Τα εξωσώματα είναι εξωκυττάρια νανοκυστίδια που εκκρίνονται από όλους τους τύπους κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού και ανιχνεύονται σε ποικίλα βιολογικά υγρά, όπως το αίμα. Λόγω του βιοενεργού τους φορτίου, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διακυτταρική επικοινωνία και σηματοδότηση τόσο σε φυσιολογικές όσο και σε παθολογικές συνθήκες. Πρόσφατες μελέτες έχουν αναδείξει τον κρίσιμο ρόλο των εξωσωμάτων στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Συγκεκριμένα, έχει δειχθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) μπορούν να μεταφέρουν πρωτεΐνες με τάση συσσωμάτωσης, που εμπλέκονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, από κύτταρο σε κύτταρο και με τον τρόπο αυτό να συμβάλλουν στην εξάπλωση της παθολογίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων πρωτεϊνών είναι η Tau και η α-συνουκλεΐνη (α-synuclein, α-syn) που αποτελούν κεντρικά μόρια στην παθογένεση της AD και της PD, αντίστοιχα. Επίσης, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το ΚΝΣ μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να απομονωθούν εύκολα από το αίμα. Έτσι, τα εξωσώματα αποτελούν έναν πολλά υποσχόμενο βιοδείκτη για την έγκαιρη διάγνωση των νευροεκφυλιστικών ασθενειών μέσω της ανάλυσης του φορτίου τους. Ο κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνηθεί η παρουσία νευροεκφυλιστικών δεικτών, ενδεικτικών της έναρξης νευροεκφυλιστικών μηχανισμών που προκαλούνται από τον SARS-CoV-2, στο εξωσωμικό φορτίο ασθενών με μακρά COVID-19. Αρχικά, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, χρησιμοποιήθηκε η κυτταρική σειρά ανθρώπινου νευροβλαστώματος SH-SY5Y με σκοπό τη δημιουργία ενός in vitro μοντέλου για τη μελέτη των πρωτεϊνών που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η AD και η PD. Βασικό πλεονέκτημα των συγκεκριμένων κυττάρων είναι η δυνατότητα διαφοροποίησής τους σε κύτταρα που μοιάζουν με νευρώνες που χαρακτηρίζονται από την έκφραση νευρωνικών δεικτών. Στη συγκεκριμένη εργασία, η συνδυασμένη δράση του ρετινοϊκού οξέος (Retinoic Acid, RA) και του νευροτροφικού παράγοντα που προέρχεται από τον εγκέφαλο (Brain-Derived Neurotrophic Factor, BDNF) συνέβαλε στην πλήρη νευρωνική διαφοροποίηση των κυττάρων, η οποία αξιολογήθηκε σε μορφολογικό και βιοχημικό επίπεδο. Επίσης, τα κύτταρα καλλιεργήθηκαν παρουσία ιόντων βαρέων μετάλλων με σκοπό την επαγωγή νευροτοξικότητας και την αύξηση των ενδογενών επιπέδων έκφρασης πρωτεϊνών που σχετίζονται με την AD. Επιπλέον, σχεδιάστηκε ένα νέο πρωτόκολλο απομόνωσης εξωσωμάτων από τα υπερκείμενα της συγκεκριμένης κυτταρικής σειράς. Παράλληλα, απομονώθηκαν τα ολικά εξωσώματα από ορούς ασθενών με μακρά COVID-19, υγιών εθελοντών και ασθενών με AD και PD. Η Ανάλυση Παρακολούθησης Νανοσωματιδίων (Nanoparticle Tracking Analysis, NTA) χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της καθαρότητας των δειγμάτων, καθώς επιτρέπει τον προσδιορισμό τόσο του μεγέθους όσο και της συγκέντρωσης των απομονωμένων νανοσωματιδίων. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ο βιοχημικός χαρακτηρισμός των εξωσωμάτων που περιλάμβανε την ανίχνευση των εξωσωμικών δεικτών HSP90, CD63 και TSG-101 μέσω ανοσοστύπωσης κατά Western. Επιπρόσθετα, σχεδιάστηκε ένα νέο λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων, το οποίο βασίστηκε στη χρήση μαγνητικών σφαιριδίων επικαλυμμένων με αντισώματα που αναγνωρίζουν ειδικά και δεσμεύουν δείκτες στην επιφάνεια ενός συγκεκριμένου υποπληθυσμού εξωσωμάτων. Το πρωτόκολλο αυτό δοκιμάσθηκε για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων από ένα σύνολο ολικών εξωσωμάτων από ασθενείς με μακρά COVID-19 μέσω στόχευσης του νευροειδικού δείκτη L1CAM/CD171. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν προσπάθειες ανίχνευσης της Tau στο φορτίο των νευροειδικών εξωσωμάτων. Συμπερασματικά, μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε την κυτταρική σειρά SH-SY5Y ως ένα in vitro μοντέλο για τη μελέτη των μεσολαβούμενων από τα εξωσώματα νευροεκφυλιστικών μηχανισμών. Ακόμη, μπορέσαμε να δημιουργήσουμε ένα λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων από ορούς αίματος ασθενών με μακρά COVID-19, το οποίο χρησιμοποιήσαμε σε προκαταρκτικά πειράματα για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων και την ανίχνευση νευροεκφυλιστικών δεικτών. H πραγματοποίηση περισσότερων βελτιστοποιημένων πειραμάτων κρίνεται απαραίτητη, ώστε να χαρακτηριστεί λεπτομερώς και να επιβεβαιωθεί η σχέση μεταξύ της μόλυνσης από τον SARS-CoV-2 και της ανάπτυξης νευροεκφυλισμού.","abstract_has_math":false,"creators":["Μάζη Σοφία","Mazi Sofia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:27:55Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3389525"],"render_values":[{"text":"uoadl:3389525","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3389525","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3389525","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3389525","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μάζη Σοφία","Mazi Sofia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3389525","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3389525"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["H μακρά COVID-19 (long COVID-19), ή αλλιώς το μετά-COVID-19 σύνδρομο (post-COVID-19 syndrome), περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων που εμμένουν μετά τη λοίμωξη από τον ιό SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2), ο οποίος αποτελεί τον αιτιολογικό παράγοντα της νόσου COVID-19 (Coronavirus Disease 2019). Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από μια πληθώρα νευρολογικών συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής έκπτωσης, της αδυναμίας στη συγκέντρωση και της διαταραχής της μνήμης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι πολλά από τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα με εκείνα που εκδηλώνονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Alzheimer (Alzheimer’s Disease, AD) και η νόσος του Parkinson (Parkinson’s Disease, PD). Λόγω της ομοιότητας των συμπτωμάτων, τίθεται εύλογα το ερώτημα εάν ο SARS-CoV-2 μπορεί να πυροδοτήσει την έναρξη νευροεκφυλιστικών γεγονότων σε ασθενείς με μακρά COVID-19. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι ακριβείς μοριακοί μηχανισμοί που βρίσκονται πίσω από τη σύνδεση του SARS-CoV-2 και του νευροεκφυλισμού παραμένουν άγνωστοι. Τα εξωσώματα είναι εξωκυττάρια νανοκυστίδια που εκκρίνονται από όλους τους τύπους κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού και ανιχνεύονται σε ποικίλα βιολογικά υγρά, όπως το αίμα. Λόγω του βιοενεργού τους φορτίου, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διακυτταρική επικοινωνία και σηματοδότηση τόσο σε φυσιολογικές όσο και σε παθολογικές συνθήκες. Πρόσφατες μελέτες έχουν αναδείξει τον κρίσιμο ρόλο των εξωσωμάτων στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Συγκεκριμένα, έχει δειχθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) μπορούν να μεταφέρουν πρωτεΐνες με τάση συσσωμάτωσης, που εμπλέκονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, από κύτταρο σε κύτταρο και με τον τρόπο αυτό να συμβάλλουν στην εξάπλωση της παθολογίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων πρωτεϊνών είναι η Tau και η α-συνουκλεΐνη (α-synuclein, α-syn) που αποτελούν κεντρικά μόρια στην παθογένεση της AD και της PD, αντίστοιχα. Επίσης, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το ΚΝΣ μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να απομονωθούν εύκολα από το αίμα. Έτσι, τα εξωσώματα αποτελούν έναν πολλά υποσχόμενο βιοδείκτη για την έγκαιρη διάγνωση των νευροεκφυλιστικών ασθενειών μέσω της ανάλυσης του φορτίου τους. Ο κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνηθεί η παρουσία νευροεκφυλιστικών δεικτών, ενδεικτικών της έναρξης νευροεκφυλιστικών μηχανισμών που προκαλούνται από τον SARS-CoV-2, στο εξωσωμικό φορτίο ασθενών με μακρά COVID-19. Αρχικά, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, χρησιμοποιήθηκε η κυτταρική σειρά ανθρώπινου νευροβλαστώματος SH-SY5Y με σκοπό τη δημιουργία ενός in vitro μοντέλου για τη μελέτη των πρωτεϊνών που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η AD και η PD. Βασικό πλεονέκτημα των συγκεκριμένων κυττάρων είναι η δυνατότητα διαφοροποίησής τους σε κύτταρα που μοιάζουν με νευρώνες που χαρακτηρίζονται από την έκφραση νευρωνικών δεικτών. Στη συγκεκριμένη εργασία, η συνδυασμένη δράση του ρετινοϊκού οξέος (Retinoic Acid, RA) και του νευροτροφικού παράγοντα που προέρχεται από τον εγκέφαλο (Brain-Derived Neurotrophic Factor, BDNF) συνέβαλε στην πλήρη νευρωνική διαφοροποίηση των κυττάρων, η οποία αξιολογήθηκε σε μορφολογικό και βιοχημικό επίπεδο. Επίσης, τα κύτταρα καλλιεργήθηκαν παρουσία ιόντων βαρέων μετάλλων με σκοπό την επαγωγή νευροτοξικότητας και την αύξηση των ενδογενών επιπέδων έκφρασης πρωτεϊνών που σχετίζονται με την AD. Επιπλέον, σχεδιάστηκε ένα νέο πρωτόκολλο απομόνωσης εξωσωμάτων από τα υπερκείμενα της συγκεκριμένης κυτταρικής σειράς. Παράλληλα, απομονώθηκαν τα ολικά εξωσώματα από ορούς ασθενών με μακρά COVID-19, υγιών εθελοντών και ασθενών με AD και PD. Η Ανάλυση Παρακολούθησης Νανοσωματιδίων (Nanoparticle Tracking Analysis, NTA) χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της καθαρότητας των δειγμάτων, καθώς επιτρέπει τον προσδιορισμό τόσο του μεγέθους όσο και της συγκέντρωσης των απομονωμένων νανοσωματιδίων. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ο βιοχημικός χαρακτηρισμός των εξωσωμάτων που περιλάμβανε την ανίχνευση των εξωσωμικών δεικτών HSP90, CD63 και TSG-101 μέσω ανοσοστύπωσης κατά Western. Επιπρόσθετα, σχεδιάστηκε ένα νέο λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων, το οποίο βασίστηκε στη χρήση μαγνητικών σφαιριδίων επικαλυμμένων με αντισώματα που αναγνωρίζουν ειδικά και δεσμεύουν δείκτες στην επιφάνεια ενός συγκεκριμένου υποπληθυσμού εξωσωμάτων. Το πρωτόκολλο αυτό δοκιμάσθηκε για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων από ένα σύνολο ολικών εξωσωμάτων από ασθενείς με μακρά COVID-19 μέσω στόχευσης του νευροειδικού δείκτη L1CAM/CD171. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν προσπάθειες ανίχνευσης της Tau στο φορτίο των νευροειδικών εξωσωμάτων. Συμπερασματικά, μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε την κυτταρική σειρά SH-SY5Y ως ένα in vitro μοντέλο για τη μελέτη των μεσολαβούμενων από τα εξωσώματα νευροεκφυλιστικών μηχανισμών. Ακόμη, μπορέσαμε να δημιουργήσουμε ένα λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων από ορούς αίματος ασθενών με μακρά COVID-19, το οποίο χρησιμοποιήσαμε σε προκαταρκτικά πειράματα για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων και την ανίχνευση νευροεκφυλιστικών δεικτών. H πραγματοποίηση περισσότερων βελτιστοποιημένων πειραμάτων κρίνεται απαραίτητη, ώστε να χαρακτηριστεί λεπτομερώς και να επιβεβαιωθεί η σχέση μεταξύ της μόλυνσης από τον SARS-CoV-2 και της ανάπτυξης νευροεκφυλισμού.","Long COVID-19, also known as post-COVID-19 syndrome, includes a wide range of symptoms that persist after infection with severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2), which is the causative agent of Coronavirus disease 2019 (COVID-19). This syndrome is characterized by a variety of neurological symptoms, including cognitive impairment, concentration weakness and memory loss. Of particular interest is the fact that many of these symptoms have great similarity with those manifested in neurodegenerative diseases, such as Alzheimer's disease (AD) and Parkinson's disease (PD). Due to the similarity of symptoms, it is reasonable to question whether SARS-CoV-2 can trigger the initiation of neurodegenerative events in patients with long COVID-19. However, until now the exact molecular mechanisms underlying the association of SARS-CoV-2 and neurodegeneration remain unknown. Exosomes are extracellular nanovesicles that are secreted by all cell types in the human body and are detected in various biological fluids, such as blood. Due to their bioactive cargo, they play a significant role in intercellular communication and signaling in both normal and pathological conditions. Recent studies have highlighted the critical role of exosomes in the development and progression of neurodegenerative diseases. Specifically, it has been shown that exosomes derived from the Central Nervous System (CNS) can transport aggregation-prone proteins, involved in neurodegenerative diseases, from cell to cell and thereby contribute to spreading the pathology. Typical examples of such proteins are Tau and α-synuclein (α-syn), which are central molecules in pathogenesis of AD and PD, respectively. Also, it is important to note that CNS-derived exosomes can cross the blood-brain barrier and can be easily isolated from blood. Therefore, exosomes constitute a promising biomarker for the early diagnosis of neurodegenerative diseases through the analysis of their cargo. The main purpose of this thesis was to investigate the presence of neurodegenerative markers, indicative of the initiation of neurodegenerative mechanisms caused by SARS-CoV-2, in the exosomal cargo of patients with long COVID-19. Initially, to achieve this goal, the human neuroblastoma cell line SH-SY5Y was used to create an in vitro model for the study of the proteins associated with neurodegenerative diseases, such as AD and PD. A key advantage of these cells is their ability to differentiate into neuron-like cells characterized by the expression of neuronal markers. In this study, the combined action of retinoic acid (RA) and brain-derived neurotrophic factor (BDNF) contributed to the complete neuronal differentiation of the cells, which was evaluated at morphological and biochemical level. Also, cells were cultured in the presence of heavy metal ions in order to induce neurotoxicity and increase the endogenous expression levels of AD-related proteins. Importantly, a new protocol was designed for the isolation of exosomes from the supernatants of the specific cell line. At the same time, total exosomes were isolated from the sera of patients with long COVID-19, healthy volunteers, and patients with AD and PD. Nanoparticle Tracking Analysis (NTA) was used to assess the purity of the samples, as it allows the determination of the size and concentration of isolated nanoparticles. Then, exosomes were characterized biochemically by Western blotting for the detection of exosomal markers, such as HSP90, CD63 and TSG-101. In addition, a new detailed protocol was designed for the targeted isolation of exosomes, based on the use of magnetic beads coated with antibodies that specifically recognize and bind markers on the surface of a specific subpopulation of exosomes. This protocol was tested in the isolation of neuron-specific exosomes from a pool of total exosomes from patients with long COVID-19, by targeting the neuron-specific marker L1CAM/CD171. Finally, attempts were made to detect Tau in the cargo of neuron-specific exosomes. In conclusion, we were able to use the SH-SY5Y cell line as an in vitro model in the investigation of exosome-mediated neurodegeneration mechanisms. Furthermore, we were able to establish a detailed protocol for the targeted isolation of exosomes from blood sera of patients with long COVID-19, that we later used in preliminary experiments to isolate neuron-specific exosomes and detect neurodegenerative markers. Additional optimized experiments need to be performed, before a well-characterized and validated relationship between SARS-CoV-2 infection and neurodegeneration can be fully supported."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Απομόνωση και Χαρακτηρισμός Φορτίου Κυτταροειδικών Εξωσωμάτων από Ασθενείς με Μακρά COVID-19"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μάζη Σοφία","Mazi Sofia"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["H μακρά COVID-19 (long COVID-19), ή αλλιώς το μετά-COVID-19 σύνδρομο (post-COVID-19 syndrome), περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων που εμμένουν μετά τη λοίμωξη από τον ιό SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2), ο οποίος αποτελεί τον αιτιολογικό παράγοντα της νόσου COVID-19 (Coronavirus Disease 2019). Το σύνδρομο αυτό χαρακτηρίζεται από μια πληθώρα νευρολογικών συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής έκπτωσης, της αδυναμίας στη συγκέντρωση και της διαταραχής της μνήμης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι πολλά από τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζουν μεγάλη ομοιότητα με εκείνα που εκδηλώνονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος Alzheimer (Alzheimer’s Disease, AD) και η νόσος του Parkinson (Parkinson’s Disease, PD). Λόγω της ομοιότητας των συμπτωμάτων, τίθεται εύλογα το ερώτημα εάν ο SARS-CoV-2 μπορεί να πυροδοτήσει την έναρξη νευροεκφυλιστικών γεγονότων σε ασθενείς με μακρά COVID-19. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι ακριβείς μοριακοί μηχανισμοί που βρίσκονται πίσω από τη σύνδεση του SARS-CoV-2 και του νευροεκφυλισμού παραμένουν άγνωστοι. Τα εξωσώματα είναι εξωκυττάρια νανοκυστίδια που εκκρίνονται από όλους τους τύπους κυττάρων του ανθρώπινου οργανισμού και ανιχνεύονται σε ποικίλα βιολογικά υγρά, όπως το αίμα. Λόγω του βιοενεργού τους φορτίου, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διακυτταρική επικοινωνία και σηματοδότηση τόσο σε φυσιολογικές όσο και σε παθολογικές συνθήκες. Πρόσφατες μελέτες έχουν αναδείξει τον κρίσιμο ρόλο των εξωσωμάτων στην ανάπτυξη και την εξέλιξη των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Συγκεκριμένα, έχει δειχθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ) μπορούν να μεταφέρουν πρωτεΐνες με τάση συσσωμάτωσης, που εμπλέκονται σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες, από κύτταρο σε κύτταρο και με τον τρόπο αυτό να συμβάλλουν στην εξάπλωση της παθολογίας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα τέτοιων πρωτεϊνών είναι η Tau και η α-συνουκλεΐνη (α-synuclein, α-syn) που αποτελούν κεντρικά μόρια στην παθογένεση της AD και της PD, αντίστοιχα. Επίσης, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα εξωσώματα που προέρχονται από το ΚΝΣ μπορούν να διαπεράσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να απομονωθούν εύκολα από το αίμα. Έτσι, τα εξωσώματα αποτελούν έναν πολλά υποσχόμενο βιοδείκτη για την έγκαιρη διάγνωση των νευροεκφυλιστικών ασθενειών μέσω της ανάλυσης του φορτίου τους. Ο κύριος σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν να διερευνηθεί η παρουσία νευροεκφυλιστικών δεικτών, ενδεικτικών της έναρξης νευροεκφυλιστικών μηχανισμών που προκαλούνται από τον SARS-CoV-2, στο εξωσωμικό φορτίο ασθενών με μακρά COVID-19. Αρχικά, προκειμένου να επιτευχθεί ο σκοπός αυτός, χρησιμοποιήθηκε η κυτταρική σειρά ανθρώπινου νευροβλαστώματος SH-SY5Y με σκοπό τη δημιουργία ενός in vitro μοντέλου για τη μελέτη των πρωτεϊνών που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η AD και η PD. Βασικό πλεονέκτημα των συγκεκριμένων κυττάρων είναι η δυνατότητα διαφοροποίησής τους σε κύτταρα που μοιάζουν με νευρώνες που χαρακτηρίζονται από την έκφραση νευρωνικών δεικτών. Στη συγκεκριμένη εργασία, η συνδυασμένη δράση του ρετινοϊκού οξέος (Retinoic Acid, RA) και του νευροτροφικού παράγοντα που προέρχεται από τον εγκέφαλο (Brain-Derived Neurotrophic Factor, BDNF) συνέβαλε στην πλήρη νευρωνική διαφοροποίηση των κυττάρων, η οποία αξιολογήθηκε σε μορφολογικό και βιοχημικό επίπεδο. Επίσης, τα κύτταρα καλλιεργήθηκαν παρουσία ιόντων βαρέων μετάλλων με σκοπό την επαγωγή νευροτοξικότητας και την αύξηση των ενδογενών επιπέδων έκφρασης πρωτεϊνών που σχετίζονται με την AD. Επιπλέον, σχεδιάστηκε ένα νέο πρωτόκολλο απομόνωσης εξωσωμάτων από τα υπερκείμενα της συγκεκριμένης κυτταρικής σειράς. Παράλληλα, απομονώθηκαν τα ολικά εξωσώματα από ορούς ασθενών με μακρά COVID-19, υγιών εθελοντών και ασθενών με AD και PD. Η Ανάλυση Παρακολούθησης Νανοσωματιδίων (Nanoparticle Tracking Analysis, NTA) χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της καθαρότητας των δειγμάτων, καθώς επιτρέπει τον προσδιορισμό τόσο του μεγέθους όσο και της συγκέντρωσης των απομονωμένων νανοσωματιδίων. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ο βιοχημικός χαρακτηρισμός των εξωσωμάτων που περιλάμβανε την ανίχνευση των εξωσωμικών δεικτών HSP90, CD63 και TSG-101 μέσω ανοσοστύπωσης κατά Western. Επιπρόσθετα, σχεδιάστηκε ένα νέο λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων, το οποίο βασίστηκε στη χρήση μαγνητικών σφαιριδίων επικαλυμμένων με αντισώματα που αναγνωρίζουν ειδικά και δεσμεύουν δείκτες στην επιφάνεια ενός συγκεκριμένου υποπληθυσμού εξωσωμάτων. Το πρωτόκολλο αυτό δοκιμάσθηκε για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων από ένα σύνολο ολικών εξωσωμάτων από ασθενείς με μακρά COVID-19 μέσω στόχευσης του νευροειδικού δείκτη L1CAM/CD171. Τέλος, πραγματοποιήθηκαν προσπάθειες ανίχνευσης της Tau στο φορτίο των νευροειδικών εξωσωμάτων. Συμπερασματικά, μπορέσαμε να χρησιμοποιήσουμε την κυτταρική σειρά SH-SY5Y ως ένα in vitro μοντέλο για τη μελέτη των μεσολαβούμενων από τα εξωσώματα νευροεκφυλιστικών μηχανισμών. Ακόμη, μπορέσαμε να δημιουργήσουμε ένα λεπτομερές πρωτόκολλο για τη στοχευμένη απομόνωση εξωσωμάτων από ορούς αίματος ασθενών με μακρά COVID-19, το οποίο χρησιμοποιήσαμε σε προκαταρκτικά πειράματα για την απομόνωση νευροειδικών εξωσωμάτων και την ανίχνευση νευροεκφυλιστικών δεικτών. H πραγματοποίηση περισσότερων βελτιστοποιημένων πειραμάτων κρίνεται απαραίτητη, ώστε να χαρακτηριστεί λεπτομερώς και να επιβεβαιωθεί η σχέση μεταξύ της μόλυνσης από τον SARS-CoV-2 και της ανάπτυξης νευροεκφυλισμού.","Long COVID-19, also known as post-COVID-19 syndrome, includes a wide range of symptoms that persist after infection with severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2), which is the causative agent of Coronavirus disease 2019 (COVID-19). This syndrome is characterized by a variety of neurological symptoms, including cognitive impairment, concentration weakness and memory loss. Of particular interest is the fact that many of these symptoms have great similarity with those manifested in neurodegenerative diseases, such as Alzheimer's disease (AD) and Parkinson's disease (PD). Due to the similarity of symptoms, it is reasonable to question whether SARS-CoV-2 can trigger the initiation of neurodegenerative events in patients with long COVID-19. However, until now the exact molecular mechanisms underlying the association of SARS-CoV-2 and neurodegeneration remain unknown. Exosomes are extracellular nanovesicles that are secreted by all cell types in the human body and are detected in various biological fluids, such as blood. Due to their bioactive cargo, they play a significant role in intercellular communication and signaling in both normal and pathological conditions. Recent studies have highlighted the critical role of exosomes in the development and progression of neurodegenerative diseases. Specifically, it has been shown that exosomes derived from the Central Nervous System (CNS) can transport aggregation-prone proteins, involved in neurodegenerative diseases, from cell to cell and thereby contribute to spreading the pathology. Typical examples of such proteins are Tau and α-synuclein (α-syn), which are central molecules in pathogenesis of AD and PD, respectively. Also, it is important to note that CNS-derived exosomes can cross the blood-brain barrier and can be easily isolated from blood. Therefore, exosomes constitute a promising biomarker for the early diagnosis of neurodegenerative diseases through the analysis of their cargo. The main purpose of this thesis was to investigate the presence of neurodegenerative markers, indicative of the initiation of neurodegenerative mechanisms caused by SARS-CoV-2, in the exosomal cargo of patients with long COVID-19. Initially, to achieve this goal, the human neuroblastoma cell line SH-SY5Y was used to create an in vitro model for the study of the proteins associated with neurodegenerative diseases, such as AD and PD. A key advantage of these cells is their ability to differentiate into neuron-like cells characterized by the expression of neuronal markers. In this study, the combined action of retinoic acid (RA) and brain-derived neurotrophic factor (BDNF) contributed to the complete neuronal differentiation of the cells, which was evaluated at morphological and biochemical level. Also, cells were cultured in the presence of heavy metal ions in order to induce neurotoxicity and increase the endogenous expression levels of AD-related proteins. Importantly, a new protocol was designed for the isolation of exosomes from the supernatants of the specific cell line. At the same time, total exosomes were isolated from the sera of patients with long COVID-19, healthy volunteers, and patients with AD and PD. Nanoparticle Tracking Analysis (NTA) was used to assess the purity of the samples, as it allows the determination of the size and concentration of isolated nanoparticles. Then, exosomes were characterized biochemically by Western blotting for the detection of exosomal markers, such as HSP90, CD63 and TSG-101. In addition, a new detailed protocol was designed for the targeted isolation of exosomes, based on the use of magnetic beads coated with antibodies that specifically recognize and bind markers on the surface of a specific subpopulation of exosomes. This protocol was tested in the isolation of neuron-specific exosomes from a pool of total exosomes from patients with long COVID-19, by targeting the neuron-specific marker L1CAM/CD171. Finally, attempts were made to detect Tau in the cargo of neuron-specific exosomes. In conclusion, we were able to use the SH-SY5Y cell line as an in vitro model in the investigation of exosome-mediated neurodegeneration mechanisms. Furthermore, we were able to establish a detailed protocol for the targeted isolation of exosomes from blood sera of patients with long COVID-19, that we later used in preliminary experiments to isolate neuron-specific exosomes and detect neurodegenerative markers. Additional optimized experiments need to be performed, before a well-characterized and validated relationship between SARS-CoV-2 infection and neurodegeneration can be fully supported."],"dc:identifier":["uoadl:3389525","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3389525"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Απομόνωση και Χαρακτηρισμός Φορτίου Κυτταροειδικών Εξωσωμάτων από Ασθενείς με Μακρά COVID-19"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:27:55Z"}