{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3391902"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3391902","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ","abstract":"Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξέτασε την εξέλιξη των εκκλησιολογικών αναπαραστάσεων στα εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Ελλάδα, συγκρίνοντας δύο διακριτά χρονικά πλαίσια: την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο (1976–1981) και τη σειρά σχολικών εγχειριδίων του 2019. Η μελέτη κάλυψε οκτώ εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Γ΄–Στ΄ Δημοτικού) και διερεύνησε τις θεολογικές και παιδαγωγικές προϋποθέσεις που διαμορφώνουν την εκκλησιολογική εικόνα του σχολικού λόγου. Η μεθοδολογία στηρίχθηκε σε συνδυασμένη ποσοτική και ποιοτική ανάλυση περιεχομένου, με τέσσερις επιχειρησιακές κατηγορίες κωδικοποίησης: Δογματική, Ιστορική/Θεσμική, Μυστηριακή/Ευχαριστιακή και Κοινωνική Εκκλησιολογία. Τα ευρήματα κατέδειξαν σημαντική μετατόπιση των εκκλησιολογικών εμφάσεων. Η περίοδος 1976–1981 χαρακτηρίζεται από εντονότερη δογματική και θεσμική εστίαση, κατά την οποία η Εκκλησία αναπαρίσταται κυρίως ως φορέας θρησκευτικής ταυτότητας, ιστορικής συνέχειας και κατήχησης. Τα εγχειρίδια του 2019, αντιθέτως, ενισχύουν την κοινωνική, διαλογική και οικουμενική διάσταση της εκκλησιολογίας, παρουσιάζοντας την Εκκλησία ως κοινότητα σχέσης, μαρτυρίας και διακονίας, χωρίς να απουσιάζουν οι ιστορικές, θεσμικές και δογματικές αναφορές. Παράλληλα, προσεγγίζουν ζητήματα όπως η οικολογική ευθύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι διακρίσεις και η κοινωνική αλληλεγγύη. Η παιδαγωγική μεθοδολογία των σύγχρονων εγχειριδίων μετατοπίζεται από την κυρίως δασκαλοκεντρική αφήγηση προς τη μαθητοκεντρική διερεύνηση, προάγοντας τον θρησκευτικό γραμματισμό και τον σεβασμό στη θρησκευτική ετερότητα. Η ανάλυση ανέδειξε παράλληλα ορισμένες αμφισημίες, όπως τη μείωση συγκεκριμένων ιστορικών αναφορών και την περιορισμένη οργανική σύνδεση μεταξύ ορισμένων θεματικών ενοτήτων. Συμπερασματικά, τα εγχειρίδια του 2019 αποτυπώνουν ένα περισσότερο συμπεριληπτικό, εξωστρεφές και βιωματικό εκκλησιολογικό μοντέλο, με παράλληλη ανάγκη διασφάλισης της θεολογικής συνοχής του περιεχομένου.","abstract_html":"Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξέτασε την εξέλιξη των εκκλησιολογικών αναπαραστάσεων στα εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Ελλάδα, συγκρίνοντας δύο διακριτά χρονικά πλαίσια: την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο (1976–1981) και τη σειρά σχολικών εγχειριδίων του 2019. Η μελέτη κάλυψε οκτώ εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Γ΄–Στ΄ Δημοτικού) και διερεύνησε τις θεολογικές και παιδαγωγικές προϋποθέσεις που διαμορφώνουν την εκκλησιολογική εικόνα του σχολικού λόγου. Η μεθοδολογία στηρίχθηκε σε συνδυασμένη ποσοτική και ποιοτική ανάλυση περιεχομένου, με τέσσερις επιχειρησιακές κατηγορίες κωδικοποίησης: Δογματική, Ιστορική/Θεσμική, Μυστηριακή/Ευχαριστιακή και Κοινωνική Εκκλησιολογία. Τα ευρήματα κατέδειξαν σημαντική μετατόπιση των εκκλησιολογικών εμφάσεων. Η περίοδος 1976–1981 χαρακτηρίζεται από εντονότερη δογματική και θεσμική εστίαση, κατά την οποία η Εκκλησία αναπαρίσταται κυρίως ως φορέας θρησκευτικής ταυτότητας, ιστορικής συνέχειας και κατήχησης. Τα εγχειρίδια του 2019, αντιθέτως, ενισχύουν την κοινωνική, διαλογική και οικουμενική διάσταση της εκκλησιολογίας, παρουσιάζοντας την Εκκλησία ως κοινότητα σχέσης, μαρτυρίας και διακονίας, χωρίς να απουσιάζουν οι ιστορικές, θεσμικές και δογματικές αναφορές. Παράλληλα, προσεγγίζουν ζητήματα όπως η οικολογική ευθύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι διακρίσεις και η κοινωνική αλληλεγγύη. Η παιδαγωγική μεθοδολογία των σύγχρονων εγχειριδίων μετατοπίζεται από την κυρίως δασκαλοκεντρική αφήγηση προς τη μαθητοκεντρική διερεύνηση, προάγοντας τον θρησκευτικό γραμματισμό και τον σεβασμό στη θρησκευτική ετερότητα. Η ανάλυση ανέδειξε παράλληλα ορισμένες αμφισημίες, όπως τη μείωση συγκεκριμένων ιστορικών αναφορών και την περιορισμένη οργανική σύνδεση μεταξύ ορισμένων θεματικών ενοτήτων. Συμπερασματικά, τα εγχειρίδια του 2019 αποτυπώνουν ένα περισσότερο συμπεριληπτικό, εξωστρεφές και βιωματικό εκκλησιολογικό μοντέλο, με παράλληλη ανάγκη διασφάλισης της θεολογικής συνοχής του περιεχομένου.","abstract_has_math":false,"creators":["Παλούκας Δαυΐδ-Γεώργιος","Paloukas Dauid-Georgios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T06:28:48Z","subjects":["Θρησκεία","Religion"],"languages":["Ελληνικά","Greek","English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3391902"],"render_values":[{"text":"uoadl:3391902","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3391902","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3391902","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3391902","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παλούκας Δαυΐδ-Γεώργιος","Paloukas Dauid-Georgios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θρησκεία","Religion"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek","English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3391902","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3391902"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξέτασε την εξέλιξη των εκκλησιολογικών αναπαραστάσεων στα εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Ελλάδα, συγκρίνοντας δύο διακριτά χρονικά πλαίσια: την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο (1976–1981) και τη σειρά σχολικών εγχειριδίων του 2019. Η μελέτη κάλυψε οκτώ εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Γ΄–Στ΄ Δημοτικού) και διερεύνησε τις θεολογικές και παιδαγωγικές προϋποθέσεις που διαμορφώνουν την εκκλησιολογική εικόνα του σχολικού λόγου. Η μεθοδολογία στηρίχθηκε σε συνδυασμένη ποσοτική και ποιοτική ανάλυση περιεχομένου, με τέσσερις επιχειρησιακές κατηγορίες κωδικοποίησης: Δογματική, Ιστορική/Θεσμική, Μυστηριακή/Ευχαριστιακή και Κοινωνική Εκκλησιολογία. Τα ευρήματα κατέδειξαν σημαντική μετατόπιση των εκκλησιολογικών εμφάσεων. Η περίοδος 1976–1981 χαρακτηρίζεται από εντονότερη δογματική και θεσμική εστίαση, κατά την οποία η Εκκλησία αναπαρίσταται κυρίως ως φορέας θρησκευτικής ταυτότητας, ιστορικής συνέχειας και κατήχησης. Τα εγχειρίδια του 2019, αντιθέτως, ενισχύουν την κοινωνική, διαλογική και οικουμενική διάσταση της εκκλησιολογίας, παρουσιάζοντας την Εκκλησία ως κοινότητα σχέσης, μαρτυρίας και διακονίας, χωρίς να απουσιάζουν οι ιστορικές, θεσμικές και δογματικές αναφορές. Παράλληλα, προσεγγίζουν ζητήματα όπως η οικολογική ευθύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι διακρίσεις και η κοινωνική αλληλεγγύη. Η παιδαγωγική μεθοδολογία των σύγχρονων εγχειριδίων μετατοπίζεται από την κυρίως δασκαλοκεντρική αφήγηση προς τη μαθητοκεντρική διερεύνηση, προάγοντας τον θρησκευτικό γραμματισμό και τον σεβασμό στη θρησκευτική ετερότητα. Η ανάλυση ανέδειξε παράλληλα ορισμένες αμφισημίες, όπως τη μείωση συγκεκριμένων ιστορικών αναφορών και την περιορισμένη οργανική σύνδεση μεταξύ ορισμένων θεματικών ενοτήτων. Συμπερασματικά, τα εγχειρίδια του 2019 αποτυπώνουν ένα περισσότερο συμπεριληπτικό, εξωστρεφές και βιωματικό εκκλησιολογικό μοντέλο, με παράλληλη ανάγκη διασφάλισης της θεολογικής συνοχής του περιεχομένου.","This master's thesis examined the development of ecclesiological representations in Greek Religious Education (RE) textbooks by comparing two distinct periods: the early post-Metapolitefsi period (1976–1981) and the textbook series published in 2019. The study analysed eight primary-school textbooks for Grades 3–6 and investigated the theological and pedagogical assumptions shaping the representation of the Church in school discourse. The methodology combined quantitative and qualitative content analysis and employed four operational coding categories: Dogmatic, Historical/Institutional, Sacramental/Eucharistic, and Social Ecclesiology. The findings indicate a significant shift in ecclesiological emphasis. The 1976–1981 textbooks display a stronger dogmatic and institutional orientation, representing the Church primarily as a bearer of religious identity, historical continuity, and catechesis. By contrast, the 2019 textbooks strengthen the social, dialogical, and ecumenical dimensions of ecclesiology, presenting the Church as a community of relationship, witness, and service, while retaining historical, institutional, and dogmatic references. They also address themes such as ecological responsibility, human rights, discrimination, and social solidarity. The pedagogical approach of the contemporary textbooks shifts from predominantly teacher-centred narration towards student-centred inquiry, fostering religious literacy and respect for religious diversity. The analysis also identified ambiguities, including the reduction of specific historical references and the limited organic connection between some thematic units. Overall, the 2019 textbooks reflect a more inclusive, outward-looking, and experiential ecclesiological model, while also highlighting the need to preserve theological coherence."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παλούκας Δαυΐδ-Γεώργιος","Paloukas Dauid-Georgios"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξέτασε την εξέλιξη των εκκλησιολογικών αναπαραστάσεων στα εγχειρίδια του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Ελλάδα, συγκρίνοντας δύο διακριτά χρονικά πλαίσια: την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο (1976–1981) και τη σειρά σχολικών εγχειριδίων του 2019. Η μελέτη κάλυψε οκτώ εγχειρίδια της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Γ΄–Στ΄ Δημοτικού) και διερεύνησε τις θεολογικές και παιδαγωγικές προϋποθέσεις που διαμορφώνουν την εκκλησιολογική εικόνα του σχολικού λόγου. Η μεθοδολογία στηρίχθηκε σε συνδυασμένη ποσοτική και ποιοτική ανάλυση περιεχομένου, με τέσσερις επιχειρησιακές κατηγορίες κωδικοποίησης: Δογματική, Ιστορική/Θεσμική, Μυστηριακή/Ευχαριστιακή και Κοινωνική Εκκλησιολογία. Τα ευρήματα κατέδειξαν σημαντική μετατόπιση των εκκλησιολογικών εμφάσεων. Η περίοδος 1976–1981 χαρακτηρίζεται από εντονότερη δογματική και θεσμική εστίαση, κατά την οποία η Εκκλησία αναπαρίσταται κυρίως ως φορέας θρησκευτικής ταυτότητας, ιστορικής συνέχειας και κατήχησης. Τα εγχειρίδια του 2019, αντιθέτως, ενισχύουν την κοινωνική, διαλογική και οικουμενική διάσταση της εκκλησιολογίας, παρουσιάζοντας την Εκκλησία ως κοινότητα σχέσης, μαρτυρίας και διακονίας, χωρίς να απουσιάζουν οι ιστορικές, θεσμικές και δογματικές αναφορές. Παράλληλα, προσεγγίζουν ζητήματα όπως η οικολογική ευθύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι διακρίσεις και η κοινωνική αλληλεγγύη. Η παιδαγωγική μεθοδολογία των σύγχρονων εγχειριδίων μετατοπίζεται από την κυρίως δασκαλοκεντρική αφήγηση προς τη μαθητοκεντρική διερεύνηση, προάγοντας τον θρησκευτικό γραμματισμό και τον σεβασμό στη θρησκευτική ετερότητα. Η ανάλυση ανέδειξε παράλληλα ορισμένες αμφισημίες, όπως τη μείωση συγκεκριμένων ιστορικών αναφορών και την περιορισμένη οργανική σύνδεση μεταξύ ορισμένων θεματικών ενοτήτων. Συμπερασματικά, τα εγχειρίδια του 2019 αποτυπώνουν ένα περισσότερο συμπεριληπτικό, εξωστρεφές και βιωματικό εκκλησιολογικό μοντέλο, με παράλληλη ανάγκη διασφάλισης της θεολογικής συνοχής του περιεχομένου.","This master's thesis examined the development of ecclesiological representations in Greek Religious Education (RE) textbooks by comparing two distinct periods: the early post-Metapolitefsi period (1976–1981) and the textbook series published in 2019. The study analysed eight primary-school textbooks for Grades 3–6 and investigated the theological and pedagogical assumptions shaping the representation of the Church in school discourse. The methodology combined quantitative and qualitative content analysis and employed four operational coding categories: Dogmatic, Historical/Institutional, Sacramental/Eucharistic, and Social Ecclesiology. The findings indicate a significant shift in ecclesiological emphasis. The 1976–1981 textbooks display a stronger dogmatic and institutional orientation, representing the Church primarily as a bearer of religious identity, historical continuity, and catechesis. By contrast, the 2019 textbooks strengthen the social, dialogical, and ecumenical dimensions of ecclesiology, presenting the Church as a community of relationship, witness, and service, while retaining historical, institutional, and dogmatic references. They also address themes such as ecological responsibility, human rights, discrimination, and social solidarity. The pedagogical approach of the contemporary textbooks shifts from predominantly teacher-centred narration towards student-centred inquiry, fostering religious literacy and respect for religious diversity. The analysis also identified ambiguities, including the reduction of specific historical references and the limited organic connection between some thematic units. Overall, the 2019 textbooks reflect a more inclusive, outward-looking, and experiential ecclesiological model, while also highlighting the need to preserve theological coherence."],"dc:identifier":["uoadl:3391902","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3391902"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek","English"],"dc:subject":["Θρησκεία","Religion"],"dc:title":["ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:28:48Z"}