{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3396349"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3396349","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη της έκφρασης και του ρόλου του υποδοχέα GPER σε νεαρά και γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου","abstract":"Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια ελαστική χόνδρινη δομή που παρεμβάλλεται μεταξύ διαδοχικών σπονδύλων και αποτελεί την άρθρωση της σπονδυλικής στήλης. Κάθε μεσοσπονδύλιος δίσκος αποτελείται από τον εσωτερικό πηκτοειδή πυρήνα (NP) και τον εξωτερικό ινώδη δακτύλιο (AF) που τον περιβάλλει. Τα κύτταρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι υπεύθυνα για την παραγωγή και την αποικοδόμηση των συστατικών της εξωκυττάριας μήτρας, της οποίας ο κύριος ρόλος είναι η παροχή στήριξης και αντοχής, αλλά και η προστασία της δομής του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Κατά την εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου συμβαίνουν αλλαγές στη σύσταση, στη δομή και στη βιοχημεία του. Τα όρια μεταξύ του ινώδους δακτυλίου και του πηκτοειδούς πυρήνα δεν είναι πλέον ευκρινή, η ομοιοστασία της εξωκυττάριας μήτρας διαταράσσεται και το ποσοστό των γηρασμένων κυττάρων - τα οποία χαρακτηρίζονται από έναν εκκριτικό φαινότυπο που σχετίζεται με τη γήρανση (SASP) - αυξάνεται. Η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι μια ηλικιοεξαρτώμενη και πολυπαραγοντική πάθηση. Μία από τις αιτίες πρόκλησής της είναι η μη αναστρέψιμη απώλεια οιστρογόνων που λαμβάνει χώρα κατά την εμμηνόπαυση στις γυναίκες. Η έλλειψη της 17β-οιστραδιόλης έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση MMPs στην εξωκυττάρια μήτρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου, την εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα έχουν δείξει πως η εξωγενής χορήγηση 17β-οιστραδιόλης μειώνει τις εκφυλιστικές αλλαγές που υφίσταται ο μεσοσπονδύλιος δίσκος. Από την άλλη, τα γηρασμένα κύτταρα, τα οποία έχει δειχθεί ότι συσσωρεύονται σε μεγάλο ποσοστό στο μεσοσπονδύλιο δίσκο, οδηγούν επίσης σε αυξημένη έκφραση και ενεργότητα των MMPs, στην εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Για τους παραπάνω λόγους, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης των υποδοχέων οιστρογόνων, με έμφαση στον υποδοχέα οιστρογόνων GPER σε νεαρά και γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, καθώς και η διερεύνηση της πιθανής θετικής επίδρασης της εξωγενούς χορήγησης 17β-οιστραδιόλης στα κύτταρα αυτά. Αρχικά, μελετήθηκε η πρωτεϊνική έκφραση των οιστρογονικών υποδοχέων ERα, ERβ και GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία καλλιεργήθηκαν σε δύο είδη θρεπτικού υλικού, σε κλασικό θρεπτικό υλικό DMEM 10% (v/v) FBS και σε DMEM χωρίς ερυθρό της φαινόλης 10% (v/v) FBS-DCT (Dextran/Charcoal Treated), από το οποίο απουσιάζουν τα οιστρογόνα. Η ανάλυση western δεν υπέδειξε κάποια διαφορά στην έκφραση των υποδοχέων που να οφείλεται στα διαφορετικά είδη θρεπτικού υλικού. Επίσης, η έκφραση του υποδοχέα ERα δεν ήταν ανιχνεύσιμη στα κύτταρα αυτά, ενώ τα επίπεδα έκφρασης των ERβ και GPER ήταν ανιχνεύσιμα, τόσο στα κύτταρα ινώδους δακτυλίου, όσο και στα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Δεδομένου ότι ο ERβ είναι επαρκώς μελετημένος, για περαιτέρω μελέτη επιλέχθηκε ο υποδοχέας οιστρογόνων GPER, για τον οποίο δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα όσον αφορά το ρόλο του στην εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Στη συνέχεια, κύτταρα ινώδους δακτυλίου οδηγήθηκαν σε κυτταρική γήρανση μέσω έκθεσης σε γ-ακτινοβολία, όπως επιβεβαιώθηκε με τη μέθοδο ενσωμάτωσης BrdU, τα αυξημένα επίπεδα έκφρασης των βιοδεικτών p16INK4α και p21WAF1 και τη θετική ειδική για τη γήρανση χρώση SA-β-Gal. Έπειτα, σε βόεια νεαρά και γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου μελετήθηκε η έκφραση του GPER και επιλεγμένων γονιδίων της ομοιοστασίας του μεσοσπονδύλιου δίσκου, σε επίπεδο mRNA. Από την ανάλυση RT-qPCR, προέκυψε πως δεν υπάρχει μεταβολή της έκφρασης του GPER μεταξύ νεαρών και γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου, ενώ τα γονίδια που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτέασες MMP-3, -9 και την ιντερλευκίνη 6 παρουσίασαν αυξορύθμιση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Επίσης, σε πρωτεϊνικό επίπεδο, η έκφραση του GPER δεν παρουσίασε μεταβολή μεταξύ βόειων νεαρών και γηρασμένων κυττάρων, με το αποτέλεσμα να επιβεβαιώνεται και στα αντίστοιχα ανθρώπινα κύτταρα. Ο ίδιος κύκλος πειραμάτων πραγματοποιήθηκε για τα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Τα κύτταρα χαρακτηρίστηκαν ως γηρασμένα με βάση τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν και μελετήθηκε το πρότυπο έκφρασης του GPER και επιλεγμένων γονιδίων του SASP. Βρέθηκε, λοιπόν, πως υπάρχει μια τάση ελάττωσης των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αυξορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις MMP-3 και -9 και την HO-1, ενώ μειώνονται τα επίπεδα του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΙΙ. Επιπλέον, η μείωση των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα επιβεβαιώθηκε και σε επίπεδο πρωτεΐνης, τόσο στα βόεια, όσο και στα ανθρώπινα κύτταρα. Στη συνέχεια, προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης σε κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, πραγματοποιήθηκε η δοκιμασία MTT σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία επωάστηκαν με ένα αρκετά μεγάλο φάσμα συγκεντρώσεων 17β-οιστραδιόλης, και προέκυψε πως δεν είναι τοξική ούτε για τα βόεια, αλλά ούτε και για τα ανθρώπινα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου. Το επόμενο βήμα ήταν η διερεύνηση της πιθανής αντιοξειδωτικής δράσης της 17β-οιστραδιόλης για επιλεγμένες συγκεντρώσεις επώασης με αυτή, σε βόεια κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η επίδρασή της στα βασικά και στα διεγερμένα από H2O2 επίπεδα ROS και από τα αποτελέσματα της δοκιμασίας DCFH-DA φαίνεται πως υπήρχε μια τάση για μείωση των επαγόμενων από H2O2 επιπέδων ROS. Ακολούθως, μελετήθηκε η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του υποδοχέα GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου, ύστερα από επώαση για 48 ώρες με τις εξής συγκεντρώσεις: 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, δεν βρέθηκε κάποια σημαντική μεταβολή στην έκφραση του GPER σε γονιδιακό επίπεδο, ωστόσο, φαίνεται πως η επώαση των κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης για 48 ώρες, οδήγησε στην αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΧΙΙ. Τα παραπάνω πειράματα πραγματοποιήθηκαν και σε νεαρά κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, για τη μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στα επίπεδα έκφρασης του GPER. Το πρότυπο έκφρασης του υποδοχέα δεν βρέθηκε να εμφανίζει σημαντική μεταβολή για καμία από τις συγκεντρώσεις 17β-οιστραδιόλης που χρησιμοποιήθηκαν. Στη συνέχεια, η μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του οιστρογονικού υποδοχέα GPER επεκτάθηκε σε γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, προκειμένου να διερευνηθεί ο ρόλος της 17β-οιστραδιόλης στην εκφύλιση του ιστού. Η επώαση των βόειων γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης οδήγησε σε μείωση των μεταγραφικών επιπέδων του GPER ύστερα από 48 ώρες επώασης, καθώς και μειορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτεάσες MMP-3 και -9. Τα ίδια πειράματα πραγματοποιήθηκαν, επιπλέον, σε γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα και από αυτά δεν προέκυψε κάποια αλλαγή στα επίπεδα γονιδιακής έκφρασης του GPER. Ωστόσο, παρατηρήθηκε σημαντική αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί την αγκρεκάνη, ύστερα από 48 ώρες επώασης με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης.αρχίσετε μια νέα διαδικασία κατάθεσης, προτείνονται τα ακόλουθα Τέλος, εξετάστηκε η πιθανή αντιοξειδωτική δράση της 17β-οιστραδιόλης σε γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, ύστερα από επώαση με συγκεντρώσεις 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ για επτά ημέρες. Πράγματι, βρέθηκε μια δοσο-εξαρτώμενη τάση για μείωση των ενδοκυτταρικών επιπέδων ROS στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αλλά καμία επίδραση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Συμπερασματικά, στην παρούσα εργασία δείχθηκε πως η 17β-οιστραδιόλη φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου περιορίζοντας τον καταβολικό φαινότυπο των γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα και ασκώντας αντιοξειδωτική δράση στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτή συγκλίνουν στην περαιτέρω ανάδειξη της σημασίας της 17β-οιστραδιόλης στη θεραπεία έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου, λαμβάνοντας υπόψη και την παράμετρο της κυτταρικής γήρανσης, και επομένως μπορεί να συνεισφέρουν στο σχεδιασμό πιο στοχευμένων και αποδοτικών θεραπευτικών προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση της οσφυαλγίας.","abstract_html":"Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια ελαστική χόνδρινη δομή που παρεμβάλλεται μεταξύ διαδοχικών σπονδύλων και αποτελεί την άρθρωση της σπονδυλικής στήλης. Κάθε μεσοσπονδύλιος δίσκος αποτελείται από τον εσωτερικό πηκτοειδή πυρήνα (NP) και τον εξωτερικό ινώδη δακτύλιο (AF) που τον περιβάλλει. Τα κύτταρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι υπεύθυνα για την παραγωγή και την αποικοδόμηση των συστατικών της εξωκυττάριας μήτρας, της οποίας ο κύριος ρόλος είναι η παροχή στήριξης και αντοχής, αλλά και η προστασία της δομής του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Κατά την εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου συμβαίνουν αλλαγές στη σύσταση, στη δομή και στη βιοχημεία του. Τα όρια μεταξύ του ινώδους δακτυλίου και του πηκτοειδούς πυρήνα δεν είναι πλέον ευκρινή, η ομοιοστασία της εξωκυττάριας μήτρας διαταράσσεται και το ποσοστό των γηρασμένων κυττάρων - τα οποία χαρακτηρίζονται από έναν εκκριτικό φαινότυπο που σχετίζεται με τη γήρανση (SASP) - αυξάνεται. Η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι μια ηλικιοεξαρτώμενη και πολυπαραγοντική πάθηση. Μία από τις αιτίες πρόκλησής της είναι η μη αναστρέψιμη απώλεια οιστρογόνων που λαμβάνει χώρα κατά την εμμηνόπαυση στις γυναίκες. Η έλλειψη της 17β-οιστραδιόλης έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση MMPs στην εξωκυττάρια μήτρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου, την εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα έχουν δείξει πως η εξωγενής χορήγηση 17β-οιστραδιόλης μειώνει τις εκφυλιστικές αλλαγές που υφίσταται ο μεσοσπονδύλιος δίσκος. Από την άλλη, τα γηρασμένα κύτταρα, τα οποία έχει δειχθεί ότι συσσωρεύονται σε μεγάλο ποσοστό στο μεσοσπονδύλιο δίσκο, οδηγούν επίσης σε αυξημένη έκφραση και ενεργότητα των MMPs, στην εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Για τους παραπάνω λόγους, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης των υποδοχέων οιστρογόνων, με έμφαση στον υποδοχέα οιστρογόνων GPER σε νεαρά και γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, καθώς και η διερεύνηση της πιθανής θετικής επίδρασης της εξωγενούς χορήγησης 17β-οιστραδιόλης στα κύτταρα αυτά. Αρχικά, μελετήθηκε η πρωτεϊνική έκφραση των οιστρογονικών υποδοχέων ERα, ERβ και GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία καλλιεργήθηκαν σε δύο είδη θρεπτικού υλικού, σε κλασικό θρεπτικό υλικό DMEM 10% (v/v) FBS και σε DMEM χωρίς ερυθρό της φαινόλης 10% (v/v) FBS-DCT (Dextran/Charcoal Treated), από το οποίο απουσιάζουν τα οιστρογόνα. Η ανάλυση western δεν υπέδειξε κάποια διαφορά στην έκφραση των υποδοχέων που να οφείλεται στα διαφορετικά είδη θρεπτικού υλικού. Επίσης, η έκφραση του υποδοχέα ERα δεν ήταν ανιχνεύσιμη στα κύτταρα αυτά, ενώ τα επίπεδα έκφρασης των ERβ και GPER ήταν ανιχνεύσιμα, τόσο στα κύτταρα ινώδους δακτυλίου, όσο και στα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Δεδομένου ότι ο ERβ είναι επαρκώς μελετημένος, για περαιτέρω μελέτη επιλέχθηκε ο υποδοχέας οιστρογόνων GPER, για τον οποίο δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα όσον αφορά το ρόλο του στην εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Στη συνέχεια, κύτταρα ινώδους δακτυλίου οδηγήθηκαν σε κυτταρική γήρανση μέσω έκθεσης σε γ-ακτινοβολία, όπως επιβεβαιώθηκε με τη μέθοδο ενσωμάτωσης BrdU, τα αυξημένα επίπεδα έκφρασης των βιοδεικτών p16INK4α και p21WAF1 και τη θετική ειδική για τη γήρανση χρώση SA-β-Gal. Έπειτα, σε βόεια νεαρά και γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου μελετήθηκε η έκφραση του GPER και επιλεγμένων γονιδίων της ομοιοστασίας του μεσοσπονδύλιου δίσκου, σε επίπεδο mRNA. Από την ανάλυση RT-qPCR, προέκυψε πως δεν υπάρχει μεταβολή της έκφρασης του GPER μεταξύ νεαρών και γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου, ενώ τα γονίδια που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτέασες MMP-3, -9 και την ιντερλευκίνη 6 παρουσίασαν αυξορύθμιση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Επίσης, σε πρωτεϊνικό επίπεδο, η έκφραση του GPER δεν παρουσίασε μεταβολή μεταξύ βόειων νεαρών και γηρασμένων κυττάρων, με το αποτέλεσμα να επιβεβαιώνεται και στα αντίστοιχα ανθρώπινα κύτταρα. Ο ίδιος κύκλος πειραμάτων πραγματοποιήθηκε για τα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Τα κύτταρα χαρακτηρίστηκαν ως γηρασμένα με βάση τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν και μελετήθηκε το πρότυπο έκφρασης του GPER και επιλεγμένων γονιδίων του SASP. Βρέθηκε, λοιπόν, πως υπάρχει μια τάση ελάττωσης των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αυξορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις MMP-3 και -9 και την HO-1, ενώ μειώνονται τα επίπεδα του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΙΙ. Επιπλέον, η μείωση των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα επιβεβαιώθηκε και σε επίπεδο πρωτεΐνης, τόσο στα βόεια, όσο και στα ανθρώπινα κύτταρα. Στη συνέχεια, προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης σε κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, πραγματοποιήθηκε η δοκιμασία MTT σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία επωάστηκαν με ένα αρκετά μεγάλο φάσμα συγκεντρώσεων 17β-οιστραδιόλης, και προέκυψε πως δεν είναι τοξική ούτε για τα βόεια, αλλά ούτε και για τα ανθρώπινα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου. Το επόμενο βήμα ήταν η διερεύνηση της πιθανής αντιοξειδωτικής δράσης της 17β-οιστραδιόλης για επιλεγμένες συγκεντρώσεις επώασης με αυτή, σε βόεια κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η επίδρασή της στα βασικά και στα διεγερμένα από H2O2 επίπεδα ROS και από τα αποτελέσματα της δοκιμασίας DCFH-DA φαίνεται πως υπήρχε μια τάση για μείωση των επαγόμενων από H2O2 επιπέδων ROS. Ακολούθως, μελετήθηκε η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του υποδοχέα GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου, ύστερα από επώαση για 48 ώρες με τις εξής συγκεντρώσεις: 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, δεν βρέθηκε κάποια σημαντική μεταβολή στην έκφραση του GPER σε γονιδιακό επίπεδο, ωστόσο, φαίνεται πως η επώαση των κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης για 48 ώρες, οδήγησε στην αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΧΙΙ. Τα παραπάνω πειράματα πραγματοποιήθηκαν και σε νεαρά κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, για τη μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στα επίπεδα έκφρασης του GPER. Το πρότυπο έκφρασης του υποδοχέα δεν βρέθηκε να εμφανίζει σημαντική μεταβολή για καμία από τις συγκεντρώσεις 17β-οιστραδιόλης που χρησιμοποιήθηκαν. Στη συνέχεια, η μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του οιστρογονικού υποδοχέα GPER επεκτάθηκε σε γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, προκειμένου να διερευνηθεί ο ρόλος της 17β-οιστραδιόλης στην εκφύλιση του ιστού. Η επώαση των βόειων γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης οδήγησε σε μείωση των μεταγραφικών επιπέδων του GPER ύστερα από 48 ώρες επώασης, καθώς και μειορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτεάσες MMP-3 και -9. Τα ίδια πειράματα πραγματοποιήθηκαν, επιπλέον, σε γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα και από αυτά δεν προέκυψε κάποια αλλαγή στα επίπεδα γονιδιακής έκφρασης του GPER. Ωστόσο, παρατηρήθηκε σημαντική αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί την αγκρεκάνη, ύστερα από 48 ώρες επώασης με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης.αρχίσετε μια νέα διαδικασία κατάθεσης, προτείνονται τα ακόλουθα Τέλος, εξετάστηκε η πιθανή αντιοξειδωτική δράση της 17β-οιστραδιόλης σε γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, ύστερα από επώαση με συγκεντρώσεις 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ για επτά ημέρες. Πράγματι, βρέθηκε μια δοσο-εξαρτώμενη τάση για μείωση των ενδοκυτταρικών επιπέδων ROS στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αλλά καμία επίδραση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Συμπερασματικά, στην παρούσα εργασία δείχθηκε πως η 17β-οιστραδιόλη φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου περιορίζοντας τον καταβολικό φαινότυπο των γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα και ασκώντας αντιοξειδωτική δράση στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτή συγκλίνουν στην περαιτέρω ανάδειξη της σημασίας της 17β-οιστραδιόλης στη θεραπεία έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου, λαμβάνοντας υπόψη και την παράμετρο της κυτταρικής γήρανσης, και επομένως μπορεί να συνεισφέρουν στο σχεδιασμό πιο στοχευμένων και αποδοτικών θεραπευτικών προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση της οσφυαλγίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Χριστογιάννη Μαριάμ","Christogianni Mariam"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:29:12Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3396349"],"render_values":[{"text":"uoadl:3396349","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3396349","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3396349","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3396349","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Χριστογιάννη Μαριάμ","Christogianni Mariam"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3396349","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3396349"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια ελαστική χόνδρινη δομή που παρεμβάλλεται μεταξύ διαδοχικών σπονδύλων και αποτελεί την άρθρωση της σπονδυλικής στήλης. Κάθε μεσοσπονδύλιος δίσκος αποτελείται από τον εσωτερικό πηκτοειδή πυρήνα (NP) και τον εξωτερικό ινώδη δακτύλιο (AF) που τον περιβάλλει. Τα κύτταρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι υπεύθυνα για την παραγωγή και την αποικοδόμηση των συστατικών της εξωκυττάριας μήτρας, της οποίας ο κύριος ρόλος είναι η παροχή στήριξης και αντοχής, αλλά και η προστασία της δομής του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Κατά την εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου συμβαίνουν αλλαγές στη σύσταση, στη δομή και στη βιοχημεία του. Τα όρια μεταξύ του ινώδους δακτυλίου και του πηκτοειδούς πυρήνα δεν είναι πλέον ευκρινή, η ομοιοστασία της εξωκυττάριας μήτρας διαταράσσεται και το ποσοστό των γηρασμένων κυττάρων - τα οποία χαρακτηρίζονται από έναν εκκριτικό φαινότυπο που σχετίζεται με τη γήρανση (SASP) - αυξάνεται. Η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι μια ηλικιοεξαρτώμενη και πολυπαραγοντική πάθηση. Μία από τις αιτίες πρόκλησής της είναι η μη αναστρέψιμη απώλεια οιστρογόνων που λαμβάνει χώρα κατά την εμμηνόπαυση στις γυναίκες. Η έλλειψη της 17β-οιστραδιόλης έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση MMPs στην εξωκυττάρια μήτρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου, την εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα έχουν δείξει πως η εξωγενής χορήγηση 17β-οιστραδιόλης μειώνει τις εκφυλιστικές αλλαγές που υφίσταται ο μεσοσπονδύλιος δίσκος. Από την άλλη, τα γηρασμένα κύτταρα, τα οποία έχει δειχθεί ότι συσσωρεύονται σε μεγάλο ποσοστό στο μεσοσπονδύλιο δίσκο, οδηγούν επίσης σε αυξημένη έκφραση και ενεργότητα των MMPs, στην εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Για τους παραπάνω λόγους, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης των υποδοχέων οιστρογόνων, με έμφαση στον υποδοχέα οιστρογόνων GPER σε νεαρά και γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, καθώς και η διερεύνηση της πιθανής θετικής επίδρασης της εξωγενούς χορήγησης 17β-οιστραδιόλης στα κύτταρα αυτά. Αρχικά, μελετήθηκε η πρωτεϊνική έκφραση των οιστρογονικών υποδοχέων ERα, ERβ και GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία καλλιεργήθηκαν σε δύο είδη θρεπτικού υλικού, σε κλασικό θρεπτικό υλικό DMEM 10% (v/v) FBS και σε DMEM χωρίς ερυθρό της φαινόλης 10% (v/v) FBS-DCT (Dextran/Charcoal Treated), από το οποίο απουσιάζουν τα οιστρογόνα. Η ανάλυση western δεν υπέδειξε κάποια διαφορά στην έκφραση των υποδοχέων που να οφείλεται στα διαφορετικά είδη θρεπτικού υλικού. Επίσης, η έκφραση του υποδοχέα ERα δεν ήταν ανιχνεύσιμη στα κύτταρα αυτά, ενώ τα επίπεδα έκφρασης των ERβ και GPER ήταν ανιχνεύσιμα, τόσο στα κύτταρα ινώδους δακτυλίου, όσο και στα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Δεδομένου ότι ο ERβ είναι επαρκώς μελετημένος, για περαιτέρω μελέτη επιλέχθηκε ο υποδοχέας οιστρογόνων GPER, για τον οποίο δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα όσον αφορά το ρόλο του στην εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Στη συνέχεια, κύτταρα ινώδους δακτυλίου οδηγήθηκαν σε κυτταρική γήρανση μέσω έκθεσης σε γ-ακτινοβολία, όπως επιβεβαιώθηκε με τη μέθοδο ενσωμάτωσης BrdU, τα αυξημένα επίπεδα έκφρασης των βιοδεικτών p16INK4α και p21WAF1 και τη θετική ειδική για τη γήρανση χρώση SA-β-Gal. Έπειτα, σε βόεια νεαρά και γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου μελετήθηκε η έκφραση του GPER και επιλεγμένων γονιδίων της ομοιοστασίας του μεσοσπονδύλιου δίσκου, σε επίπεδο mRNA. Από την ανάλυση RT-qPCR, προέκυψε πως δεν υπάρχει μεταβολή της έκφρασης του GPER μεταξύ νεαρών και γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου, ενώ τα γονίδια που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτέασες MMP-3, -9 και την ιντερλευκίνη 6 παρουσίασαν αυξορύθμιση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Επίσης, σε πρωτεϊνικό επίπεδο, η έκφραση του GPER δεν παρουσίασε μεταβολή μεταξύ βόειων νεαρών και γηρασμένων κυττάρων, με το αποτέλεσμα να επιβεβαιώνεται και στα αντίστοιχα ανθρώπινα κύτταρα. Ο ίδιος κύκλος πειραμάτων πραγματοποιήθηκε για τα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Τα κύτταρα χαρακτηρίστηκαν ως γηρασμένα με βάση τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν και μελετήθηκε το πρότυπο έκφρασης του GPER και επιλεγμένων γονιδίων του SASP. Βρέθηκε, λοιπόν, πως υπάρχει μια τάση ελάττωσης των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αυξορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις MMP-3 και -9 και την HO-1, ενώ μειώνονται τα επίπεδα του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΙΙ. Επιπλέον, η μείωση των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα επιβεβαιώθηκε και σε επίπεδο πρωτεΐνης, τόσο στα βόεια, όσο και στα ανθρώπινα κύτταρα. Στη συνέχεια, προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης σε κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, πραγματοποιήθηκε η δοκιμασία MTT σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία επωάστηκαν με ένα αρκετά μεγάλο φάσμα συγκεντρώσεων 17β-οιστραδιόλης, και προέκυψε πως δεν είναι τοξική ούτε για τα βόεια, αλλά ούτε και για τα ανθρώπινα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου. Το επόμενο βήμα ήταν η διερεύνηση της πιθανής αντιοξειδωτικής δράσης της 17β-οιστραδιόλης για επιλεγμένες συγκεντρώσεις επώασης με αυτή, σε βόεια κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η επίδρασή της στα βασικά και στα διεγερμένα από H2O2 επίπεδα ROS και από τα αποτελέσματα της δοκιμασίας DCFH-DA φαίνεται πως υπήρχε μια τάση για μείωση των επαγόμενων από H2O2 επιπέδων ROS. Ακολούθως, μελετήθηκε η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του υποδοχέα GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου, ύστερα από επώαση για 48 ώρες με τις εξής συγκεντρώσεις: 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, δεν βρέθηκε κάποια σημαντική μεταβολή στην έκφραση του GPER σε γονιδιακό επίπεδο, ωστόσο, φαίνεται πως η επώαση των κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης για 48 ώρες, οδήγησε στην αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΧΙΙ. Τα παραπάνω πειράματα πραγματοποιήθηκαν και σε νεαρά κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, για τη μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στα επίπεδα έκφρασης του GPER. Το πρότυπο έκφρασης του υποδοχέα δεν βρέθηκε να εμφανίζει σημαντική μεταβολή για καμία από τις συγκεντρώσεις 17β-οιστραδιόλης που χρησιμοποιήθηκαν. Στη συνέχεια, η μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του οιστρογονικού υποδοχέα GPER επεκτάθηκε σε γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, προκειμένου να διερευνηθεί ο ρόλος της 17β-οιστραδιόλης στην εκφύλιση του ιστού. Η επώαση των βόειων γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης οδήγησε σε μείωση των μεταγραφικών επιπέδων του GPER ύστερα από 48 ώρες επώασης, καθώς και μειορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτεάσες MMP-3 και -9. Τα ίδια πειράματα πραγματοποιήθηκαν, επιπλέον, σε γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα και από αυτά δεν προέκυψε κάποια αλλαγή στα επίπεδα γονιδιακής έκφρασης του GPER. Ωστόσο, παρατηρήθηκε σημαντική αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί την αγκρεκάνη, ύστερα από 48 ώρες επώασης με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης.αρχίσετε μια νέα διαδικασία κατάθεσης, προτείνονται τα ακόλουθα Τέλος, εξετάστηκε η πιθανή αντιοξειδωτική δράση της 17β-οιστραδιόλης σε γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, ύστερα από επώαση με συγκεντρώσεις 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ για επτά ημέρες. Πράγματι, βρέθηκε μια δοσο-εξαρτώμενη τάση για μείωση των ενδοκυτταρικών επιπέδων ROS στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αλλά καμία επίδραση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Συμπερασματικά, στην παρούσα εργασία δείχθηκε πως η 17β-οιστραδιόλη φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου περιορίζοντας τον καταβολικό φαινότυπο των γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα και ασκώντας αντιοξειδωτική δράση στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτή συγκλίνουν στην περαιτέρω ανάδειξη της σημασίας της 17β-οιστραδιόλης στη θεραπεία έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου, λαμβάνοντας υπόψη και την παράμετρο της κυτταρικής γήρανσης, και επομένως μπορεί να συνεισφέρουν στο σχεδιασμό πιο στοχευμένων και αποδοτικών θεραπευτικών προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση της οσφυαλγίας.","Intervertebral disc is an elastic fibrocartilaginous structure that is located between successive vertebrae and forms the joint of the spine. Each intervertebral disc is composed of the inner nucleus pulposus (NP) and the outer annulus fibrosus (AF) surrounding it. Intervertebral disc cells are responsible for producing and degrading the components of the extracellular matrix, which provides support, strength, and protection to the intervertebral disc structure. As the intervertebral disc degenerates, changes occur in its composition, structure and biochemistry. The boundaries between the AF and the NP are no longer distinct, extracellular matrix homeostasis is disrupted and the percentage of senescent cells - characterized by a senescence-associated secretory phenotype (SASP) - increases. Intervertebral disc degeneration is an age-related and multifactorial condition. One of its causes is the irreversible loss of estrogens that occurs during menopause in women. The lack of 17β-estradiol results in the accumulation of matrix metalloproteinases (MMPs) in the extracellular matrix of the intervertebral disc, oxidative stress and inflammation. Studies performed in AF and NP cells have shown that exogenous administration of 17β-estradiol alleviates intervertebral disc degeneration. On the other hand, senescent cells, which have been shown to accumulate in the intervertebral disc, also lead to increased expression and activity of MMPs, oxidative stress and inflammation. For these reasons, the aim of the present study was to assess estrogen receptors’ expression profile, focusing on estrogen receptor GPER, in young and senescent intervertebral disc cells, as well as the possible beneficial effect of exogenous 17β-estradiol administration on these cells. First, protein expression levels of the estrogen receptors ERα, ERβ and GPER were assessed in young AF and NP cells cultured in two types of culture medium, the classic DMEM supplemented with 10% (v/v) FBS and a phenol red-free DMEM supplemented with 10% (v/v) FBS-DCT (Dextran/Charcoal Treated), which is deprived of estrogens. Western analysis did not show any difference in the receptors’ expression levels dependent on the culture medium type. Furthermore, ERα receptor’s expression was not detectable in these cells, whereas ERβ and GPER showed detectable expression levels in both AF and NP cells. As ERβ is well studied, the estrogen receptor GPER was chosen for further investigation, as there is insufficient data on its role in intervertebral disc degeneration. Subsequently, cellular senescence was induced in AF cells following exposure to γ-irradiation, as confirmed by the lower BrdU incorporation, the increased expression levels of the biomarkers p16INK4α and p21WAF1, and the positive senescence-specific SA-β-Gal staining. Expression levels of GPER and selected genes regulating tissue homeostasis at the mRNA level were then examined in young and senescent bovine AF cells. RT-qPCR analysis revealed that there was no change in GPER expression between young and senescent AF cells, whereas genes encoding MMP-3, -9 and interleukin-6 were upregulated in senescent AF cells. At the protein level, GPER expression also showed no alteration between young and senescent bovine cells, a finding confirmed in human cells, as well. The same cycle of experiments was performed in NP cells. Senescent cells were characterized based on the above mentioned criteria and the expression pattern of GPER and selected SASP genes was investigated. A tendency for GPER levels to decrease, an up-regulation of the genes encoding MMP-3 and -9 and HO-1 and a decrease of the levels of the gene encoding type II collagen was found in senescent NP cells. In addition, the decrease in GPER levels in senescent cells was confirmed at the protein level in both bovine and human cells. Then, to study the effect of 17β-estradiol on intervertebral disc cells, the MTT assay was performed in young AF and NP cells incubated with a wide range of 17β-estradiol concentrations, revealing no cytotoxicity in either bovine nor human disc cells. Subsequently, we investigated the potential antioxidant activity of selected 17β-estradiol concentrations in bovine AF and NP cells. Its effect on basal and H2O2-stimulated ROS levels was studied and results from the DCFH-DA assay revealed a tendency of H2O2-induced ROS levels to decrease. We then followed by assessing the effect of 17β-estradiol on GPER receptor’s expression levels in young AF cells after incubation for 48 h with the following concentrations: 0, 1, 10, 100 nM and 1 μM. Based on our results, no significant change in GPER expression was found at the gene level, but it incubation of AF cells with 1 μM 17β-estradiol for 48 hours resulted in the up-regulation of the gene encoding type XII collagen. Similar experiments were also performed in young NP cells to investigate the effect of 17β-estradiol on GPER expression levels. It was found that the expression pattern of the receptor did not change significantly for any of the 17β-estradiol concentrations tested. The study of the effect of 17β-estradiol on GPER estrogen receptor’s expression levels was then extended to senescent intervertebral disc cells to investigate the role of 17β-estradiol in tissue degeneration. Incubation of bovine senescent AF cells with 1 μM 17β-estradiol resulted in a decrease of GPER transcriptional levels after 48 h of incubation, as well as in the downregulation of genes encoding metalloproteases MMP-3 and -9. The same experiments were carried out in senescent NP cells, in which no change in GPER gene expression levels was observed. However, a significant up-regulation of the gene encoding aggrecan was observed after 48 hours of incubation with 1 μM 17β-estradiol. Finally, the potential antioxidant activity of 17β-estradiol was investigated in senescent AF and NP cells after incubation at the concentrations of 0, 1, 10, 100 nM and 1 μM for seven days. Indeed, a dose-dependent tendency to decrease intracellular ROS levels was found in senescent NP cells. In contrast, no effect was observed on senescent AF cells. In conclusion, the present study presents evidence that 17β-estradiol shows a protective effect against intervertebral disc degeneration by restraining the catabolic phenotype of senescent AF and NP cells and trhough its antioxidant activity on senescent NP cells. Our findings may contribute to further elucidation of the importance of 17β-estradiol in the treatment of intervertebral disc degeneration, taking into account the parameter of cellular senescence, and may therefore aid in the design of more targeted and efficient therapeutic approaches for the treatment of low back pain."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη της έκφρασης και του ρόλου του υποδοχέα GPER σε νεαρά και γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Χριστογιάννη Μαριάμ","Christogianni Mariam"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια ελαστική χόνδρινη δομή που παρεμβάλλεται μεταξύ διαδοχικών σπονδύλων και αποτελεί την άρθρωση της σπονδυλικής στήλης. Κάθε μεσοσπονδύλιος δίσκος αποτελείται από τον εσωτερικό πηκτοειδή πυρήνα (NP) και τον εξωτερικό ινώδη δακτύλιο (AF) που τον περιβάλλει. Τα κύτταρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι υπεύθυνα για την παραγωγή και την αποικοδόμηση των συστατικών της εξωκυττάριας μήτρας, της οποίας ο κύριος ρόλος είναι η παροχή στήριξης και αντοχής, αλλά και η προστασία της δομής του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Κατά την εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου συμβαίνουν αλλαγές στη σύσταση, στη δομή και στη βιοχημεία του. Τα όρια μεταξύ του ινώδους δακτυλίου και του πηκτοειδούς πυρήνα δεν είναι πλέον ευκρινή, η ομοιοστασία της εξωκυττάριας μήτρας διαταράσσεται και το ποσοστό των γηρασμένων κυττάρων - τα οποία χαρακτηρίζονται από έναν εκκριτικό φαινότυπο που σχετίζεται με τη γήρανση (SASP) - αυξάνεται. Η εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου είναι μια ηλικιοεξαρτώμενη και πολυπαραγοντική πάθηση. Μία από τις αιτίες πρόκλησής της είναι η μη αναστρέψιμη απώλεια οιστρογόνων που λαμβάνει χώρα κατά την εμμηνόπαυση στις γυναίκες. Η έλλειψη της 17β-οιστραδιόλης έχει ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση MMPs στην εξωκυττάρια μήτρα του μεσοσπονδύλιου δίσκου, την εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα έχουν δείξει πως η εξωγενής χορήγηση 17β-οιστραδιόλης μειώνει τις εκφυλιστικές αλλαγές που υφίσταται ο μεσοσπονδύλιος δίσκος. Από την άλλη, τα γηρασμένα κύτταρα, τα οποία έχει δειχθεί ότι συσσωρεύονται σε μεγάλο ποσοστό στο μεσοσπονδύλιο δίσκο, οδηγούν επίσης σε αυξημένη έκφραση και ενεργότητα των MMPs, στην εμφάνιση οξειδωτικού στρες και φλεγμονής. Για τους παραπάνω λόγους, σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης των υποδοχέων οιστρογόνων, με έμφαση στον υποδοχέα οιστρογόνων GPER σε νεαρά και γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, καθώς και η διερεύνηση της πιθανής θετικής επίδρασης της εξωγενούς χορήγησης 17β-οιστραδιόλης στα κύτταρα αυτά. Αρχικά, μελετήθηκε η πρωτεϊνική έκφραση των οιστρογονικών υποδοχέων ERα, ERβ και GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία καλλιεργήθηκαν σε δύο είδη θρεπτικού υλικού, σε κλασικό θρεπτικό υλικό DMEM 10% (v/v) FBS και σε DMEM χωρίς ερυθρό της φαινόλης 10% (v/v) FBS-DCT (Dextran/Charcoal Treated), από το οποίο απουσιάζουν τα οιστρογόνα. Η ανάλυση western δεν υπέδειξε κάποια διαφορά στην έκφραση των υποδοχέων που να οφείλεται στα διαφορετικά είδη θρεπτικού υλικού. Επίσης, η έκφραση του υποδοχέα ERα δεν ήταν ανιχνεύσιμη στα κύτταρα αυτά, ενώ τα επίπεδα έκφρασης των ERβ και GPER ήταν ανιχνεύσιμα, τόσο στα κύτταρα ινώδους δακτυλίου, όσο και στα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Δεδομένου ότι ο ERβ είναι επαρκώς μελετημένος, για περαιτέρω μελέτη επιλέχθηκε ο υποδοχέας οιστρογόνων GPER, για τον οποίο δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα όσον αφορά το ρόλο του στην εκφύλιση του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Στη συνέχεια, κύτταρα ινώδους δακτυλίου οδηγήθηκαν σε κυτταρική γήρανση μέσω έκθεσης σε γ-ακτινοβολία, όπως επιβεβαιώθηκε με τη μέθοδο ενσωμάτωσης BrdU, τα αυξημένα επίπεδα έκφρασης των βιοδεικτών p16INK4α και p21WAF1 και τη θετική ειδική για τη γήρανση χρώση SA-β-Gal. Έπειτα, σε βόεια νεαρά και γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου μελετήθηκε η έκφραση του GPER και επιλεγμένων γονιδίων της ομοιοστασίας του μεσοσπονδύλιου δίσκου, σε επίπεδο mRNA. Από την ανάλυση RT-qPCR, προέκυψε πως δεν υπάρχει μεταβολή της έκφρασης του GPER μεταξύ νεαρών και γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου, ενώ τα γονίδια που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτέασες MMP-3, -9 και την ιντερλευκίνη 6 παρουσίασαν αυξορύθμιση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Επίσης, σε πρωτεϊνικό επίπεδο, η έκφραση του GPER δεν παρουσίασε μεταβολή μεταξύ βόειων νεαρών και γηρασμένων κυττάρων, με το αποτέλεσμα να επιβεβαιώνεται και στα αντίστοιχα ανθρώπινα κύτταρα. Ο ίδιος κύκλος πειραμάτων πραγματοποιήθηκε για τα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα. Τα κύτταρα χαρακτηρίστηκαν ως γηρασμένα με βάση τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν και μελετήθηκε το πρότυπο έκφρασης του GPER και επιλεγμένων γονιδίων του SASP. Βρέθηκε, λοιπόν, πως υπάρχει μια τάση ελάττωσης των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αυξορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις MMP-3 και -9 και την HO-1, ενώ μειώνονται τα επίπεδα του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΙΙ. Επιπλέον, η μείωση των επιπέδων του GPER στα γηρασμένα κύτταρα επιβεβαιώθηκε και σε επίπεδο πρωτεΐνης, τόσο στα βόεια, όσο και στα ανθρώπινα κύτταρα. Στη συνέχεια, προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης σε κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, πραγματοποιήθηκε η δοκιμασία MTT σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, τα οποία επωάστηκαν με ένα αρκετά μεγάλο φάσμα συγκεντρώσεων 17β-οιστραδιόλης, και προέκυψε πως δεν είναι τοξική ούτε για τα βόεια, αλλά ούτε και για τα ανθρώπινα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου. Το επόμενο βήμα ήταν η διερεύνηση της πιθανής αντιοξειδωτικής δράσης της 17β-οιστραδιόλης για επιλεγμένες συγκεντρώσεις επώασης με αυτή, σε βόεια κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα. Συγκεκριμένα, μελετήθηκε η επίδρασή της στα βασικά και στα διεγερμένα από H2O2 επίπεδα ROS και από τα αποτελέσματα της δοκιμασίας DCFH-DA φαίνεται πως υπήρχε μια τάση για μείωση των επαγόμενων από H2O2 επιπέδων ROS. Ακολούθως, μελετήθηκε η επίδραση της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του υποδοχέα GPER σε νεαρά κύτταρα ινώδους δακτυλίου, ύστερα από επώαση για 48 ώρες με τις εξής συγκεντρώσεις: 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, δεν βρέθηκε κάποια σημαντική μεταβολή στην έκφραση του GPER σε γονιδιακό επίπεδο, ωστόσο, φαίνεται πως η επώαση των κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης για 48 ώρες, οδήγησε στην αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί το κολλαγόνο τύπου ΧΙΙ. Τα παραπάνω πειράματα πραγματοποιήθηκαν και σε νεαρά κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, για τη μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στα επίπεδα έκφρασης του GPER. Το πρότυπο έκφρασης του υποδοχέα δεν βρέθηκε να εμφανίζει σημαντική μεταβολή για καμία από τις συγκεντρώσεις 17β-οιστραδιόλης που χρησιμοποιήθηκαν. Στη συνέχεια, η μελέτη της επίδρασης της 17β-οιστραδιόλης στην έκφραση του οιστρογονικού υποδοχέα GPER επεκτάθηκε σε γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου, προκειμένου να διερευνηθεί ο ρόλος της 17β-οιστραδιόλης στην εκφύλιση του ιστού. Η επώαση των βόειων γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης οδήγησε σε μείωση των μεταγραφικών επιπέδων του GPER ύστερα από 48 ώρες επώασης, καθώς και μειορύθμιση των γονιδίων που κωδικοποιούν τις μεταλλοπρωτεάσες MMP-3 και -9. Τα ίδια πειράματα πραγματοποιήθηκαν, επιπλέον, σε γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα και από αυτά δεν προέκυψε κάποια αλλαγή στα επίπεδα γονιδιακής έκφρασης του GPER. Ωστόσο, παρατηρήθηκε σημαντική αυξορύθμιση του γονιδίου που κωδικοποιεί την αγκρεκάνη, ύστερα από 48 ώρες επώασης με 1 μΜ 17β-οιστραδιόλης.αρχίσετε μια νέα διαδικασία κατάθεσης, προτείνονται τα ακόλουθα Τέλος, εξετάστηκε η πιθανή αντιοξειδωτική δράση της 17β-οιστραδιόλης σε γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα, ύστερα από επώαση με συγκεντρώσεις 0, 1, 10, 100 nM και 1 μΜ για επτά ημέρες. Πράγματι, βρέθηκε μια δοσο-εξαρτώμενη τάση για μείωση των ενδοκυτταρικών επιπέδων ROS στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα, αλλά καμία επίδραση στα γηρασμένα κύτταρα ινώδους δακτυλίου. Συμπερασματικά, στην παρούσα εργασία δείχθηκε πως η 17β-οιστραδιόλη φαίνεται να δρα προστατευτικά έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου περιορίζοντας τον καταβολικό φαινότυπο των γηρασμένων κυττάρων ινώδους δακτυλίου και πηκτοειδούς πυρήνα και ασκώντας αντιοξειδωτική δράση στα γηρασμένα κύτταρα πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτή συγκλίνουν στην περαιτέρω ανάδειξη της σημασίας της 17β-οιστραδιόλης στη θεραπεία έναντι της εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου, λαμβάνοντας υπόψη και την παράμετρο της κυτταρικής γήρανσης, και επομένως μπορεί να συνεισφέρουν στο σχεδιασμό πιο στοχευμένων και αποδοτικών θεραπευτικών προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση της οσφυαλγίας.","Intervertebral disc is an elastic fibrocartilaginous structure that is located between successive vertebrae and forms the joint of the spine. Each intervertebral disc is composed of the inner nucleus pulposus (NP) and the outer annulus fibrosus (AF) surrounding it. Intervertebral disc cells are responsible for producing and degrading the components of the extracellular matrix, which provides support, strength, and protection to the intervertebral disc structure. As the intervertebral disc degenerates, changes occur in its composition, structure and biochemistry. The boundaries between the AF and the NP are no longer distinct, extracellular matrix homeostasis is disrupted and the percentage of senescent cells - characterized by a senescence-associated secretory phenotype (SASP) - increases. Intervertebral disc degeneration is an age-related and multifactorial condition. One of its causes is the irreversible loss of estrogens that occurs during menopause in women. The lack of 17β-estradiol results in the accumulation of matrix metalloproteinases (MMPs) in the extracellular matrix of the intervertebral disc, oxidative stress and inflammation. Studies performed in AF and NP cells have shown that exogenous administration of 17β-estradiol alleviates intervertebral disc degeneration. On the other hand, senescent cells, which have been shown to accumulate in the intervertebral disc, also lead to increased expression and activity of MMPs, oxidative stress and inflammation. For these reasons, the aim of the present study was to assess estrogen receptors’ expression profile, focusing on estrogen receptor GPER, in young and senescent intervertebral disc cells, as well as the possible beneficial effect of exogenous 17β-estradiol administration on these cells. First, protein expression levels of the estrogen receptors ERα, ERβ and GPER were assessed in young AF and NP cells cultured in two types of culture medium, the classic DMEM supplemented with 10% (v/v) FBS and a phenol red-free DMEM supplemented with 10% (v/v) FBS-DCT (Dextran/Charcoal Treated), which is deprived of estrogens. Western analysis did not show any difference in the receptors’ expression levels dependent on the culture medium type. Furthermore, ERα receptor’s expression was not detectable in these cells, whereas ERβ and GPER showed detectable expression levels in both AF and NP cells. As ERβ is well studied, the estrogen receptor GPER was chosen for further investigation, as there is insufficient data on its role in intervertebral disc degeneration. Subsequently, cellular senescence was induced in AF cells following exposure to γ-irradiation, as confirmed by the lower BrdU incorporation, the increased expression levels of the biomarkers p16INK4α and p21WAF1, and the positive senescence-specific SA-β-Gal staining. Expression levels of GPER and selected genes regulating tissue homeostasis at the mRNA level were then examined in young and senescent bovine AF cells. RT-qPCR analysis revealed that there was no change in GPER expression between young and senescent AF cells, whereas genes encoding MMP-3, -9 and interleukin-6 were upregulated in senescent AF cells. At the protein level, GPER expression also showed no alteration between young and senescent bovine cells, a finding confirmed in human cells, as well. The same cycle of experiments was performed in NP cells. Senescent cells were characterized based on the above mentioned criteria and the expression pattern of GPER and selected SASP genes was investigated. A tendency for GPER levels to decrease, an up-regulation of the genes encoding MMP-3 and -9 and HO-1 and a decrease of the levels of the gene encoding type II collagen was found in senescent NP cells. In addition, the decrease in GPER levels in senescent cells was confirmed at the protein level in both bovine and human cells. Then, to study the effect of 17β-estradiol on intervertebral disc cells, the MTT assay was performed in young AF and NP cells incubated with a wide range of 17β-estradiol concentrations, revealing no cytotoxicity in either bovine nor human disc cells. Subsequently, we investigated the potential antioxidant activity of selected 17β-estradiol concentrations in bovine AF and NP cells. Its effect on basal and H2O2-stimulated ROS levels was studied and results from the DCFH-DA assay revealed a tendency of H2O2-induced ROS levels to decrease. We then followed by assessing the effect of 17β-estradiol on GPER receptor’s expression levels in young AF cells after incubation for 48 h with the following concentrations: 0, 1, 10, 100 nM and 1 μM. Based on our results, no significant change in GPER expression was found at the gene level, but it incubation of AF cells with 1 μM 17β-estradiol for 48 hours resulted in the up-regulation of the gene encoding type XII collagen. Similar experiments were also performed in young NP cells to investigate the effect of 17β-estradiol on GPER expression levels. It was found that the expression pattern of the receptor did not change significantly for any of the 17β-estradiol concentrations tested. The study of the effect of 17β-estradiol on GPER estrogen receptor’s expression levels was then extended to senescent intervertebral disc cells to investigate the role of 17β-estradiol in tissue degeneration. Incubation of bovine senescent AF cells with 1 μM 17β-estradiol resulted in a decrease of GPER transcriptional levels after 48 h of incubation, as well as in the downregulation of genes encoding metalloproteases MMP-3 and -9. The same experiments were carried out in senescent NP cells, in which no change in GPER gene expression levels was observed. However, a significant up-regulation of the gene encoding aggrecan was observed after 48 hours of incubation with 1 μM 17β-estradiol. Finally, the potential antioxidant activity of 17β-estradiol was investigated in senescent AF and NP cells after incubation at the concentrations of 0, 1, 10, 100 nM and 1 μM for seven days. Indeed, a dose-dependent tendency to decrease intracellular ROS levels was found in senescent NP cells. In contrast, no effect was observed on senescent AF cells. In conclusion, the present study presents evidence that 17β-estradiol shows a protective effect against intervertebral disc degeneration by restraining the catabolic phenotype of senescent AF and NP cells and trhough its antioxidant activity on senescent NP cells. Our findings may contribute to further elucidation of the importance of 17β-estradiol in the treatment of intervertebral disc degeneration, taking into account the parameter of cellular senescence, and may therefore aid in the design of more targeted and efficient therapeutic approaches for the treatment of low back pain."],"dc:identifier":["uoadl:3396349","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3396349"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Μελέτη της έκφρασης και του ρόλου του υποδοχέα GPER σε νεαρά και γηρασμένα κύτταρα μεσοσπονδύλιου δίσκου"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:29:12Z"}