{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3398051"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3398051","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Σχέση κιρκάδιου ρυθμού και χρόνιου πόνου","abstract":"Κιρκάδιος ρυθμός ονομάζεται η ενδογενής περιοδική μεταβολή οποιασδήποτε βιολογικής λειτουργίας στη διάρκεια του εικοσιτετραώρου. Ο ενδογενής αυτός ρυθμός ευθυγραμμίζεται με τα εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος, και έχει ως τελικό στόχο τη διατήρηση της ομοιόστασης. Η πλειονότητα των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού υπόκεινται στον αυστηρό συντονισμό ενός κεντρικού βηματοδότη. Ο βηματοδότης αυτός εδρεύει στον πρόσθιο υποθάλαμο, στο σημείο που καταλήγουν εκατέρωθεν οι νευράξονες των οπτικών νεύρων, σχηματίζοντας τους υπερχιασματικούς πυρήνες. Ο υπερχιασματικός πυρήνας «συνομιλεί» με τα υπόλοιπα τμήματα του υποθαλάμου αλλά και με άλλες δομές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (θάλαμο, υπόφυση, επίφυση, υπομέλανα τόπο), είτε μέσω νευρικών συνδέσεων είτε μέσω χημικών ουσιών. Παράλληλα με τον κεντρικό αυτό μηχανισμό ρύθμισης, οι περιφερικοί ιστοί διαθέτουν τους δικούς τους μοριακούς χρονοδότες, δισεκατομμύρια μοριακά ρολόγια με δυνατότητα αυτορρύθμισης, πάντα όμως κάτω από την αυστηρή εποπτεία του υπερχιασματικού πυρήνα. Η ρυθμική λειτουργία του περιφερικού κιρκάδιου συστήματος εξασφαλίζεται από ένα πολύπλοκο σύνολο ωρολογιακών γονιδίων (clock genes). Τα τελευταία ελέγχουν την έκφραση πρωτεϊνών, οι οποίες είναι ικανές να εισέρχονται στον πυρήνα του κυττάρου και να αναστέλλουν την ίδια τους την παραγωγή με χρονοεξαρτώμενο τρόπο. Προκύπτει έτσι ένας αυτορρυθμιζόμενος μηχανισμός θετικής ή αρνητικής ανατροφοδότησης που στέλνει σήμα στον κεντρικό ρυθμιστή στον υποθάλαμο, αλλά ποτέ στα άλλα περιφερικά κιρκάδια συστήματα. Σε κιρκάδια ρύθμιση υπόκειται η πλειονότητα σχεδόν των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού μας: η αρτηριακή πίεση και ο τόνος των αγγείων, ο μεταβολισμός, ο κύκλος ύπνου-εγρήγορσης, ο περισταλτισμός του γαστρεντερικού, η έμμηνος ρύση, η διάθεση, η μνήμη, η συμπεριφορά, η θερμοκρασία του σώματος, η γονιμότητα, ο ενδαγγειακός όγκος. Στόχος η προσαρμογή του οργανισμού στις συνεχείς αλλαγές του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια της εικοσιτετράωρης περιστροφής της γης γύρω από τον άξονα της (Circa Diem). Η εναρμόνιση του πολύπλοκου αυτού ενδογενούς ρυθμιστικού συστήματος με το περιβάλλον επιτυγχάνεται χάρη στο βασικό αλλά και τους δευτερεύοντες χρονοδότες (zeitgebers). Το φως αποτελεί το βασικό χρονοδότη του κιρκάδιου συστήματος και πιο συγκεκριμένα η κυανή περιοχή του οπτικού φάσματος, μήκους ~480nm, στην οποία φαίνεται να έχουν μέγιστη ευαισθησία τα κύτταρα του υπερχιασματικού πυρήνα. Δευτερεύοντα ρόλο χρονοδότη παίζουν η θερμοκρασία, ο θόρυβος, η διατροφή, ο ύπνος, η κοινωνική συμπεριφορά. Η κρίσιμη απώλεια της ευθυγράμμισης του εσωτερικού ρυθμού με τον ημερήσιο κύκλο ονομάζεται χρονοδιάσπαση. Διάφοροι εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν σε χρονοδιάσπαση. Ως αποτέλεσμα αυτής προκύπτει δυσπροσαρμοστική ρύθμιση των βασικών ομοιοστατικών λειτουργιών έως και πλήρης κατακερματισμός τους. Κυρίως επηρεάζει το ενδοκρινικό/μεταβολικό σύστημα, το ανοσοποιητικό, το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλεί διαταραχές του ύπνου και της αλγαισθησίας, έχει αρνητική επίπτωση στις γνωστικές και συμπεριφορικές λειτουργίες, στο συναίσθημα και αποτελεί παράγοντα κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων και ογκογένεσης. Παρά το γεγονός ότι έως τώρα δεν υπάρχει ομοφωνία των μελετητών στο ερώτημα εάν ο ουδός του πόνου παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση και υπό ποίων συστημάτων την αλληλεπίδραση,, είναι βέβαιο ότι ελέγχεται σε πολλαπλά επίπεδα από το κιρκάδιο σύστημα. Η χρονοδιάσπαση φαίνεται να βρίσκεται στο παθοφυσιολογικό υπόστρωμα και του χρόνιου δυσπροσαρμοστικού πόνου, όπως και πολλών άλλων νοσημάτων και στρεσογόνων καταστάσεων. Επιπροσθέτως ο χρόνιος πόνος συνδεόμενος με υψηλά ποσοστά διαταραχών του ύπνου, της διάθεσης, της φυσικής δραστηριότητας, αποτελεί ο ίδιος ένα βασικό παράγοντα χρονοδιάσπασης. Η μελλοντική διερεύνηση των αμφίδρομων αυτών σχέσεων, αλλά και των αλληλεπιδράσεων τους με το ανοσοποιητικό, ενδοκρινικό και κεντρικό νευρικό σύστημα, θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε βαθύτερα τους φυσιολογικούς και παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς τους με στόχο την εφαρμογή χρονοθεραπευτικών πρωτοκόλλων αλλά και την οργάνωση πρόληψης των ευπαθών σε χρονοδιάσπαση ομάδων.","abstract_html":"Κιρκάδιος ρυθμός ονομάζεται η ενδογενής περιοδική μεταβολή οποιασδήποτε βιολογικής λειτουργίας στη διάρκεια του εικοσιτετραώρου. Ο ενδογενής αυτός ρυθμός ευθυγραμμίζεται με τα εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος, και έχει ως τελικό στόχο τη διατήρηση της ομοιόστασης. Η πλειονότητα των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού υπόκεινται στον αυστηρό συντονισμό ενός κεντρικού βηματοδότη. Ο βηματοδότης αυτός εδρεύει στον πρόσθιο υποθάλαμο, στο σημείο που καταλήγουν εκατέρωθεν οι νευράξονες των οπτικών νεύρων, σχηματίζοντας τους υπερχιασματικούς πυρήνες. Ο υπερχιασματικός πυρήνας «συνομιλεί» με τα υπόλοιπα τμήματα του υποθαλάμου αλλά και με άλλες δομές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (θάλαμο, υπόφυση, επίφυση, υπομέλανα τόπο), είτε μέσω νευρικών συνδέσεων είτε μέσω χημικών ουσιών. Παράλληλα με τον κεντρικό αυτό μηχανισμό ρύθμισης, οι περιφερικοί ιστοί διαθέτουν τους δικούς τους μοριακούς χρονοδότες, δισεκατομμύρια μοριακά ρολόγια με δυνατότητα αυτορρύθμισης, πάντα όμως κάτω από την αυστηρή εποπτεία του υπερχιασματικού πυρήνα. Η ρυθμική λειτουργία του περιφερικού κιρκάδιου συστήματος εξασφαλίζεται από ένα πολύπλοκο σύνολο ωρολογιακών γονιδίων (clock genes). Τα τελευταία ελέγχουν την έκφραση πρωτεϊνών, οι οποίες είναι ικανές να εισέρχονται στον πυρήνα του κυττάρου και να αναστέλλουν την ίδια τους την παραγωγή με χρονοεξαρτώμενο τρόπο. Προκύπτει έτσι ένας αυτορρυθμιζόμενος μηχανισμός θετικής ή αρνητικής ανατροφοδότησης που στέλνει σήμα στον κεντρικό ρυθμιστή στον υποθάλαμο, αλλά ποτέ στα άλλα περιφερικά κιρκάδια συστήματα. Σε κιρκάδια ρύθμιση υπόκειται η πλειονότητα σχεδόν των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού μας: η αρτηριακή πίεση και ο τόνος των αγγείων, ο μεταβολισμός, ο κύκλος ύπνου-εγρήγορσης, ο περισταλτισμός του γαστρεντερικού, η έμμηνος ρύση, η διάθεση, η μνήμη, η συμπεριφορά, η θερμοκρασία του σώματος, η γονιμότητα, ο ενδαγγειακός όγκος. Στόχος η προσαρμογή του οργανισμού στις συνεχείς αλλαγές του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια της εικοσιτετράωρης περιστροφής της γης γύρω από τον άξονα της (Circa Diem). Η εναρμόνιση του πολύπλοκου αυτού ενδογενούς ρυθμιστικού συστήματος με το περιβάλλον επιτυγχάνεται χάρη στο βασικό αλλά και τους δευτερεύοντες χρονοδότες (zeitgebers). Το φως αποτελεί το βασικό χρονοδότη του κιρκάδιου συστήματος και πιο συγκεκριμένα η κυανή περιοχή του οπτικού φάσματος, μήκους ~480nm, στην οποία φαίνεται να έχουν μέγιστη ευαισθησία τα κύτταρα του υπερχιασματικού πυρήνα. Δευτερεύοντα ρόλο χρονοδότη παίζουν η θερμοκρασία, ο θόρυβος, η διατροφή, ο ύπνος, η κοινωνική συμπεριφορά. Η κρίσιμη απώλεια της ευθυγράμμισης του εσωτερικού ρυθμού με τον ημερήσιο κύκλο ονομάζεται χρονοδιάσπαση. Διάφοροι εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν σε χρονοδιάσπαση. Ως αποτέλεσμα αυτής προκύπτει δυσπροσαρμοστική ρύθμιση των βασικών ομοιοστατικών λειτουργιών έως και πλήρης κατακερματισμός τους. Κυρίως επηρεάζει το ενδοκρινικό/μεταβολικό σύστημα, το ανοσοποιητικό, το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλεί διαταραχές του ύπνου και της αλγαισθησίας, έχει αρνητική επίπτωση στις γνωστικές και συμπεριφορικές λειτουργίες, στο συναίσθημα και αποτελεί παράγοντα κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων και ογκογένεσης. Παρά το γεγονός ότι έως τώρα δεν υπάρχει ομοφωνία των μελετητών στο ερώτημα εάν ο ουδός του πόνου παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση και υπό ποίων συστημάτων την αλληλεπίδραση,, είναι βέβαιο ότι ελέγχεται σε πολλαπλά επίπεδα από το κιρκάδιο σύστημα. Η χρονοδιάσπαση φαίνεται να βρίσκεται στο παθοφυσιολογικό υπόστρωμα και του χρόνιου δυσπροσαρμοστικού πόνου, όπως και πολλών άλλων νοσημάτων και στρεσογόνων καταστάσεων. Επιπροσθέτως ο χρόνιος πόνος συνδεόμενος με υψηλά ποσοστά διαταραχών του ύπνου, της διάθεσης, της φυσικής δραστηριότητας, αποτελεί ο ίδιος ένα βασικό παράγοντα χρονοδιάσπασης. Η μελλοντική διερεύνηση των αμφίδρομων αυτών σχέσεων, αλλά και των αλληλεπιδράσεων τους με το ανοσοποιητικό, ενδοκρινικό και κεντρικό νευρικό σύστημα, θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε βαθύτερα τους φυσιολογικούς και παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς τους με στόχο την εφαρμογή χρονοθεραπευτικών πρωτοκόλλων αλλά και την οργάνωση πρόληψης των ευπαθών σε χρονοδιάσπαση ομάδων.","abstract_has_math":false,"creators":["Φοράδη Ευγενία","Foradi Eugenia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:29:23Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3398051"],"render_values":[{"text":"uoadl:3398051","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3398051","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3398051","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3398051","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Φοράδη Ευγενία","Foradi Eugenia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3398051","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3398051"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Κιρκάδιος ρυθμός ονομάζεται η ενδογενής περιοδική μεταβολή οποιασδήποτε βιολογικής λειτουργίας στη διάρκεια του εικοσιτετραώρου. Ο ενδογενής αυτός ρυθμός ευθυγραμμίζεται με τα εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος, και έχει ως τελικό στόχο τη διατήρηση της ομοιόστασης. Η πλειονότητα των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού υπόκεινται στον αυστηρό συντονισμό ενός κεντρικού βηματοδότη. Ο βηματοδότης αυτός εδρεύει στον πρόσθιο υποθάλαμο, στο σημείο που καταλήγουν εκατέρωθεν οι νευράξονες των οπτικών νεύρων, σχηματίζοντας τους υπερχιασματικούς πυρήνες. Ο υπερχιασματικός πυρήνας «συνομιλεί» με τα υπόλοιπα τμήματα του υποθαλάμου αλλά και με άλλες δομές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (θάλαμο, υπόφυση, επίφυση, υπομέλανα τόπο), είτε μέσω νευρικών συνδέσεων είτε μέσω χημικών ουσιών. Παράλληλα με τον κεντρικό αυτό μηχανισμό ρύθμισης, οι περιφερικοί ιστοί διαθέτουν τους δικούς τους μοριακούς χρονοδότες, δισεκατομμύρια μοριακά ρολόγια με δυνατότητα αυτορρύθμισης, πάντα όμως κάτω από την αυστηρή εποπτεία του υπερχιασματικού πυρήνα. Η ρυθμική λειτουργία του περιφερικού κιρκάδιου συστήματος εξασφαλίζεται από ένα πολύπλοκο σύνολο ωρολογιακών γονιδίων (clock genes). Τα τελευταία ελέγχουν την έκφραση πρωτεϊνών, οι οποίες είναι ικανές να εισέρχονται στον πυρήνα του κυττάρου και να αναστέλλουν την ίδια τους την παραγωγή με χρονοεξαρτώμενο τρόπο. Προκύπτει έτσι ένας αυτορρυθμιζόμενος μηχανισμός θετικής ή αρνητικής ανατροφοδότησης που στέλνει σήμα στον κεντρικό ρυθμιστή στον υποθάλαμο, αλλά ποτέ στα άλλα περιφερικά κιρκάδια συστήματα. Σε κιρκάδια ρύθμιση υπόκειται η πλειονότητα σχεδόν των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού μας: η αρτηριακή πίεση και ο τόνος των αγγείων, ο μεταβολισμός, ο κύκλος ύπνου-εγρήγορσης, ο περισταλτισμός του γαστρεντερικού, η έμμηνος ρύση, η διάθεση, η μνήμη, η συμπεριφορά, η θερμοκρασία του σώματος, η γονιμότητα, ο ενδαγγειακός όγκος. Στόχος η προσαρμογή του οργανισμού στις συνεχείς αλλαγές του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια της εικοσιτετράωρης περιστροφής της γης γύρω από τον άξονα της (Circa Diem). Η εναρμόνιση του πολύπλοκου αυτού ενδογενούς ρυθμιστικού συστήματος με το περιβάλλον επιτυγχάνεται χάρη στο βασικό αλλά και τους δευτερεύοντες χρονοδότες (zeitgebers). Το φως αποτελεί το βασικό χρονοδότη του κιρκάδιου συστήματος και πιο συγκεκριμένα η κυανή περιοχή του οπτικού φάσματος, μήκους ~480nm, στην οποία φαίνεται να έχουν μέγιστη ευαισθησία τα κύτταρα του υπερχιασματικού πυρήνα. Δευτερεύοντα ρόλο χρονοδότη παίζουν η θερμοκρασία, ο θόρυβος, η διατροφή, ο ύπνος, η κοινωνική συμπεριφορά. Η κρίσιμη απώλεια της ευθυγράμμισης του εσωτερικού ρυθμού με τον ημερήσιο κύκλο ονομάζεται χρονοδιάσπαση. Διάφοροι εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν σε χρονοδιάσπαση. Ως αποτέλεσμα αυτής προκύπτει δυσπροσαρμοστική ρύθμιση των βασικών ομοιοστατικών λειτουργιών έως και πλήρης κατακερματισμός τους. Κυρίως επηρεάζει το ενδοκρινικό/μεταβολικό σύστημα, το ανοσοποιητικό, το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλεί διαταραχές του ύπνου και της αλγαισθησίας, έχει αρνητική επίπτωση στις γνωστικές και συμπεριφορικές λειτουργίες, στο συναίσθημα και αποτελεί παράγοντα κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων και ογκογένεσης. Παρά το γεγονός ότι έως τώρα δεν υπάρχει ομοφωνία των μελετητών στο ερώτημα εάν ο ουδός του πόνου παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση και υπό ποίων συστημάτων την αλληλεπίδραση,, είναι βέβαιο ότι ελέγχεται σε πολλαπλά επίπεδα από το κιρκάδιο σύστημα. Η χρονοδιάσπαση φαίνεται να βρίσκεται στο παθοφυσιολογικό υπόστρωμα και του χρόνιου δυσπροσαρμοστικού πόνου, όπως και πολλών άλλων νοσημάτων και στρεσογόνων καταστάσεων. Επιπροσθέτως ο χρόνιος πόνος συνδεόμενος με υψηλά ποσοστά διαταραχών του ύπνου, της διάθεσης, της φυσικής δραστηριότητας, αποτελεί ο ίδιος ένα βασικό παράγοντα χρονοδιάσπασης. Η μελλοντική διερεύνηση των αμφίδρομων αυτών σχέσεων, αλλά και των αλληλεπιδράσεων τους με το ανοσοποιητικό, ενδοκρινικό και κεντρικό νευρικό σύστημα, θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε βαθύτερα τους φυσιολογικούς και παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς τους με στόχο την εφαρμογή χρονοθεραπευτικών πρωτοκόλλων αλλά και την οργάνωση πρόληψης των ευπαθών σε χρονοδιάσπαση ομάδων.","Circadian rhythm is the endogenous periodical change of every biological function during a 24h cycle. This endogenous rhythmicity entrains with the environmental conditions in order to maintain homeostasis. Most of the biological functions of our body are strictly coordinated by a central pacemaker, located in the anterior hypothalamus and formed by the axon terminals of both optical nerves, called suprachiasmatic nucleus (SCN). SCN interacts with the other parts of the hypothalamus, thalamus and the rest central nervous system as well through neuronal or chemical pathways. Apart from this central mechanism, peripheral tissues have their own molecular timers, billions of molecular self-regulated clocks, always under the surveillance of SCN. The rhythmicity of peripheral circadian system is maintained by the so called “clock genes” which regulate the expression of proteins who can reach the cell nucleus and inhibit their own production in a time-dependent way. This transcriptional / translational feedback loop (TTFL) signals to the central pacemaker, but never interacts with the rest peripheral systems. The circadian regulation affects most of the biological functions of the human organism, such as blood pressure, tonicity of the vessels, metabolism, sleep-wake cycle, gastrointestinal peristalsis, menstruation, mood, memory, behavior, body temperature, fertility, intravascular volume. This strict coordination aims the adjustment of our body to the continuous environmental changes during the 24h rotation of the Earth on its axis (Circa diem). Light is the imperious stimulus, the effect of which ensures the harmonical interaction between the endogenous rhythmicity system and the environment. Light, among other stimuli is the main time giver (zeitgeber), especially blue light with wavelength ~400nm in which the cells of the SCN are most sensitive. Secondary role as time givers may play ambient temperature, noise, nutrition, sleep, social behavior. The critical loss of the entrainment between endogenous rhythmicity and day cycle, is called chronodisruption. Many endogenous and exogenous factors can lead to chronodisruption. As a result, the physiological functions that maintain homeostasis, become dysregulated or totally disrupted. Mostly affected are the endocrine / metabolic system, sleep and nociception, mood, cognitive and behavioral function, cardiovascular status and oncogenesis. Although there is no scientific consensus about the existence of diurnal changes in pain threshlolds , we do know that pain is regulated by the circadian system. The role of chronodisruption is maladaptive pain, other chronic diseases and stress is already well investigated. Furthermore, chronic pain is related with high incidence of sleep and mood disorders as well as low physical activity. This fact defines chronic pain itself as a risk factor for chronodisruption. Future research will enlight further the physiological and pathophysiological aspects of these bidirectional relationships and their interactions with immune, endocrine and central nervous system and will allow us to use chronotherapy for treatment and prevention of chronic pain."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Σχέση κιρκάδιου ρυθμού και χρόνιου πόνου"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Φοράδη Ευγενία","Foradi Eugenia"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Κιρκάδιος ρυθμός ονομάζεται η ενδογενής περιοδική μεταβολή οποιασδήποτε βιολογικής λειτουργίας στη διάρκεια του εικοσιτετραώρου. Ο ενδογενής αυτός ρυθμός ευθυγραμμίζεται με τα εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος, και έχει ως τελικό στόχο τη διατήρηση της ομοιόστασης. Η πλειονότητα των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού υπόκεινται στον αυστηρό συντονισμό ενός κεντρικού βηματοδότη. Ο βηματοδότης αυτός εδρεύει στον πρόσθιο υποθάλαμο, στο σημείο που καταλήγουν εκατέρωθεν οι νευράξονες των οπτικών νεύρων, σχηματίζοντας τους υπερχιασματικούς πυρήνες. Ο υπερχιασματικός πυρήνας «συνομιλεί» με τα υπόλοιπα τμήματα του υποθαλάμου αλλά και με άλλες δομές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (θάλαμο, υπόφυση, επίφυση, υπομέλανα τόπο), είτε μέσω νευρικών συνδέσεων είτε μέσω χημικών ουσιών. Παράλληλα με τον κεντρικό αυτό μηχανισμό ρύθμισης, οι περιφερικοί ιστοί διαθέτουν τους δικούς τους μοριακούς χρονοδότες, δισεκατομμύρια μοριακά ρολόγια με δυνατότητα αυτορρύθμισης, πάντα όμως κάτω από την αυστηρή εποπτεία του υπερχιασματικού πυρήνα. Η ρυθμική λειτουργία του περιφερικού κιρκάδιου συστήματος εξασφαλίζεται από ένα πολύπλοκο σύνολο ωρολογιακών γονιδίων (clock genes). Τα τελευταία ελέγχουν την έκφραση πρωτεϊνών, οι οποίες είναι ικανές να εισέρχονται στον πυρήνα του κυττάρου και να αναστέλλουν την ίδια τους την παραγωγή με χρονοεξαρτώμενο τρόπο. Προκύπτει έτσι ένας αυτορρυθμιζόμενος μηχανισμός θετικής ή αρνητικής ανατροφοδότησης που στέλνει σήμα στον κεντρικό ρυθμιστή στον υποθάλαμο, αλλά ποτέ στα άλλα περιφερικά κιρκάδια συστήματα. Σε κιρκάδια ρύθμιση υπόκειται η πλειονότητα σχεδόν των φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού μας: η αρτηριακή πίεση και ο τόνος των αγγείων, ο μεταβολισμός, ο κύκλος ύπνου-εγρήγορσης, ο περισταλτισμός του γαστρεντερικού, η έμμηνος ρύση, η διάθεση, η μνήμη, η συμπεριφορά, η θερμοκρασία του σώματος, η γονιμότητα, ο ενδαγγειακός όγκος. Στόχος η προσαρμογή του οργανισμού στις συνεχείς αλλαγές του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια της εικοσιτετράωρης περιστροφής της γης γύρω από τον άξονα της (Circa Diem). Η εναρμόνιση του πολύπλοκου αυτού ενδογενούς ρυθμιστικού συστήματος με το περιβάλλον επιτυγχάνεται χάρη στο βασικό αλλά και τους δευτερεύοντες χρονοδότες (zeitgebers). Το φως αποτελεί το βασικό χρονοδότη του κιρκάδιου συστήματος και πιο συγκεκριμένα η κυανή περιοχή του οπτικού φάσματος, μήκους ~480nm, στην οποία φαίνεται να έχουν μέγιστη ευαισθησία τα κύτταρα του υπερχιασματικού πυρήνα. Δευτερεύοντα ρόλο χρονοδότη παίζουν η θερμοκρασία, ο θόρυβος, η διατροφή, ο ύπνος, η κοινωνική συμπεριφορά. Η κρίσιμη απώλεια της ευθυγράμμισης του εσωτερικού ρυθμού με τον ημερήσιο κύκλο ονομάζεται χρονοδιάσπαση. Διάφοροι εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες μπορούν να οδηγήσουν σε χρονοδιάσπαση. Ως αποτέλεσμα αυτής προκύπτει δυσπροσαρμοστική ρύθμιση των βασικών ομοιοστατικών λειτουργιών έως και πλήρης κατακερματισμός τους. Κυρίως επηρεάζει το ενδοκρινικό/μεταβολικό σύστημα, το ανοσοποιητικό, το αυτόνομο νευρικό σύστημα, προκαλεί διαταραχές του ύπνου και της αλγαισθησίας, έχει αρνητική επίπτωση στις γνωστικές και συμπεριφορικές λειτουργίες, στο συναίσθημα και αποτελεί παράγοντα κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων και ογκογένεσης. Παρά το γεγονός ότι έως τώρα δεν υπάρχει ομοφωνία των μελετητών στο ερώτημα εάν ο ουδός του πόνου παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση και υπό ποίων συστημάτων την αλληλεπίδραση,, είναι βέβαιο ότι ελέγχεται σε πολλαπλά επίπεδα από το κιρκάδιο σύστημα. Η χρονοδιάσπαση φαίνεται να βρίσκεται στο παθοφυσιολογικό υπόστρωμα και του χρόνιου δυσπροσαρμοστικού πόνου, όπως και πολλών άλλων νοσημάτων και στρεσογόνων καταστάσεων. Επιπροσθέτως ο χρόνιος πόνος συνδεόμενος με υψηλά ποσοστά διαταραχών του ύπνου, της διάθεσης, της φυσικής δραστηριότητας, αποτελεί ο ίδιος ένα βασικό παράγοντα χρονοδιάσπασης. Η μελλοντική διερεύνηση των αμφίδρομων αυτών σχέσεων, αλλά και των αλληλεπιδράσεων τους με το ανοσοποιητικό, ενδοκρινικό και κεντρικό νευρικό σύστημα, θα μας επιτρέψει να κατανοήσουμε βαθύτερα τους φυσιολογικούς και παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς τους με στόχο την εφαρμογή χρονοθεραπευτικών πρωτοκόλλων αλλά και την οργάνωση πρόληψης των ευπαθών σε χρονοδιάσπαση ομάδων.","Circadian rhythm is the endogenous periodical change of every biological function during a 24h cycle. This endogenous rhythmicity entrains with the environmental conditions in order to maintain homeostasis. Most of the biological functions of our body are strictly coordinated by a central pacemaker, located in the anterior hypothalamus and formed by the axon terminals of both optical nerves, called suprachiasmatic nucleus (SCN). SCN interacts with the other parts of the hypothalamus, thalamus and the rest central nervous system as well through neuronal or chemical pathways. Apart from this central mechanism, peripheral tissues have their own molecular timers, billions of molecular self-regulated clocks, always under the surveillance of SCN. The rhythmicity of peripheral circadian system is maintained by the so called “clock genes” which regulate the expression of proteins who can reach the cell nucleus and inhibit their own production in a time-dependent way. This transcriptional / translational feedback loop (TTFL) signals to the central pacemaker, but never interacts with the rest peripheral systems. The circadian regulation affects most of the biological functions of the human organism, such as blood pressure, tonicity of the vessels, metabolism, sleep-wake cycle, gastrointestinal peristalsis, menstruation, mood, memory, behavior, body temperature, fertility, intravascular volume. This strict coordination aims the adjustment of our body to the continuous environmental changes during the 24h rotation of the Earth on its axis (Circa diem). Light is the imperious stimulus, the effect of which ensures the harmonical interaction between the endogenous rhythmicity system and the environment. Light, among other stimuli is the main time giver (zeitgeber), especially blue light with wavelength ~400nm in which the cells of the SCN are most sensitive. Secondary role as time givers may play ambient temperature, noise, nutrition, sleep, social behavior. The critical loss of the entrainment between endogenous rhythmicity and day cycle, is called chronodisruption. Many endogenous and exogenous factors can lead to chronodisruption. As a result, the physiological functions that maintain homeostasis, become dysregulated or totally disrupted. Mostly affected are the endocrine / metabolic system, sleep and nociception, mood, cognitive and behavioral function, cardiovascular status and oncogenesis. Although there is no scientific consensus about the existence of diurnal changes in pain threshlolds , we do know that pain is regulated by the circadian system. The role of chronodisruption is maladaptive pain, other chronic diseases and stress is already well investigated. Furthermore, chronic pain is related with high incidence of sleep and mood disorders as well as low physical activity. This fact defines chronic pain itself as a risk factor for chronodisruption. Future research will enlight further the physiological and pathophysiological aspects of these bidirectional relationships and their interactions with immune, endocrine and central nervous system and will allow us to use chronotherapy for treatment and prevention of chronic pain."],"dc:identifier":["uoadl:3398051","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3398051"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Σχέση κιρκάδιου ρυθμού και χρόνιου πόνου"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:29:23Z"}