{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3399764"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3399764","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"« Μοριακή Προσέγγιση Σπάνιων Κληρονομικών Νευρολογικών Νοσημάτων»","abstract":"Το σύνδρομο CANVAS (Cerebellar Ataxia with Neuropathy and bilateral Vestibular Areflexia Syndrome), χαρακτηρίζεται από παρεγκεφαλιδική αταξία, νευροπάθεια και αμφοτερόπλευρη απώλεια του αιθουσαίου αντανακλαστικού. Το σύνδρομο οφείλεται σε μια διαλληλική επέκταση ενός πεντανουκλεοτιδίου στο εσώνιο 2 του γονιδίου του παράγοντα αντιγραφής C της υπομονάδας 1 (RFC1). Η φύση της επέκτασης είναι ιδιαίτερα πολυμορφική στον πληθυσμό, με σημαντική μεταβλητότητα τόσο στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο όσο και στον αριθμό των επαναλήψεων.Στην αρχική μελέτη, παρατηρήθηκαν 4 διαφορετικές διαμορφώσεις: οι μη παθολογικές AAAGG(11), AAAAG(n), AAAGG(n) και η παθολογική AAGGG(n). Δεδομένου του μοτίβου κληρονόμησης και της ανίχνευσης του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία, ο τρόπος κληρονόμησης είναι αυτοσωμικός υπολοιπόμενος. Σε μετέπειτα μελέτες έχουν περιγραφεί επιπλέον αλληλουχίες στον γενικό πληθυσμό: Εώς σήμερα μία μόνο μελέτη έχει διεξαχθεί στην ελληνική επικράτεια με στόχο την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(n) σε Έλληνες ασθενείς και αυτή πραγματοποιήθηκε στη Μονάδα Νευρογενετικής του Αιγινήτειου Νοσοκομείου. Πιο συγκεκριμένα, εξετάστηκαν 77 επιλεγμένοι ασθενείς. Όλοι οι ασθενείς αξιολογήθηκαν εκτεταμένα στη Μονάδα Νευρογενετικής. Στο σύνολο, 5 από τους 77 ασθενείς που εξετάστηκαν είχαν τη διαλληλική παθολογική επέκταση. Επιπλέον βρέθηκαν θετικά στη διαλληλική επέκταση αδέρφια των γενετικά επιβεβαιωμένων πασχόντων. Στατιστικά, 4 στους 5 (80%) γενετικά διαγνωσμένους είχαν κλινικό φαινότυπο πλήρους CANVAS. Η μελέτη αυτή είχε σκοπό αποκλειστικά την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία σε ομάδα Ελλήνων ασθενών με κλινική εικόνα συμβατή με CANVAS. Για το λόγο αυτό η πλήρης διερεύνηση των αλληλουχιών των ασθενών που δεν ήταν ομόζυγοι για την παθολογική επανάληψη παρέμεινε αδιευκρίνιστη. Λαμβάνοντας υπόψη τα συνεχώς αυξανόμενα βιβλιογραφικά δεδομένα περί ποικιλομορφίας των αλληλουχιών που προκαλούν CANVAS, σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να περιγράψει τη φύση του συνόλου των γονοτύπων για τη δυναμική παραλλαγή του RFC1, στην ίδια ομάδα Ελλήνων ασθενών. Για το λόγο αυτό διερευνάται περαιτέρω η αλληλουχία των αλληλομόρφων των ασθενών σε μια προσπάθεια ανάδειξης 4 στοιχείων που θα οδηγήσουν στην καλύτερη κατανόηση της ποικιλομορφίας και της δυναμικότητας του συγκεκριμένου γενετικού τόπου. Το υλικό του παρούσας μελέτης, αποτέλεσαν 64 ασθενείς δείκτες οι οποίοι έχουν τουλάχιστον ένα χωρίς επέκταση αλληλόμορφο, του γονιδίου RFC1 και για αυτό το λόγο δεν είχε ολοκληρωθεί η γονοτύπηση των αλληλομόρφων τους στην αρχική μελέτη. Απο τους ασθενείς αυτους οι 24 ήταν άνδρες και 40 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας τα 58,52 έτη. Όλοι οι ασθενείς εμφανίζουν νευρολογικά ή/και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με το σύνδρομο CANVAS,και έχουν μέσο όρο έναρξης των συμπτωμάτων τους τα 52,05 έτη. Όλοι οι ασθενείς έχουν εξεταστεί νευρολογικά στο Ειδικό Ιατρείο της Μονάδας Νευρογενετικής και τα δείγματα DNA τους αποτελούν υλικό της τράπεζας δειγμάτων της Mονάδας. Το σύνολο των ασθενών έχει δώσει γραπτή συγκατάθεση για τη χρήση του γενετικού τους υλικού. Η ανάλυση των δειγμάτων έγινε με fragment analysis και RP-PCR (Repeat Primed PCR). Ταυτοποιήθηκαν 3/64 (4,6%) ασθενείς με την επέκταση AAGGG(exp) (φορείς του συνδρόμου CANVAS), 4/64 (6,2%) ασθενείς με την επέκταση AAAGG(exp) και 16/64 (25%) ασθενείς με την επέκταση AAAAG(exp). Ακόμα 12/64 (18,7%) ασθενείς δεν έφεραν κάποια επέκταση, αλλά είχαν δύο φυσιολογικά μη επεκτεταμένα αλληλόμορφα που διέφεραν σε μέγεθος 1-2 επαναλήψεις, η αλληλουχία των οποίων δε διερευνήθηκε περαιτέρω. Σε 5/64 (7,8%) ασθενείς εμφανίστηκαν μικτές/συνδυαστικές επεκτάσεις, δηλαδή στο επεκτεταμένο αλληλόμορφο ανιχνεύονται συνδυαστικά δύο από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Σε 2/64 (3,1%) ασθενείς, τα αποτελέσματα των RP-PCR δεν ήταν ξεκάθαρα θετικά ή αρνητικά για καμμιά απο τις τρεις αλληλουχίες πεντανουκλεοτιδίου γεγονός που δεν καθιστούσε εφικτό τον ακριβή προσδιορισμό της αλληλουχίας των αλληλομόρφων τους. Σε αυτή την περίπτωση, μετά απο Sanger Sequencing εντοπίστηκε το αλληλόμορφο AGAAG. Επιπλέον ταυτοποιήθηκε ένας ασθενής 1/64(1,6%) με δύο επεκτεταμένα αλληλόμορφα με γονότυπο AAAGG(82)/AAAAG(80). Τέλος, σε 20/64 (31,20%) ασθενείς δεν ταυτοποιήθηκε καμία από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Συνοψίζοντας, η αλληλουχία AAGGG(n) ανιχνεύθηκε συνολικά σε 11 ασθενείς ενώ μάλιστα 2/11 ασθενείς φέρουν το αλληλόμορφο AAGGG(<400). Τα αποτελέσματα φαίνεται κατά πρώτον να επιβεβαιώνουν ευρήματα προηγούμενων μελετών και κατά δεύτερον να αποκαλύπτουν στοιχεία για περαιτέρω μελέτη των γενετικών στοιχείων της νόσου. Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, οι φορείς του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG, στο δείγμα της μελέτης, έχουν μια συχνότητα που ανέρχεται στο 4,6%, που βρίσκεται σε συμφωνία με άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. Το συμπέρασμα αυτό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και σε δείγμα 5 φυσιολογικών ατόμων του ελληνικού πληθυσμού. Το αλληλόμορφο AGAAG(exp) ανιχνεύθηκε, σε ετεροζυγωτία, σε 2 ασθενείς και δεν έχει αναφερθεί στην έως τώρα βιβλιογραφία. Αυτό ενδεχομένως να αποτελεί κάποια γενετική ιδιαιτερότητα του ελληνικού πληθυσμού ή μπορεί απλά να μην έχει ανιχνευθεί ακόμα σε άλλους πληθυσμούς μιας και οι σχετικές μελέτες είναι ακόμα ελάχιστες. Η εφαρμογή της μεθοδολογίας της παρούσας μελέτης δεν κατέστη ικανή να δώσει κανένα στοιχείο για το γονότυπο 7 ασθενών. Το γεγονός αυτό πυροδοτεί υποθέσεις για ύπαρξη και άλλων διαφορετικών πεντανουκλεοτιδικών αλληλουχιών ή συνδυασμούς τους στον υπό διερεύνηση γενετικό τόπο του RFC1. Ανακεφαλαιώνοντας η παρούσα μελέτη αναδεικνύει τη γενετική ετερογένεια της δυναμικής παραλλαγής του γονιδίου RFC1 σε Έλληνες ασθενείς. Η ενδελεχής γνώση της γενετικής ετερογένειας της παραλλαγής αναμένεται να βοηθήσει σημαντικά στην έγκυρη και έγκαιρη γενετική διάγνωση και γενετική συμβουλευτική της νόσου CANVAS.","abstract_html":"Το σύνδρομο CANVAS (Cerebellar Ataxia with Neuropathy and bilateral Vestibular Areflexia Syndrome), χαρακτηρίζεται από παρεγκεφαλιδική αταξία, νευροπάθεια και αμφοτερόπλευρη απώλεια του αιθουσαίου αντανακλαστικού. Το σύνδρομο οφείλεται σε μια διαλληλική επέκταση ενός πεντανουκλεοτιδίου στο εσώνιο 2 του γονιδίου του παράγοντα αντιγραφής C της υπομονάδας 1 (RFC1). Η φύση της επέκτασης είναι ιδιαίτερα πολυμορφική στον πληθυσμό, με σημαντική μεταβλητότητα τόσο στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο όσο και στον αριθμό των επαναλήψεων.Στην αρχική μελέτη, παρατηρήθηκαν 4 διαφορετικές διαμορφώσεις: οι μη παθολογικές AAAGG(11), AAAAG(n), AAAGG(n) και η παθολογική AAGGG(n). Δεδομένου του μοτίβου κληρονόμησης και της ανίχνευσης του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία, ο τρόπος κληρονόμησης είναι αυτοσωμικός υπολοιπόμενος. Σε μετέπειτα μελέτες έχουν περιγραφεί επιπλέον αλληλουχίες στον γενικό πληθυσμό: Εώς σήμερα μία μόνο μελέτη έχει διεξαχθεί στην ελληνική επικράτεια με στόχο την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(n) σε Έλληνες ασθενείς και αυτή πραγματοποιήθηκε στη Μονάδα Νευρογενετικής του Αιγινήτειου Νοσοκομείου. Πιο συγκεκριμένα, εξετάστηκαν 77 επιλεγμένοι ασθενείς. Όλοι οι ασθενείς αξιολογήθηκαν εκτεταμένα στη Μονάδα Νευρογενετικής. Στο σύνολο, 5 από τους 77 ασθενείς που εξετάστηκαν είχαν τη διαλληλική παθολογική επέκταση. Επιπλέον βρέθηκαν θετικά στη διαλληλική επέκταση αδέρφια των γενετικά επιβεβαιωμένων πασχόντων. Στατιστικά, 4 στους 5 (80%) γενετικά διαγνωσμένους είχαν κλινικό φαινότυπο πλήρους CANVAS. Η μελέτη αυτή είχε σκοπό αποκλειστικά την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία σε ομάδα Ελλήνων ασθενών με κλινική εικόνα συμβατή με CANVAS. Για το λόγο αυτό η πλήρης διερεύνηση των αλληλουχιών των ασθενών που δεν ήταν ομόζυγοι για την παθολογική επανάληψη παρέμεινε αδιευκρίνιστη. Λαμβάνοντας υπόψη τα συνεχώς αυξανόμενα βιβλιογραφικά δεδομένα περί ποικιλομορφίας των αλληλουχιών που προκαλούν CANVAS, σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να περιγράψει τη φύση του συνόλου των γονοτύπων για τη δυναμική παραλλαγή του RFC1, στην ίδια ομάδα Ελλήνων ασθενών. Για το λόγο αυτό διερευνάται περαιτέρω η αλληλουχία των αλληλομόρφων των ασθενών σε μια προσπάθεια ανάδειξης 4 στοιχείων που θα οδηγήσουν στην καλύτερη κατανόηση της ποικιλομορφίας και της δυναμικότητας του συγκεκριμένου γενετικού τόπου. Το υλικό του παρούσας μελέτης, αποτέλεσαν 64 ασθενείς δείκτες οι οποίοι έχουν τουλάχιστον ένα χωρίς επέκταση αλληλόμορφο, του γονιδίου RFC1 και για αυτό το λόγο δεν είχε ολοκληρωθεί η γονοτύπηση των αλληλομόρφων τους στην αρχική μελέτη. Απο τους ασθενείς αυτους οι 24 ήταν άνδρες και 40 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας τα 58,52 έτη. Όλοι οι ασθενείς εμφανίζουν νευρολογικά ή/και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με το σύνδρομο CANVAS,και έχουν μέσο όρο έναρξης των συμπτωμάτων τους τα 52,05 έτη. Όλοι οι ασθενείς έχουν εξεταστεί νευρολογικά στο Ειδικό Ιατρείο της Μονάδας Νευρογενετικής και τα δείγματα DNA τους αποτελούν υλικό της τράπεζας δειγμάτων της Mονάδας. Το σύνολο των ασθενών έχει δώσει γραπτή συγκατάθεση για τη χρήση του γενετικού τους υλικού. Η ανάλυση των δειγμάτων έγινε με fragment analysis και RP-PCR (Repeat Primed PCR). Ταυτοποιήθηκαν 3/64 (4,6%) ασθενείς με την επέκταση AAGGG(exp) (φορείς του συνδρόμου CANVAS), 4/64 (6,2%) ασθενείς με την επέκταση AAAGG(exp) και 16/64 (25%) ασθενείς με την επέκταση AAAAG(exp). Ακόμα 12/64 (18,7%) ασθενείς δεν έφεραν κάποια επέκταση, αλλά είχαν δύο φυσιολογικά μη επεκτεταμένα αλληλόμορφα που διέφεραν σε μέγεθος 1-2 επαναλήψεις, η αλληλουχία των οποίων δε διερευνήθηκε περαιτέρω. Σε 5/64 (7,8%) ασθενείς εμφανίστηκαν μικτές/συνδυαστικές επεκτάσεις, δηλαδή στο επεκτεταμένο αλληλόμορφο ανιχνεύονται συνδυαστικά δύο από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Σε 2/64 (3,1%) ασθενείς, τα αποτελέσματα των RP-PCR δεν ήταν ξεκάθαρα θετικά ή αρνητικά για καμμιά απο τις τρεις αλληλουχίες πεντανουκλεοτιδίου γεγονός που δεν καθιστούσε εφικτό τον ακριβή προσδιορισμό της αλληλουχίας των αλληλομόρφων τους. Σε αυτή την περίπτωση, μετά απο Sanger Sequencing εντοπίστηκε το αλληλόμορφο AGAAG. Επιπλέον ταυτοποιήθηκε ένας ασθενής 1/64(1,6%) με δύο επεκτεταμένα αλληλόμορφα με γονότυπο AAAGG(82)/AAAAG(80). Τέλος, σε 20/64 (31,20%) ασθενείς δεν ταυτοποιήθηκε καμία από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Συνοψίζοντας, η αλληλουχία AAGGG(n) ανιχνεύθηκε συνολικά σε 11 ασθενείς ενώ μάλιστα 2/11 ασθενείς φέρουν το αλληλόμορφο AAGGG(&lt;400). Τα αποτελέσματα φαίνεται κατά πρώτον να επιβεβαιώνουν ευρήματα προηγούμενων μελετών και κατά δεύτερον να αποκαλύπτουν στοιχεία για περαιτέρω μελέτη των γενετικών στοιχείων της νόσου. Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, οι φορείς του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG, στο δείγμα της μελέτης, έχουν μια συχνότητα που ανέρχεται στο 4,6%, που βρίσκεται σε συμφωνία με άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. Το συμπέρασμα αυτό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και σε δείγμα 5 φυσιολογικών ατόμων του ελληνικού πληθυσμού. Το αλληλόμορφο AGAAG(exp) ανιχνεύθηκε, σε ετεροζυγωτία, σε 2 ασθενείς και δεν έχει αναφερθεί στην έως τώρα βιβλιογραφία. Αυτό ενδεχομένως να αποτελεί κάποια γενετική ιδιαιτερότητα του ελληνικού πληθυσμού ή μπορεί απλά να μην έχει ανιχνευθεί ακόμα σε άλλους πληθυσμούς μιας και οι σχετικές μελέτες είναι ακόμα ελάχιστες. Η εφαρμογή της μεθοδολογίας της παρούσας μελέτης δεν κατέστη ικανή να δώσει κανένα στοιχείο για το γονότυπο 7 ασθενών. Το γεγονός αυτό πυροδοτεί υποθέσεις για ύπαρξη και άλλων διαφορετικών πεντανουκλεοτιδικών αλληλουχιών ή συνδυασμούς τους στον υπό διερεύνηση γενετικό τόπο του RFC1. Ανακεφαλαιώνοντας η παρούσα μελέτη αναδεικνύει τη γενετική ετερογένεια της δυναμικής παραλλαγής του γονιδίου RFC1 σε Έλληνες ασθενείς. Η ενδελεχής γνώση της γενετικής ετερογένειας της παραλλαγής αναμένεται να βοηθήσει σημαντικά στην έγκυρη και έγκαιρη γενετική διάγνωση και γενετική συμβουλευτική της νόσου CANVAS.","abstract_has_math":false,"creators":["Λεγάκη Σωτηρία","Legaki Sotiria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:29:33Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","English","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3399764"],"render_values":[{"text":"uoadl:3399764","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3399764","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3399764","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3399764","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λεγάκη Σωτηρία","Legaki Sotiria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","English","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3399764","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3399764"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το σύνδρομο CANVAS (Cerebellar Ataxia with Neuropathy and bilateral Vestibular Areflexia Syndrome), χαρακτηρίζεται από παρεγκεφαλιδική αταξία, νευροπάθεια και αμφοτερόπλευρη απώλεια του αιθουσαίου αντανακλαστικού. Το σύνδρομο οφείλεται σε μια διαλληλική επέκταση ενός πεντανουκλεοτιδίου στο εσώνιο 2 του γονιδίου του παράγοντα αντιγραφής C της υπομονάδας 1 (RFC1). Η φύση της επέκτασης είναι ιδιαίτερα πολυμορφική στον πληθυσμό, με σημαντική μεταβλητότητα τόσο στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο όσο και στον αριθμό των επαναλήψεων.Στην αρχική μελέτη, παρατηρήθηκαν 4 διαφορετικές διαμορφώσεις: οι μη παθολογικές AAAGG(11), AAAAG(n), AAAGG(n) και η παθολογική AAGGG(n). Δεδομένου του μοτίβου κληρονόμησης και της ανίχνευσης του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία, ο τρόπος κληρονόμησης είναι αυτοσωμικός υπολοιπόμενος. Σε μετέπειτα μελέτες έχουν περιγραφεί επιπλέον αλληλουχίες στον γενικό πληθυσμό: Εώς σήμερα μία μόνο μελέτη έχει διεξαχθεί στην ελληνική επικράτεια με στόχο την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(n) σε Έλληνες ασθενείς και αυτή πραγματοποιήθηκε στη Μονάδα Νευρογενετικής του Αιγινήτειου Νοσοκομείου. Πιο συγκεκριμένα, εξετάστηκαν 77 επιλεγμένοι ασθενείς. Όλοι οι ασθενείς αξιολογήθηκαν εκτεταμένα στη Μονάδα Νευρογενετικής. Στο σύνολο, 5 από τους 77 ασθενείς που εξετάστηκαν είχαν τη διαλληλική παθολογική επέκταση. Επιπλέον βρέθηκαν θετικά στη διαλληλική επέκταση αδέρφια των γενετικά επιβεβαιωμένων πασχόντων. Στατιστικά, 4 στους 5 (80%) γενετικά διαγνωσμένους είχαν κλινικό φαινότυπο πλήρους CANVAS. Η μελέτη αυτή είχε σκοπό αποκλειστικά την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία σε ομάδα Ελλήνων ασθενών με κλινική εικόνα συμβατή με CANVAS. Για το λόγο αυτό η πλήρης διερεύνηση των αλληλουχιών των ασθενών που δεν ήταν ομόζυγοι για την παθολογική επανάληψη παρέμεινε αδιευκρίνιστη. Λαμβάνοντας υπόψη τα συνεχώς αυξανόμενα βιβλιογραφικά δεδομένα περί ποικιλομορφίας των αλληλουχιών που προκαλούν CANVAS, σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να περιγράψει τη φύση του συνόλου των γονοτύπων για τη δυναμική παραλλαγή του RFC1, στην ίδια ομάδα Ελλήνων ασθενών. Για το λόγο αυτό διερευνάται περαιτέρω η αλληλουχία των αλληλομόρφων των ασθενών σε μια προσπάθεια ανάδειξης 4 στοιχείων που θα οδηγήσουν στην καλύτερη κατανόηση της ποικιλομορφίας και της δυναμικότητας του συγκεκριμένου γενετικού τόπου. Το υλικό του παρούσας μελέτης, αποτέλεσαν 64 ασθενείς δείκτες οι οποίοι έχουν τουλάχιστον ένα χωρίς επέκταση αλληλόμορφο, του γονιδίου RFC1 και για αυτό το λόγο δεν είχε ολοκληρωθεί η γονοτύπηση των αλληλομόρφων τους στην αρχική μελέτη. Απο τους ασθενείς αυτους οι 24 ήταν άνδρες και 40 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας τα 58,52 έτη. Όλοι οι ασθενείς εμφανίζουν νευρολογικά ή/και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με το σύνδρομο CANVAS,και έχουν μέσο όρο έναρξης των συμπτωμάτων τους τα 52,05 έτη. Όλοι οι ασθενείς έχουν εξεταστεί νευρολογικά στο Ειδικό Ιατρείο της Μονάδας Νευρογενετικής και τα δείγματα DNA τους αποτελούν υλικό της τράπεζας δειγμάτων της Mονάδας. Το σύνολο των ασθενών έχει δώσει γραπτή συγκατάθεση για τη χρήση του γενετικού τους υλικού. Η ανάλυση των δειγμάτων έγινε με fragment analysis και RP-PCR (Repeat Primed PCR). Ταυτοποιήθηκαν 3/64 (4,6%) ασθενείς με την επέκταση AAGGG(exp) (φορείς του συνδρόμου CANVAS), 4/64 (6,2%) ασθενείς με την επέκταση AAAGG(exp) και 16/64 (25%) ασθενείς με την επέκταση AAAAG(exp). Ακόμα 12/64 (18,7%) ασθενείς δεν έφεραν κάποια επέκταση, αλλά είχαν δύο φυσιολογικά μη επεκτεταμένα αλληλόμορφα που διέφεραν σε μέγεθος 1-2 επαναλήψεις, η αλληλουχία των οποίων δε διερευνήθηκε περαιτέρω. Σε 5/64 (7,8%) ασθενείς εμφανίστηκαν μικτές/συνδυαστικές επεκτάσεις, δηλαδή στο επεκτεταμένο αλληλόμορφο ανιχνεύονται συνδυαστικά δύο από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Σε 2/64 (3,1%) ασθενείς, τα αποτελέσματα των RP-PCR δεν ήταν ξεκάθαρα θετικά ή αρνητικά για καμμιά απο τις τρεις αλληλουχίες πεντανουκλεοτιδίου γεγονός που δεν καθιστούσε εφικτό τον ακριβή προσδιορισμό της αλληλουχίας των αλληλομόρφων τους. Σε αυτή την περίπτωση, μετά απο Sanger Sequencing εντοπίστηκε το αλληλόμορφο AGAAG. Επιπλέον ταυτοποιήθηκε ένας ασθενής 1/64(1,6%) με δύο επεκτεταμένα αλληλόμορφα με γονότυπο AAAGG(82)/AAAAG(80). Τέλος, σε 20/64 (31,20%) ασθενείς δεν ταυτοποιήθηκε καμία από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Συνοψίζοντας, η αλληλουχία AAGGG(n) ανιχνεύθηκε συνολικά σε 11 ασθενείς ενώ μάλιστα 2/11 ασθενείς φέρουν το αλληλόμορφο AAGGG(<400). Τα αποτελέσματα φαίνεται κατά πρώτον να επιβεβαιώνουν ευρήματα προηγούμενων μελετών και κατά δεύτερον να αποκαλύπτουν στοιχεία για περαιτέρω μελέτη των γενετικών στοιχείων της νόσου. Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, οι φορείς του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG, στο δείγμα της μελέτης, έχουν μια συχνότητα που ανέρχεται στο 4,6%, που βρίσκεται σε συμφωνία με άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. Το συμπέρασμα αυτό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και σε δείγμα 5 φυσιολογικών ατόμων του ελληνικού πληθυσμού. Το αλληλόμορφο AGAAG(exp) ανιχνεύθηκε, σε ετεροζυγωτία, σε 2 ασθενείς και δεν έχει αναφερθεί στην έως τώρα βιβλιογραφία. Αυτό ενδεχομένως να αποτελεί κάποια γενετική ιδιαιτερότητα του ελληνικού πληθυσμού ή μπορεί απλά να μην έχει ανιχνευθεί ακόμα σε άλλους πληθυσμούς μιας και οι σχετικές μελέτες είναι ακόμα ελάχιστες. Η εφαρμογή της μεθοδολογίας της παρούσας μελέτης δεν κατέστη ικανή να δώσει κανένα στοιχείο για το γονότυπο 7 ασθενών. Το γεγονός αυτό πυροδοτεί υποθέσεις για ύπαρξη και άλλων διαφορετικών πεντανουκλεοτιδικών αλληλουχιών ή συνδυασμούς τους στον υπό διερεύνηση γενετικό τόπο του RFC1. Ανακεφαλαιώνοντας η παρούσα μελέτη αναδεικνύει τη γενετική ετερογένεια της δυναμικής παραλλαγής του γονιδίου RFC1 σε Έλληνες ασθενείς. Η ενδελεχής γνώση της γενετικής ετερογένειας της παραλλαγής αναμένεται να βοηθήσει σημαντικά στην έγκυρη και έγκαιρη γενετική διάγνωση και γενετική συμβουλευτική της νόσου CANVAS.","CANVAS syndrome (Cerebellar Ataxia with Neuropathy and bilateral Vestibular Areflexia Syndrome) is characterized by cerebellar ataxia, neuropathy and bilateral loss of the vestibular reflex. The syndrome is due to a pentanucleotide biallelic expansion in intron 2 of the replication factor C subunit 1 (RFC1) gene. The nature of the expansion is highly polymorphic with considerable variability in both repeat pattern and number of repeats. In the original study, 4 different configurations were observed: the non-pathological AAGGG(11), AAAAG(n), AAAGG(n) and the pathological AAGGG(n). Given the inheritance pattern and detection of the pathogenic allele AAGGG(exp) in homozygosity, the inheritance pattern is autosomal recessive. In subsequent studies, additional sequences have been described in the general population: To date, only one study has been conducted in the Greek population with the aim of detecting the pathological expansion AAGG(n) in Greek patients and this was carried out in the Neurogenetics Unit of the Eginitio Hospital. More specifically, 77 selected patients were examined. All patients were extensively evaluated in the Neurogenetics Unit. In total, 5 of the 77 patients examined had biallelic pathological expansion. In addition, siblings of the genetically confirmed sufferers were found to be positive in biallelic expansion. Statistically, 4 out of 5 (80%) genetically diagnosed had a full CANVAS clinical phenotype. This study had as it’s sole purpose the detection of the pathological AAGGG(exp) allele in homozygosity in a group of Greek patients with clinical features compatible with CANVAS. For this reason, the complete investigation of the genotype of the patients who were not homozygous for the pathological recurrence remained inconclusive. Considering the ever-increasing bibliographical data on sequence diversity causing CANVAS, the aim of the present study is to describe the nature of the set of genotypes for the dynamic expansion of RFC1, in the same group of Greek patients. For this reason, the sequence of the alleles of the patients is further investigated to uncover the diversity and potential of that specific genetic locus. The present study consisted of 64 patients who have at least one unexpanded allele of the RFC1 gene and for this reason the genotyping of their alleles was not completed in the original study. Of these patients, 24 were men and 40 were women with an average age of 58.52 years. All patients present with neurological and/or other symptoms associated with CANVAS syndrome and have a mean onset of symptoms of 52.05 years. All patients have been examined neurologically in Neurogenetics Unit and their DNA samples are part of the Unit's sample bank. All patients have signed written consent. The analysis of the samples was done by fragment analysis and RP-PCR (Repeat Primed PCR). 3/64 (4.6%) patients with the AAGGG(exp) expansion (CANVAS syndrome carriers), 4/64 (6.2%) patients with the AAAGG(exp) expansion, and 16/64 (25%) patients with the expansion AAAAG(exp). Another 12/64 (18.7%) patients did not carry any expansion but had two normal non-expanded alleles differing in size by 1-2 repeats, the sequence of which was not investigated further. In 5/64 (7.8%) patients, mixed/combination expansions occurred, i.e., in the expanded allele two of the analyzed sequences are detected in combination. In 2/64 (3.1%) patients, the RP-PCR results were not clearly positive or negative for any of the three pentanucleotide sequences, which did not make it possible to precisely sequence their alleles. In this case, after Sanger Sequencing, an AGAAG allele was identified. In addition, a patient [1/64 (1.6%)] with two expanded alleles with genotype AAAGG(82)/AAAAG(80) was identified. In conclusion, in 20/64 (31.20%) patients none of the considered sequences examined were identified. Moreover, the AAGGG(n) sequence was detected in a total of 11 patients, while 2/11 patients carry the AAGGG(<400) allele. The results seem to confirm findings of previous studies and reveal evidence for further study of the genetic elements of the disease. As can be seen from the results, carriers of the pathogenic AAGGG allele, in the study sample, have a frequency of 4.6%, which agrees with other European populations. This conclusion should be confirmed in a sample of normal individuals of the Greek population. The AGAAG(exp) allele was detected, in heterozygosity, in 2 patients and has not been reported in the bibliography so far. This may be a variant of the Greek population, or it may simply not have been detected in other populations yet since the relevant studies are still minimal. The methodology of the present study was not able to provide any evidence for the genotype of 7 patients. This fact triggers hypotheses for the existence of other different pentanucleotide sequences or their combinations in the RFC1 genetic locus under investigation. In summary, the present study highlights the genetic heterogeneity of the dynamic variation of the RFC1 gene in Greek patients. A thorough knowledge of the genetic heterogeneity of the variant is expected to significantly assist in valid and timely genetic diagnosis and genetic counseling of CANVAS disease."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["« Μοριακή Προσέγγιση Σπάνιων Κληρονομικών Νευρολογικών Νοσημάτων»"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λεγάκη Σωτηρία","Legaki Sotiria"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Το σύνδρομο CANVAS (Cerebellar Ataxia with Neuropathy and bilateral Vestibular Areflexia Syndrome), χαρακτηρίζεται από παρεγκεφαλιδική αταξία, νευροπάθεια και αμφοτερόπλευρη απώλεια του αιθουσαίου αντανακλαστικού. Το σύνδρομο οφείλεται σε μια διαλληλική επέκταση ενός πεντανουκλεοτιδίου στο εσώνιο 2 του γονιδίου του παράγοντα αντιγραφής C της υπομονάδας 1 (RFC1). Η φύση της επέκτασης είναι ιδιαίτερα πολυμορφική στον πληθυσμό, με σημαντική μεταβλητότητα τόσο στο επαναλαμβανόμενο μοτίβο όσο και στον αριθμό των επαναλήψεων.Στην αρχική μελέτη, παρατηρήθηκαν 4 διαφορετικές διαμορφώσεις: οι μη παθολογικές AAAGG(11), AAAAG(n), AAAGG(n) και η παθολογική AAGGG(n). Δεδομένου του μοτίβου κληρονόμησης και της ανίχνευσης του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία, ο τρόπος κληρονόμησης είναι αυτοσωμικός υπολοιπόμενος. Σε μετέπειτα μελέτες έχουν περιγραφεί επιπλέον αλληλουχίες στον γενικό πληθυσμό: Εώς σήμερα μία μόνο μελέτη έχει διεξαχθεί στην ελληνική επικράτεια με στόχο την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(n) σε Έλληνες ασθενείς και αυτή πραγματοποιήθηκε στη Μονάδα Νευρογενετικής του Αιγινήτειου Νοσοκομείου. Πιο συγκεκριμένα, εξετάστηκαν 77 επιλεγμένοι ασθενείς. Όλοι οι ασθενείς αξιολογήθηκαν εκτεταμένα στη Μονάδα Νευρογενετικής. Στο σύνολο, 5 από τους 77 ασθενείς που εξετάστηκαν είχαν τη διαλληλική παθολογική επέκταση. Επιπλέον βρέθηκαν θετικά στη διαλληλική επέκταση αδέρφια των γενετικά επιβεβαιωμένων πασχόντων. Στατιστικά, 4 στους 5 (80%) γενετικά διαγνωσμένους είχαν κλινικό φαινότυπο πλήρους CANVAS. Η μελέτη αυτή είχε σκοπό αποκλειστικά την ανίχνευση της παθολογικής επέκτασης AAGGG(exp) σε ομοζυγωτία σε ομάδα Ελλήνων ασθενών με κλινική εικόνα συμβατή με CANVAS. Για το λόγο αυτό η πλήρης διερεύνηση των αλληλουχιών των ασθενών που δεν ήταν ομόζυγοι για την παθολογική επανάληψη παρέμεινε αδιευκρίνιστη. Λαμβάνοντας υπόψη τα συνεχώς αυξανόμενα βιβλιογραφικά δεδομένα περί ποικιλομορφίας των αλληλουχιών που προκαλούν CANVAS, σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να περιγράψει τη φύση του συνόλου των γονοτύπων για τη δυναμική παραλλαγή του RFC1, στην ίδια ομάδα Ελλήνων ασθενών. Για το λόγο αυτό διερευνάται περαιτέρω η αλληλουχία των αλληλομόρφων των ασθενών σε μια προσπάθεια ανάδειξης 4 στοιχείων που θα οδηγήσουν στην καλύτερη κατανόηση της ποικιλομορφίας και της δυναμικότητας του συγκεκριμένου γενετικού τόπου. Το υλικό του παρούσας μελέτης, αποτέλεσαν 64 ασθενείς δείκτες οι οποίοι έχουν τουλάχιστον ένα χωρίς επέκταση αλληλόμορφο, του γονιδίου RFC1 και για αυτό το λόγο δεν είχε ολοκληρωθεί η γονοτύπηση των αλληλομόρφων τους στην αρχική μελέτη. Απο τους ασθενείς αυτους οι 24 ήταν άνδρες και 40 γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας τα 58,52 έτη. Όλοι οι ασθενείς εμφανίζουν νευρολογικά ή/και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με το σύνδρομο CANVAS,και έχουν μέσο όρο έναρξης των συμπτωμάτων τους τα 52,05 έτη. Όλοι οι ασθενείς έχουν εξεταστεί νευρολογικά στο Ειδικό Ιατρείο της Μονάδας Νευρογενετικής και τα δείγματα DNA τους αποτελούν υλικό της τράπεζας δειγμάτων της Mονάδας. Το σύνολο των ασθενών έχει δώσει γραπτή συγκατάθεση για τη χρήση του γενετικού τους υλικού. Η ανάλυση των δειγμάτων έγινε με fragment analysis και RP-PCR (Repeat Primed PCR). Ταυτοποιήθηκαν 3/64 (4,6%) ασθενείς με την επέκταση AAGGG(exp) (φορείς του συνδρόμου CANVAS), 4/64 (6,2%) ασθενείς με την επέκταση AAAGG(exp) και 16/64 (25%) ασθενείς με την επέκταση AAAAG(exp). Ακόμα 12/64 (18,7%) ασθενείς δεν έφεραν κάποια επέκταση, αλλά είχαν δύο φυσιολογικά μη επεκτεταμένα αλληλόμορφα που διέφεραν σε μέγεθος 1-2 επαναλήψεις, η αλληλουχία των οποίων δε διερευνήθηκε περαιτέρω. Σε 5/64 (7,8%) ασθενείς εμφανίστηκαν μικτές/συνδυαστικές επεκτάσεις, δηλαδή στο επεκτεταμένο αλληλόμορφο ανιχνεύονται συνδυαστικά δύο από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Σε 2/64 (3,1%) ασθενείς, τα αποτελέσματα των RP-PCR δεν ήταν ξεκάθαρα θετικά ή αρνητικά για καμμιά απο τις τρεις αλληλουχίες πεντανουκλεοτιδίου γεγονός που δεν καθιστούσε εφικτό τον ακριβή προσδιορισμό της αλληλουχίας των αλληλομόρφων τους. Σε αυτή την περίπτωση, μετά απο Sanger Sequencing εντοπίστηκε το αλληλόμορφο AGAAG. Επιπλέον ταυτοποιήθηκε ένας ασθενής 1/64(1,6%) με δύο επεκτεταμένα αλληλόμορφα με γονότυπο AAAGG(82)/AAAAG(80). Τέλος, σε 20/64 (31,20%) ασθενείς δεν ταυτοποιήθηκε καμία από τις εξεταζόμενες αλληλουχίες. Συνοψίζοντας, η αλληλουχία AAGGG(n) ανιχνεύθηκε συνολικά σε 11 ασθενείς ενώ μάλιστα 2/11 ασθενείς φέρουν το αλληλόμορφο AAGGG(<400). Τα αποτελέσματα φαίνεται κατά πρώτον να επιβεβαιώνουν ευρήματα προηγούμενων μελετών και κατά δεύτερον να αποκαλύπτουν στοιχεία για περαιτέρω μελέτη των γενετικών στοιχείων της νόσου. Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα, οι φορείς του παθογόνου αλληλομόρφου AAGGG, στο δείγμα της μελέτης, έχουν μια συχνότητα που ανέρχεται στο 4,6%, που βρίσκεται σε συμφωνία με άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς. Το συμπέρασμα αυτό θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και σε δείγμα 5 φυσιολογικών ατόμων του ελληνικού πληθυσμού. Το αλληλόμορφο AGAAG(exp) ανιχνεύθηκε, σε ετεροζυγωτία, σε 2 ασθενείς και δεν έχει αναφερθεί στην έως τώρα βιβλιογραφία. Αυτό ενδεχομένως να αποτελεί κάποια γενετική ιδιαιτερότητα του ελληνικού πληθυσμού ή μπορεί απλά να μην έχει ανιχνευθεί ακόμα σε άλλους πληθυσμούς μιας και οι σχετικές μελέτες είναι ακόμα ελάχιστες. Η εφαρμογή της μεθοδολογίας της παρούσας μελέτης δεν κατέστη ικανή να δώσει κανένα στοιχείο για το γονότυπο 7 ασθενών. Το γεγονός αυτό πυροδοτεί υποθέσεις για ύπαρξη και άλλων διαφορετικών πεντανουκλεοτιδικών αλληλουχιών ή συνδυασμούς τους στον υπό διερεύνηση γενετικό τόπο του RFC1. Ανακεφαλαιώνοντας η παρούσα μελέτη αναδεικνύει τη γενετική ετερογένεια της δυναμικής παραλλαγής του γονιδίου RFC1 σε Έλληνες ασθενείς. Η ενδελεχής γνώση της γενετικής ετερογένειας της παραλλαγής αναμένεται να βοηθήσει σημαντικά στην έγκυρη και έγκαιρη γενετική διάγνωση και γενετική συμβουλευτική της νόσου CANVAS.","CANVAS syndrome (Cerebellar Ataxia with Neuropathy and bilateral Vestibular Areflexia Syndrome) is characterized by cerebellar ataxia, neuropathy and bilateral loss of the vestibular reflex. The syndrome is due to a pentanucleotide biallelic expansion in intron 2 of the replication factor C subunit 1 (RFC1) gene. The nature of the expansion is highly polymorphic with considerable variability in both repeat pattern and number of repeats. In the original study, 4 different configurations were observed: the non-pathological AAGGG(11), AAAAG(n), AAAGG(n) and the pathological AAGGG(n). Given the inheritance pattern and detection of the pathogenic allele AAGGG(exp) in homozygosity, the inheritance pattern is autosomal recessive. In subsequent studies, additional sequences have been described in the general population: To date, only one study has been conducted in the Greek population with the aim of detecting the pathological expansion AAGG(n) in Greek patients and this was carried out in the Neurogenetics Unit of the Eginitio Hospital. More specifically, 77 selected patients were examined. All patients were extensively evaluated in the Neurogenetics Unit. In total, 5 of the 77 patients examined had biallelic pathological expansion. In addition, siblings of the genetically confirmed sufferers were found to be positive in biallelic expansion. Statistically, 4 out of 5 (80%) genetically diagnosed had a full CANVAS clinical phenotype. This study had as it’s sole purpose the detection of the pathological AAGGG(exp) allele in homozygosity in a group of Greek patients with clinical features compatible with CANVAS. For this reason, the complete investigation of the genotype of the patients who were not homozygous for the pathological recurrence remained inconclusive. Considering the ever-increasing bibliographical data on sequence diversity causing CANVAS, the aim of the present study is to describe the nature of the set of genotypes for the dynamic expansion of RFC1, in the same group of Greek patients. For this reason, the sequence of the alleles of the patients is further investigated to uncover the diversity and potential of that specific genetic locus. The present study consisted of 64 patients who have at least one unexpanded allele of the RFC1 gene and for this reason the genotyping of their alleles was not completed in the original study. Of these patients, 24 were men and 40 were women with an average age of 58.52 years. All patients present with neurological and/or other symptoms associated with CANVAS syndrome and have a mean onset of symptoms of 52.05 years. All patients have been examined neurologically in Neurogenetics Unit and their DNA samples are part of the Unit's sample bank. All patients have signed written consent. The analysis of the samples was done by fragment analysis and RP-PCR (Repeat Primed PCR). 3/64 (4.6%) patients with the AAGGG(exp) expansion (CANVAS syndrome carriers), 4/64 (6.2%) patients with the AAAGG(exp) expansion, and 16/64 (25%) patients with the expansion AAAAG(exp). Another 12/64 (18.7%) patients did not carry any expansion but had two normal non-expanded alleles differing in size by 1-2 repeats, the sequence of which was not investigated further. In 5/64 (7.8%) patients, mixed/combination expansions occurred, i.e., in the expanded allele two of the analyzed sequences are detected in combination. In 2/64 (3.1%) patients, the RP-PCR results were not clearly positive or negative for any of the three pentanucleotide sequences, which did not make it possible to precisely sequence their alleles. In this case, after Sanger Sequencing, an AGAAG allele was identified. In addition, a patient [1/64 (1.6%)] with two expanded alleles with genotype AAAGG(82)/AAAAG(80) was identified. In conclusion, in 20/64 (31.20%) patients none of the considered sequences examined were identified. Moreover, the AAGGG(n) sequence was detected in a total of 11 patients, while 2/11 patients carry the AAGGG(<400) allele. The results seem to confirm findings of previous studies and reveal evidence for further study of the genetic elements of the disease. As can be seen from the results, carriers of the pathogenic AAGGG allele, in the study sample, have a frequency of 4.6%, which agrees with other European populations. This conclusion should be confirmed in a sample of normal individuals of the Greek population. The AGAAG(exp) allele was detected, in heterozygosity, in 2 patients and has not been reported in the bibliography so far. This may be a variant of the Greek population, or it may simply not have been detected in other populations yet since the relevant studies are still minimal. The methodology of the present study was not able to provide any evidence for the genotype of 7 patients. This fact triggers hypotheses for the existence of other different pentanucleotide sequences or their combinations in the RFC1 genetic locus under investigation. In summary, the present study highlights the genetic heterogeneity of the dynamic variation of the RFC1 gene in Greek patients. A thorough knowledge of the genetic heterogeneity of the variant is expected to significantly assist in valid and timely genetic diagnosis and genetic counseling of CANVAS disease."],"dc:identifier":["uoadl:3399764","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3399764"],"dc:language":["Ελληνικά","English","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["« Μοριακή Προσέγγιση Σπάνιων Κληρονομικών Νευρολογικών Νοσημάτων»"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:29:33Z"}