{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3400032"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3400032","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"«Μελέτη της Τροφικής Οικολογίας και της Βιοσυσσώρευσης Υδραργύρου στο είδος Raja clavata των Ελληνικών Θαλασσών»","abstract":"Η γνώση της διατροφής των ανώτερων θαλάσσιων θηρευτών, όπως πολλοί από τους χονδριχθύες, είναι εξαιρετικής σημασίας για την κατανόηση του τροφικού πλέγματος και της λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων , ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί στο μέλλον η οικοσυστημική προσέγγιση για τη διαχείριση των θαλάσσιων αλιευτικών πόρων. Ειδικότερα, οι διατροφικές αλλαγές άφθονων χονδριχθύων, όπως ο καλκανόβατος Raja clavata, αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις διαχρονικές αλλαγές στην κατάσταση των θαλάσσιων βιοκοινωνιών που συνιστούν τα κρίσιμα ενδιαιτήματά τους, και γι’ αυτό μπορούν να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες για τις επιδράσεις των περιβαλλοντικών αλλαγών αλλά και της αλευτικής πίεσης. Τόσο λόγω των βιολογικών χαρακτηριστικών του είδους που το καθιστούν ευάλωτο, όσο και της όλο και ευρύτερης κατανάλωση του είδους στην Ελλάδα, επιβάλλεται ο έγκαιρος έλεγχος της συγκέντρωσης των βαρέων μετάλλων στους ιστούς του, για την πρόληψη τυχόν επιπτώσεων στους πληθυσμούς του καλκανόβατου αλλά και τους καταναλωτές, κάτι που μέχρι σήμερα ελάχιστα έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα. Στο πλαισιο της παρούσας διπλωματικής εργασίας μελετήθηκαν για πρώτη φορά η τροφική οικολογία του καλκανόβατου Raja clavata στα Ελληνικά νερά, καθώς επίσης και η συγκέντρωση υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων. Τα δείγματα καλκανόβατου που χρησιμοποιήθηκαν, είχαν αλιευθεί από εμπορικά αλιευτικά σκάφη με τράτα βυθού στο Βόρειο Ευβοϊκό και στο Σαρωνικό Κόλπο, το χειμώνα και την άνοιξη του 2019. Η μελετη της διατροφής βασίστηκε σε 132 άτομα καλκανόβατου (70 θηλυκά και 62 αρσενικά) συνολικού μήκους από 37.9 έως 88 cm (TL), από τα οποία τα 124 (93.3%) περιείχαν τροφή. Τόσο η ποιοτική όσο και η ποσοτική σύνθεση του στομαχικού περιεχομένου εξετάστηκαν σε σχέση με το φύλο, το μέγεθος και τη γεννητική ωριμότητα των ατόμων του καλκανόβατου ενώ διερευνήθηκαν τυχόν διαφοροποιήσεις με την εποχή/περιοχή δειγματοληψίας. Για τον προσδιορισμό της λειτουργικής ομάδας στην οποία ανήκει ο καλκανόβατος, υπολογίστηκε το κλασματικό επίπεδο (TROPH),ανά φύλο για τις κλάσεις μεγέθους ανώριμων και ώριμων ατόμων. Οι καλκανόβατοι στις περιοχές μελέτης τρέφονται κυρίως με, Καρκινοειδή, Οστεϊχθύες και Κεφαλόποδα, ενώ περιστασιακά καταναλώνουν Γαστερόποδα και Πολύχαιτους. Τα Καρκινοειδή αποτελούσαν την πλειοψηφία των θηραμάτων και για τα δύο φύλα (IRI%: 49.04 για τα αρσενικά και 53,46 για τα θηλυκά) ακολουθούμενα από τους Οστεϊχθύες, οι οποίοι παρουσίασαν σχετικά μεγαλύτερο ποσοστό στη διατροφή των αρσενικών ατόμων. Τα Καρκινοειδή αποτέλεσαν το μεγαλύτερο μέρος των λειών στα πιο νεαρά άτομα ενώ οι Οστεϊχθύες και τα Κεφαλόποδα αυξάνονταν σε σημασία με την ανάπτυξη του καλκανόβατου. Η ποικιλομορφία των θηραμάτων αυξήθηκε με το μέγεθος. Μεγαλύτερα σε μέγεθος είδη θηραμάτων βρέθηκαν πιο συχνά στη διατροφή των μεγαλύτερων ατόμων. Η σύνθεση της δίαιτας έδειξε μικρές εποχιακές διακυμάνσεις. Τα αποτελέσματα των ποσοτικών αναλύσεων υποδεικνύουν ότι η Raja clavata είναι ένας γενικευμένος σαρκοφάγος θηρευτής, με τροφικό επίπεδο που κυμαίνεται μεταξύ 3,65-3,99 και αυξάνεται με το μέγεθος των ατόμων-, όπως έχει παρατηρηθεί και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου και του Β.Α Ατλαντικού-. Ο προσδιορισμός της συγκέντρωσης υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων, πραγματοποιήθηκε σε 95 άτομα (52 αρσενικά, 43 θηλυκά). Όλα τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν υποβλήθηκαν σε στατιστική επεξεργασία με το πρόγραμμα SPSS και εντοπίστηκαν οι κυριότερες στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις σε σχέση με τη συγκέντρωση υδραργύρου στους ιστούς. Γενικά, παρατηρηθήκαν υψηλά επίπεδα υδραργύρου στο προς μελέτη είδος με υψηλότερες συγκεντρώσεις υδραργύρου στους ιστούς των μυών που ήταν πιο αυξημένα στα μεγαλύτερα σε μέγεθος και στα πιο ώριμα άτομα. Στους Χονδριχθύες, η συσσώρευση Hg στο μυ αυξάνεται περισσότερο λόγω κάποιων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όπως είναι το υψηλό τροφικό επίπεδο, η μακροβιότητα και η αργή αύξηση.","abstract_html":"Η γνώση της διατροφής των ανώτερων θαλάσσιων θηρευτών, όπως πολλοί από τους χονδριχθύες, είναι εξαιρετικής σημασίας για την κατανόηση του τροφικού πλέγματος και της λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων , ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί στο μέλλον η οικοσυστημική προσέγγιση για τη διαχείριση των θαλάσσιων αλιευτικών πόρων. Ειδικότερα, οι διατροφικές αλλαγές άφθονων χονδριχθύων, όπως ο καλκανόβατος Raja clavata, αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις διαχρονικές αλλαγές στην κατάσταση των θαλάσσιων βιοκοινωνιών που συνιστούν τα κρίσιμα ενδιαιτήματά τους, και γι’ αυτό μπορούν να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες για τις επιδράσεις των περιβαλλοντικών αλλαγών αλλά και της αλευτικής πίεσης. Τόσο λόγω των βιολογικών χαρακτηριστικών του είδους που το καθιστούν ευάλωτο, όσο και της όλο και ευρύτερης κατανάλωση του είδους στην Ελλάδα, επιβάλλεται ο έγκαιρος έλεγχος της συγκέντρωσης των βαρέων μετάλλων στους ιστούς του, για την πρόληψη τυχόν επιπτώσεων στους πληθυσμούς του καλκανόβατου αλλά και τους καταναλωτές, κάτι που μέχρι σήμερα ελάχιστα έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα. Στο πλαισιο της παρούσας διπλωματικής εργασίας μελετήθηκαν για πρώτη φορά η τροφική οικολογία του καλκανόβατου Raja clavata στα Ελληνικά νερά, καθώς επίσης και η συγκέντρωση υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων. Τα δείγματα καλκανόβατου που χρησιμοποιήθηκαν, είχαν αλιευθεί από εμπορικά αλιευτικά σκάφη με τράτα βυθού στο Βόρειο Ευβοϊκό και στο Σαρωνικό Κόλπο, το χειμώνα και την άνοιξη του 2019. Η μελετη της διατροφής βασίστηκε σε 132 άτομα καλκανόβατου (70 θηλυκά και 62 αρσενικά) συνολικού μήκους από 37.9 έως 88 cm (TL), από τα οποία τα 124 (93.3%) περιείχαν τροφή. Τόσο η ποιοτική όσο και η ποσοτική σύνθεση του στομαχικού περιεχομένου εξετάστηκαν σε σχέση με το φύλο, το μέγεθος και τη γεννητική ωριμότητα των ατόμων του καλκανόβατου ενώ διερευνήθηκαν τυχόν διαφοροποιήσεις με την εποχή/περιοχή δειγματοληψίας. Για τον προσδιορισμό της λειτουργικής ομάδας στην οποία ανήκει ο καλκανόβατος, υπολογίστηκε το κλασματικό επίπεδο (TROPH),ανά φύλο για τις κλάσεις μεγέθους ανώριμων και ώριμων ατόμων. Οι καλκανόβατοι στις περιοχές μελέτης τρέφονται κυρίως με, Καρκινοειδή, Οστεϊχθύες και Κεφαλόποδα, ενώ περιστασιακά καταναλώνουν Γαστερόποδα και Πολύχαιτους. Τα Καρκινοειδή αποτελούσαν την πλειοψηφία των θηραμάτων και για τα δύο φύλα (IRI%: 49.04 για τα αρσενικά και 53,46 για τα θηλυκά) ακολουθούμενα από τους Οστεϊχθύες, οι οποίοι παρουσίασαν σχετικά μεγαλύτερο ποσοστό στη διατροφή των αρσενικών ατόμων. Τα Καρκινοειδή αποτέλεσαν το μεγαλύτερο μέρος των λειών στα πιο νεαρά άτομα ενώ οι Οστεϊχθύες και τα Κεφαλόποδα αυξάνονταν σε σημασία με την ανάπτυξη του καλκανόβατου. Η ποικιλομορφία των θηραμάτων αυξήθηκε με το μέγεθος. Μεγαλύτερα σε μέγεθος είδη θηραμάτων βρέθηκαν πιο συχνά στη διατροφή των μεγαλύτερων ατόμων. Η σύνθεση της δίαιτας έδειξε μικρές εποχιακές διακυμάνσεις. Τα αποτελέσματα των ποσοτικών αναλύσεων υποδεικνύουν ότι η Raja clavata είναι ένας γενικευμένος σαρκοφάγος θηρευτής, με τροφικό επίπεδο που κυμαίνεται μεταξύ 3,65-3,99 και αυξάνεται με το μέγεθος των ατόμων-, όπως έχει παρατηρηθεί και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου και του Β.Α Ατλαντικού-. Ο προσδιορισμός της συγκέντρωσης υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων, πραγματοποιήθηκε σε 95 άτομα (52 αρσενικά, 43 θηλυκά). Όλα τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν υποβλήθηκαν σε στατιστική επεξεργασία με το πρόγραμμα SPSS και εντοπίστηκαν οι κυριότερες στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις σε σχέση με τη συγκέντρωση υδραργύρου στους ιστούς. Γενικά, παρατηρηθήκαν υψηλά επίπεδα υδραργύρου στο προς μελέτη είδος με υψηλότερες συγκεντρώσεις υδραργύρου στους ιστούς των μυών που ήταν πιο αυξημένα στα μεγαλύτερα σε μέγεθος και στα πιο ώριμα άτομα. Στους Χονδριχθύες, η συσσώρευση Hg στο μυ αυξάνεται περισσότερο λόγω κάποιων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όπως είναι το υψηλό τροφικό επίπεδο, η μακροβιότητα και η αργή αύξηση.","abstract_has_math":false,"creators":["Λεοντάρη Χριστιάνα","Leontari Christiana"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:29:35Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3400032"],"render_values":[{"text":"uoadl:3400032","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3400032","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3400032","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3400032","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λεοντάρη Χριστιάνα","Leontari Christiana"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3400032","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3400032"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η γνώση της διατροφής των ανώτερων θαλάσσιων θηρευτών, όπως πολλοί από τους χονδριχθύες, είναι εξαιρετικής σημασίας για την κατανόηση του τροφικού πλέγματος και της λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων , ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί στο μέλλον η οικοσυστημική προσέγγιση για τη διαχείριση των θαλάσσιων αλιευτικών πόρων. Ειδικότερα, οι διατροφικές αλλαγές άφθονων χονδριχθύων, όπως ο καλκανόβατος Raja clavata, αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις διαχρονικές αλλαγές στην κατάσταση των θαλάσσιων βιοκοινωνιών που συνιστούν τα κρίσιμα ενδιαιτήματά τους, και γι’ αυτό μπορούν να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες για τις επιδράσεις των περιβαλλοντικών αλλαγών αλλά και της αλευτικής πίεσης. Τόσο λόγω των βιολογικών χαρακτηριστικών του είδους που το καθιστούν ευάλωτο, όσο και της όλο και ευρύτερης κατανάλωση του είδους στην Ελλάδα, επιβάλλεται ο έγκαιρος έλεγχος της συγκέντρωσης των βαρέων μετάλλων στους ιστούς του, για την πρόληψη τυχόν επιπτώσεων στους πληθυσμούς του καλκανόβατου αλλά και τους καταναλωτές, κάτι που μέχρι σήμερα ελάχιστα έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα. Στο πλαισιο της παρούσας διπλωματικής εργασίας μελετήθηκαν για πρώτη φορά η τροφική οικολογία του καλκανόβατου Raja clavata στα Ελληνικά νερά, καθώς επίσης και η συγκέντρωση υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων. Τα δείγματα καλκανόβατου που χρησιμοποιήθηκαν, είχαν αλιευθεί από εμπορικά αλιευτικά σκάφη με τράτα βυθού στο Βόρειο Ευβοϊκό και στο Σαρωνικό Κόλπο, το χειμώνα και την άνοιξη του 2019. Η μελετη της διατροφής βασίστηκε σε 132 άτομα καλκανόβατου (70 θηλυκά και 62 αρσενικά) συνολικού μήκους από 37.9 έως 88 cm (TL), από τα οποία τα 124 (93.3%) περιείχαν τροφή. Τόσο η ποιοτική όσο και η ποσοτική σύνθεση του στομαχικού περιεχομένου εξετάστηκαν σε σχέση με το φύλο, το μέγεθος και τη γεννητική ωριμότητα των ατόμων του καλκανόβατου ενώ διερευνήθηκαν τυχόν διαφοροποιήσεις με την εποχή/περιοχή δειγματοληψίας. Για τον προσδιορισμό της λειτουργικής ομάδας στην οποία ανήκει ο καλκανόβατος, υπολογίστηκε το κλασματικό επίπεδο (TROPH),ανά φύλο για τις κλάσεις μεγέθους ανώριμων και ώριμων ατόμων. Οι καλκανόβατοι στις περιοχές μελέτης τρέφονται κυρίως με, Καρκινοειδή, Οστεϊχθύες και Κεφαλόποδα, ενώ περιστασιακά καταναλώνουν Γαστερόποδα και Πολύχαιτους. Τα Καρκινοειδή αποτελούσαν την πλειοψηφία των θηραμάτων και για τα δύο φύλα (IRI%: 49.04 για τα αρσενικά και 53,46 για τα θηλυκά) ακολουθούμενα από τους Οστεϊχθύες, οι οποίοι παρουσίασαν σχετικά μεγαλύτερο ποσοστό στη διατροφή των αρσενικών ατόμων. Τα Καρκινοειδή αποτέλεσαν το μεγαλύτερο μέρος των λειών στα πιο νεαρά άτομα ενώ οι Οστεϊχθύες και τα Κεφαλόποδα αυξάνονταν σε σημασία με την ανάπτυξη του καλκανόβατου. Η ποικιλομορφία των θηραμάτων αυξήθηκε με το μέγεθος. Μεγαλύτερα σε μέγεθος είδη θηραμάτων βρέθηκαν πιο συχνά στη διατροφή των μεγαλύτερων ατόμων. Η σύνθεση της δίαιτας έδειξε μικρές εποχιακές διακυμάνσεις. Τα αποτελέσματα των ποσοτικών αναλύσεων υποδεικνύουν ότι η Raja clavata είναι ένας γενικευμένος σαρκοφάγος θηρευτής, με τροφικό επίπεδο που κυμαίνεται μεταξύ 3,65-3,99 και αυξάνεται με το μέγεθος των ατόμων-, όπως έχει παρατηρηθεί και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου και του Β.Α Ατλαντικού-. Ο προσδιορισμός της συγκέντρωσης υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων, πραγματοποιήθηκε σε 95 άτομα (52 αρσενικά, 43 θηλυκά). Όλα τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν υποβλήθηκαν σε στατιστική επεξεργασία με το πρόγραμμα SPSS και εντοπίστηκαν οι κυριότερες στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις σε σχέση με τη συγκέντρωση υδραργύρου στους ιστούς. Γενικά, παρατηρηθήκαν υψηλά επίπεδα υδραργύρου στο προς μελέτη είδος με υψηλότερες συγκεντρώσεις υδραργύρου στους ιστούς των μυών που ήταν πιο αυξημένα στα μεγαλύτερα σε μέγεθος και στα πιο ώριμα άτομα. Στους Χονδριχθύες, η συσσώρευση Hg στο μυ αυξάνεται περισσότερο λόγω κάποιων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όπως είναι το υψηλό τροφικό επίπεδο, η μακροβιότητα και η αργή αύξηση.","Knowledge of the diet of marine top predators, such as many of the chondrichthyans, is extremely important for understanding the food web and the functioning of marine ecosystems, so that the ecosystem approach to the management of marine fisheries resources can be applied in the future. In particular, the dietary changes of abundant chondrichthyans, such as the monkfish Raja clavata, largely reflect the temporal changes in the state of the marine biocommunities that constitute their critical habitats, and therefore can provide useful information on the effects of environmental change as well as of grinding pressure. Due to the biological characteristics of the species that make it vulnerable, as well as the increasingly widespread consumption of the species in Greece, the timely control of the concentration of heavy metals in its tissues is required, to prevent any effects on the populations of the crucian carp as well as consumers , which until now has hardly concerned the scientific community. In the context of this diploma thesis, the food ecology of the flatfish Raja clavata in Greek waters was studied for the first time, as well as the concentration of mercury in muscle, liver and gill tissues. The turbot samples used were caught by commercial bottom trawlers in the North Evoiko and Saronic Gulfs in the winter and spring of 2019. The diet study was based on 132 individuals (70 females and 62 males) with a total length of 37.9 to 88 cm (TL), of which 124 (93.3%) contained food. Both the qualitative and quantitative composition of the stomach contents were examined in relation to the sex, size and reproductive maturity of the falcon individuals, while any variations with the season/region of sampling were investigated. To determine the functional group to which the calcaneal belongs, the fractional level (TROPH) was calculated, per sex, for the size classes of immature and mature individuals. Thornback rays in the study areas feed mainly on Crustaceans, Osteichthyes and Cephalopods, while they occasionally consume Gastropods and Polychaetes. Crustaceans constituted the majority of the prey for both sexes (IRI%: 49.04 for males and 53.46 for females) followed by Osteichthyes, which presented a relatively higher percentage in the diet of male individuals. Crustaceans made up most of the prey in the youngest individuals, while Osteichthyes and Cephalopods increased in importance with the development of the thornback ray. Prey diversity increased with size. Larger prey species were found more frequently in the diet of larger individuals. Diet composition showed minor seasonal variations. The results of the quantitative analyzes indicate that Raja clavata is a generalized carnivorous predator, with a trophic level ranging between 3.65-3.99 and increasing with the size of individuals-, as has been observed in other Mediterranean and B .A Atlantic-. The determination of mercury concentration in muscle, liver and gill tissues was carried out in 95 subjects (52 males, 43 females). All the collected data were subjected to statistical processing with the SPSS program and the main statistically significant correlations were identified in relation to the mercury concentration in the tissues. In general, high levels of mercury were observed in the study species with higher concentrations of mercury in muscle tissues being more elevated in larger and more mature individuals. In Chondrichthyes, the accumulation of Hg in muscle increases more due to some special characteristics of it such as high trophic level, longevity and slow growth."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["«Μελέτη της Τροφικής Οικολογίας και της Βιοσυσσώρευσης Υδραργύρου στο είδος Raja clavata των Ελληνικών Θαλασσών»"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λεοντάρη Χριστιάνα","Leontari Christiana"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Η γνώση της διατροφής των ανώτερων θαλάσσιων θηρευτών, όπως πολλοί από τους χονδριχθύες, είναι εξαιρετικής σημασίας για την κατανόηση του τροφικού πλέγματος και της λειτουργία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων , ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί στο μέλλον η οικοσυστημική προσέγγιση για τη διαχείριση των θαλάσσιων αλιευτικών πόρων. Ειδικότερα, οι διατροφικές αλλαγές άφθονων χονδριχθύων, όπως ο καλκανόβατος Raja clavata, αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις διαχρονικές αλλαγές στην κατάσταση των θαλάσσιων βιοκοινωνιών που συνιστούν τα κρίσιμα ενδιαιτήματά τους, και γι’ αυτό μπορούν να παράσχουν χρήσιμες πληροφορίες για τις επιδράσεις των περιβαλλοντικών αλλαγών αλλά και της αλευτικής πίεσης. Τόσο λόγω των βιολογικών χαρακτηριστικών του είδους που το καθιστούν ευάλωτο, όσο και της όλο και ευρύτερης κατανάλωση του είδους στην Ελλάδα, επιβάλλεται ο έγκαιρος έλεγχος της συγκέντρωσης των βαρέων μετάλλων στους ιστούς του, για την πρόληψη τυχόν επιπτώσεων στους πληθυσμούς του καλκανόβατου αλλά και τους καταναλωτές, κάτι που μέχρι σήμερα ελάχιστα έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα. Στο πλαισιο της παρούσας διπλωματικής εργασίας μελετήθηκαν για πρώτη φορά η τροφική οικολογία του καλκανόβατου Raja clavata στα Ελληνικά νερά, καθώς επίσης και η συγκέντρωση υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων. Τα δείγματα καλκανόβατου που χρησιμοποιήθηκαν, είχαν αλιευθεί από εμπορικά αλιευτικά σκάφη με τράτα βυθού στο Βόρειο Ευβοϊκό και στο Σαρωνικό Κόλπο, το χειμώνα και την άνοιξη του 2019. Η μελετη της διατροφής βασίστηκε σε 132 άτομα καλκανόβατου (70 θηλυκά και 62 αρσενικά) συνολικού μήκους από 37.9 έως 88 cm (TL), από τα οποία τα 124 (93.3%) περιείχαν τροφή. Τόσο η ποιοτική όσο και η ποσοτική σύνθεση του στομαχικού περιεχομένου εξετάστηκαν σε σχέση με το φύλο, το μέγεθος και τη γεννητική ωριμότητα των ατόμων του καλκανόβατου ενώ διερευνήθηκαν τυχόν διαφοροποιήσεις με την εποχή/περιοχή δειγματοληψίας. Για τον προσδιορισμό της λειτουργικής ομάδας στην οποία ανήκει ο καλκανόβατος, υπολογίστηκε το κλασματικό επίπεδο (TROPH),ανά φύλο για τις κλάσεις μεγέθους ανώριμων και ώριμων ατόμων. Οι καλκανόβατοι στις περιοχές μελέτης τρέφονται κυρίως με, Καρκινοειδή, Οστεϊχθύες και Κεφαλόποδα, ενώ περιστασιακά καταναλώνουν Γαστερόποδα και Πολύχαιτους. Τα Καρκινοειδή αποτελούσαν την πλειοψηφία των θηραμάτων και για τα δύο φύλα (IRI%: 49.04 για τα αρσενικά και 53,46 για τα θηλυκά) ακολουθούμενα από τους Οστεϊχθύες, οι οποίοι παρουσίασαν σχετικά μεγαλύτερο ποσοστό στη διατροφή των αρσενικών ατόμων. Τα Καρκινοειδή αποτέλεσαν το μεγαλύτερο μέρος των λειών στα πιο νεαρά άτομα ενώ οι Οστεϊχθύες και τα Κεφαλόποδα αυξάνονταν σε σημασία με την ανάπτυξη του καλκανόβατου. Η ποικιλομορφία των θηραμάτων αυξήθηκε με το μέγεθος. Μεγαλύτερα σε μέγεθος είδη θηραμάτων βρέθηκαν πιο συχνά στη διατροφή των μεγαλύτερων ατόμων. Η σύνθεση της δίαιτας έδειξε μικρές εποχιακές διακυμάνσεις. Τα αποτελέσματα των ποσοτικών αναλύσεων υποδεικνύουν ότι η Raja clavata είναι ένας γενικευμένος σαρκοφάγος θηρευτής, με τροφικό επίπεδο που κυμαίνεται μεταξύ 3,65-3,99 και αυξάνεται με το μέγεθος των ατόμων-, όπως έχει παρατηρηθεί και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου και του Β.Α Ατλαντικού-. Ο προσδιορισμός της συγκέντρωσης υδραργύρου σε ιστούς μυών, ήπατος και βραγχίων, πραγματοποιήθηκε σε 95 άτομα (52 αρσενικά, 43 θηλυκά). Όλα τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν υποβλήθηκαν σε στατιστική επεξεργασία με το πρόγραμμα SPSS και εντοπίστηκαν οι κυριότερες στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις σε σχέση με τη συγκέντρωση υδραργύρου στους ιστούς. Γενικά, παρατηρηθήκαν υψηλά επίπεδα υδραργύρου στο προς μελέτη είδος με υψηλότερες συγκεντρώσεις υδραργύρου στους ιστούς των μυών που ήταν πιο αυξημένα στα μεγαλύτερα σε μέγεθος και στα πιο ώριμα άτομα. Στους Χονδριχθύες, η συσσώρευση Hg στο μυ αυξάνεται περισσότερο λόγω κάποιων ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όπως είναι το υψηλό τροφικό επίπεδο, η μακροβιότητα και η αργή αύξηση.","Knowledge of the diet of marine top predators, such as many of the chondrichthyans, is extremely important for understanding the food web and the functioning of marine ecosystems, so that the ecosystem approach to the management of marine fisheries resources can be applied in the future. In particular, the dietary changes of abundant chondrichthyans, such as the monkfish Raja clavata, largely reflect the temporal changes in the state of the marine biocommunities that constitute their critical habitats, and therefore can provide useful information on the effects of environmental change as well as of grinding pressure. Due to the biological characteristics of the species that make it vulnerable, as well as the increasingly widespread consumption of the species in Greece, the timely control of the concentration of heavy metals in its tissues is required, to prevent any effects on the populations of the crucian carp as well as consumers , which until now has hardly concerned the scientific community. In the context of this diploma thesis, the food ecology of the flatfish Raja clavata in Greek waters was studied for the first time, as well as the concentration of mercury in muscle, liver and gill tissues. The turbot samples used were caught by commercial bottom trawlers in the North Evoiko and Saronic Gulfs in the winter and spring of 2019. The diet study was based on 132 individuals (70 females and 62 males) with a total length of 37.9 to 88 cm (TL), of which 124 (93.3%) contained food. Both the qualitative and quantitative composition of the stomach contents were examined in relation to the sex, size and reproductive maturity of the falcon individuals, while any variations with the season/region of sampling were investigated. To determine the functional group to which the calcaneal belongs, the fractional level (TROPH) was calculated, per sex, for the size classes of immature and mature individuals. Thornback rays in the study areas feed mainly on Crustaceans, Osteichthyes and Cephalopods, while they occasionally consume Gastropods and Polychaetes. Crustaceans constituted the majority of the prey for both sexes (IRI%: 49.04 for males and 53.46 for females) followed by Osteichthyes, which presented a relatively higher percentage in the diet of male individuals. Crustaceans made up most of the prey in the youngest individuals, while Osteichthyes and Cephalopods increased in importance with the development of the thornback ray. Prey diversity increased with size. Larger prey species were found more frequently in the diet of larger individuals. Diet composition showed minor seasonal variations. The results of the quantitative analyzes indicate that Raja clavata is a generalized carnivorous predator, with a trophic level ranging between 3.65-3.99 and increasing with the size of individuals-, as has been observed in other Mediterranean and B .A Atlantic-. The determination of mercury concentration in muscle, liver and gill tissues was carried out in 95 subjects (52 males, 43 females). All the collected data were subjected to statistical processing with the SPSS program and the main statistically significant correlations were identified in relation to the mercury concentration in the tissues. In general, high levels of mercury were observed in the study species with higher concentrations of mercury in muscle tissues being more elevated in larger and more mature individuals. In Chondrichthyes, the accumulation of Hg in muscle increases more due to some special characteristics of it such as high trophic level, longevity and slow growth."],"dc:identifier":["uoadl:3400032","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3400032"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["«Μελέτη της Τροφικής Οικολογίας και της Βιοσυσσώρευσης Υδραργύρου στο είδος Raja clavata των Ελληνικών Θαλασσών»"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:29:35Z"}