{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3401122"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3401122","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Συσχέτιση Αντιγόνων Ιστοσυμβατότητας τάξης II με φαινοτυπικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση κοιλιοκάκης σε παιδιατρικό πληθυσμό της Ελλάδας","abstract":"Εισαγωγή: Η κοιλιοκάκη ή εντεροπάθεια από υπερευαισθησία στη γλουτένη είναι μια αυτοάνοση συστηματική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από βλάβη στο λεπτό έντερο (εντεροπάθεια), οφείλεται στη γλουτένη και άλλες προλαμίνες της διατροφής και συμβαίνει σε γενετικά προδιαθετημένα άτομα. Εμφανίζει αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία χρόνια και υπολογίζεται περίπου 1% παγκοσμίως. Η κλινική εικόνα της νόσου παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια και παρότι το γενετικό υπόστρωμα είναι εκτενώς μελετημένο, η συσχέτιση γενετικών παραγόντων με κλινικά χαρακτηριστικά δεν είναι πλήρως κατανοητή. Σκοπός: Ο βασικός σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν ο προσδιορισμός της κατανομής των αλληλομόρφων σε παιδιά με κοιλιοκάκη λαμβάνοντας υπόψη πιθανές διαφορές ανάλογα με την παρουσία θετικού οικογενειακού ιστορικού, η διερεύνηση της συσχέτισης μεταξύ του HLA γονοτύπου και της ηλικίας διάγνωσης καθώς και του εκτιμώμενου κινδύνου για διαφορετικές μορφές της νόσου κατά τη διάγνωση ή για εκδήλωση άλλου αυτοάνοσου νοσήματος. Επιπλέον στόχο αποτέλεσε η διερεύνηση της όμο- ή ετεροζυγωτίας σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα και η συσχέτιση αυτών με την ηλικία διάγνωσης όσο και τη φαινοτυπική παραλλαγή της νόσου. Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για μελέτη που συνέλεξε αναδρομικά τα δεδομένα 232 παιδιών, με ιστολογικά επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη με βάση τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας, Ηπατολογίας και Διατροφής (ESPGHAN), ασθενών στο Παιδογαστρεντερολογικό Εξωτερικό Ιατρείο της Δ’ Παιδιατρικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Παπαγεωργίου από την έναρξη λειτουργίας του ιατρείου μέχρι τον Ιούνιο του 2023. Με βάση το γονότυπο, οι ασθενείς κατατάχθηκαν σε ομάδες κινδύνου για ανάπτυξη κοιλιοκάκης και έγιναν συγκρίσεις των υπόλοιπων χαρακτηριστικών ανά ομάδα γονοτυπικού κινδύνου. Ο κλινικός φαινότυπος στη διάγνωση, η ύπαρξη σιδηροπενίας ή άλλου αυτοάνοσου νοσήματος χρησιμοποιήθηκαν ως εξαρτημένες μεταβλητές σε μοντέλα μονοπαραγοντικής και πολυπαραγοντικής παλινδρόμησης. Αποτελέσματα: Η μελέτη ανέδειξε συχνότερα αλληλόμορφα τα HLA- DQA1 *05 (51.1%) και HLA- DQB1 *02 (48.1%) και αντίστοιχα τον απλότυπο DQ2.5 (34.3%). Οι περισσότεροι ασθενείς (68.9%) ήταν ενδιάμεσου γονοτυπικού κινδύνου για κοιλιοκάκη ενώ 5 ασθενείς, αρνητικοί για DQ2 και DQ8 που ανέπτυξαν τη νόσο και έφεραν τουλάχιστον μια DQ α5 αλυσίδα (DQ7.5 απλότυπος). Η κατάταξη σε γονοτυπικό κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου δε φάνηκε να διαφοροποιείται ανάλογα με την ύπαρξη συγγενούς πρώτου βαθμού με κοιλιοκάκη (Fisher’s exact p-value=0.52). Το κύριο σύμπτωμα που συχνότερα οδήγησε στη διάγνωση ήταν η στασιμότητα αύξησης (25.4%) και έπειτα η σιδηροπενία (14.7%) ενώ 26 παιδιά (11.2%) ελέγχθηκαν λόγω θετικού οικογενειακού ιστορικού για κοιλιοκάκη. Παρόλα αυτά, τα κλινικά χαρακτηριστικά στη διάγνωση δε φάνηκε να διαφοροποιούνται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο. Επιπλέον, η ηλικία διάγνωσης, η κλινικός φαινότυπος (κλασικός/μη κλασικός), η εμφάνιση σιδηροπενίας και η ύπαρξη αυτοάνοσου νοσήματος δε φάνηκε να μεταβάλλεται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο για κοιλιοκάκη σε μονοπαραγοντικές συσχετίσεις και σε πολυπαραγοντικά μοντέλα λογιστικής παλινδρόμησης. Η μέση ηλικία διάγνωσης ήταν κατά 1.6 έτη (95% ΔΕ 1.02, 2.19, p-value=0.010) μεγαλύτερη σε ασθενείς με συννοσηρότητα και κατά 2.12 έτη (95% ΔΕ 1.4, 2.84, p-value=0.005) σε ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα. Τέλος, η ομοζυγωτία ή ετεροζυγωτία σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα (DQA1 *05, DQB1 *02) δε βρέθηκε να συσχετίζεται με κλινικούς παράγοντες. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δεν επιβεβαιώνουν τη συσχέτιση του γονοτύπου με τα κλινικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση της νόσου. Επιβεβαιώνουν όμως τη σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με την HLA ταυτότητα των ασθενών με κοιλιοκάκη και τη κατανομή συγκεκριμένων αλληλομόρφων και απλοτύπων μεταξύ των ασθενών. Τέλος, αναδεικνύει το ρόλο του HLA DQ7.5 απλότυπου μεταξύ των HLA DQ2 και DQ8 αρνητικών ασθενών ενισχύοντας την άποψη ότι η ύπαρξη μιας DQ α5 αλυσίδας αρκεί για να αποτελέσει γονότυπο υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη της νόσου.","abstract_html":"Εισαγωγή: Η κοιλιοκάκη ή εντεροπάθεια από υπερευαισθησία στη γλουτένη είναι μια αυτοάνοση συστηματική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από βλάβη στο λεπτό έντερο (εντεροπάθεια), οφείλεται στη γλουτένη και άλλες προλαμίνες της διατροφής και συμβαίνει σε γενετικά προδιαθετημένα άτομα. Εμφανίζει αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία χρόνια και υπολογίζεται περίπου 1% παγκοσμίως. Η κλινική εικόνα της νόσου παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια και παρότι το γενετικό υπόστρωμα είναι εκτενώς μελετημένο, η συσχέτιση γενετικών παραγόντων με κλινικά χαρακτηριστικά δεν είναι πλήρως κατανοητή. Σκοπός: Ο βασικός σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν ο προσδιορισμός της κατανομής των αλληλομόρφων σε παιδιά με κοιλιοκάκη λαμβάνοντας υπόψη πιθανές διαφορές ανάλογα με την παρουσία θετικού οικογενειακού ιστορικού, η διερεύνηση της συσχέτισης μεταξύ του HLA γονοτύπου και της ηλικίας διάγνωσης καθώς και του εκτιμώμενου κινδύνου για διαφορετικές μορφές της νόσου κατά τη διάγνωση ή για εκδήλωση άλλου αυτοάνοσου νοσήματος. Επιπλέον στόχο αποτέλεσε η διερεύνηση της όμο- ή ετεροζυγωτίας σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα και η συσχέτιση αυτών με την ηλικία διάγνωσης όσο και τη φαινοτυπική παραλλαγή της νόσου. Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για μελέτη που συνέλεξε αναδρομικά τα δεδομένα 232 παιδιών, με ιστολογικά επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη με βάση τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας, Ηπατολογίας και Διατροφής (ESPGHAN), ασθενών στο Παιδογαστρεντερολογικό Εξωτερικό Ιατρείο της Δ’ Παιδιατρικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Παπαγεωργίου από την έναρξη λειτουργίας του ιατρείου μέχρι τον Ιούνιο του 2023. Με βάση το γονότυπο, οι ασθενείς κατατάχθηκαν σε ομάδες κινδύνου για ανάπτυξη κοιλιοκάκης και έγιναν συγκρίσεις των υπόλοιπων χαρακτηριστικών ανά ομάδα γονοτυπικού κινδύνου. Ο κλινικός φαινότυπος στη διάγνωση, η ύπαρξη σιδηροπενίας ή άλλου αυτοάνοσου νοσήματος χρησιμοποιήθηκαν ως εξαρτημένες μεταβλητές σε μοντέλα μονοπαραγοντικής και πολυπαραγοντικής παλινδρόμησης. Αποτελέσματα: Η μελέτη ανέδειξε συχνότερα αλληλόμορφα τα HLA- DQA1 *05 (51.1%) και HLA- DQB1 *02 (48.1%) και αντίστοιχα τον απλότυπο DQ2.5 (34.3%). Οι περισσότεροι ασθενείς (68.9%) ήταν ενδιάμεσου γονοτυπικού κινδύνου για κοιλιοκάκη ενώ 5 ασθενείς, αρνητικοί για DQ2 και DQ8 που ανέπτυξαν τη νόσο και έφεραν τουλάχιστον μια DQ α5 αλυσίδα (DQ7.5 απλότυπος). Η κατάταξη σε γονοτυπικό κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου δε φάνηκε να διαφοροποιείται ανάλογα με την ύπαρξη συγγενούς πρώτου βαθμού με κοιλιοκάκη (Fisher’s exact p-value=0.52). Το κύριο σύμπτωμα που συχνότερα οδήγησε στη διάγνωση ήταν η στασιμότητα αύξησης (25.4%) και έπειτα η σιδηροπενία (14.7%) ενώ 26 παιδιά (11.2%) ελέγχθηκαν λόγω θετικού οικογενειακού ιστορικού για κοιλιοκάκη. Παρόλα αυτά, τα κλινικά χαρακτηριστικά στη διάγνωση δε φάνηκε να διαφοροποιούνται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο. Επιπλέον, η ηλικία διάγνωσης, η κλινικός φαινότυπος (κλασικός/μη κλασικός), η εμφάνιση σιδηροπενίας και η ύπαρξη αυτοάνοσου νοσήματος δε φάνηκε να μεταβάλλεται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο για κοιλιοκάκη σε μονοπαραγοντικές συσχετίσεις και σε πολυπαραγοντικά μοντέλα λογιστικής παλινδρόμησης. Η μέση ηλικία διάγνωσης ήταν κατά 1.6 έτη (95% ΔΕ 1.02, 2.19, p-value=0.010) μεγαλύτερη σε ασθενείς με συννοσηρότητα και κατά 2.12 έτη (95% ΔΕ 1.4, 2.84, p-value=0.005) σε ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα. Τέλος, η ομοζυγωτία ή ετεροζυγωτία σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα (DQA1 *05, DQB1 *02) δε βρέθηκε να συσχετίζεται με κλινικούς παράγοντες. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δεν επιβεβαιώνουν τη συσχέτιση του γονοτύπου με τα κλινικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση της νόσου. Επιβεβαιώνουν όμως τη σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με την HLA ταυτότητα των ασθενών με κοιλιοκάκη και τη κατανομή συγκεκριμένων αλληλομόρφων και απλοτύπων μεταξύ των ασθενών. Τέλος, αναδεικνύει το ρόλο του HLA DQ7.5 απλότυπου μεταξύ των HLA DQ2 και DQ8 αρνητικών ασθενών ενισχύοντας την άποψη ότι η ύπαρξη μιας DQ α5 αλυσίδας αρκεί για να αποτελέσει γονότυπο υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη της νόσου.","abstract_has_math":false,"creators":["Εμμανουηλίδου-Φωτουλάκη Ελπίδα","Emmanouilidou-Fotoulaki Elpida"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:29:41Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3401122"],"render_values":[{"text":"uoadl:3401122","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3401122","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3401122","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3401122","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Εμμανουηλίδου-Φωτουλάκη Ελπίδα","Emmanouilidou-Fotoulaki Elpida"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3401122","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3401122"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Η κοιλιοκάκη ή εντεροπάθεια από υπερευαισθησία στη γλουτένη είναι μια αυτοάνοση συστηματική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από βλάβη στο λεπτό έντερο (εντεροπάθεια), οφείλεται στη γλουτένη και άλλες προλαμίνες της διατροφής και συμβαίνει σε γενετικά προδιαθετημένα άτομα. Εμφανίζει αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία χρόνια και υπολογίζεται περίπου 1% παγκοσμίως. Η κλινική εικόνα της νόσου παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια και παρότι το γενετικό υπόστρωμα είναι εκτενώς μελετημένο, η συσχέτιση γενετικών παραγόντων με κλινικά χαρακτηριστικά δεν είναι πλήρως κατανοητή. Σκοπός: Ο βασικός σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν ο προσδιορισμός της κατανομής των αλληλομόρφων σε παιδιά με κοιλιοκάκη λαμβάνοντας υπόψη πιθανές διαφορές ανάλογα με την παρουσία θετικού οικογενειακού ιστορικού, η διερεύνηση της συσχέτισης μεταξύ του HLA γονοτύπου και της ηλικίας διάγνωσης καθώς και του εκτιμώμενου κινδύνου για διαφορετικές μορφές της νόσου κατά τη διάγνωση ή για εκδήλωση άλλου αυτοάνοσου νοσήματος. Επιπλέον στόχο αποτέλεσε η διερεύνηση της όμο- ή ετεροζυγωτίας σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα και η συσχέτιση αυτών με την ηλικία διάγνωσης όσο και τη φαινοτυπική παραλλαγή της νόσου. Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για μελέτη που συνέλεξε αναδρομικά τα δεδομένα 232 παιδιών, με ιστολογικά επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη με βάση τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας, Ηπατολογίας και Διατροφής (ESPGHAN), ασθενών στο Παιδογαστρεντερολογικό Εξωτερικό Ιατρείο της Δ’ Παιδιατρικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Παπαγεωργίου από την έναρξη λειτουργίας του ιατρείου μέχρι τον Ιούνιο του 2023. Με βάση το γονότυπο, οι ασθενείς κατατάχθηκαν σε ομάδες κινδύνου για ανάπτυξη κοιλιοκάκης και έγιναν συγκρίσεις των υπόλοιπων χαρακτηριστικών ανά ομάδα γονοτυπικού κινδύνου. Ο κλινικός φαινότυπος στη διάγνωση, η ύπαρξη σιδηροπενίας ή άλλου αυτοάνοσου νοσήματος χρησιμοποιήθηκαν ως εξαρτημένες μεταβλητές σε μοντέλα μονοπαραγοντικής και πολυπαραγοντικής παλινδρόμησης. Αποτελέσματα: Η μελέτη ανέδειξε συχνότερα αλληλόμορφα τα HLA- DQA1 *05 (51.1%) και HLA- DQB1 *02 (48.1%) και αντίστοιχα τον απλότυπο DQ2.5 (34.3%). Οι περισσότεροι ασθενείς (68.9%) ήταν ενδιάμεσου γονοτυπικού κινδύνου για κοιλιοκάκη ενώ 5 ασθενείς, αρνητικοί για DQ2 και DQ8 που ανέπτυξαν τη νόσο και έφεραν τουλάχιστον μια DQ α5 αλυσίδα (DQ7.5 απλότυπος). Η κατάταξη σε γονοτυπικό κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου δε φάνηκε να διαφοροποιείται ανάλογα με την ύπαρξη συγγενούς πρώτου βαθμού με κοιλιοκάκη (Fisher’s exact p-value=0.52). Το κύριο σύμπτωμα που συχνότερα οδήγησε στη διάγνωση ήταν η στασιμότητα αύξησης (25.4%) και έπειτα η σιδηροπενία (14.7%) ενώ 26 παιδιά (11.2%) ελέγχθηκαν λόγω θετικού οικογενειακού ιστορικού για κοιλιοκάκη. Παρόλα αυτά, τα κλινικά χαρακτηριστικά στη διάγνωση δε φάνηκε να διαφοροποιούνται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο. Επιπλέον, η ηλικία διάγνωσης, η κλινικός φαινότυπος (κλασικός/μη κλασικός), η εμφάνιση σιδηροπενίας και η ύπαρξη αυτοάνοσου νοσήματος δε φάνηκε να μεταβάλλεται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο για κοιλιοκάκη σε μονοπαραγοντικές συσχετίσεις και σε πολυπαραγοντικά μοντέλα λογιστικής παλινδρόμησης. Η μέση ηλικία διάγνωσης ήταν κατά 1.6 έτη (95% ΔΕ 1.02, 2.19, p-value=0.010) μεγαλύτερη σε ασθενείς με συννοσηρότητα και κατά 2.12 έτη (95% ΔΕ 1.4, 2.84, p-value=0.005) σε ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα. Τέλος, η ομοζυγωτία ή ετεροζυγωτία σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα (DQA1 *05, DQB1 *02) δε βρέθηκε να συσχετίζεται με κλινικούς παράγοντες. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δεν επιβεβαιώνουν τη συσχέτιση του γονοτύπου με τα κλινικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση της νόσου. Επιβεβαιώνουν όμως τη σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με την HLA ταυτότητα των ασθενών με κοιλιοκάκη και τη κατανομή συγκεκριμένων αλληλομόρφων και απλοτύπων μεταξύ των ασθενών. Τέλος, αναδεικνύει το ρόλο του HLA DQ7.5 απλότυπου μεταξύ των HLA DQ2 και DQ8 αρνητικών ασθενών ενισχύοντας την άποψη ότι η ύπαρξη μιας DQ α5 αλυσίδας αρκεί για να αποτελέσει γονότυπο υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη της νόσου.","Introduction: Celiac disease or gluten hypersensitivity enteropathy is an autoimmune systemic disorder characterized by damage to the small intestine (enteropathy). The disease affects genetically predisposed individuals after dietary exposure to gluten and other dietary prolamins. It shows an increasing prevalence in recent years which is estimated around 1% worldwide. The clinical phenotype of the disease shows great heterogeneity and although the genetic background is extensively studied, the correlation of genetic factors and clinical features is not fully understood. Aim: The main purpose of this study was to determine the distribution of alleles in children with celiac disease considering probable differences depending on the presence of a positive family history, to investigate the correlation between the HLA genotype and the age of diagnosis as well as the estimated risk for different forms of the disease at diagnosis or for another autoimmune disease. Finally, the possible effect of homo- or heterozygosity in specific alleles on the age of onset as well as on the phenotypic variance of the disease will be evaluated. Materials and Methods: Data from 232 children with histologically confirmed celiac disease based on current guidelines of European Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (ESPGHAN), patients at the Outpatient Clinic of Pediatric Gastroenterology of the 4th Pediatric Clinic of Aristotle University of Thessaloniki (AUTh) at the General Hospital of Thessaloniki Papageorgiou from the foundation of the clinic until June 2023 were retrieved from the medical records. Based on genotype, patients were assigned to risk groups for developing celiac disease and comparisons of remaining characteristics were made by genotypic risk group. Clinical phenotype at diagnosis, presence of iron deficiency or other autoimmune disease were used as dependent variables in univariable and multivariable regression models. Results: Most frequent alleles were HLA- DQA1 *05 (51.07%) and HLA- DQB1 *02 (48.06%) and the haplotype DQ2.5 (34.27%) respectively. Most patients (68.93%) had intermediate genotypic risk for celiac disease while 5 patients, negative for DQ2 and DQ8, developed the disease and carried at least one DQA1 05 chain (DQ7.5 haplotype). The genotypic risk groups did not differ according to the existence of a first-degree relative with celiac disease (Fisher's exact p-value=0.52). The main symptom that most often led to the diagnosis was failure to thrive (25.43%) followed by iron deficiency (14.66%), while 26 children (11.21%) were screened for a positive family history of celiac disease. Nevertheless, clinical features at diagnosis did not appear to differ according to genotypic risk. In addition, age at diagnosis, clinical phenotype (classic/non classic), occurrence of iron deficiency, and presence of autoimmune disease did not vary across the different genotypic risk groups for celiac disease in univariable correlations and in multivariable logistic regression models. The mean age of diagnosis was 1.6 years (95% CI 1.02, 2.19, p-value=0.010) greater in patients with comorbidity and 2.12 years (95% CI 1.4, 2.84, p-value=0.005) greater in patients with an autoimmune disease. Finally, homozygosity or heterozygosity in specific alleles (DQA1 *05, DQB1 *02) was not associated with clinical parameters. Conclusion: The results of the present study fail confirm any association between genotype and clinical characteristics at the diagnosis of celiac disease. On the contrary, the study confirms the current literature about the HLA identity of celiac disease patients and the distribution of specific alleles and haplotypes among them. Finally, it highlights the role of HLA DQ7.5 haplotype among HLA DQ2 and DQ8 negative patients reinforcing the view that the existence of a DQ a5 chain alone is sufficient to constitute a high-risk genotype for celiac disease."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Συσχέτιση Αντιγόνων Ιστοσυμβατότητας τάξης II με φαινοτυπικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση κοιλιοκάκης σε παιδιατρικό πληθυσμό της Ελλάδας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Εμμανουηλίδου-Φωτουλάκη Ελπίδα","Emmanouilidou-Fotoulaki Elpida"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Εισαγωγή: Η κοιλιοκάκη ή εντεροπάθεια από υπερευαισθησία στη γλουτένη είναι μια αυτοάνοση συστηματική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από βλάβη στο λεπτό έντερο (εντεροπάθεια), οφείλεται στη γλουτένη και άλλες προλαμίνες της διατροφής και συμβαίνει σε γενετικά προδιαθετημένα άτομα. Εμφανίζει αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία χρόνια και υπολογίζεται περίπου 1% παγκοσμίως. Η κλινική εικόνα της νόσου παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια και παρότι το γενετικό υπόστρωμα είναι εκτενώς μελετημένο, η συσχέτιση γενετικών παραγόντων με κλινικά χαρακτηριστικά δεν είναι πλήρως κατανοητή. Σκοπός: Ο βασικός σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν ο προσδιορισμός της κατανομής των αλληλομόρφων σε παιδιά με κοιλιοκάκη λαμβάνοντας υπόψη πιθανές διαφορές ανάλογα με την παρουσία θετικού οικογενειακού ιστορικού, η διερεύνηση της συσχέτισης μεταξύ του HLA γονοτύπου και της ηλικίας διάγνωσης καθώς και του εκτιμώμενου κινδύνου για διαφορετικές μορφές της νόσου κατά τη διάγνωση ή για εκδήλωση άλλου αυτοάνοσου νοσήματος. Επιπλέον στόχο αποτέλεσε η διερεύνηση της όμο- ή ετεροζυγωτίας σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα και η συσχέτιση αυτών με την ηλικία διάγνωσης όσο και τη φαινοτυπική παραλλαγή της νόσου. Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για μελέτη που συνέλεξε αναδρομικά τα δεδομένα 232 παιδιών, με ιστολογικά επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη με βάση τα κριτήρια της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας, Ηπατολογίας και Διατροφής (ESPGHAN), ασθενών στο Παιδογαστρεντερολογικό Εξωτερικό Ιατρείο της Δ’ Παιδιατρικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Παπαγεωργίου από την έναρξη λειτουργίας του ιατρείου μέχρι τον Ιούνιο του 2023. Με βάση το γονότυπο, οι ασθενείς κατατάχθηκαν σε ομάδες κινδύνου για ανάπτυξη κοιλιοκάκης και έγιναν συγκρίσεις των υπόλοιπων χαρακτηριστικών ανά ομάδα γονοτυπικού κινδύνου. Ο κλινικός φαινότυπος στη διάγνωση, η ύπαρξη σιδηροπενίας ή άλλου αυτοάνοσου νοσήματος χρησιμοποιήθηκαν ως εξαρτημένες μεταβλητές σε μοντέλα μονοπαραγοντικής και πολυπαραγοντικής παλινδρόμησης. Αποτελέσματα: Η μελέτη ανέδειξε συχνότερα αλληλόμορφα τα HLA- DQA1 *05 (51.1%) και HLA- DQB1 *02 (48.1%) και αντίστοιχα τον απλότυπο DQ2.5 (34.3%). Οι περισσότεροι ασθενείς (68.9%) ήταν ενδιάμεσου γονοτυπικού κινδύνου για κοιλιοκάκη ενώ 5 ασθενείς, αρνητικοί για DQ2 και DQ8 που ανέπτυξαν τη νόσο και έφεραν τουλάχιστον μια DQ α5 αλυσίδα (DQ7.5 απλότυπος). Η κατάταξη σε γονοτυπικό κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου δε φάνηκε να διαφοροποιείται ανάλογα με την ύπαρξη συγγενούς πρώτου βαθμού με κοιλιοκάκη (Fisher’s exact p-value=0.52). Το κύριο σύμπτωμα που συχνότερα οδήγησε στη διάγνωση ήταν η στασιμότητα αύξησης (25.4%) και έπειτα η σιδηροπενία (14.7%) ενώ 26 παιδιά (11.2%) ελέγχθηκαν λόγω θετικού οικογενειακού ιστορικού για κοιλιοκάκη. Παρόλα αυτά, τα κλινικά χαρακτηριστικά στη διάγνωση δε φάνηκε να διαφοροποιούνται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο. Επιπλέον, η ηλικία διάγνωσης, η κλινικός φαινότυπος (κλασικός/μη κλασικός), η εμφάνιση σιδηροπενίας και η ύπαρξη αυτοάνοσου νοσήματος δε φάνηκε να μεταβάλλεται ανάλογα με το γονοτυπικό κίνδυνο για κοιλιοκάκη σε μονοπαραγοντικές συσχετίσεις και σε πολυπαραγοντικά μοντέλα λογιστικής παλινδρόμησης. Η μέση ηλικία διάγνωσης ήταν κατά 1.6 έτη (95% ΔΕ 1.02, 2.19, p-value=0.010) μεγαλύτερη σε ασθενείς με συννοσηρότητα και κατά 2.12 έτη (95% ΔΕ 1.4, 2.84, p-value=0.005) σε ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα. Τέλος, η ομοζυγωτία ή ετεροζυγωτία σε συγκεκριμένα αλληλόμορφα (DQA1 *05, DQB1 *02) δε βρέθηκε να συσχετίζεται με κλινικούς παράγοντες. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης δεν επιβεβαιώνουν τη συσχέτιση του γονοτύπου με τα κλινικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση της νόσου. Επιβεβαιώνουν όμως τη σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με την HLA ταυτότητα των ασθενών με κοιλιοκάκη και τη κατανομή συγκεκριμένων αλληλομόρφων και απλοτύπων μεταξύ των ασθενών. Τέλος, αναδεικνύει το ρόλο του HLA DQ7.5 απλότυπου μεταξύ των HLA DQ2 και DQ8 αρνητικών ασθενών ενισχύοντας την άποψη ότι η ύπαρξη μιας DQ α5 αλυσίδας αρκεί για να αποτελέσει γονότυπο υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη της νόσου.","Introduction: Celiac disease or gluten hypersensitivity enteropathy is an autoimmune systemic disorder characterized by damage to the small intestine (enteropathy). The disease affects genetically predisposed individuals after dietary exposure to gluten and other dietary prolamins. It shows an increasing prevalence in recent years which is estimated around 1% worldwide. The clinical phenotype of the disease shows great heterogeneity and although the genetic background is extensively studied, the correlation of genetic factors and clinical features is not fully understood. Aim: The main purpose of this study was to determine the distribution of alleles in children with celiac disease considering probable differences depending on the presence of a positive family history, to investigate the correlation between the HLA genotype and the age of diagnosis as well as the estimated risk for different forms of the disease at diagnosis or for another autoimmune disease. Finally, the possible effect of homo- or heterozygosity in specific alleles on the age of onset as well as on the phenotypic variance of the disease will be evaluated. Materials and Methods: Data from 232 children with histologically confirmed celiac disease based on current guidelines of European Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition (ESPGHAN), patients at the Outpatient Clinic of Pediatric Gastroenterology of the 4th Pediatric Clinic of Aristotle University of Thessaloniki (AUTh) at the General Hospital of Thessaloniki Papageorgiou from the foundation of the clinic until June 2023 were retrieved from the medical records. Based on genotype, patients were assigned to risk groups for developing celiac disease and comparisons of remaining characteristics were made by genotypic risk group. Clinical phenotype at diagnosis, presence of iron deficiency or other autoimmune disease were used as dependent variables in univariable and multivariable regression models. Results: Most frequent alleles were HLA- DQA1 *05 (51.07%) and HLA- DQB1 *02 (48.06%) and the haplotype DQ2.5 (34.27%) respectively. Most patients (68.93%) had intermediate genotypic risk for celiac disease while 5 patients, negative for DQ2 and DQ8, developed the disease and carried at least one DQA1 05 chain (DQ7.5 haplotype). The genotypic risk groups did not differ according to the existence of a first-degree relative with celiac disease (Fisher's exact p-value=0.52). The main symptom that most often led to the diagnosis was failure to thrive (25.43%) followed by iron deficiency (14.66%), while 26 children (11.21%) were screened for a positive family history of celiac disease. Nevertheless, clinical features at diagnosis did not appear to differ according to genotypic risk. In addition, age at diagnosis, clinical phenotype (classic/non classic), occurrence of iron deficiency, and presence of autoimmune disease did not vary across the different genotypic risk groups for celiac disease in univariable correlations and in multivariable logistic regression models. The mean age of diagnosis was 1.6 years (95% CI 1.02, 2.19, p-value=0.010) greater in patients with comorbidity and 2.12 years (95% CI 1.4, 2.84, p-value=0.005) greater in patients with an autoimmune disease. Finally, homozygosity or heterozygosity in specific alleles (DQA1 *05, DQB1 *02) was not associated with clinical parameters. Conclusion: The results of the present study fail confirm any association between genotype and clinical characteristics at the diagnosis of celiac disease. On the contrary, the study confirms the current literature about the HLA identity of celiac disease patients and the distribution of specific alleles and haplotypes among them. Finally, it highlights the role of HLA DQ7.5 haplotype among HLA DQ2 and DQ8 negative patients reinforcing the view that the existence of a DQ a5 chain alone is sufficient to constitute a high-risk genotype for celiac disease."],"dc:identifier":["uoadl:3401122","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3401122"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Συσχέτιση Αντιγόνων Ιστοσυμβατότητας τάξης II με φαινοτυπικά χαρακτηριστικά κατά τη διάγνωση κοιλιοκάκης σε παιδιατρικό πληθυσμό της Ελλάδας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:29:41Z"}