{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3402924"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3402924","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Γνώσεις μαθητών και υποψήφιων εκπαιδευτικών για τους μύκητες","abstract":"Αν και η σημασία των μυκήτων για τη διατήρηση της ζωής στη Γη και την ανθρώπινη ευημερία και δραστηριότητα είναι αναγνωρισμένη, αποτελούν μια παραμελημένη ομάδα οργανισμών κατά τη διδασκαλία της Βιολογίας, όπως συμβαίνει συχνά με τη διδασκαλία της Βιολογίας Μικροοργανισμών κατά την οποία εκπροσωπούνται δυσανάλογα πολύ οι αρνητικές επιδράσεις των Μικροοργανισμών στην Ανθρώπινη Υγεία, σε σχέση με άλλες όψεις τους. Για την ανατροπή αυτής της θέασης προτείνονται συγκεκριμένες αρχές για τη σφαιρικότερη εκπροσώπηση των μυκήτων στη διδασκαλία μέσω πειραματικών (διερευνητικών) δραστηριοτήτων και σε σύνδεση με την καθημερινή ζωή και κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα. Εμπειρικές έρευνες έχουν δείξει ότι τα νοητικά μοντέλα μαθητών και ενηλίκων για τους μικροοργανισμούς είναι συχνά πολωμένα, ελλιπή και πλούσια σε παρανοήσεις. Συνοπτικά, οι μικροοργανισμοί εννοιολογούνται με ανθρωποκεντρικό πρίσμα, σχεδόν αποκλειστικά, σε σχέση με ζητήματα Ασθένειας και ανθυγιεινών συνθηκών με αρνητικό τρόπο θέασης. Οι γνώσεις για τον ρόλο τους στις Οικολογικές και Βιοτεχνολογικές διαδικασίες είναι ισχνές. Επιπλέον, φαίνεται ότι τα βακτήρια και οι ιοί καθορίζουν, σε σημαντικό βαθμό, τα νοητικά μοντέλα των περισσότερων για τους μικροοργανισμούς. Οι μελέτες για τα νοητικά μοντέλα για τους μύκητες είναι ελάχιστες και αποσπασματικές. Παρόλο που οι μαθητές γνωρίζουν βιωματικά περιπτώσεις μυκήτων από την παιδική ηλικία (μανιτάρια, μούχλα) σπάνια γνωρίζουν τη βιολογική τους υπόσταση. Τα μανιτάρια θεωρείται συχνά ότι ανήκουν στα φυτά και συχνά φέρουν γνωρίσματά τους, ενώ η μούχλα και οι μύκητες συσχετίζονται συχνά με τα βακτήρια. Οι γνώσεις για τον οικολογικό και βιοτεχνολογικό τους ρόλο έχουν μελετηθεί ελάχιστα. Η παρούσα έρευνα είναι μια διερευνητική (διαγνωστική) έρευνα που αποσκοπεί στην πρώτη ψηλάφηση του πεδίου των γνώσεων των μυκήτων σε μαθητές Λυκείου και υποψήφιους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Ως θεματικοί άξονες για τη μελέτη των γνώσεων τέθηκαν η εννοιολόγηση βασικών εννοιών μυκητολογίας (μύκητας, μανιτάρι, μούχλα), και νοηματοδότηση των μυκήτων στο πλαίσιο της Υγείας, της Οικολογίας και των Βιοτεχνολογικών εφαρμογών. Τα επιμέρους ερευνητικά ερωτήματα και το ερευνητικό εργαλείο διαμορφώθηκαν μετά από εκτενή επισκόπηση σε εμπειρικές μελέτες σχετικά με νοητικά μοντέλα για τους μύκητες, και τους μικροοργανισμούς, εν γένει, στις Μεγάλες Ιδέες της Μικροβιολογίας, προσαρμοσμένες στους μύκητες, και στο περιεχόμενο του Μικροβιολογικού Γραμματισμού, προσαρμοσμένου στους μύκητες. Επιλέχθηκε ποιοτική μεθοδολογία έρευνας, καθώς το συγκεκριμένο θέμα είναι ελάχιστα μελετημένο στη βιβλιογραφία και σκοπός είναι η συλλογή κατά το δυνατόν πληρέστερη σκιαγράφηση των γνώσεων και παρανοήσεων των υποκειμένων της έρευνας. Για τον σκοπό της έρευνας κατασκευάστηκε λεπτομερής οδηγός συνέντευξης (ερευνητικό εργαλείο). Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης συνδυάστηκαν διαφορετικές τεχνικές (ελεύθερη συνέντευξη, συνέντευξη υποβοηθούμενη από εποπτικό υλικό, ελεύθερη συσχέτιση εννοιών, σχολιασμός βινιετών) ως μέσο τριγωνοποίησης με σκοπό την αύξηση της εγκυρότητας. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 9 άτομα που εντοπίστηκαν μέσω δειγματοληψίας ευχέρειας, και πιο συγκεκριμένα 4 μαθητές/τριες στο τέλος της Α΄ Λυκείου, 3 μαθητές/τριες στο τέλος της Γ΄ Λυκείου και 2 προπτυχιακές φοιτήτριες Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης. Η διεξαγωγή και ανάλυση των συνεντεύξεων εκτελέστηκε από τον ερευνητή. Οι συνεντεύξεις κωδικοποιήθηκαν μέσω θεματικής ανάλυσης (ποιοτική ανάλυση περιεχομένου). Τα αποτελέσματα της έρευνας αφορούν στο δείγμα και δεν είναι, σε καμία περίπτωση, γενικεύσιμα στους πληθυσμούς-στόχους. Από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι οι ερωτώμενοι διαθέτουν νοητικές αναπαραστάσεις σχετικά με τους μύκητες, ακόμα και αν οι ίδιοι αμφέβαλαν για αυτό, αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπείς, πολωμένες και φέρουν παρανοήσεις. Οι μύκητες νοηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό με αρνητικό τρόπο σε σχέση με την πρόκληση παθήσεων ή ανθυγιεινές συνθήκες, όπως και η μούχλα που νοηματοδοτείται σε σημαντικό βαθμό σε σχέση με ανθυγιεινές συνθήκες και τη σήψη των τροφών. Αντιθέτως, τα μανιτάρια νοηματοδοτούνται σε σχέση με εικόνες «φύσης», καθώς και με την εδωδιμότητα ή τοξικότητά τους. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται ή αδυνατούν, σε σημαντικό βαθμό, να περιγράψουν μικροσκοπικές εικόνες οργανισμών –μεταξύ των οποίων μυκήτων- αν και αναγνωρίζουν τις περισσότερες περιπτώσεις μακροσκοπικών εικόνων μυκήτων. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται να περιγράψουν ή να ορίσουν τους μύκητες και συχνά τους χαρακτηρίζουν ως μικροοργανισμούς, αναφέρονται στα μανιτάρια ως περίπτωση μυκήτων, τους περιγράφουν ως παράσιτα ή αναφέρουν ότι αναπτύσσονται σε βάρος άλλων μικροοργανισμών, εξαπλώνονται με ευκολία και προκαλούν μολύνσεις. Για τα μανιτάρια περίπου οι μισοί ερωτώμενοι αναφέρουν ότι είναι μύκητες και οι άλλοι μισοί ότι είναι παράξενα φυτά ή οργανισμοί που μοιάζουν σε φυτά. Η μούχλα θεωρείται ότι αποτελείται από μικροοργανισμούς, με συχνή την άποψη ότι είναι ένας υπερ-οργανισμός που συγκροτείται από πολλούς μικροοργανισμούς, και ότι το χαρακτηριστικό της είναι η ανάπτυξή της σε τρόφιμα και τοίχους. Με ελάχιστες εξαιρέσεις όλοι οι ερωτώμενοι θεωρούν τους μύκητες, τα μανιτάρια και τη μούχλα ζωντανούς οργανισμούς, αλλά δεν μπορούν να αναφέρουν συγκεκριμένα είδη μυκήτων. Όσοι θεωρούν ότι οι τα μανιτάρια είναι μύκητες, τα θεωρούν απλά ως οργανισμούς που συγκροτούν μια υποκατηγορία μυκήτων. Όλοι οι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι οι μύκητες μπορούν να είναι παθογόνοι στον άνθρωπο με συχνότερη αναφορά τις μολύνσεις στα πόδια, και λιγότερο συχνά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η περιγραφή της παθογόνου δράσης των μυκήτων δεν περιλαμβάνει βιολογικό περιεχόμενο και αναφέρονται απόψεις όπως ότι είναι παράσιτα, ότι επιτίθενται στα ανθρώπινα κύτταρα, ότι τρέφονται σε βάρος του οργανισμού, ότι τον αποδυναμώνουν και ότι διαταράσσουν τη λειτουργία του. Οι περισσότεροι αναφέρουν ότι μπορεί να βρεθούν μύκητες σε έναν υγιή οργανισμό, αλλά υποδηλώνοντας κάποιο είδος λανθάνουσας παθογόνου κατάστασης (π.χ. μικρός αριθμός μυκήτων). Ο εντοπισμός μυκήτων σε ένα σπίτι σχετίζεται, συχνά, με την παρουσία υγρασίας, σκόνης και κακό αερισμό και λιγότερο συχνά με κοινόχρηστα αντικείμενα. Σε φυσικό περιβάλλον θεωρείται ότι εντοπίζονται συχνά σε φυτά, στο χώμα και σε σημεία με υγρασία, αν και λίγοι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι εντοπίζονται παντού. Σχεδόν όλοι οι ερωτώμενοι ανέφεραν ότι οι μύκητες είναι απαραίτητοι για ένα οικοσύστημα, με επιχειρηματολογία στηριζόμενη στην Ισορροπία της Φύσης, τη συμμετοχή σε τροφικές αλυσίδες και τη διάκριση μεταξύ «καλών» και «κακών» μυκήτων. Άμεσες ή έμμεσες αναφορές στο ρόλο των μυκήτων ως αποικοδομητών ήταν σπάνιες και οι ερωτώμενοι δεν γνώριζαν περιπτώσεις βιοτικών αλληλεπιδράσεων μυκήτων με άλλους οργανισμούς. Τα φαινόμενα του μουχλιάσματος των τροφών και της σήψης σε φυσικό υπόστρωμα αντιμετωπίζονται, κατά βάση, ως μια αλληλουχία μορφολογικών μεταβολών, όπως αυτές γίνονται αντιληπτές από τις αισθήσεις. Όλοι, σχεδόν, οι ερωτώμενοι θεώρησαν εύλογη την παραγωγή χρήσιμων ουσιών ή προϊόντων από μύκητες. Αναφέρθηκαν συχνά παραδείγματα από φαρμακευτική βιομηχανία (αντιβιοτικά, και λιγότερο συχνά παραφαρμακευτικά προϊόντα) και από τη βιομηχανία τροφίμων (αλκοολούχα ποτά, ψωμί, γαλακτοκομικά). Με εξαίρεση το ψωμί που η χρήση του μύκητα προσδιορίστηκε στη μαγιά που προκαλεί φούσκωμα, ο τρόπος συμβολής των μυκήτων στην παρασκευή των προϊόντων παραμένει άγνωστος. Ορισμένοι ερωτώμενοι ανέφεραν ένα κυκλικό σχήμα ότι τα αντιβιοτικά παράγονται από μύκητες για να καταπολεμούν, πάλι, μύκητες. Ωστόσο, οι ερωτώμενοι φαίνεται να λαμβάνουν ορθές αποφάσεις για καθημερινά θέματα υγείας που σχετίζονται με μύκητες, ακόμα και αν δεν κατανοούν το βιολογικό τους υπόβαθρο, με εξαίρεση την υποεκτίμηση του κινδύνου αλλεργίας από μύκητες. Εν γένει, φαίνεται ότι τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων για τους μύκητες αντλούν στοιχεία από τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών, όπως αποτυπώνονται στη βιβλιογραφία. Δηλαδή, φαίνεται να αντλούν στοιχεία από αυτά και να τα προσαρμόζουν στους μύκητες, καθώς οι ειδικότερες γνώσεις τους είναι λίγες. Ωστόσο, φαίνεται σαφής διαφοροποίηση των νοητικών μοντέλων των μαθητών Α΄ Λυκείου και των μαθητών Γ΄ Λυκείου / φοιτητριών ΠΤΔΕ. Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές Γ΄ Λυκείου και φοιτητές ΠΤΔΕ φαίνεται να διαθέτουν ικανότητα για αποτελεσματικότερη αποτύπωση βιολογικής επιχειρηματολογίας, αναγνωρίζουν ότι τα μανιτάρια ανήκουν στους μύκητες και όχι στα φυτά, αναφέρουν περισσότερα παραδείγματα χρήσης μυκήτων στη βιομηχανία τροφίμων και διαθέτουν λιγότερο αρνητικές και περισσότερο αποϊατρικοποιημένες στάσεις απέναντι προς τους μύκητες σε σχέση με τους μαθητές Α΄ Λυκείου. Ενδεχομένως η γνώση των μανιταριών και των μυκήτων της βιομηχανίας τροφίμων ως παραδείγματα ωφέλιμων μυκήτων που δεν φέρουν τον στερεοτυπικό αρνητικό ρόλο των μικροβίων να έχει επιδράσει καθοριστικά στα νοητικά μοντέλα τους. Σε μεγάλο βαθμό τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων ήταν ανθρωποκεντρικά και υγειοκεντρικά καθώς για την πλειονότητα των ερωτώμενων η πραγμάτευση των μυκήτων γινόταν σε σχέση με την ανθρώπινη Υγεία και Υγιεινή και όχι ως βιολογικές οντότητες ή ως τμήματα των οικοσυστημάτων. Επίσης, αν και αναγνωρίζεται από όλους η ύπαρξη ωφέλιμων ή ακίνδυνων μυκήτων, η αναφορά σε επιβλαβείς δράσεις ήταν κυρίαρχη και διάχυτη στις απαντήσεις των περισσότερων ερωτώμενων. Ορισμένα ιδιαίτερα γνωρίσματα που φαίνεται να διαχωρίζουν τα νοητικά μοντέλα των μυκήτων τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών σε σημαντικό αριθμό ατόμων του δείγματος είναι η κατάταξη των μανιταριών στους μύκητες, η σύνδεσή τους με μείωση της ευρωστίας των οργανισμών και εύρεση αδύναμων σημείων, η επίμονη σύνδεσή τους με συνθήκες υγρασίας, η επίμονη αναφορά στην τάση τους να «εξαπλώνονται» ή να «πολλαπλασιάζονται» ως τμήμα της φυσικής τους λειτουργίας, η ευκολότερη αναγνώριση ωφέλιμων ρόλων και η δυνατότητα λήψης χρήσιμων ουσιών από αυτούς. Οι αντιλήψεις των ερωτώμενων για τους μύκητες συχνά προέρχονται από εξωσχολικές πηγές, όπως τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι βιωματικές εμπειρίες (π.χ. ασθένειες, συζητήσεις με συγγενείς, μούχλα σε σπίτι).","abstract_html":"Αν και η σημασία των μυκήτων για τη διατήρηση της ζωής στη Γη και την ανθρώπινη ευημερία και δραστηριότητα είναι αναγνωρισμένη, αποτελούν μια παραμελημένη ομάδα οργανισμών κατά τη διδασκαλία της Βιολογίας, όπως συμβαίνει συχνά με τη διδασκαλία της Βιολογίας Μικροοργανισμών κατά την οποία εκπροσωπούνται δυσανάλογα πολύ οι αρνητικές επιδράσεις των Μικροοργανισμών στην Ανθρώπινη Υγεία, σε σχέση με άλλες όψεις τους. Για την ανατροπή αυτής της θέασης προτείνονται συγκεκριμένες αρχές για τη σφαιρικότερη εκπροσώπηση των μυκήτων στη διδασκαλία μέσω πειραματικών (διερευνητικών) δραστηριοτήτων και σε σύνδεση με την καθημερινή ζωή και κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα. Εμπειρικές έρευνες έχουν δείξει ότι τα νοητικά μοντέλα μαθητών και ενηλίκων για τους μικροοργανισμούς είναι συχνά πολωμένα, ελλιπή και πλούσια σε παρανοήσεις. Συνοπτικά, οι μικροοργανισμοί εννοιολογούνται με ανθρωποκεντρικό πρίσμα, σχεδόν αποκλειστικά, σε σχέση με ζητήματα Ασθένειας και ανθυγιεινών συνθηκών με αρνητικό τρόπο θέασης. Οι γνώσεις για τον ρόλο τους στις Οικολογικές και Βιοτεχνολογικές διαδικασίες είναι ισχνές. Επιπλέον, φαίνεται ότι τα βακτήρια και οι ιοί καθορίζουν, σε σημαντικό βαθμό, τα νοητικά μοντέλα των περισσότερων για τους μικροοργανισμούς. Οι μελέτες για τα νοητικά μοντέλα για τους μύκητες είναι ελάχιστες και αποσπασματικές. Παρόλο που οι μαθητές γνωρίζουν βιωματικά περιπτώσεις μυκήτων από την παιδική ηλικία (μανιτάρια, μούχλα) σπάνια γνωρίζουν τη βιολογική τους υπόσταση. Τα μανιτάρια θεωρείται συχνά ότι ανήκουν στα φυτά και συχνά φέρουν γνωρίσματά τους, ενώ η μούχλα και οι μύκητες συσχετίζονται συχνά με τα βακτήρια. Οι γνώσεις για τον οικολογικό και βιοτεχνολογικό τους ρόλο έχουν μελετηθεί ελάχιστα. Η παρούσα έρευνα είναι μια διερευνητική (διαγνωστική) έρευνα που αποσκοπεί στην πρώτη ψηλάφηση του πεδίου των γνώσεων των μυκήτων σε μαθητές Λυκείου και υποψήφιους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Ως θεματικοί άξονες για τη μελέτη των γνώσεων τέθηκαν η εννοιολόγηση βασικών εννοιών μυκητολογίας (μύκητας, μανιτάρι, μούχλα), και νοηματοδότηση των μυκήτων στο πλαίσιο της Υγείας, της Οικολογίας και των Βιοτεχνολογικών εφαρμογών. Τα επιμέρους ερευνητικά ερωτήματα και το ερευνητικό εργαλείο διαμορφώθηκαν μετά από εκτενή επισκόπηση σε εμπειρικές μελέτες σχετικά με νοητικά μοντέλα για τους μύκητες, και τους μικροοργανισμούς, εν γένει, στις Μεγάλες Ιδέες της Μικροβιολογίας, προσαρμοσμένες στους μύκητες, και στο περιεχόμενο του Μικροβιολογικού Γραμματισμού, προσαρμοσμένου στους μύκητες. Επιλέχθηκε ποιοτική μεθοδολογία έρευνας, καθώς το συγκεκριμένο θέμα είναι ελάχιστα μελετημένο στη βιβλιογραφία και σκοπός είναι η συλλογή κατά το δυνατόν πληρέστερη σκιαγράφηση των γνώσεων και παρανοήσεων των υποκειμένων της έρευνας. Για τον σκοπό της έρευνας κατασκευάστηκε λεπτομερής οδηγός συνέντευξης (ερευνητικό εργαλείο). Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης συνδυάστηκαν διαφορετικές τεχνικές (ελεύθερη συνέντευξη, συνέντευξη υποβοηθούμενη από εποπτικό υλικό, ελεύθερη συσχέτιση εννοιών, σχολιασμός βινιετών) ως μέσο τριγωνοποίησης με σκοπό την αύξηση της εγκυρότητας. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 9 άτομα που εντοπίστηκαν μέσω δειγματοληψίας ευχέρειας, και πιο συγκεκριμένα 4 μαθητές/τριες στο τέλος της Α΄ Λυκείου, 3 μαθητές/τριες στο τέλος της Γ΄ Λυκείου και 2 προπτυχιακές φοιτήτριες Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης. Η διεξαγωγή και ανάλυση των συνεντεύξεων εκτελέστηκε από τον ερευνητή. Οι συνεντεύξεις κωδικοποιήθηκαν μέσω θεματικής ανάλυσης (ποιοτική ανάλυση περιεχομένου). Τα αποτελέσματα της έρευνας αφορούν στο δείγμα και δεν είναι, σε καμία περίπτωση, γενικεύσιμα στους πληθυσμούς-στόχους. Από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι οι ερωτώμενοι διαθέτουν νοητικές αναπαραστάσεις σχετικά με τους μύκητες, ακόμα και αν οι ίδιοι αμφέβαλαν για αυτό, αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπείς, πολωμένες και φέρουν παρανοήσεις. Οι μύκητες νοηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό με αρνητικό τρόπο σε σχέση με την πρόκληση παθήσεων ή ανθυγιεινές συνθήκες, όπως και η μούχλα που νοηματοδοτείται σε σημαντικό βαθμό σε σχέση με ανθυγιεινές συνθήκες και τη σήψη των τροφών. Αντιθέτως, τα μανιτάρια νοηματοδοτούνται σε σχέση με εικόνες «φύσης», καθώς και με την εδωδιμότητα ή τοξικότητά τους. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται ή αδυνατούν, σε σημαντικό βαθμό, να περιγράψουν μικροσκοπικές εικόνες οργανισμών –μεταξύ των οποίων μυκήτων- αν και αναγνωρίζουν τις περισσότερες περιπτώσεις μακροσκοπικών εικόνων μυκήτων. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται να περιγράψουν ή να ορίσουν τους μύκητες και συχνά τους χαρακτηρίζουν ως μικροοργανισμούς, αναφέρονται στα μανιτάρια ως περίπτωση μυκήτων, τους περιγράφουν ως παράσιτα ή αναφέρουν ότι αναπτύσσονται σε βάρος άλλων μικροοργανισμών, εξαπλώνονται με ευκολία και προκαλούν μολύνσεις. Για τα μανιτάρια περίπου οι μισοί ερωτώμενοι αναφέρουν ότι είναι μύκητες και οι άλλοι μισοί ότι είναι παράξενα φυτά ή οργανισμοί που μοιάζουν σε φυτά. Η μούχλα θεωρείται ότι αποτελείται από μικροοργανισμούς, με συχνή την άποψη ότι είναι ένας υπερ-οργανισμός που συγκροτείται από πολλούς μικροοργανισμούς, και ότι το χαρακτηριστικό της είναι η ανάπτυξή της σε τρόφιμα και τοίχους. Με ελάχιστες εξαιρέσεις όλοι οι ερωτώμενοι θεωρούν τους μύκητες, τα μανιτάρια και τη μούχλα ζωντανούς οργανισμούς, αλλά δεν μπορούν να αναφέρουν συγκεκριμένα είδη μυκήτων. Όσοι θεωρούν ότι οι τα μανιτάρια είναι μύκητες, τα θεωρούν απλά ως οργανισμούς που συγκροτούν μια υποκατηγορία μυκήτων. Όλοι οι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι οι μύκητες μπορούν να είναι παθογόνοι στον άνθρωπο με συχνότερη αναφορά τις μολύνσεις στα πόδια, και λιγότερο συχνά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η περιγραφή της παθογόνου δράσης των μυκήτων δεν περιλαμβάνει βιολογικό περιεχόμενο και αναφέρονται απόψεις όπως ότι είναι παράσιτα, ότι επιτίθενται στα ανθρώπινα κύτταρα, ότι τρέφονται σε βάρος του οργανισμού, ότι τον αποδυναμώνουν και ότι διαταράσσουν τη λειτουργία του. Οι περισσότεροι αναφέρουν ότι μπορεί να βρεθούν μύκητες σε έναν υγιή οργανισμό, αλλά υποδηλώνοντας κάποιο είδος λανθάνουσας παθογόνου κατάστασης (π.χ. μικρός αριθμός μυκήτων). Ο εντοπισμός μυκήτων σε ένα σπίτι σχετίζεται, συχνά, με την παρουσία υγρασίας, σκόνης και κακό αερισμό και λιγότερο συχνά με κοινόχρηστα αντικείμενα. Σε φυσικό περιβάλλον θεωρείται ότι εντοπίζονται συχνά σε φυτά, στο χώμα και σε σημεία με υγρασία, αν και λίγοι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι εντοπίζονται παντού. Σχεδόν όλοι οι ερωτώμενοι ανέφεραν ότι οι μύκητες είναι απαραίτητοι για ένα οικοσύστημα, με επιχειρηματολογία στηριζόμενη στην Ισορροπία της Φύσης, τη συμμετοχή σε τροφικές αλυσίδες και τη διάκριση μεταξύ «καλών» και «κακών» μυκήτων. Άμεσες ή έμμεσες αναφορές στο ρόλο των μυκήτων ως αποικοδομητών ήταν σπάνιες και οι ερωτώμενοι δεν γνώριζαν περιπτώσεις βιοτικών αλληλεπιδράσεων μυκήτων με άλλους οργανισμούς. Τα φαινόμενα του μουχλιάσματος των τροφών και της σήψης σε φυσικό υπόστρωμα αντιμετωπίζονται, κατά βάση, ως μια αλληλουχία μορφολογικών μεταβολών, όπως αυτές γίνονται αντιληπτές από τις αισθήσεις. Όλοι, σχεδόν, οι ερωτώμενοι θεώρησαν εύλογη την παραγωγή χρήσιμων ουσιών ή προϊόντων από μύκητες. Αναφέρθηκαν συχνά παραδείγματα από φαρμακευτική βιομηχανία (αντιβιοτικά, και λιγότερο συχνά παραφαρμακευτικά προϊόντα) και από τη βιομηχανία τροφίμων (αλκοολούχα ποτά, ψωμί, γαλακτοκομικά). Με εξαίρεση το ψωμί που η χρήση του μύκητα προσδιορίστηκε στη μαγιά που προκαλεί φούσκωμα, ο τρόπος συμβολής των μυκήτων στην παρασκευή των προϊόντων παραμένει άγνωστος. Ορισμένοι ερωτώμενοι ανέφεραν ένα κυκλικό σχήμα ότι τα αντιβιοτικά παράγονται από μύκητες για να καταπολεμούν, πάλι, μύκητες. Ωστόσο, οι ερωτώμενοι φαίνεται να λαμβάνουν ορθές αποφάσεις για καθημερινά θέματα υγείας που σχετίζονται με μύκητες, ακόμα και αν δεν κατανοούν το βιολογικό τους υπόβαθρο, με εξαίρεση την υποεκτίμηση του κινδύνου αλλεργίας από μύκητες. Εν γένει, φαίνεται ότι τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων για τους μύκητες αντλούν στοιχεία από τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών, όπως αποτυπώνονται στη βιβλιογραφία. Δηλαδή, φαίνεται να αντλούν στοιχεία από αυτά και να τα προσαρμόζουν στους μύκητες, καθώς οι ειδικότερες γνώσεις τους είναι λίγες. Ωστόσο, φαίνεται σαφής διαφοροποίηση των νοητικών μοντέλων των μαθητών Α΄ Λυκείου και των μαθητών Γ΄ Λυκείου / φοιτητριών ΠΤΔΕ. Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές Γ΄ Λυκείου και φοιτητές ΠΤΔΕ φαίνεται να διαθέτουν ικανότητα για αποτελεσματικότερη αποτύπωση βιολογικής επιχειρηματολογίας, αναγνωρίζουν ότι τα μανιτάρια ανήκουν στους μύκητες και όχι στα φυτά, αναφέρουν περισσότερα παραδείγματα χρήσης μυκήτων στη βιομηχανία τροφίμων και διαθέτουν λιγότερο αρνητικές και περισσότερο αποϊατρικοποιημένες στάσεις απέναντι προς τους μύκητες σε σχέση με τους μαθητές Α΄ Λυκείου. Ενδεχομένως η γνώση των μανιταριών και των μυκήτων της βιομηχανίας τροφίμων ως παραδείγματα ωφέλιμων μυκήτων που δεν φέρουν τον στερεοτυπικό αρνητικό ρόλο των μικροβίων να έχει επιδράσει καθοριστικά στα νοητικά μοντέλα τους. Σε μεγάλο βαθμό τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων ήταν ανθρωποκεντρικά και υγειοκεντρικά καθώς για την πλειονότητα των ερωτώμενων η πραγμάτευση των μυκήτων γινόταν σε σχέση με την ανθρώπινη Υγεία και Υγιεινή και όχι ως βιολογικές οντότητες ή ως τμήματα των οικοσυστημάτων. Επίσης, αν και αναγνωρίζεται από όλους η ύπαρξη ωφέλιμων ή ακίνδυνων μυκήτων, η αναφορά σε επιβλαβείς δράσεις ήταν κυρίαρχη και διάχυτη στις απαντήσεις των περισσότερων ερωτώμενων. Ορισμένα ιδιαίτερα γνωρίσματα που φαίνεται να διαχωρίζουν τα νοητικά μοντέλα των μυκήτων τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών σε σημαντικό αριθμό ατόμων του δείγματος είναι η κατάταξη των μανιταριών στους μύκητες, η σύνδεσή τους με μείωση της ευρωστίας των οργανισμών και εύρεση αδύναμων σημείων, η επίμονη σύνδεσή τους με συνθήκες υγρασίας, η επίμονη αναφορά στην τάση τους να «εξαπλώνονται» ή να «πολλαπλασιάζονται» ως τμήμα της φυσικής τους λειτουργίας, η ευκολότερη αναγνώριση ωφέλιμων ρόλων και η δυνατότητα λήψης χρήσιμων ουσιών από αυτούς. Οι αντιλήψεις των ερωτώμενων για τους μύκητες συχνά προέρχονται από εξωσχολικές πηγές, όπως τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι βιωματικές εμπειρίες (π.χ. ασθένειες, συζητήσεις με συγγενείς, μούχλα σε σπίτι).","abstract_has_math":false,"creators":["Χαλκίδης Δημήτριος","Chalkidis Dimitrios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:29:51Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3402924"],"render_values":[{"text":"uoadl:3402924","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3402924","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3402924","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3402924","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Χαλκίδης Δημήτριος","Chalkidis Dimitrios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3402924","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3402924"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αν και η σημασία των μυκήτων για τη διατήρηση της ζωής στη Γη και την ανθρώπινη ευημερία και δραστηριότητα είναι αναγνωρισμένη, αποτελούν μια παραμελημένη ομάδα οργανισμών κατά τη διδασκαλία της Βιολογίας, όπως συμβαίνει συχνά με τη διδασκαλία της Βιολογίας Μικροοργανισμών κατά την οποία εκπροσωπούνται δυσανάλογα πολύ οι αρνητικές επιδράσεις των Μικροοργανισμών στην Ανθρώπινη Υγεία, σε σχέση με άλλες όψεις τους. Για την ανατροπή αυτής της θέασης προτείνονται συγκεκριμένες αρχές για τη σφαιρικότερη εκπροσώπηση των μυκήτων στη διδασκαλία μέσω πειραματικών (διερευνητικών) δραστηριοτήτων και σε σύνδεση με την καθημερινή ζωή και κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα. Εμπειρικές έρευνες έχουν δείξει ότι τα νοητικά μοντέλα μαθητών και ενηλίκων για τους μικροοργανισμούς είναι συχνά πολωμένα, ελλιπή και πλούσια σε παρανοήσεις. Συνοπτικά, οι μικροοργανισμοί εννοιολογούνται με ανθρωποκεντρικό πρίσμα, σχεδόν αποκλειστικά, σε σχέση με ζητήματα Ασθένειας και ανθυγιεινών συνθηκών με αρνητικό τρόπο θέασης. Οι γνώσεις για τον ρόλο τους στις Οικολογικές και Βιοτεχνολογικές διαδικασίες είναι ισχνές. Επιπλέον, φαίνεται ότι τα βακτήρια και οι ιοί καθορίζουν, σε σημαντικό βαθμό, τα νοητικά μοντέλα των περισσότερων για τους μικροοργανισμούς. Οι μελέτες για τα νοητικά μοντέλα για τους μύκητες είναι ελάχιστες και αποσπασματικές. Παρόλο που οι μαθητές γνωρίζουν βιωματικά περιπτώσεις μυκήτων από την παιδική ηλικία (μανιτάρια, μούχλα) σπάνια γνωρίζουν τη βιολογική τους υπόσταση. Τα μανιτάρια θεωρείται συχνά ότι ανήκουν στα φυτά και συχνά φέρουν γνωρίσματά τους, ενώ η μούχλα και οι μύκητες συσχετίζονται συχνά με τα βακτήρια. Οι γνώσεις για τον οικολογικό και βιοτεχνολογικό τους ρόλο έχουν μελετηθεί ελάχιστα. Η παρούσα έρευνα είναι μια διερευνητική (διαγνωστική) έρευνα που αποσκοπεί στην πρώτη ψηλάφηση του πεδίου των γνώσεων των μυκήτων σε μαθητές Λυκείου και υποψήφιους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Ως θεματικοί άξονες για τη μελέτη των γνώσεων τέθηκαν η εννοιολόγηση βασικών εννοιών μυκητολογίας (μύκητας, μανιτάρι, μούχλα), και νοηματοδότηση των μυκήτων στο πλαίσιο της Υγείας, της Οικολογίας και των Βιοτεχνολογικών εφαρμογών. Τα επιμέρους ερευνητικά ερωτήματα και το ερευνητικό εργαλείο διαμορφώθηκαν μετά από εκτενή επισκόπηση σε εμπειρικές μελέτες σχετικά με νοητικά μοντέλα για τους μύκητες, και τους μικροοργανισμούς, εν γένει, στις Μεγάλες Ιδέες της Μικροβιολογίας, προσαρμοσμένες στους μύκητες, και στο περιεχόμενο του Μικροβιολογικού Γραμματισμού, προσαρμοσμένου στους μύκητες. Επιλέχθηκε ποιοτική μεθοδολογία έρευνας, καθώς το συγκεκριμένο θέμα είναι ελάχιστα μελετημένο στη βιβλιογραφία και σκοπός είναι η συλλογή κατά το δυνατόν πληρέστερη σκιαγράφηση των γνώσεων και παρανοήσεων των υποκειμένων της έρευνας. Για τον σκοπό της έρευνας κατασκευάστηκε λεπτομερής οδηγός συνέντευξης (ερευνητικό εργαλείο). Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης συνδυάστηκαν διαφορετικές τεχνικές (ελεύθερη συνέντευξη, συνέντευξη υποβοηθούμενη από εποπτικό υλικό, ελεύθερη συσχέτιση εννοιών, σχολιασμός βινιετών) ως μέσο τριγωνοποίησης με σκοπό την αύξηση της εγκυρότητας. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 9 άτομα που εντοπίστηκαν μέσω δειγματοληψίας ευχέρειας, και πιο συγκεκριμένα 4 μαθητές/τριες στο τέλος της Α΄ Λυκείου, 3 μαθητές/τριες στο τέλος της Γ΄ Λυκείου και 2 προπτυχιακές φοιτήτριες Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης. Η διεξαγωγή και ανάλυση των συνεντεύξεων εκτελέστηκε από τον ερευνητή. Οι συνεντεύξεις κωδικοποιήθηκαν μέσω θεματικής ανάλυσης (ποιοτική ανάλυση περιεχομένου). Τα αποτελέσματα της έρευνας αφορούν στο δείγμα και δεν είναι, σε καμία περίπτωση, γενικεύσιμα στους πληθυσμούς-στόχους. Από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι οι ερωτώμενοι διαθέτουν νοητικές αναπαραστάσεις σχετικά με τους μύκητες, ακόμα και αν οι ίδιοι αμφέβαλαν για αυτό, αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπείς, πολωμένες και φέρουν παρανοήσεις. Οι μύκητες νοηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό με αρνητικό τρόπο σε σχέση με την πρόκληση παθήσεων ή ανθυγιεινές συνθήκες, όπως και η μούχλα που νοηματοδοτείται σε σημαντικό βαθμό σε σχέση με ανθυγιεινές συνθήκες και τη σήψη των τροφών. Αντιθέτως, τα μανιτάρια νοηματοδοτούνται σε σχέση με εικόνες «φύσης», καθώς και με την εδωδιμότητα ή τοξικότητά τους. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται ή αδυνατούν, σε σημαντικό βαθμό, να περιγράψουν μικροσκοπικές εικόνες οργανισμών –μεταξύ των οποίων μυκήτων- αν και αναγνωρίζουν τις περισσότερες περιπτώσεις μακροσκοπικών εικόνων μυκήτων. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται να περιγράψουν ή να ορίσουν τους μύκητες και συχνά τους χαρακτηρίζουν ως μικροοργανισμούς, αναφέρονται στα μανιτάρια ως περίπτωση μυκήτων, τους περιγράφουν ως παράσιτα ή αναφέρουν ότι αναπτύσσονται σε βάρος άλλων μικροοργανισμών, εξαπλώνονται με ευκολία και προκαλούν μολύνσεις. Για τα μανιτάρια περίπου οι μισοί ερωτώμενοι αναφέρουν ότι είναι μύκητες και οι άλλοι μισοί ότι είναι παράξενα φυτά ή οργανισμοί που μοιάζουν σε φυτά. Η μούχλα θεωρείται ότι αποτελείται από μικροοργανισμούς, με συχνή την άποψη ότι είναι ένας υπερ-οργανισμός που συγκροτείται από πολλούς μικροοργανισμούς, και ότι το χαρακτηριστικό της είναι η ανάπτυξή της σε τρόφιμα και τοίχους. Με ελάχιστες εξαιρέσεις όλοι οι ερωτώμενοι θεωρούν τους μύκητες, τα μανιτάρια και τη μούχλα ζωντανούς οργανισμούς, αλλά δεν μπορούν να αναφέρουν συγκεκριμένα είδη μυκήτων. Όσοι θεωρούν ότι οι τα μανιτάρια είναι μύκητες, τα θεωρούν απλά ως οργανισμούς που συγκροτούν μια υποκατηγορία μυκήτων. Όλοι οι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι οι μύκητες μπορούν να είναι παθογόνοι στον άνθρωπο με συχνότερη αναφορά τις μολύνσεις στα πόδια, και λιγότερο συχνά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η περιγραφή της παθογόνου δράσης των μυκήτων δεν περιλαμβάνει βιολογικό περιεχόμενο και αναφέρονται απόψεις όπως ότι είναι παράσιτα, ότι επιτίθενται στα ανθρώπινα κύτταρα, ότι τρέφονται σε βάρος του οργανισμού, ότι τον αποδυναμώνουν και ότι διαταράσσουν τη λειτουργία του. Οι περισσότεροι αναφέρουν ότι μπορεί να βρεθούν μύκητες σε έναν υγιή οργανισμό, αλλά υποδηλώνοντας κάποιο είδος λανθάνουσας παθογόνου κατάστασης (π.χ. μικρός αριθμός μυκήτων). Ο εντοπισμός μυκήτων σε ένα σπίτι σχετίζεται, συχνά, με την παρουσία υγρασίας, σκόνης και κακό αερισμό και λιγότερο συχνά με κοινόχρηστα αντικείμενα. Σε φυσικό περιβάλλον θεωρείται ότι εντοπίζονται συχνά σε φυτά, στο χώμα και σε σημεία με υγρασία, αν και λίγοι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι εντοπίζονται παντού. Σχεδόν όλοι οι ερωτώμενοι ανέφεραν ότι οι μύκητες είναι απαραίτητοι για ένα οικοσύστημα, με επιχειρηματολογία στηριζόμενη στην Ισορροπία της Φύσης, τη συμμετοχή σε τροφικές αλυσίδες και τη διάκριση μεταξύ «καλών» και «κακών» μυκήτων. Άμεσες ή έμμεσες αναφορές στο ρόλο των μυκήτων ως αποικοδομητών ήταν σπάνιες και οι ερωτώμενοι δεν γνώριζαν περιπτώσεις βιοτικών αλληλεπιδράσεων μυκήτων με άλλους οργανισμούς. Τα φαινόμενα του μουχλιάσματος των τροφών και της σήψης σε φυσικό υπόστρωμα αντιμετωπίζονται, κατά βάση, ως μια αλληλουχία μορφολογικών μεταβολών, όπως αυτές γίνονται αντιληπτές από τις αισθήσεις. Όλοι, σχεδόν, οι ερωτώμενοι θεώρησαν εύλογη την παραγωγή χρήσιμων ουσιών ή προϊόντων από μύκητες. Αναφέρθηκαν συχνά παραδείγματα από φαρμακευτική βιομηχανία (αντιβιοτικά, και λιγότερο συχνά παραφαρμακευτικά προϊόντα) και από τη βιομηχανία τροφίμων (αλκοολούχα ποτά, ψωμί, γαλακτοκομικά). Με εξαίρεση το ψωμί που η χρήση του μύκητα προσδιορίστηκε στη μαγιά που προκαλεί φούσκωμα, ο τρόπος συμβολής των μυκήτων στην παρασκευή των προϊόντων παραμένει άγνωστος. Ορισμένοι ερωτώμενοι ανέφεραν ένα κυκλικό σχήμα ότι τα αντιβιοτικά παράγονται από μύκητες για να καταπολεμούν, πάλι, μύκητες. Ωστόσο, οι ερωτώμενοι φαίνεται να λαμβάνουν ορθές αποφάσεις για καθημερινά θέματα υγείας που σχετίζονται με μύκητες, ακόμα και αν δεν κατανοούν το βιολογικό τους υπόβαθρο, με εξαίρεση την υποεκτίμηση του κινδύνου αλλεργίας από μύκητες. Εν γένει, φαίνεται ότι τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων για τους μύκητες αντλούν στοιχεία από τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών, όπως αποτυπώνονται στη βιβλιογραφία. Δηλαδή, φαίνεται να αντλούν στοιχεία από αυτά και να τα προσαρμόζουν στους μύκητες, καθώς οι ειδικότερες γνώσεις τους είναι λίγες. Ωστόσο, φαίνεται σαφής διαφοροποίηση των νοητικών μοντέλων των μαθητών Α΄ Λυκείου και των μαθητών Γ΄ Λυκείου / φοιτητριών ΠΤΔΕ. Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές Γ΄ Λυκείου και φοιτητές ΠΤΔΕ φαίνεται να διαθέτουν ικανότητα για αποτελεσματικότερη αποτύπωση βιολογικής επιχειρηματολογίας, αναγνωρίζουν ότι τα μανιτάρια ανήκουν στους μύκητες και όχι στα φυτά, αναφέρουν περισσότερα παραδείγματα χρήσης μυκήτων στη βιομηχανία τροφίμων και διαθέτουν λιγότερο αρνητικές και περισσότερο αποϊατρικοποιημένες στάσεις απέναντι προς τους μύκητες σε σχέση με τους μαθητές Α΄ Λυκείου. Ενδεχομένως η γνώση των μανιταριών και των μυκήτων της βιομηχανίας τροφίμων ως παραδείγματα ωφέλιμων μυκήτων που δεν φέρουν τον στερεοτυπικό αρνητικό ρόλο των μικροβίων να έχει επιδράσει καθοριστικά στα νοητικά μοντέλα τους. Σε μεγάλο βαθμό τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων ήταν ανθρωποκεντρικά και υγειοκεντρικά καθώς για την πλειονότητα των ερωτώμενων η πραγμάτευση των μυκήτων γινόταν σε σχέση με την ανθρώπινη Υγεία και Υγιεινή και όχι ως βιολογικές οντότητες ή ως τμήματα των οικοσυστημάτων. Επίσης, αν και αναγνωρίζεται από όλους η ύπαρξη ωφέλιμων ή ακίνδυνων μυκήτων, η αναφορά σε επιβλαβείς δράσεις ήταν κυρίαρχη και διάχυτη στις απαντήσεις των περισσότερων ερωτώμενων. Ορισμένα ιδιαίτερα γνωρίσματα που φαίνεται να διαχωρίζουν τα νοητικά μοντέλα των μυκήτων τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών σε σημαντικό αριθμό ατόμων του δείγματος είναι η κατάταξη των μανιταριών στους μύκητες, η σύνδεσή τους με μείωση της ευρωστίας των οργανισμών και εύρεση αδύναμων σημείων, η επίμονη σύνδεσή τους με συνθήκες υγρασίας, η επίμονη αναφορά στην τάση τους να «εξαπλώνονται» ή να «πολλαπλασιάζονται» ως τμήμα της φυσικής τους λειτουργίας, η ευκολότερη αναγνώριση ωφέλιμων ρόλων και η δυνατότητα λήψης χρήσιμων ουσιών από αυτούς. Οι αντιλήψεις των ερωτώμενων για τους μύκητες συχνά προέρχονται από εξωσχολικές πηγές, όπως τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι βιωματικές εμπειρίες (π.χ. ασθένειες, συζητήσεις με συγγενείς, μούχλα σε σπίτι).","Although the significance of fungi for the maintenance of life on earth and the human activities and welfare is well recognized, they are often a neglected group of organisms in terms of biology education. It is common issues about the negative implications of microbes to human health to be overrepresented for microbiology instruction, as compared to other aspects of their biology. In order to overcome this viewpoint certain teaching principles are recommended so as to offer a more complete of fungi in education through experimental (inquiry) activities and connections to everyday life and socio-scientific affairs. Empirical research has revealed that mental models of students and adults about microbes are often unequally developed, incomplete, and rich in misconceptions. In short, microbes are conceptualized from an anthropocentric and negative point of view, almost solely in terms of disease and unhygienic conditions. The knowledge about their roles in ecological and biotechnological functions is restricted. Moreover, it seems that conceptions about bacteria and viruses determine the mental models about microbes to a large extent. Empirical researches concerning the mental models about fungi are few and fragmentary. Although students know cases of fungi from an early age (mushrooms, mould) they are rarely aware of their biological definition. Mushrooms are usually thought to be plants and bare their attributes, whereas fungi and moulds are often correlated to bacteria. The conceptions concerning their ecological and biotechnological roles have scarcely been studied. The current study is a diagnostic research aiming to carrying out of a first record of knowledge of Greek high school students and prospective primary school teachers about fungi. The thematic axes of the study are the conceptualization of fundamental mycology terms (fungi, mushrooms, moulds), and the conceptualization of fungi in terms of Health, Ecology and Biotecnhological applications. The research questions were formulated and the research tool was developed after extensive literature review on empirical research on mental models about fungi, and microbes, in general, on the Big Ideas of Microbiology adjusted to fungi, and the content of Microbiology Literacy, adjusted to fungi. The qualitative research methodology was selected since the research subject has scarcely been studied in literature so far, and the aim of the research is to describe the knowledge and misconceptions about fungi as thoroughly as possible. A detailed interview guide was developed to be used as research tool. During the interviews several data gathering techniques were utilized (guided interview, interview based on visual resources, free word association, use of vignettes) in order to enhance validity through triangulation. The sample of the study is comprised by 9 people (convenience sampling), and particularly 4 students having completed the first grade of high school, 3 students having completed the third grade of high school, and 2 undergraduate university students in the Department of Primary Education. The interviews were carried out and analyzed by the researcher. They were coded according to thematic analysis (qualitative content analysis). The results of the research describe the sample studied and in no case should they be expanded to the targeted populations. The results imply that the respondents owe mental representations of fungi even though being unaware of them. They are incomplete to a large extent, and rich in misconceptions. Fungi are conceptualized largely in a negative way correlated to human diseases or unhygienic conditions. Mould is, also, conceptualized in a negative way correlated to unhygienic conditions and food decay. On the other hand, mushrooms are correlated to images of ‘nature’ and to their edibility or toxicity. The respondents have difficulties in describing microscopic images of organisms, including fungi, whereas they are able to recognize most macroscopic images of fungi. The respondents find it difficult to define or describe fungi and often characterize them as microorganisms, mention mushrooms as an example of fungi, describe them as parasites, or mention that they grow against other organisms, expand with ease or cause infections. As regards mushrooms, about half the respondents call them as fungi, and the other half as weird plants or plant-like organisms. Moulds are often regarded to be comprised by microorganisms, sometimes as a kind of super-organisms, and that their attribute is growth on food and walls. With few exceptions, all the respondents think that fungi, mushrooms and moulds are living organisms, but unable of mentioning specific fungi species. The ones characterizing mushrooms as fungi, think of them just as a subcategory of fungi. All the respondents claim that fungi might be human pathogen mentioning usually feet infections as examples, and, more rarely, sexually transmitted diseases. The description of the pathogen functions of fungi does not include biological reasoning, and include claims such as they being parasites, attacking against human cells, feeding against the human body, weakening it or disturbing its proper function. Most consider that fungi could be found on a healthy human body, but implying an unnatural or potentially harmful conditions (e.g. a small number of fungi). Fungi are considered to be found in moist, dusty or purely ventilated parts of the house and on objects of common use. When placed in a natural environment, fungi are thought to be found on plants, in soil, and in humid places, whereas a few respondents said that they would be found everywhere. Nearly all the respondents argued fungi to be essential for an ecosystem based on the idea of ‘Balance of Nature’, their commitment to food chains and the distinction between ‘good’ and ‘bad’ fungi. Explicit or implicit references to the role of fungi as decomposers were few and the respondents were unaware of cases of biotic interactions including fungi. Food moulding and wood decay were mainly described as a series of morphological changes, which can be felt by senses. The production of useful products or substances from fungi seemed reasonable to almost all the respondents. Examples from the pharmaceutical industry (antibiotics, and, rarely, parapharmaceutical products) and the food industry (alcoholic beverages, bread, milk products) were mentioned. Apart from the bread, about which the use of fungi was specialized in the addition of yeast to cause swelling, the purpose or the way of use of fungi in the other cases was unknown. Some respondents conceptualized antibiotics in a cyclic form meaning that antibiotics were produced by fungi in order to fight against fungi, as well. However, the respondents make wise decisions in health-related everyday occasions related to fungi, even though not understanding their biological background, apart from their underestimating the risk of fungal allergies. In general, it seems that the respondents’ mental models are derived from the generic non-defined mental models about microbes, as they are described in literature. They retrieve elements from these generic models and adapt them to fungi, since their specialized knowledge about fungi is little. However, it a clear distinction between the answers of the first grade high school students and the third grade high school/primary education students appears. Particularly, third grade high school students and primary education students seem to be more capable of using biological argumentation, characterize mushrooms as fungi and not plants, recall more examples of fungi use in food industry, and have less negative and less focused to disease views concerning fungi, as compared to the students of the first grade of high school. Maybe the concepts that mushrooms are fungi and examples of beneficial use fungi, different from the stereotypical negative role of microbes, might have heavily influenced the development of their mental models. The respondents’ mental models are anthropocentric and focused to health to a large extent, since for most respondents the conceptualization of fungi was made in relation to Health and Hygiene issues and not as biological entities or as parts of ecosystems. Moreover, even though all recognize the existence of useful or harmless fungi, the mentioning of harmful effects of fungi were prevalent of diffuse across their answers. Some special attributes seeming that might separate mental models of fungi from generic mental models of microbes for a significant number of respondents include the classification of mushrooms in fungi, the connection of fungi to a decrease in robustness or finding weakened parts, the persistent connection of fungi to humidity, the persistent reference that fungi ‘expand’ or ‘multiply’ as a natural condition or urge, the easier recognition of positive role for them, and the possibility of receiving useful substances from them. The respondents’ conceptions do not often come from formal instruction, rather than from the media and personal experiences (e.g. fungal diseases, discussions with relatives, mould in house walls)."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Γνώσεις μαθητών και υποψήφιων εκπαιδευτικών για τους μύκητες"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Χαλκίδης Δημήτριος","Chalkidis Dimitrios"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Αν και η σημασία των μυκήτων για τη διατήρηση της ζωής στη Γη και την ανθρώπινη ευημερία και δραστηριότητα είναι αναγνωρισμένη, αποτελούν μια παραμελημένη ομάδα οργανισμών κατά τη διδασκαλία της Βιολογίας, όπως συμβαίνει συχνά με τη διδασκαλία της Βιολογίας Μικροοργανισμών κατά την οποία εκπροσωπούνται δυσανάλογα πολύ οι αρνητικές επιδράσεις των Μικροοργανισμών στην Ανθρώπινη Υγεία, σε σχέση με άλλες όψεις τους. Για την ανατροπή αυτής της θέασης προτείνονται συγκεκριμένες αρχές για τη σφαιρικότερη εκπροσώπηση των μυκήτων στη διδασκαλία μέσω πειραματικών (διερευνητικών) δραστηριοτήτων και σε σύνδεση με την καθημερινή ζωή και κοινωνικοεπιστημονικά ζητήματα. Εμπειρικές έρευνες έχουν δείξει ότι τα νοητικά μοντέλα μαθητών και ενηλίκων για τους μικροοργανισμούς είναι συχνά πολωμένα, ελλιπή και πλούσια σε παρανοήσεις. Συνοπτικά, οι μικροοργανισμοί εννοιολογούνται με ανθρωποκεντρικό πρίσμα, σχεδόν αποκλειστικά, σε σχέση με ζητήματα Ασθένειας και ανθυγιεινών συνθηκών με αρνητικό τρόπο θέασης. Οι γνώσεις για τον ρόλο τους στις Οικολογικές και Βιοτεχνολογικές διαδικασίες είναι ισχνές. Επιπλέον, φαίνεται ότι τα βακτήρια και οι ιοί καθορίζουν, σε σημαντικό βαθμό, τα νοητικά μοντέλα των περισσότερων για τους μικροοργανισμούς. Οι μελέτες για τα νοητικά μοντέλα για τους μύκητες είναι ελάχιστες και αποσπασματικές. Παρόλο που οι μαθητές γνωρίζουν βιωματικά περιπτώσεις μυκήτων από την παιδική ηλικία (μανιτάρια, μούχλα) σπάνια γνωρίζουν τη βιολογική τους υπόσταση. Τα μανιτάρια θεωρείται συχνά ότι ανήκουν στα φυτά και συχνά φέρουν γνωρίσματά τους, ενώ η μούχλα και οι μύκητες συσχετίζονται συχνά με τα βακτήρια. Οι γνώσεις για τον οικολογικό και βιοτεχνολογικό τους ρόλο έχουν μελετηθεί ελάχιστα. Η παρούσα έρευνα είναι μια διερευνητική (διαγνωστική) έρευνα που αποσκοπεί στην πρώτη ψηλάφηση του πεδίου των γνώσεων των μυκήτων σε μαθητές Λυκείου και υποψήφιους εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Ως θεματικοί άξονες για τη μελέτη των γνώσεων τέθηκαν η εννοιολόγηση βασικών εννοιών μυκητολογίας (μύκητας, μανιτάρι, μούχλα), και νοηματοδότηση των μυκήτων στο πλαίσιο της Υγείας, της Οικολογίας και των Βιοτεχνολογικών εφαρμογών. Τα επιμέρους ερευνητικά ερωτήματα και το ερευνητικό εργαλείο διαμορφώθηκαν μετά από εκτενή επισκόπηση σε εμπειρικές μελέτες σχετικά με νοητικά μοντέλα για τους μύκητες, και τους μικροοργανισμούς, εν γένει, στις Μεγάλες Ιδέες της Μικροβιολογίας, προσαρμοσμένες στους μύκητες, και στο περιεχόμενο του Μικροβιολογικού Γραμματισμού, προσαρμοσμένου στους μύκητες. Επιλέχθηκε ποιοτική μεθοδολογία έρευνας, καθώς το συγκεκριμένο θέμα είναι ελάχιστα μελετημένο στη βιβλιογραφία και σκοπός είναι η συλλογή κατά το δυνατόν πληρέστερη σκιαγράφηση των γνώσεων και παρανοήσεων των υποκειμένων της έρευνας. Για τον σκοπό της έρευνας κατασκευάστηκε λεπτομερής οδηγός συνέντευξης (ερευνητικό εργαλείο). Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης συνδυάστηκαν διαφορετικές τεχνικές (ελεύθερη συνέντευξη, συνέντευξη υποβοηθούμενη από εποπτικό υλικό, ελεύθερη συσχέτιση εννοιών, σχολιασμός βινιετών) ως μέσο τριγωνοποίησης με σκοπό την αύξηση της εγκυρότητας. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 9 άτομα που εντοπίστηκαν μέσω δειγματοληψίας ευχέρειας, και πιο συγκεκριμένα 4 μαθητές/τριες στο τέλος της Α΄ Λυκείου, 3 μαθητές/τριες στο τέλος της Γ΄ Λυκείου και 2 προπτυχιακές φοιτήτριες Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης. Η διεξαγωγή και ανάλυση των συνεντεύξεων εκτελέστηκε από τον ερευνητή. Οι συνεντεύξεις κωδικοποιήθηκαν μέσω θεματικής ανάλυσης (ποιοτική ανάλυση περιεχομένου). Τα αποτελέσματα της έρευνας αφορούν στο δείγμα και δεν είναι, σε καμία περίπτωση, γενικεύσιμα στους πληθυσμούς-στόχους. Από τα αποτελέσματα προκύπτει ότι οι ερωτώμενοι διαθέτουν νοητικές αναπαραστάσεις σχετικά με τους μύκητες, ακόμα και αν οι ίδιοι αμφέβαλαν για αυτό, αλλά είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπείς, πολωμένες και φέρουν παρανοήσεις. Οι μύκητες νοηματοδοτούνται σε μεγάλο βαθμό με αρνητικό τρόπο σε σχέση με την πρόκληση παθήσεων ή ανθυγιεινές συνθήκες, όπως και η μούχλα που νοηματοδοτείται σε σημαντικό βαθμό σε σχέση με ανθυγιεινές συνθήκες και τη σήψη των τροφών. Αντιθέτως, τα μανιτάρια νοηματοδοτούνται σε σχέση με εικόνες «φύσης», καθώς και με την εδωδιμότητα ή τοξικότητά τους. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται ή αδυνατούν, σε σημαντικό βαθμό, να περιγράψουν μικροσκοπικές εικόνες οργανισμών –μεταξύ των οποίων μυκήτων- αν και αναγνωρίζουν τις περισσότερες περιπτώσεις μακροσκοπικών εικόνων μυκήτων. Οι ερωτώμενοι δυσκολεύονται να περιγράψουν ή να ορίσουν τους μύκητες και συχνά τους χαρακτηρίζουν ως μικροοργανισμούς, αναφέρονται στα μανιτάρια ως περίπτωση μυκήτων, τους περιγράφουν ως παράσιτα ή αναφέρουν ότι αναπτύσσονται σε βάρος άλλων μικροοργανισμών, εξαπλώνονται με ευκολία και προκαλούν μολύνσεις. Για τα μανιτάρια περίπου οι μισοί ερωτώμενοι αναφέρουν ότι είναι μύκητες και οι άλλοι μισοί ότι είναι παράξενα φυτά ή οργανισμοί που μοιάζουν σε φυτά. Η μούχλα θεωρείται ότι αποτελείται από μικροοργανισμούς, με συχνή την άποψη ότι είναι ένας υπερ-οργανισμός που συγκροτείται από πολλούς μικροοργανισμούς, και ότι το χαρακτηριστικό της είναι η ανάπτυξή της σε τρόφιμα και τοίχους. Με ελάχιστες εξαιρέσεις όλοι οι ερωτώμενοι θεωρούν τους μύκητες, τα μανιτάρια και τη μούχλα ζωντανούς οργανισμούς, αλλά δεν μπορούν να αναφέρουν συγκεκριμένα είδη μυκήτων. Όσοι θεωρούν ότι οι τα μανιτάρια είναι μύκητες, τα θεωρούν απλά ως οργανισμούς που συγκροτούν μια υποκατηγορία μυκήτων. Όλοι οι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι οι μύκητες μπορούν να είναι παθογόνοι στον άνθρωπο με συχνότερη αναφορά τις μολύνσεις στα πόδια, και λιγότερο συχνά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η περιγραφή της παθογόνου δράσης των μυκήτων δεν περιλαμβάνει βιολογικό περιεχόμενο και αναφέρονται απόψεις όπως ότι είναι παράσιτα, ότι επιτίθενται στα ανθρώπινα κύτταρα, ότι τρέφονται σε βάρος του οργανισμού, ότι τον αποδυναμώνουν και ότι διαταράσσουν τη λειτουργία του. Οι περισσότεροι αναφέρουν ότι μπορεί να βρεθούν μύκητες σε έναν υγιή οργανισμό, αλλά υποδηλώνοντας κάποιο είδος λανθάνουσας παθογόνου κατάστασης (π.χ. μικρός αριθμός μυκήτων). Ο εντοπισμός μυκήτων σε ένα σπίτι σχετίζεται, συχνά, με την παρουσία υγρασίας, σκόνης και κακό αερισμό και λιγότερο συχνά με κοινόχρηστα αντικείμενα. Σε φυσικό περιβάλλον θεωρείται ότι εντοπίζονται συχνά σε φυτά, στο χώμα και σε σημεία με υγρασία, αν και λίγοι ερωτώμενοι αναφέρουν ότι εντοπίζονται παντού. Σχεδόν όλοι οι ερωτώμενοι ανέφεραν ότι οι μύκητες είναι απαραίτητοι για ένα οικοσύστημα, με επιχειρηματολογία στηριζόμενη στην Ισορροπία της Φύσης, τη συμμετοχή σε τροφικές αλυσίδες και τη διάκριση μεταξύ «καλών» και «κακών» μυκήτων. Άμεσες ή έμμεσες αναφορές στο ρόλο των μυκήτων ως αποικοδομητών ήταν σπάνιες και οι ερωτώμενοι δεν γνώριζαν περιπτώσεις βιοτικών αλληλεπιδράσεων μυκήτων με άλλους οργανισμούς. Τα φαινόμενα του μουχλιάσματος των τροφών και της σήψης σε φυσικό υπόστρωμα αντιμετωπίζονται, κατά βάση, ως μια αλληλουχία μορφολογικών μεταβολών, όπως αυτές γίνονται αντιληπτές από τις αισθήσεις. Όλοι, σχεδόν, οι ερωτώμενοι θεώρησαν εύλογη την παραγωγή χρήσιμων ουσιών ή προϊόντων από μύκητες. Αναφέρθηκαν συχνά παραδείγματα από φαρμακευτική βιομηχανία (αντιβιοτικά, και λιγότερο συχνά παραφαρμακευτικά προϊόντα) και από τη βιομηχανία τροφίμων (αλκοολούχα ποτά, ψωμί, γαλακτοκομικά). Με εξαίρεση το ψωμί που η χρήση του μύκητα προσδιορίστηκε στη μαγιά που προκαλεί φούσκωμα, ο τρόπος συμβολής των μυκήτων στην παρασκευή των προϊόντων παραμένει άγνωστος. Ορισμένοι ερωτώμενοι ανέφεραν ένα κυκλικό σχήμα ότι τα αντιβιοτικά παράγονται από μύκητες για να καταπολεμούν, πάλι, μύκητες. Ωστόσο, οι ερωτώμενοι φαίνεται να λαμβάνουν ορθές αποφάσεις για καθημερινά θέματα υγείας που σχετίζονται με μύκητες, ακόμα και αν δεν κατανοούν το βιολογικό τους υπόβαθρο, με εξαίρεση την υποεκτίμηση του κινδύνου αλλεργίας από μύκητες. Εν γένει, φαίνεται ότι τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων για τους μύκητες αντλούν στοιχεία από τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών, όπως αποτυπώνονται στη βιβλιογραφία. Δηλαδή, φαίνεται να αντλούν στοιχεία από αυτά και να τα προσαρμόζουν στους μύκητες, καθώς οι ειδικότερες γνώσεις τους είναι λίγες. Ωστόσο, φαίνεται σαφής διαφοροποίηση των νοητικών μοντέλων των μαθητών Α΄ Λυκείου και των μαθητών Γ΄ Λυκείου / φοιτητριών ΠΤΔΕ. Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές Γ΄ Λυκείου και φοιτητές ΠΤΔΕ φαίνεται να διαθέτουν ικανότητα για αποτελεσματικότερη αποτύπωση βιολογικής επιχειρηματολογίας, αναγνωρίζουν ότι τα μανιτάρια ανήκουν στους μύκητες και όχι στα φυτά, αναφέρουν περισσότερα παραδείγματα χρήσης μυκήτων στη βιομηχανία τροφίμων και διαθέτουν λιγότερο αρνητικές και περισσότερο αποϊατρικοποιημένες στάσεις απέναντι προς τους μύκητες σε σχέση με τους μαθητές Α΄ Λυκείου. Ενδεχομένως η γνώση των μανιταριών και των μυκήτων της βιομηχανίας τροφίμων ως παραδείγματα ωφέλιμων μυκήτων που δεν φέρουν τον στερεοτυπικό αρνητικό ρόλο των μικροβίων να έχει επιδράσει καθοριστικά στα νοητικά μοντέλα τους. Σε μεγάλο βαθμό τα νοητικά μοντέλα των ερωτώμενων ήταν ανθρωποκεντρικά και υγειοκεντρικά καθώς για την πλειονότητα των ερωτώμενων η πραγμάτευση των μυκήτων γινόταν σε σχέση με την ανθρώπινη Υγεία και Υγιεινή και όχι ως βιολογικές οντότητες ή ως τμήματα των οικοσυστημάτων. Επίσης, αν και αναγνωρίζεται από όλους η ύπαρξη ωφέλιμων ή ακίνδυνων μυκήτων, η αναφορά σε επιβλαβείς δράσεις ήταν κυρίαρχη και διάχυτη στις απαντήσεις των περισσότερων ερωτώμενων. Ορισμένα ιδιαίτερα γνωρίσματα που φαίνεται να διαχωρίζουν τα νοητικά μοντέλα των μυκήτων τα γενικά –μη καθορισμένα- νοητικά μοντέλα των μικροοργανισμών σε σημαντικό αριθμό ατόμων του δείγματος είναι η κατάταξη των μανιταριών στους μύκητες, η σύνδεσή τους με μείωση της ευρωστίας των οργανισμών και εύρεση αδύναμων σημείων, η επίμονη σύνδεσή τους με συνθήκες υγρασίας, η επίμονη αναφορά στην τάση τους να «εξαπλώνονται» ή να «πολλαπλασιάζονται» ως τμήμα της φυσικής τους λειτουργίας, η ευκολότερη αναγνώριση ωφέλιμων ρόλων και η δυνατότητα λήψης χρήσιμων ουσιών από αυτούς. Οι αντιλήψεις των ερωτώμενων για τους μύκητες συχνά προέρχονται από εξωσχολικές πηγές, όπως τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι βιωματικές εμπειρίες (π.χ. ασθένειες, συζητήσεις με συγγενείς, μούχλα σε σπίτι).","Although the significance of fungi for the maintenance of life on earth and the human activities and welfare is well recognized, they are often a neglected group of organisms in terms of biology education. It is common issues about the negative implications of microbes to human health to be overrepresented for microbiology instruction, as compared to other aspects of their biology. In order to overcome this viewpoint certain teaching principles are recommended so as to offer a more complete of fungi in education through experimental (inquiry) activities and connections to everyday life and socio-scientific affairs. Empirical research has revealed that mental models of students and adults about microbes are often unequally developed, incomplete, and rich in misconceptions. In short, microbes are conceptualized from an anthropocentric and negative point of view, almost solely in terms of disease and unhygienic conditions. The knowledge about their roles in ecological and biotechnological functions is restricted. Moreover, it seems that conceptions about bacteria and viruses determine the mental models about microbes to a large extent. Empirical researches concerning the mental models about fungi are few and fragmentary. Although students know cases of fungi from an early age (mushrooms, mould) they are rarely aware of their biological definition. Mushrooms are usually thought to be plants and bare their attributes, whereas fungi and moulds are often correlated to bacteria. The conceptions concerning their ecological and biotechnological roles have scarcely been studied. The current study is a diagnostic research aiming to carrying out of a first record of knowledge of Greek high school students and prospective primary school teachers about fungi. The thematic axes of the study are the conceptualization of fundamental mycology terms (fungi, mushrooms, moulds), and the conceptualization of fungi in terms of Health, Ecology and Biotecnhological applications. The research questions were formulated and the research tool was developed after extensive literature review on empirical research on mental models about fungi, and microbes, in general, on the Big Ideas of Microbiology adjusted to fungi, and the content of Microbiology Literacy, adjusted to fungi. The qualitative research methodology was selected since the research subject has scarcely been studied in literature so far, and the aim of the research is to describe the knowledge and misconceptions about fungi as thoroughly as possible. A detailed interview guide was developed to be used as research tool. During the interviews several data gathering techniques were utilized (guided interview, interview based on visual resources, free word association, use of vignettes) in order to enhance validity through triangulation. The sample of the study is comprised by 9 people (convenience sampling), and particularly 4 students having completed the first grade of high school, 3 students having completed the third grade of high school, and 2 undergraduate university students in the Department of Primary Education. The interviews were carried out and analyzed by the researcher. They were coded according to thematic analysis (qualitative content analysis). The results of the research describe the sample studied and in no case should they be expanded to the targeted populations. The results imply that the respondents owe mental representations of fungi even though being unaware of them. They are incomplete to a large extent, and rich in misconceptions. Fungi are conceptualized largely in a negative way correlated to human diseases or unhygienic conditions. Mould is, also, conceptualized in a negative way correlated to unhygienic conditions and food decay. On the other hand, mushrooms are correlated to images of ‘nature’ and to their edibility or toxicity. The respondents have difficulties in describing microscopic images of organisms, including fungi, whereas they are able to recognize most macroscopic images of fungi. The respondents find it difficult to define or describe fungi and often characterize them as microorganisms, mention mushrooms as an example of fungi, describe them as parasites, or mention that they grow against other organisms, expand with ease or cause infections. As regards mushrooms, about half the respondents call them as fungi, and the other half as weird plants or plant-like organisms. Moulds are often regarded to be comprised by microorganisms, sometimes as a kind of super-organisms, and that their attribute is growth on food and walls. With few exceptions, all the respondents think that fungi, mushrooms and moulds are living organisms, but unable of mentioning specific fungi species. The ones characterizing mushrooms as fungi, think of them just as a subcategory of fungi. All the respondents claim that fungi might be human pathogen mentioning usually feet infections as examples, and, more rarely, sexually transmitted diseases. The description of the pathogen functions of fungi does not include biological reasoning, and include claims such as they being parasites, attacking against human cells, feeding against the human body, weakening it or disturbing its proper function. Most consider that fungi could be found on a healthy human body, but implying an unnatural or potentially harmful conditions (e.g. a small number of fungi). Fungi are considered to be found in moist, dusty or purely ventilated parts of the house and on objects of common use. When placed in a natural environment, fungi are thought to be found on plants, in soil, and in humid places, whereas a few respondents said that they would be found everywhere. Nearly all the respondents argued fungi to be essential for an ecosystem based on the idea of ‘Balance of Nature’, their commitment to food chains and the distinction between ‘good’ and ‘bad’ fungi. Explicit or implicit references to the role of fungi as decomposers were few and the respondents were unaware of cases of biotic interactions including fungi. Food moulding and wood decay were mainly described as a series of morphological changes, which can be felt by senses. The production of useful products or substances from fungi seemed reasonable to almost all the respondents. Examples from the pharmaceutical industry (antibiotics, and, rarely, parapharmaceutical products) and the food industry (alcoholic beverages, bread, milk products) were mentioned. Apart from the bread, about which the use of fungi was specialized in the addition of yeast to cause swelling, the purpose or the way of use of fungi in the other cases was unknown. Some respondents conceptualized antibiotics in a cyclic form meaning that antibiotics were produced by fungi in order to fight against fungi, as well. However, the respondents make wise decisions in health-related everyday occasions related to fungi, even though not understanding their biological background, apart from their underestimating the risk of fungal allergies. In general, it seems that the respondents’ mental models are derived from the generic non-defined mental models about microbes, as they are described in literature. They retrieve elements from these generic models and adapt them to fungi, since their specialized knowledge about fungi is little. However, it a clear distinction between the answers of the first grade high school students and the third grade high school/primary education students appears. Particularly, third grade high school students and primary education students seem to be more capable of using biological argumentation, characterize mushrooms as fungi and not plants, recall more examples of fungi use in food industry, and have less negative and less focused to disease views concerning fungi, as compared to the students of the first grade of high school. Maybe the concepts that mushrooms are fungi and examples of beneficial use fungi, different from the stereotypical negative role of microbes, might have heavily influenced the development of their mental models. The respondents’ mental models are anthropocentric and focused to health to a large extent, since for most respondents the conceptualization of fungi was made in relation to Health and Hygiene issues and not as biological entities or as parts of ecosystems. Moreover, even though all recognize the existence of useful or harmless fungi, the mentioning of harmful effects of fungi were prevalent of diffuse across their answers. Some special attributes seeming that might separate mental models of fungi from generic mental models of microbes for a significant number of respondents include the classification of mushrooms in fungi, the connection of fungi to a decrease in robustness or finding weakened parts, the persistent connection of fungi to humidity, the persistent reference that fungi ‘expand’ or ‘multiply’ as a natural condition or urge, the easier recognition of positive role for them, and the possibility of receiving useful substances from them. The respondents’ conceptions do not often come from formal instruction, rather than from the media and personal experiences (e.g. fungal diseases, discussions with relatives, mould in house walls)."],"dc:identifier":["uoadl:3402924","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3402924"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Γνώσεις μαθητών και υποψήφιων εκπαιδευτικών για τους μύκητες"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:29:51Z"}