{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3411007"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3411007","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Συσχέτιση της επίδρασης του τόνου του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, της αρτηριακής σκληρίας και της περιφερικής μικροαγγειοπάθειας με την στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία σε ασθενείς με ισχαιμία χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο","abstract":"Εισαγωγή: Η στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία (coronary microvascular dysfunction - CMD), αποτελεί έναν από τους κυριότερους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς της ισχαιμίας χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο (ischemia with non-obstructive coronary arteries - INOCA), η οποία χαρακτηρίζει σημαντικό ποσοστό ασθενών με χρόνια στηθάγχη. Υπάρχουν ελλιπή επιστημονικά δεδομένα για το ρόλο της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης (Blood Pressure Variability- BPV), της αρτηριακής σκληρίας (ΑΣ) και της δραστηριότητας του αυτονόμου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ) στον παραπάνω πληθυσμό. Επιπλέον, δεν υπάρχουν βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με την συνύπαρξη πιθανώς γενικευμένης μικροαγγειοπάθειας σε ασθενείς με CMD. Σκοπός: Ο σκοπός αυτής της μελέτης είναι να αξιολογήσουμε εάν οι ασθενείς με INOCA συγκρινόμενοι με ασθενείς χωρίς CMD χαρακτηρίζονται από διαφορές στην BPV, στο επίπεδο της ΑΣ καθώς και διέγερσης του ΑΝΣ. Επιπλέον, εάν αυτή η ομάδα ασθενών εμφανίζει διαφορετικό επίπεδο μικροαγγειοπάθειας στα τριχοειδή του δέρματος. Υλικό και μέθοδοι: Παρουσιάζονται προκαταρκτικά αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης παρατήρησης του κέντρου μας, με την συμμετοχή ασθενών με μυοκαρδιακή ισχαιμία χωρίς επικαρδιακή στεφανιαία νόσο, επεμβατικά τεκμηριωμένης. Σε όλους τους συμμετέχοντες πραγματοποιήθηκε λειτουργική εκτίμηση της στεφανιαίας κυκλοφορίας, με τον προσδιορισμό δεικτών φυσιολογίας της στεφανιαίας μικροκυκλοφορίας: της στεφανιαίας εφεδρείας ροής (CFR) και του δείκτη μικροαγγειακής αντίστασης (IMR), οι οποίοι προσδιορίστηκαν, επεμβατικά, χρησιμοποιώντας οδηγό σύρμα με αισθητήρες θερμοκρασίας/πίεσης στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο (LAD). Οι ασθενείς με CMD και απουσία επικαρδιακής νόσου (στένωση<50% ή FFR>0,80) ταξινομήθηκαν σε 2 υπο-ομάδες: τον δομικό και λειτουργικό CMD ενδότυπο (τιμές CFR <2,5 και IMR≥25, ορίστηκαν ως παθολογικές). Όλοι οι συμμετέχοντες υπεβλήθησαν σε 24ωρη Περιπατητική Παρακολούθηση Αρτηριακής Πίεσης (ABPM), ενώ η αρτηριακή σκληρία αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας τον δείκτη ενίσχυσης (augmentation index - AIx), που υπολογίστηκε με τη χρήση τονομετρίας επιπέδωσης και τον προσδιορισμό της κυματομορφής του σφυγμικού κύματος πίεσης-ροής στην κερκιδική αρτηρία. Η δραστηριότητα και o βαθμός διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος εκτιμήθηκε με τη μελέτη της μυϊκής συμπαθητικής νευρικής δραστηριότητας (MSNA), που πραγματοποιήθηκε με μικρονευρογραφία μυός στο σύνολο των συμμετεχόντων. Η εκτίμηση της τριχοειδικής λειτουργίας του δέρματος πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης με τη χρήση στερεομικροσκοπίου. Αποτελέσματα: Συνολικά 94 συμμετέχοντες συμμετείχαν στη μελέτη. Εξετάσαμε 48 ασθενείς χωρίς CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου [γυναίκες, 57%, μέση ηλικία: 62,9±7,3 έτη] και 46 ασθενείς με CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα με CMD (γυναίκες, 67%, μέση ηλικία: 59,7±9,3 έτη). Από τους ασθενείς με CMD, το 37% εμφάνισε φυσιολογική τιμή IMR (λειτουργικός ενδότυπος), ενώ το 63% με IMR>25 κατατάχθηκε στη δομική CMD. Η CMD συσχετίστηκε με μικρότερη πτώση της ΔΑΠ μεταξύ ημέρας-νύχτας συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (6,4± 5,7 vs 10,1±6,7 mmHg, p=0,11). Eπίσης, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ πρωινού και νυκτερινού δείκτη πίεσης παλμού (Pulse Pressure index) ανάμεσα στις 2 ομάδες (P=0.009). Επιπλέον, παρατηρήθηκε τάση συσχέτισης της CMD με το non-dipping pattern (p=0,54). Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές ανάμεσα στους δύο ενδότυπους της CMD. Δεν σημειώθηκε στατιστική διαφορά στα SD της ΑΠ ημέρας και νύχτας μεταξύ των ομάδων. Ο δείκτης AIx βρέθηκε αυξημένος στην CMD ομάδα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (34,9±10,8 έναντι 27,9±9,6%, p=0,031). Αυτή η διαφορά μεταξύ των 2 ομάδων παρέμεινε στατιστικά σημαντική μετά από διόρθωση για συγχυτικούς παράγοντες (p<0.05). Από την καταγραφή MSNA μετά από προσαρμογή για ηλικία, φύλο και e-GFR, η συχνότητα ριπών βρέθηκε αυξημένη στους ασθενείς με CMD συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (48,1±13 vs 42,9±16 ρίποι/λεπτό, p=0,58). Αν και δεν προκύπτει στατιστικά σημαντική σχέση για επίπεδο σημαντικότητας (α=0,05), διαγράφεται από την ανάλυση των παρόντων δεδομένων η τάση ασθενείς με ΙNOCA να χαρακτηρίζονται από αυξημένη τιμή MSNA σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τέλος, η τριχοειδική πυκνότητα στο δέρμα με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης βρέθηκε στην ομάδα ασθενών με CMD μειωμένη συγκριτικά με την αντίστοιχη της ομάδας ελέγχου 9,1 vs 11,1 τριχοειδή/mm. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με CMD χαρακτηρίζονται από μειωμένη μεταβλητότητα στη διαστολική αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου, όπως και από λιγότερο εκσεσημασμένη πτώση της νυκτερινής ΔΑΠ, συγκριτικά με τη ΣΑΠ. Επιπλέον, παρατηρείται επικράτηση του non-dipping μοτίβου μεταξύ των ασθενών με CMD. Αυτά τα νέα δεδομένα ίσως φανούν χρήσιμα στην καλύτερη κατανόηση των πτυχών της CMD, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη νέων εργαλείων αξιολόγησης κινδύνου για αυτή την ταχέως αναπτυσσόμενη ομάδα ασθενών. Νέες φαρμακευτικές θεραπείες και παρεμβάσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση της μεταβλητότητας της αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμες για τη διαχείριση αυτού του ειδικού πληθυσμού ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από αυξημένα επίπεδα αρτηριακής σκληρίας. Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι πιθανώς υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και δυσμενών μεταβολών που σχετίζονται με την επηρεασμένη ελαστικότητα των μεγαλύτερης διαμέτρου αγγείων. Επιπλέον, καταγράφεται μια τάση αυξημένης διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος σε ασθενείς με INOCA, ωστόσο απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για τον ρόλο που διαδραματίζει το ΑΝΣ σε αυτή την ειδική ομάδα ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από ελαττωμένη δερματική τριχοειδική πυκνότητα στην κοίτη του όνυχος του άνω άκρου. Tα αποτελέσματα υποδηλώνουν την ενδεχόμενη συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και γενικευμένης περιφερικής μικροαγγειοπάθειας.","abstract_html":"Εισαγωγή: Η στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία (coronary microvascular dysfunction - CMD), αποτελεί έναν από τους κυριότερους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς της ισχαιμίας χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο (ischemia with non-obstructive coronary arteries - INOCA), η οποία χαρακτηρίζει σημαντικό ποσοστό ασθενών με χρόνια στηθάγχη. Υπάρχουν ελλιπή επιστημονικά δεδομένα για το ρόλο της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης (Blood Pressure Variability- BPV), της αρτηριακής σκληρίας (ΑΣ) και της δραστηριότητας του αυτονόμου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ) στον παραπάνω πληθυσμό. Επιπλέον, δεν υπάρχουν βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με την συνύπαρξη πιθανώς γενικευμένης μικροαγγειοπάθειας σε ασθενείς με CMD. Σκοπός: Ο σκοπός αυτής της μελέτης είναι να αξιολογήσουμε εάν οι ασθενείς με INOCA συγκρινόμενοι με ασθενείς χωρίς CMD χαρακτηρίζονται από διαφορές στην BPV, στο επίπεδο της ΑΣ καθώς και διέγερσης του ΑΝΣ. Επιπλέον, εάν αυτή η ομάδα ασθενών εμφανίζει διαφορετικό επίπεδο μικροαγγειοπάθειας στα τριχοειδή του δέρματος. Υλικό και μέθοδοι: Παρουσιάζονται προκαταρκτικά αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης παρατήρησης του κέντρου μας, με την συμμετοχή ασθενών με μυοκαρδιακή ισχαιμία χωρίς επικαρδιακή στεφανιαία νόσο, επεμβατικά τεκμηριωμένης. Σε όλους τους συμμετέχοντες πραγματοποιήθηκε λειτουργική εκτίμηση της στεφανιαίας κυκλοφορίας, με τον προσδιορισμό δεικτών φυσιολογίας της στεφανιαίας μικροκυκλοφορίας: της στεφανιαίας εφεδρείας ροής (CFR) και του δείκτη μικροαγγειακής αντίστασης (IMR), οι οποίοι προσδιορίστηκαν, επεμβατικά, χρησιμοποιώντας οδηγό σύρμα με αισθητήρες θερμοκρασίας/πίεσης στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο (LAD). Οι ασθενείς με CMD και απουσία επικαρδιακής νόσου (στένωση&lt;50% ή FFR&gt;0,80) ταξινομήθηκαν σε 2 υπο-ομάδες: τον δομικό και λειτουργικό CMD ενδότυπο (τιμές CFR &lt;2,5 και IMR≥25, ορίστηκαν ως παθολογικές). Όλοι οι συμμετέχοντες υπεβλήθησαν σε 24ωρη Περιπατητική Παρακολούθηση Αρτηριακής Πίεσης (ABPM), ενώ η αρτηριακή σκληρία αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας τον δείκτη ενίσχυσης (augmentation index - AIx), που υπολογίστηκε με τη χρήση τονομετρίας επιπέδωσης και τον προσδιορισμό της κυματομορφής του σφυγμικού κύματος πίεσης-ροής στην κερκιδική αρτηρία. Η δραστηριότητα και o βαθμός διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος εκτιμήθηκε με τη μελέτη της μυϊκής συμπαθητικής νευρικής δραστηριότητας (MSNA), που πραγματοποιήθηκε με μικρονευρογραφία μυός στο σύνολο των συμμετεχόντων. Η εκτίμηση της τριχοειδικής λειτουργίας του δέρματος πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης με τη χρήση στερεομικροσκοπίου. Αποτελέσματα: Συνολικά 94 συμμετέχοντες συμμετείχαν στη μελέτη. Εξετάσαμε 48 ασθενείς χωρίς CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου [γυναίκες, 57%, μέση ηλικία: 62,9±7,3 έτη] και 46 ασθενείς με CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα με CMD (γυναίκες, 67%, μέση ηλικία: 59,7±9,3 έτη). Από τους ασθενείς με CMD, το 37% εμφάνισε φυσιολογική τιμή IMR (λειτουργικός ενδότυπος), ενώ το 63% με IMR&gt;25 κατατάχθηκε στη δομική CMD. Η CMD συσχετίστηκε με μικρότερη πτώση της ΔΑΠ μεταξύ ημέρας-νύχτας συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (6,4± 5,7 vs 10,1±6,7 mmHg, p=0,11). Eπίσης, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ πρωινού και νυκτερινού δείκτη πίεσης παλμού (Pulse Pressure index) ανάμεσα στις 2 ομάδες (P=0.009). Επιπλέον, παρατηρήθηκε τάση συσχέτισης της CMD με το non-dipping pattern (p=0,54). Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές ανάμεσα στους δύο ενδότυπους της CMD. Δεν σημειώθηκε στατιστική διαφορά στα SD της ΑΠ ημέρας και νύχτας μεταξύ των ομάδων. Ο δείκτης AIx βρέθηκε αυξημένος στην CMD ομάδα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (34,9±10,8 έναντι 27,9±9,6%, p=0,031). Αυτή η διαφορά μεταξύ των 2 ομάδων παρέμεινε στατιστικά σημαντική μετά από διόρθωση για συγχυτικούς παράγοντες (p&lt;0.05). Από την καταγραφή MSNA μετά από προσαρμογή για ηλικία, φύλο και e-GFR, η συχνότητα ριπών βρέθηκε αυξημένη στους ασθενείς με CMD συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (48,1±13 vs 42,9±16 ρίποι/λεπτό, p=0,58). Αν και δεν προκύπτει στατιστικά σημαντική σχέση για επίπεδο σημαντικότητας (α=0,05), διαγράφεται από την ανάλυση των παρόντων δεδομένων η τάση ασθενείς με ΙNOCA να χαρακτηρίζονται από αυξημένη τιμή MSNA σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τέλος, η τριχοειδική πυκνότητα στο δέρμα με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης βρέθηκε στην ομάδα ασθενών με CMD μειωμένη συγκριτικά με την αντίστοιχη της ομάδας ελέγχου 9,1 vs 11,1 τριχοειδή/mm. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με CMD χαρακτηρίζονται από μειωμένη μεταβλητότητα στη διαστολική αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου, όπως και από λιγότερο εκσεσημασμένη πτώση της νυκτερινής ΔΑΠ, συγκριτικά με τη ΣΑΠ. Επιπλέον, παρατηρείται επικράτηση του non-dipping μοτίβου μεταξύ των ασθενών με CMD. Αυτά τα νέα δεδομένα ίσως φανούν χρήσιμα στην καλύτερη κατανόηση των πτυχών της CMD, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη νέων εργαλείων αξιολόγησης κινδύνου για αυτή την ταχέως αναπτυσσόμενη ομάδα ασθενών. Νέες φαρμακευτικές θεραπείες και παρεμβάσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση της μεταβλητότητας της αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμες για τη διαχείριση αυτού του ειδικού πληθυσμού ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από αυξημένα επίπεδα αρτηριακής σκληρίας. Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι πιθανώς υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και δυσμενών μεταβολών που σχετίζονται με την επηρεασμένη ελαστικότητα των μεγαλύτερης διαμέτρου αγγείων. Επιπλέον, καταγράφεται μια τάση αυξημένης διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος σε ασθενείς με INOCA, ωστόσο απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για τον ρόλο που διαδραματίζει το ΑΝΣ σε αυτή την ειδική ομάδα ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από ελαττωμένη δερματική τριχοειδική πυκνότητα στην κοίτη του όνυχος του άνω άκρου. Tα αποτελέσματα υποδηλώνουν την ενδεχόμενη συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και γενικευμένης περιφερικής μικροαγγειοπάθειας.","abstract_has_math":false,"creators":["Σακαλίδης Αθανάσιος","Sakalidis Athanasios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:30:07Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3411007"],"render_values":[{"text":"uoadl:3411007","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3411007","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3411007","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3411007","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σακαλίδης Αθανάσιος","Sakalidis Athanasios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3411007","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3411007"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Η στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία (coronary microvascular dysfunction - CMD), αποτελεί έναν από τους κυριότερους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς της ισχαιμίας χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο (ischemia with non-obstructive coronary arteries - INOCA), η οποία χαρακτηρίζει σημαντικό ποσοστό ασθενών με χρόνια στηθάγχη. Υπάρχουν ελλιπή επιστημονικά δεδομένα για το ρόλο της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης (Blood Pressure Variability- BPV), της αρτηριακής σκληρίας (ΑΣ) και της δραστηριότητας του αυτονόμου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ) στον παραπάνω πληθυσμό. Επιπλέον, δεν υπάρχουν βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με την συνύπαρξη πιθανώς γενικευμένης μικροαγγειοπάθειας σε ασθενείς με CMD. Σκοπός: Ο σκοπός αυτής της μελέτης είναι να αξιολογήσουμε εάν οι ασθενείς με INOCA συγκρινόμενοι με ασθενείς χωρίς CMD χαρακτηρίζονται από διαφορές στην BPV, στο επίπεδο της ΑΣ καθώς και διέγερσης του ΑΝΣ. Επιπλέον, εάν αυτή η ομάδα ασθενών εμφανίζει διαφορετικό επίπεδο μικροαγγειοπάθειας στα τριχοειδή του δέρματος. Υλικό και μέθοδοι: Παρουσιάζονται προκαταρκτικά αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης παρατήρησης του κέντρου μας, με την συμμετοχή ασθενών με μυοκαρδιακή ισχαιμία χωρίς επικαρδιακή στεφανιαία νόσο, επεμβατικά τεκμηριωμένης. Σε όλους τους συμμετέχοντες πραγματοποιήθηκε λειτουργική εκτίμηση της στεφανιαίας κυκλοφορίας, με τον προσδιορισμό δεικτών φυσιολογίας της στεφανιαίας μικροκυκλοφορίας: της στεφανιαίας εφεδρείας ροής (CFR) και του δείκτη μικροαγγειακής αντίστασης (IMR), οι οποίοι προσδιορίστηκαν, επεμβατικά, χρησιμοποιώντας οδηγό σύρμα με αισθητήρες θερμοκρασίας/πίεσης στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο (LAD). Οι ασθενείς με CMD και απουσία επικαρδιακής νόσου (στένωση<50% ή FFR>0,80) ταξινομήθηκαν σε 2 υπο-ομάδες: τον δομικό και λειτουργικό CMD ενδότυπο (τιμές CFR <2,5 και IMR≥25, ορίστηκαν ως παθολογικές). Όλοι οι συμμετέχοντες υπεβλήθησαν σε 24ωρη Περιπατητική Παρακολούθηση Αρτηριακής Πίεσης (ABPM), ενώ η αρτηριακή σκληρία αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας τον δείκτη ενίσχυσης (augmentation index - AIx), που υπολογίστηκε με τη χρήση τονομετρίας επιπέδωσης και τον προσδιορισμό της κυματομορφής του σφυγμικού κύματος πίεσης-ροής στην κερκιδική αρτηρία. Η δραστηριότητα και o βαθμός διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος εκτιμήθηκε με τη μελέτη της μυϊκής συμπαθητικής νευρικής δραστηριότητας (MSNA), που πραγματοποιήθηκε με μικρονευρογραφία μυός στο σύνολο των συμμετεχόντων. Η εκτίμηση της τριχοειδικής λειτουργίας του δέρματος πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης με τη χρήση στερεομικροσκοπίου. Αποτελέσματα: Συνολικά 94 συμμετέχοντες συμμετείχαν στη μελέτη. Εξετάσαμε 48 ασθενείς χωρίς CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου [γυναίκες, 57%, μέση ηλικία: 62,9±7,3 έτη] και 46 ασθενείς με CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα με CMD (γυναίκες, 67%, μέση ηλικία: 59,7±9,3 έτη). Από τους ασθενείς με CMD, το 37% εμφάνισε φυσιολογική τιμή IMR (λειτουργικός ενδότυπος), ενώ το 63% με IMR>25 κατατάχθηκε στη δομική CMD. Η CMD συσχετίστηκε με μικρότερη πτώση της ΔΑΠ μεταξύ ημέρας-νύχτας συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (6,4± 5,7 vs 10,1±6,7 mmHg, p=0,11). Eπίσης, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ πρωινού και νυκτερινού δείκτη πίεσης παλμού (Pulse Pressure index) ανάμεσα στις 2 ομάδες (P=0.009). Επιπλέον, παρατηρήθηκε τάση συσχέτισης της CMD με το non-dipping pattern (p=0,54). Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές ανάμεσα στους δύο ενδότυπους της CMD. Δεν σημειώθηκε στατιστική διαφορά στα SD της ΑΠ ημέρας και νύχτας μεταξύ των ομάδων. Ο δείκτης AIx βρέθηκε αυξημένος στην CMD ομάδα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (34,9±10,8 έναντι 27,9±9,6%, p=0,031). Αυτή η διαφορά μεταξύ των 2 ομάδων παρέμεινε στατιστικά σημαντική μετά από διόρθωση για συγχυτικούς παράγοντες (p<0.05). Από την καταγραφή MSNA μετά από προσαρμογή για ηλικία, φύλο και e-GFR, η συχνότητα ριπών βρέθηκε αυξημένη στους ασθενείς με CMD συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (48,1±13 vs 42,9±16 ρίποι/λεπτό, p=0,58). Αν και δεν προκύπτει στατιστικά σημαντική σχέση για επίπεδο σημαντικότητας (α=0,05), διαγράφεται από την ανάλυση των παρόντων δεδομένων η τάση ασθενείς με ΙNOCA να χαρακτηρίζονται από αυξημένη τιμή MSNA σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τέλος, η τριχοειδική πυκνότητα στο δέρμα με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης βρέθηκε στην ομάδα ασθενών με CMD μειωμένη συγκριτικά με την αντίστοιχη της ομάδας ελέγχου 9,1 vs 11,1 τριχοειδή/mm. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με CMD χαρακτηρίζονται από μειωμένη μεταβλητότητα στη διαστολική αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου, όπως και από λιγότερο εκσεσημασμένη πτώση της νυκτερινής ΔΑΠ, συγκριτικά με τη ΣΑΠ. Επιπλέον, παρατηρείται επικράτηση του non-dipping μοτίβου μεταξύ των ασθενών με CMD. Αυτά τα νέα δεδομένα ίσως φανούν χρήσιμα στην καλύτερη κατανόηση των πτυχών της CMD, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη νέων εργαλείων αξιολόγησης κινδύνου για αυτή την ταχέως αναπτυσσόμενη ομάδα ασθενών. Νέες φαρμακευτικές θεραπείες και παρεμβάσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση της μεταβλητότητας της αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμες για τη διαχείριση αυτού του ειδικού πληθυσμού ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από αυξημένα επίπεδα αρτηριακής σκληρίας. Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι πιθανώς υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και δυσμενών μεταβολών που σχετίζονται με την επηρεασμένη ελαστικότητα των μεγαλύτερης διαμέτρου αγγείων. Επιπλέον, καταγράφεται μια τάση αυξημένης διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος σε ασθενείς με INOCA, ωστόσο απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για τον ρόλο που διαδραματίζει το ΑΝΣ σε αυτή την ειδική ομάδα ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από ελαττωμένη δερματική τριχοειδική πυκνότητα στην κοίτη του όνυχος του άνω άκρου. Tα αποτελέσματα υποδηλώνουν την ενδεχόμενη συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και γενικευμένης περιφερικής μικροαγγειοπάθειας.","Introduction: Coronary microvascular dysfunction (CMD) is one of the main pathophysiological mechanisms of ischemia with non-obstructive coronary arteries (INOCA), which characterizes a significant proportion of patients with angina pectoris. There is insufficient scientific data on the role of blood pressure variability (BPV), arterial stiffness (AS), and autonomic nervous system (ANS) activity in this population. Additionally, there are no literature data on the presence of potentially generalized microangiopathy in patients with CMD. Purpose: The aim of this study is to evaluate whether patients with INOCA, compared to patients without CMD, are characterized by differences in BPV, level of AS, as well as ANS stimulation. Furthermore, whether this group of patients exhibits different levels of microangiopathy in the skin capillaries. Material and Methods: Results are presented, prospective observational study of our center, involving patients with chronic angina without epicardial coronary artery disease, invasively documented. Functional assessment of coronary circulation was performed by determining indices of coronary microcirculation physiology in all participants: coronary flow reserve (CFR) and index of microcirculatory resistance (IMR), which were determined invasively using a temperature/pressure sensor-tipped guidewire in the left anterior descending artery (LAD). Patients with CMD and absence of epicardial disease (stenosis <50% or FFR >0.80) were classified into two subgroups: structural and functional CMD endotypes (CFR <2.5 and IMR ≥25 were defined as abnormal according to international standards). All participants underwent 24-hour Ambulatory Blood Pressure Monitoring (ABPM), and arterial stiffness was assessed using the augmentation index (AIx), which was calculated by tonometry and determination of the pulse wave pressure-flow waveform in the radial artery. The activity and degree of stimulation of the sympathetic nervous system were evaluated by studying muscle sympathetic nerve activity (MSNA) through microneurography and blood pressure variability (BPV) in all participants. Assessment of skin capillary function was performed using video-capillaroscopy. Results: A total of 94 participants have been enrolled in the study so far. We examined 48 patients without CMD (control group) [57% female, mean age: 62.9±7.3 years] and 46 patients with CMD (CMD group) [67% female, mean age: 59.7±9.3 years]. Among the patients with CMD, 37% exhibited normal IMR values (functional endotype), while 63% with IMR >25 were classified under structural CMD. CMD was associated with a smaller reduction in daytime-nighttime systolic blood pressure (SBP) compared to the control group (6.4±5.7 vs. 10.1±6.7 mmHg, p=0.11). Additionally, a statistically significant difference was observed between morning and nighttime pulse pressure index (PPI) between the two groups (P=0.009). There was also a trend towards an association between CMD and the non-dipping pattern (p=0.54). No differences were observed between the two CMD endotypes endotype. There was no statistical difference in daytime and nighttime blood pressure SD between the groups. AIx was found significantly higher in CMD compared to control group (34.9±10.8 vs 27.9±9.6%, p=0.031) after adjustment for age, gender, e- GFR. MSNA burst frequency (bursts/min) was found 48.1 ±13 in CDM group and 42.9±16 bpm in control group (p=0,58). Albeit not statistically significant, a trend towards higher MSNA value have been documented in INOCA patients. Moreover, Capillary density in patients with MVD was significantly decreased compared to the control group (9.1 vs 11.1 capillaries/mm, p<0.05). The difference in capillary density between the two groups remained statistically significant after adjustment for multiple comparisons. Conclusions: Patients with CMD were characterized by reduced variability in 24-hour DBP, as well as a less pronounced nocturnal DBP drop compared to the SBP drop. Additionally, there was a high prevalence of the non-dipping pattern among patients with CMD. These new data help clarify novel aspects of CMD and contribute to developing new risk assessment tools for this rapidly growing patient population. New pharmaceutical treatments and interventions to prevent and treat changes in nighttime blood pressure profiles may prove crucial for managing this specific patient group. Patients with CMD, compared to the control group, exhibited increased levels of arterial stiffness after adjusting for confounding factors. These results suggest a potential association between coronary microcirculation disorders and adverse changes related to the elasticity of larger diameter vessels. Moreover, there was a trend towards increased sympathetic nervous system stimulation in patients with INOCA, but more data are needed to understand the role of the autonomic nervous system in this specific patient group. Furthermore, patients with CMD, compared to control group, showed decreased capillary density in the nail bed of the upper extremities. This novel finding suggests a possible link between coronary microcirculation disorders and peripheral vessels. abnormalities."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Συσχέτιση της επίδρασης του τόνου του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, της αρτηριακής σκληρίας και της περιφερικής μικροαγγειοπάθειας με την στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία σε ασθενείς με ισχαιμία χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σακαλίδης Αθανάσιος","Sakalidis Athanasios"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Εισαγωγή: Η στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία (coronary microvascular dysfunction - CMD), αποτελεί έναν από τους κυριότερους παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς της ισχαιμίας χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο (ischemia with non-obstructive coronary arteries - INOCA), η οποία χαρακτηρίζει σημαντικό ποσοστό ασθενών με χρόνια στηθάγχη. Υπάρχουν ελλιπή επιστημονικά δεδομένα για το ρόλο της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης (Blood Pressure Variability- BPV), της αρτηριακής σκληρίας (ΑΣ) και της δραστηριότητας του αυτονόμου νευρικού συστήματος (ΑΝΣ) στον παραπάνω πληθυσμό. Επιπλέον, δεν υπάρχουν βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με την συνύπαρξη πιθανώς γενικευμένης μικροαγγειοπάθειας σε ασθενείς με CMD. Σκοπός: Ο σκοπός αυτής της μελέτης είναι να αξιολογήσουμε εάν οι ασθενείς με INOCA συγκρινόμενοι με ασθενείς χωρίς CMD χαρακτηρίζονται από διαφορές στην BPV, στο επίπεδο της ΑΣ καθώς και διέγερσης του ΑΝΣ. Επιπλέον, εάν αυτή η ομάδα ασθενών εμφανίζει διαφορετικό επίπεδο μικροαγγειοπάθειας στα τριχοειδή του δέρματος. Υλικό και μέθοδοι: Παρουσιάζονται προκαταρκτικά αποτελέσματα της προοπτικής μελέτης παρατήρησης του κέντρου μας, με την συμμετοχή ασθενών με μυοκαρδιακή ισχαιμία χωρίς επικαρδιακή στεφανιαία νόσο, επεμβατικά τεκμηριωμένης. Σε όλους τους συμμετέχοντες πραγματοποιήθηκε λειτουργική εκτίμηση της στεφανιαίας κυκλοφορίας, με τον προσδιορισμό δεικτών φυσιολογίας της στεφανιαίας μικροκυκλοφορίας: της στεφανιαίας εφεδρείας ροής (CFR) και του δείκτη μικροαγγειακής αντίστασης (IMR), οι οποίοι προσδιορίστηκαν, επεμβατικά, χρησιμοποιώντας οδηγό σύρμα με αισθητήρες θερμοκρασίας/πίεσης στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο (LAD). Οι ασθενείς με CMD και απουσία επικαρδιακής νόσου (στένωση<50% ή FFR>0,80) ταξινομήθηκαν σε 2 υπο-ομάδες: τον δομικό και λειτουργικό CMD ενδότυπο (τιμές CFR <2,5 και IMR≥25, ορίστηκαν ως παθολογικές). Όλοι οι συμμετέχοντες υπεβλήθησαν σε 24ωρη Περιπατητική Παρακολούθηση Αρτηριακής Πίεσης (ABPM), ενώ η αρτηριακή σκληρία αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας τον δείκτη ενίσχυσης (augmentation index - AIx), που υπολογίστηκε με τη χρήση τονομετρίας επιπέδωσης και τον προσδιορισμό της κυματομορφής του σφυγμικού κύματος πίεσης-ροής στην κερκιδική αρτηρία. Η δραστηριότητα και o βαθμός διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος εκτιμήθηκε με τη μελέτη της μυϊκής συμπαθητικής νευρικής δραστηριότητας (MSNA), που πραγματοποιήθηκε με μικρονευρογραφία μυός στο σύνολο των συμμετεχόντων. Η εκτίμηση της τριχοειδικής λειτουργίας του δέρματος πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης με τη χρήση στερεομικροσκοπίου. Αποτελέσματα: Συνολικά 94 συμμετέχοντες συμμετείχαν στη μελέτη. Εξετάσαμε 48 ασθενείς χωρίς CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα ελέγχου [γυναίκες, 57%, μέση ηλικία: 62,9±7,3 έτη] και 46 ασθενείς με CMD, που αποτέλεσαν την ομάδα με CMD (γυναίκες, 67%, μέση ηλικία: 59,7±9,3 έτη). Από τους ασθενείς με CMD, το 37% εμφάνισε φυσιολογική τιμή IMR (λειτουργικός ενδότυπος), ενώ το 63% με IMR>25 κατατάχθηκε στη δομική CMD. Η CMD συσχετίστηκε με μικρότερη πτώση της ΔΑΠ μεταξύ ημέρας-νύχτας συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (6,4± 5,7 vs 10,1±6,7 mmHg, p=0,11). Eπίσης, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ πρωινού και νυκτερινού δείκτη πίεσης παλμού (Pulse Pressure index) ανάμεσα στις 2 ομάδες (P=0.009). Επιπλέον, παρατηρήθηκε τάση συσχέτισης της CMD με το non-dipping pattern (p=0,54). Δεν παρατηρήθηκαν διαφορές ανάμεσα στους δύο ενδότυπους της CMD. Δεν σημειώθηκε στατιστική διαφορά στα SD της ΑΠ ημέρας και νύχτας μεταξύ των ομάδων. Ο δείκτης AIx βρέθηκε αυξημένος στην CMD ομάδα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου (34,9±10,8 έναντι 27,9±9,6%, p=0,031). Αυτή η διαφορά μεταξύ των 2 ομάδων παρέμεινε στατιστικά σημαντική μετά από διόρθωση για συγχυτικούς παράγοντες (p<0.05). Από την καταγραφή MSNA μετά από προσαρμογή για ηλικία, φύλο και e-GFR, η συχνότητα ριπών βρέθηκε αυξημένη στους ασθενείς με CMD συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου (48,1±13 vs 42,9±16 ρίποι/λεπτό, p=0,58). Αν και δεν προκύπτει στατιστικά σημαντική σχέση για επίπεδο σημαντικότητας (α=0,05), διαγράφεται από την ανάλυση των παρόντων δεδομένων η τάση ασθενείς με ΙNOCA να χαρακτηρίζονται από αυξημένη τιμή MSNA σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Τέλος, η τριχοειδική πυκνότητα στο δέρμα με τη μέθοδο της βιντεο-τριχοειδοσκόπησης βρέθηκε στην ομάδα ασθενών με CMD μειωμένη συγκριτικά με την αντίστοιχη της ομάδας ελέγχου 9,1 vs 11,1 τριχοειδή/mm. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με CMD χαρακτηρίζονται από μειωμένη μεταβλητότητα στη διαστολική αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου, όπως και από λιγότερο εκσεσημασμένη πτώση της νυκτερινής ΔΑΠ, συγκριτικά με τη ΣΑΠ. Επιπλέον, παρατηρείται επικράτηση του non-dipping μοτίβου μεταξύ των ασθενών με CMD. Αυτά τα νέα δεδομένα ίσως φανούν χρήσιμα στην καλύτερη κατανόηση των πτυχών της CMD, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη νέων εργαλείων αξιολόγησης κινδύνου για αυτή την ταχέως αναπτυσσόμενη ομάδα ασθενών. Νέες φαρμακευτικές θεραπείες και παρεμβάσεις για την πρόληψη και αντιμετώπιση της μεταβλητότητας της αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια του 24ώρου μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμες για τη διαχείριση αυτού του ειδικού πληθυσμού ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από αυξημένα επίπεδα αρτηριακής σκληρίας. Αυτά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι πιθανώς υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και δυσμενών μεταβολών που σχετίζονται με την επηρεασμένη ελαστικότητα των μεγαλύτερης διαμέτρου αγγείων. Επιπλέον, καταγράφεται μια τάση αυξημένης διέγερσης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος σε ασθενείς με INOCA, ωστόσο απαιτούνται περισσότερα δεδομένα για τον ρόλο που διαδραματίζει το ΑΝΣ σε αυτή την ειδική ομάδα ασθενών. Οι ασθενείς με CMD σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου χαρακτηρίζονται από ελαττωμένη δερματική τριχοειδική πυκνότητα στην κοίτη του όνυχος του άνω άκρου. Tα αποτελέσματα υποδηλώνουν την ενδεχόμενη συσχέτιση μεταξύ της διαταραχής της μικροκυκλοφορίας σε επίπεδο στεφανιαίου δικτύου και γενικευμένης περιφερικής μικροαγγειοπάθειας.","Introduction: Coronary microvascular dysfunction (CMD) is one of the main pathophysiological mechanisms of ischemia with non-obstructive coronary arteries (INOCA), which characterizes a significant proportion of patients with angina pectoris. There is insufficient scientific data on the role of blood pressure variability (BPV), arterial stiffness (AS), and autonomic nervous system (ANS) activity in this population. Additionally, there are no literature data on the presence of potentially generalized microangiopathy in patients with CMD. Purpose: The aim of this study is to evaluate whether patients with INOCA, compared to patients without CMD, are characterized by differences in BPV, level of AS, as well as ANS stimulation. Furthermore, whether this group of patients exhibits different levels of microangiopathy in the skin capillaries. Material and Methods: Results are presented, prospective observational study of our center, involving patients with chronic angina without epicardial coronary artery disease, invasively documented. Functional assessment of coronary circulation was performed by determining indices of coronary microcirculation physiology in all participants: coronary flow reserve (CFR) and index of microcirculatory resistance (IMR), which were determined invasively using a temperature/pressure sensor-tipped guidewire in the left anterior descending artery (LAD). Patients with CMD and absence of epicardial disease (stenosis <50% or FFR >0.80) were classified into two subgroups: structural and functional CMD endotypes (CFR <2.5 and IMR ≥25 were defined as abnormal according to international standards). All participants underwent 24-hour Ambulatory Blood Pressure Monitoring (ABPM), and arterial stiffness was assessed using the augmentation index (AIx), which was calculated by tonometry and determination of the pulse wave pressure-flow waveform in the radial artery. The activity and degree of stimulation of the sympathetic nervous system were evaluated by studying muscle sympathetic nerve activity (MSNA) through microneurography and blood pressure variability (BPV) in all participants. Assessment of skin capillary function was performed using video-capillaroscopy. Results: A total of 94 participants have been enrolled in the study so far. We examined 48 patients without CMD (control group) [57% female, mean age: 62.9±7.3 years] and 46 patients with CMD (CMD group) [67% female, mean age: 59.7±9.3 years]. Among the patients with CMD, 37% exhibited normal IMR values (functional endotype), while 63% with IMR >25 were classified under structural CMD. CMD was associated with a smaller reduction in daytime-nighttime systolic blood pressure (SBP) compared to the control group (6.4±5.7 vs. 10.1±6.7 mmHg, p=0.11). Additionally, a statistically significant difference was observed between morning and nighttime pulse pressure index (PPI) between the two groups (P=0.009). There was also a trend towards an association between CMD and the non-dipping pattern (p=0.54). No differences were observed between the two CMD endotypes endotype. There was no statistical difference in daytime and nighttime blood pressure SD between the groups. AIx was found significantly higher in CMD compared to control group (34.9±10.8 vs 27.9±9.6%, p=0.031) after adjustment for age, gender, e- GFR. MSNA burst frequency (bursts/min) was found 48.1 ±13 in CDM group and 42.9±16 bpm in control group (p=0,58). Albeit not statistically significant, a trend towards higher MSNA value have been documented in INOCA patients. Moreover, Capillary density in patients with MVD was significantly decreased compared to the control group (9.1 vs 11.1 capillaries/mm, p<0.05). The difference in capillary density between the two groups remained statistically significant after adjustment for multiple comparisons. Conclusions: Patients with CMD were characterized by reduced variability in 24-hour DBP, as well as a less pronounced nocturnal DBP drop compared to the SBP drop. Additionally, there was a high prevalence of the non-dipping pattern among patients with CMD. These new data help clarify novel aspects of CMD and contribute to developing new risk assessment tools for this rapidly growing patient population. New pharmaceutical treatments and interventions to prevent and treat changes in nighttime blood pressure profiles may prove crucial for managing this specific patient group. Patients with CMD, compared to the control group, exhibited increased levels of arterial stiffness after adjusting for confounding factors. These results suggest a potential association between coronary microcirculation disorders and adverse changes related to the elasticity of larger diameter vessels. Moreover, there was a trend towards increased sympathetic nervous system stimulation in patients with INOCA, but more data are needed to understand the role of the autonomic nervous system in this specific patient group. Furthermore, patients with CMD, compared to control group, showed decreased capillary density in the nail bed of the upper extremities. This novel finding suggests a possible link between coronary microcirculation disorders and peripheral vessels. abnormalities."],"dc:identifier":["uoadl:3411007","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3411007"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Συσχέτιση της επίδρασης του τόνου του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, της αρτηριακής σκληρίας και της περιφερικής μικροαγγειοπάθειας με την στεφανιαία μικροαγγειακή δυσλειτουργία σε ασθενείς με ισχαιμία χωρίς αποφρακτική στεφανιαία νόσο"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:30:07Z"}