{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3414706"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3414706","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Οπτο-ηλεκτρική μελέτη της επαφής ZnO(n-type)/Si(n-type)","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία συντάχθηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Φυσικού Τμήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών «Φυσική των υλικών». Το αντικείμενο μελέτης της είναι οι οπτικές και ηλεκτρικές ιδιότητες της διάταξης n-ZnO/n-Si και πιο συγκεκριμένα η διερεύνηση της εξάρτησης των ιδιοτήτων αυτών με την θερμοκρασία ανάπτυξης των υμενίων του ZnO. Η ανάγκη για ανίχνευση και εκπομπή στο υπεριώδες (UV) έχει οδηγήσει την επιστημονική κοινότητα στην συστηματική μελέτη ημιαγωγών με ενεργειακό χάσμα στο κοντινό υπεριώδες, κυρίως του νιτριδίου του γαλλίου (GaN) και του οξειδίου του ψευδαργύρου (ZnO). Το οξείδιο του ψευδαργύρου (ZnO) ικανοποιεί τις ανάγκες αυτές, καθώς λόγω του άμεσου ενεργειακού χάσματος (Eg=3.37eV) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση UV ακτινοβολίας. Επιπλέον λόγω του άμεσου ενεργειακού του χάσματος είναι χρήσιμο και για εκπομπή στο υπεριώδες. Πρόκειται για έναν σύνθετο ημιαγωγό όπου εγγενώς είναι τύπου n και είναι ένα διάφανο οξείδιο με μεγάλη διαπερατότητα στο ορατό φως (>80%) που άγει το ηλεκτρικό ρεύμα με μεγάλη ενέργεια εξιτονιακού δεσμού (60 meV). Για να λειτουργήσει ο ημιαγωγός ως ανιχνευτής θα πρέπει να αναπτυχθεί δομή φωτοδιόδου δηλαδή μια διάταξη διόδου p-n. Καθώς το ZnO είναι εγγενώς ημιαγωγός τύπου n και είναι δύσκολο να μετατραπεί σε p αντ’ αυτού σε αρκετές μελέτες γίνεται χρήση πυρίτιο (Si). Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν δομές ετεροεπαφής ZnO/Si όπου και οι δύο ημιαγωγοί είναι τύπου n. Το υμένιο του ZnO αναπτύχθηκε με την μέθοδο εναπόθεσης ατομικού στρώματος (Atomic Layer Deposition- ALD) σε διαφορετικές θερμοκρασίες 100 οC, 150 οC και 200 οC. Μελετήθηκαν τα δομικά χαρακτηριστικά και η χημική σύσταση των υμενίων ZnO με μετρήσεις περίθλασης ακτίνων Χ (XRD) και σκέδαση Raman, αντίστοιχα. Επίσης μετρήθηκε η φωτοφωταύγεια (PL) η οποία δίνει πληροφορίες για το ενεργειακό χάσμα και τις ενεργειακές καταστάσεις εντός του ενεργειακού χάσματος. Με τη βοήθεια μεταλλικών επαφών αλουμινίου (Αl) στην πλευρά του ZnO με τη μορφή χτένας και αργύρου (Ar) στην πλευρά του Si πραγματοποιήθηκαν ηλεκτρικές μετρήσεις ρεύματος-τάσης υπό σκότος και φωτισμό σε διάφορα μήκη κύματος ώστε να μελετηθεί το φωτόρευμα. Επίσης μετρήθηκε με λάμπα Xe και τη βοήθεια μονοχρωμάτωρα η απόκριση (responsivity) των διατάξεων σαν συνάρτηση του μήκους κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας σε μηδενική τάση καθώς και σε αρνητικές και θετικές τάσεις ως προς το ZnO. Παρατηρήθηκε ότι υπό θετικές τάσεις για το δείγμα που αναπτύχθηκε στους 150 οC η πολικότητα του φωτορεύματος εξαρτάται από το μήκος κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Αναλυτικότερα το φωτόρευμα από αρνητικό στην περιοχή του κοντινού υπεριώδους-ορατού φάσματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας αλλάζει πρόσημο και γίνεται θετικό σε μήκη κύματος στο υπέρυθρο, κοντά στο ενεργειακό χάσμα του Si. Αλλαγή πολικότητας παρατηρήθηκε και στα άλλα δείγματα σε θετικές τιμές της τάσης, ενώ το φωτόρευμα αυξήθηκε σημαντικά στη περιοχή του υπερύθρου. Στις αρνητικές τάσεις το φωτόρευμα ήταν αρνητικό σε όλα τα μήκη κύματος. Για την εξήγηση της αλλαγής πολικότητας του φωτορεύματος παρουσιάζεται μοντέλο το οποίο βασίζεται στην αμφίδρομη κίνηση των φορέων πλειονότητας, δηλαδή τα ηλεκτρόνια. Η κίνηση αυτή εμφανίζεται λόγω του σχετικά μικρού φραγμού δυναμικού το οποίο αναμένεται σε ετεροεπαφές όπου και οι δύο ημιαγωγοί εκατέρωθεν είναι τύπου n. Τέλος, μετρήθηκαν τα δυναμικά φαινόμενα του φωτορεύματος με χρήση παλμών λέιζερ διαφόρων μηκών κύματος και βρέθηκε ότι οι χρόνοι ανόδου (rise) και απόσβεσης (decay) του φωτορεύματος είναι της τάξης των 10-6s. Αυτοί οι χρόνοι δηλώνουν γρήγορη απόκριση των υπό μελέτη διατάξεων. Επίσης παρατηρήθηκε μέσω της μελέτης των δυναμικών φαινομένων ένα δευτερεύον ρεύμα που οφείλεται στον πυροηλεκτρισμό (pyro-electric effect) του ZnO λόγω της βαθμίδας θερμοκρασίας που δημιουργείται από την πρόσπτωση του λέιζερ πάνω στην επιφάνεια του ZnO.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία συντάχθηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Φυσικού Τμήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών «Φυσική των υλικών». Το αντικείμενο μελέτης της είναι οι οπτικές και ηλεκτρικές ιδιότητες της διάταξης n-ZnO/n-Si και πιο συγκεκριμένα η διερεύνηση της εξάρτησης των ιδιοτήτων αυτών με την θερμοκρασία ανάπτυξης των υμενίων του ZnO. Η ανάγκη για ανίχνευση και εκπομπή στο υπεριώδες (UV) έχει οδηγήσει την επιστημονική κοινότητα στην συστηματική μελέτη ημιαγωγών με ενεργειακό χάσμα στο κοντινό υπεριώδες, κυρίως του νιτριδίου του γαλλίου (GaN) και του οξειδίου του ψευδαργύρου (ZnO). Το οξείδιο του ψευδαργύρου (ZnO) ικανοποιεί τις ανάγκες αυτές, καθώς λόγω του άμεσου ενεργειακού χάσματος (Eg=3.37eV) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση UV ακτινοβολίας. Επιπλέον λόγω του άμεσου ενεργειακού του χάσματος είναι χρήσιμο και για εκπομπή στο υπεριώδες. Πρόκειται για έναν σύνθετο ημιαγωγό όπου εγγενώς είναι τύπου n και είναι ένα διάφανο οξείδιο με μεγάλη διαπερατότητα στο ορατό φως (&gt;80%) που άγει το ηλεκτρικό ρεύμα με μεγάλη ενέργεια εξιτονιακού δεσμού (60 meV). Για να λειτουργήσει ο ημιαγωγός ως ανιχνευτής θα πρέπει να αναπτυχθεί δομή φωτοδιόδου δηλαδή μια διάταξη διόδου p-n. Καθώς το ZnO είναι εγγενώς ημιαγωγός τύπου n και είναι δύσκολο να μετατραπεί σε p αντ’ αυτού σε αρκετές μελέτες γίνεται χρήση πυρίτιο (Si). Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν δομές ετεροεπαφής ZnO/Si όπου και οι δύο ημιαγωγοί είναι τύπου n. Το υμένιο του ZnO αναπτύχθηκε με την μέθοδο εναπόθεσης ατομικού στρώματος (Atomic Layer Deposition- ALD) σε διαφορετικές θερμοκρασίες 100 οC, 150 οC και 200 οC. Μελετήθηκαν τα δομικά χαρακτηριστικά και η χημική σύσταση των υμενίων ZnO με μετρήσεις περίθλασης ακτίνων Χ (XRD) και σκέδαση Raman, αντίστοιχα. Επίσης μετρήθηκε η φωτοφωταύγεια (PL) η οποία δίνει πληροφορίες για το ενεργειακό χάσμα και τις ενεργειακές καταστάσεις εντός του ενεργειακού χάσματος. Με τη βοήθεια μεταλλικών επαφών αλουμινίου (Αl) στην πλευρά του ZnO με τη μορφή χτένας και αργύρου (Ar) στην πλευρά του Si πραγματοποιήθηκαν ηλεκτρικές μετρήσεις ρεύματος-τάσης υπό σκότος και φωτισμό σε διάφορα μήκη κύματος ώστε να μελετηθεί το φωτόρευμα. Επίσης μετρήθηκε με λάμπα Xe και τη βοήθεια μονοχρωμάτωρα η απόκριση (responsivity) των διατάξεων σαν συνάρτηση του μήκους κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας σε μηδενική τάση καθώς και σε αρνητικές και θετικές τάσεις ως προς το ZnO. Παρατηρήθηκε ότι υπό θετικές τάσεις για το δείγμα που αναπτύχθηκε στους 150 οC η πολικότητα του φωτορεύματος εξαρτάται από το μήκος κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Αναλυτικότερα το φωτόρευμα από αρνητικό στην περιοχή του κοντινού υπεριώδους-ορατού φάσματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας αλλάζει πρόσημο και γίνεται θετικό σε μήκη κύματος στο υπέρυθρο, κοντά στο ενεργειακό χάσμα του Si. Αλλαγή πολικότητας παρατηρήθηκε και στα άλλα δείγματα σε θετικές τιμές της τάσης, ενώ το φωτόρευμα αυξήθηκε σημαντικά στη περιοχή του υπερύθρου. Στις αρνητικές τάσεις το φωτόρευμα ήταν αρνητικό σε όλα τα μήκη κύματος. Για την εξήγηση της αλλαγής πολικότητας του φωτορεύματος παρουσιάζεται μοντέλο το οποίο βασίζεται στην αμφίδρομη κίνηση των φορέων πλειονότητας, δηλαδή τα ηλεκτρόνια. Η κίνηση αυτή εμφανίζεται λόγω του σχετικά μικρού φραγμού δυναμικού το οποίο αναμένεται σε ετεροεπαφές όπου και οι δύο ημιαγωγοί εκατέρωθεν είναι τύπου n. Τέλος, μετρήθηκαν τα δυναμικά φαινόμενα του φωτορεύματος με χρήση παλμών λέιζερ διαφόρων μηκών κύματος και βρέθηκε ότι οι χρόνοι ανόδου (rise) και απόσβεσης (decay) του φωτορεύματος είναι της τάξης των 10-6s. Αυτοί οι χρόνοι δηλώνουν γρήγορη απόκριση των υπό μελέτη διατάξεων. Επίσης παρατηρήθηκε μέσω της μελέτης των δυναμικών φαινομένων ένα δευτερεύον ρεύμα που οφείλεται στον πυροηλεκτρισμό (pyro-electric effect) του ZnO λόγω της βαθμίδας θερμοκρασίας που δημιουργείται από την πρόσπτωση του λέιζερ πάνω στην επιφάνεια του ZnO.","abstract_has_math":false,"creators":["Ευθυμιάδου Μεταμόρφη","Efthymiadou Metamorfi"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:30:17Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3414706"],"render_values":[{"text":"uoadl:3414706","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414706","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414706","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3414706","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ευθυμιάδου Μεταμόρφη","Efthymiadou Metamorfi"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3414706","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414706"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία συντάχθηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Φυσικού Τμήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών «Φυσική των υλικών». Το αντικείμενο μελέτης της είναι οι οπτικές και ηλεκτρικές ιδιότητες της διάταξης n-ZnO/n-Si και πιο συγκεκριμένα η διερεύνηση της εξάρτησης των ιδιοτήτων αυτών με την θερμοκρασία ανάπτυξης των υμενίων του ZnO. Η ανάγκη για ανίχνευση και εκπομπή στο υπεριώδες (UV) έχει οδηγήσει την επιστημονική κοινότητα στην συστηματική μελέτη ημιαγωγών με ενεργειακό χάσμα στο κοντινό υπεριώδες, κυρίως του νιτριδίου του γαλλίου (GaN) και του οξειδίου του ψευδαργύρου (ZnO). Το οξείδιο του ψευδαργύρου (ZnO) ικανοποιεί τις ανάγκες αυτές, καθώς λόγω του άμεσου ενεργειακού χάσματος (Eg=3.37eV) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση UV ακτινοβολίας. Επιπλέον λόγω του άμεσου ενεργειακού του χάσματος είναι χρήσιμο και για εκπομπή στο υπεριώδες. Πρόκειται για έναν σύνθετο ημιαγωγό όπου εγγενώς είναι τύπου n και είναι ένα διάφανο οξείδιο με μεγάλη διαπερατότητα στο ορατό φως (>80%) που άγει το ηλεκτρικό ρεύμα με μεγάλη ενέργεια εξιτονιακού δεσμού (60 meV). Για να λειτουργήσει ο ημιαγωγός ως ανιχνευτής θα πρέπει να αναπτυχθεί δομή φωτοδιόδου δηλαδή μια διάταξη διόδου p-n. Καθώς το ZnO είναι εγγενώς ημιαγωγός τύπου n και είναι δύσκολο να μετατραπεί σε p αντ’ αυτού σε αρκετές μελέτες γίνεται χρήση πυρίτιο (Si). Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν δομές ετεροεπαφής ZnO/Si όπου και οι δύο ημιαγωγοί είναι τύπου n. Το υμένιο του ZnO αναπτύχθηκε με την μέθοδο εναπόθεσης ατομικού στρώματος (Atomic Layer Deposition- ALD) σε διαφορετικές θερμοκρασίες 100 οC, 150 οC και 200 οC. Μελετήθηκαν τα δομικά χαρακτηριστικά και η χημική σύσταση των υμενίων ZnO με μετρήσεις περίθλασης ακτίνων Χ (XRD) και σκέδαση Raman, αντίστοιχα. Επίσης μετρήθηκε η φωτοφωταύγεια (PL) η οποία δίνει πληροφορίες για το ενεργειακό χάσμα και τις ενεργειακές καταστάσεις εντός του ενεργειακού χάσματος. Με τη βοήθεια μεταλλικών επαφών αλουμινίου (Αl) στην πλευρά του ZnO με τη μορφή χτένας και αργύρου (Ar) στην πλευρά του Si πραγματοποιήθηκαν ηλεκτρικές μετρήσεις ρεύματος-τάσης υπό σκότος και φωτισμό σε διάφορα μήκη κύματος ώστε να μελετηθεί το φωτόρευμα. Επίσης μετρήθηκε με λάμπα Xe και τη βοήθεια μονοχρωμάτωρα η απόκριση (responsivity) των διατάξεων σαν συνάρτηση του μήκους κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας σε μηδενική τάση καθώς και σε αρνητικές και θετικές τάσεις ως προς το ZnO. Παρατηρήθηκε ότι υπό θετικές τάσεις για το δείγμα που αναπτύχθηκε στους 150 οC η πολικότητα του φωτορεύματος εξαρτάται από το μήκος κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Αναλυτικότερα το φωτόρευμα από αρνητικό στην περιοχή του κοντινού υπεριώδους-ορατού φάσματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας αλλάζει πρόσημο και γίνεται θετικό σε μήκη κύματος στο υπέρυθρο, κοντά στο ενεργειακό χάσμα του Si. Αλλαγή πολικότητας παρατηρήθηκε και στα άλλα δείγματα σε θετικές τιμές της τάσης, ενώ το φωτόρευμα αυξήθηκε σημαντικά στη περιοχή του υπερύθρου. Στις αρνητικές τάσεις το φωτόρευμα ήταν αρνητικό σε όλα τα μήκη κύματος. Για την εξήγηση της αλλαγής πολικότητας του φωτορεύματος παρουσιάζεται μοντέλο το οποίο βασίζεται στην αμφίδρομη κίνηση των φορέων πλειονότητας, δηλαδή τα ηλεκτρόνια. Η κίνηση αυτή εμφανίζεται λόγω του σχετικά μικρού φραγμού δυναμικού το οποίο αναμένεται σε ετεροεπαφές όπου και οι δύο ημιαγωγοί εκατέρωθεν είναι τύπου n. Τέλος, μετρήθηκαν τα δυναμικά φαινόμενα του φωτορεύματος με χρήση παλμών λέιζερ διαφόρων μηκών κύματος και βρέθηκε ότι οι χρόνοι ανόδου (rise) και απόσβεσης (decay) του φωτορεύματος είναι της τάξης των 10-6s. Αυτοί οι χρόνοι δηλώνουν γρήγορη απόκριση των υπό μελέτη διατάξεων. Επίσης παρατηρήθηκε μέσω της μελέτης των δυναμικών φαινομένων ένα δευτερεύον ρεύμα που οφείλεται στον πυροηλεκτρισμό (pyro-electric effect) του ZnO λόγω της βαθμίδας θερμοκρασίας που δημιουργείται από την πρόσπτωση του λέιζερ πάνω στην επιφάνεια του ZnO.","This thesis was written within the framework of the master’s Program of the Physics Department of the National and Kapodistrian University of Athens \"Physics of materials\". The subject of this study is the optical and electrical properties of the n-ZnO/n-Si devices and more specifically the investigation of the dependence of these properties on the growth temperature of the ZnO films. The need for UV detection and emission has led the scientific community to systematically study semiconductors with a bandgap in the near-ultraviolet, mainly gallium nitride (GaN) and zinc oxide (ZnO). Zinc oxide (ZnO) meets these needs because, due to its direct bandgap (Eg=3.37eV), it can be used for UV radiation detection. Additionally, due to its direct bandgap, it is also useful for UV emission. ZnO is a complex semiconductor that is intrinsically n-type and a transparent oxide with high visible light transmittance (>80%) that conducts electric current with high exciton binding energy (60 meV). To function as a detector, the semiconductor must be developed into a photodiode structure, i.e., a p-n diode arrangement. Since ZnO is intrinsically n-type and difficult to convert to p-type, silicon (Si) is used instead in many studies. In the present work, ZnO/Si heterojunction structures where both semiconductors are n-type were studied. The ZnO film was developed by the Atomic Layer Deposition (ALD) method at different temperatures of 100 °C, 150 °C, and 200 °C. The structural characteristics and chemical composition of the ZnO films were studied using X-ray diffraction (XRD) and Raman scattering, respectively. Photoluminescence (PL), which provides information about the bandgap and energy states within the bandgap, was also measured. Using aluminum (Al) metal contacts on the ZnO side in a comb shape and silver (Ag) on the Si side, current-voltage (I-V) measurements were performed under dark and illuminated conditions at various wavelengths to study the photocurrent. Additionally, the responsivity of the devices was measured using a Xe lamp and monochromator as a function of the incident radiation wavelength at zero bias and at negative and positive biases relative to the ZnO. It was observed that under zero bias, for the sample grown at 150 °C, the polarity of the photocurrent depends on the wavelength of the incident radiation. Specifically, the photocurrent changes from negative in the near-ultraviolet-visible range of the incident radiation to positive in the infrared, near the Si bandgap. Polarity change was also observed in other samples at positive bias values, while the photocurrent significantly increased in the infrared range. At negative biases, the photocurrent was negative at all wavelengths. To explain the polarity change of the photocurrent, a model is presented that is based on the bidirectional movement of majority carriers, which are electrons. This movement occurs due to the relatively small potential barrier that is expected in heterojunctions where both semiconductors on either side are n-type. Finally, the dynamic phenomena of the photocurrent were measured using laser pulses of various wavelengths, and it was found that the rise and decay times of the photocurrent are on the order of 10-6 s. These times indicate a fast response of the studied devices. Additionally, a secondary current due to the pyroelectric effect of ZnO caused by the temperature gradient created by the laser hitting the ZnO surface was observed through the study of dynamic phenomena."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Οπτο-ηλεκτρική μελέτη της επαφής ZnO(n-type)/Si(n-type)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ευθυμιάδου Μεταμόρφη","Efthymiadou Metamorfi"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία συντάχθηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Φυσικού Τμήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών «Φυσική των υλικών». Το αντικείμενο μελέτης της είναι οι οπτικές και ηλεκτρικές ιδιότητες της διάταξης n-ZnO/n-Si και πιο συγκεκριμένα η διερεύνηση της εξάρτησης των ιδιοτήτων αυτών με την θερμοκρασία ανάπτυξης των υμενίων του ZnO. Η ανάγκη για ανίχνευση και εκπομπή στο υπεριώδες (UV) έχει οδηγήσει την επιστημονική κοινότητα στην συστηματική μελέτη ημιαγωγών με ενεργειακό χάσμα στο κοντινό υπεριώδες, κυρίως του νιτριδίου του γαλλίου (GaN) και του οξειδίου του ψευδαργύρου (ZnO). Το οξείδιο του ψευδαργύρου (ZnO) ικανοποιεί τις ανάγκες αυτές, καθώς λόγω του άμεσου ενεργειακού χάσματος (Eg=3.37eV) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση UV ακτινοβολίας. Επιπλέον λόγω του άμεσου ενεργειακού του χάσματος είναι χρήσιμο και για εκπομπή στο υπεριώδες. Πρόκειται για έναν σύνθετο ημιαγωγό όπου εγγενώς είναι τύπου n και είναι ένα διάφανο οξείδιο με μεγάλη διαπερατότητα στο ορατό φως (>80%) που άγει το ηλεκτρικό ρεύμα με μεγάλη ενέργεια εξιτονιακού δεσμού (60 meV). Για να λειτουργήσει ο ημιαγωγός ως ανιχνευτής θα πρέπει να αναπτυχθεί δομή φωτοδιόδου δηλαδή μια διάταξη διόδου p-n. Καθώς το ZnO είναι εγγενώς ημιαγωγός τύπου n και είναι δύσκολο να μετατραπεί σε p αντ’ αυτού σε αρκετές μελέτες γίνεται χρήση πυρίτιο (Si). Στην παρούσα εργασία μελετήθηκαν δομές ετεροεπαφής ZnO/Si όπου και οι δύο ημιαγωγοί είναι τύπου n. Το υμένιο του ZnO αναπτύχθηκε με την μέθοδο εναπόθεσης ατομικού στρώματος (Atomic Layer Deposition- ALD) σε διαφορετικές θερμοκρασίες 100 οC, 150 οC και 200 οC. Μελετήθηκαν τα δομικά χαρακτηριστικά και η χημική σύσταση των υμενίων ZnO με μετρήσεις περίθλασης ακτίνων Χ (XRD) και σκέδαση Raman, αντίστοιχα. Επίσης μετρήθηκε η φωτοφωταύγεια (PL) η οποία δίνει πληροφορίες για το ενεργειακό χάσμα και τις ενεργειακές καταστάσεις εντός του ενεργειακού χάσματος. Με τη βοήθεια μεταλλικών επαφών αλουμινίου (Αl) στην πλευρά του ZnO με τη μορφή χτένας και αργύρου (Ar) στην πλευρά του Si πραγματοποιήθηκαν ηλεκτρικές μετρήσεις ρεύματος-τάσης υπό σκότος και φωτισμό σε διάφορα μήκη κύματος ώστε να μελετηθεί το φωτόρευμα. Επίσης μετρήθηκε με λάμπα Xe και τη βοήθεια μονοχρωμάτωρα η απόκριση (responsivity) των διατάξεων σαν συνάρτηση του μήκους κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας σε μηδενική τάση καθώς και σε αρνητικές και θετικές τάσεις ως προς το ZnO. Παρατηρήθηκε ότι υπό θετικές τάσεις για το δείγμα που αναπτύχθηκε στους 150 οC η πολικότητα του φωτορεύματος εξαρτάται από το μήκος κύματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας. Αναλυτικότερα το φωτόρευμα από αρνητικό στην περιοχή του κοντινού υπεριώδους-ορατού φάσματος της προσπίπτουσας ακτινοβολίας αλλάζει πρόσημο και γίνεται θετικό σε μήκη κύματος στο υπέρυθρο, κοντά στο ενεργειακό χάσμα του Si. Αλλαγή πολικότητας παρατηρήθηκε και στα άλλα δείγματα σε θετικές τιμές της τάσης, ενώ το φωτόρευμα αυξήθηκε σημαντικά στη περιοχή του υπερύθρου. Στις αρνητικές τάσεις το φωτόρευμα ήταν αρνητικό σε όλα τα μήκη κύματος. Για την εξήγηση της αλλαγής πολικότητας του φωτορεύματος παρουσιάζεται μοντέλο το οποίο βασίζεται στην αμφίδρομη κίνηση των φορέων πλειονότητας, δηλαδή τα ηλεκτρόνια. Η κίνηση αυτή εμφανίζεται λόγω του σχετικά μικρού φραγμού δυναμικού το οποίο αναμένεται σε ετεροεπαφές όπου και οι δύο ημιαγωγοί εκατέρωθεν είναι τύπου n. Τέλος, μετρήθηκαν τα δυναμικά φαινόμενα του φωτορεύματος με χρήση παλμών λέιζερ διαφόρων μηκών κύματος και βρέθηκε ότι οι χρόνοι ανόδου (rise) και απόσβεσης (decay) του φωτορεύματος είναι της τάξης των 10-6s. Αυτοί οι χρόνοι δηλώνουν γρήγορη απόκριση των υπό μελέτη διατάξεων. Επίσης παρατηρήθηκε μέσω της μελέτης των δυναμικών φαινομένων ένα δευτερεύον ρεύμα που οφείλεται στον πυροηλεκτρισμό (pyro-electric effect) του ZnO λόγω της βαθμίδας θερμοκρασίας που δημιουργείται από την πρόσπτωση του λέιζερ πάνω στην επιφάνεια του ZnO.","This thesis was written within the framework of the master’s Program of the Physics Department of the National and Kapodistrian University of Athens \"Physics of materials\". The subject of this study is the optical and electrical properties of the n-ZnO/n-Si devices and more specifically the investigation of the dependence of these properties on the growth temperature of the ZnO films. The need for UV detection and emission has led the scientific community to systematically study semiconductors with a bandgap in the near-ultraviolet, mainly gallium nitride (GaN) and zinc oxide (ZnO). Zinc oxide (ZnO) meets these needs because, due to its direct bandgap (Eg=3.37eV), it can be used for UV radiation detection. Additionally, due to its direct bandgap, it is also useful for UV emission. ZnO is a complex semiconductor that is intrinsically n-type and a transparent oxide with high visible light transmittance (>80%) that conducts electric current with high exciton binding energy (60 meV). To function as a detector, the semiconductor must be developed into a photodiode structure, i.e., a p-n diode arrangement. Since ZnO is intrinsically n-type and difficult to convert to p-type, silicon (Si) is used instead in many studies. In the present work, ZnO/Si heterojunction structures where both semiconductors are n-type were studied. The ZnO film was developed by the Atomic Layer Deposition (ALD) method at different temperatures of 100 °C, 150 °C, and 200 °C. The structural characteristics and chemical composition of the ZnO films were studied using X-ray diffraction (XRD) and Raman scattering, respectively. Photoluminescence (PL), which provides information about the bandgap and energy states within the bandgap, was also measured. Using aluminum (Al) metal contacts on the ZnO side in a comb shape and silver (Ag) on the Si side, current-voltage (I-V) measurements were performed under dark and illuminated conditions at various wavelengths to study the photocurrent. Additionally, the responsivity of the devices was measured using a Xe lamp and monochromator as a function of the incident radiation wavelength at zero bias and at negative and positive biases relative to the ZnO. It was observed that under zero bias, for the sample grown at 150 °C, the polarity of the photocurrent depends on the wavelength of the incident radiation. Specifically, the photocurrent changes from negative in the near-ultraviolet-visible range of the incident radiation to positive in the infrared, near the Si bandgap. Polarity change was also observed in other samples at positive bias values, while the photocurrent significantly increased in the infrared range. At negative biases, the photocurrent was negative at all wavelengths. To explain the polarity change of the photocurrent, a model is presented that is based on the bidirectional movement of majority carriers, which are electrons. This movement occurs due to the relatively small potential barrier that is expected in heterojunctions where both semiconductors on either side are n-type. Finally, the dynamic phenomena of the photocurrent were measured using laser pulses of various wavelengths, and it was found that the rise and decay times of the photocurrent are on the order of 10-6 s. These times indicate a fast response of the studied devices. Additionally, a secondary current due to the pyroelectric effect of ZnO caused by the temperature gradient created by the laser hitting the ZnO surface was observed through the study of dynamic phenomena."],"dc:identifier":["uoadl:3414706","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414706"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Οπτο-ηλεκτρική μελέτη της επαφής ZnO(n-type)/Si(n-type)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:30:17Z"}