{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3414993"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3414993","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ενδοκρινείς διαταράκτες και αναπαραγωγή","abstract":"Οι χημικές ουσίες που ονομάζονται ενδοκρινείς διαταράκτες (EDCs) παρεμβαίνουν στη φυσιολογία διαταράσσοντας την ισορροπία των ορμονών. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι EDCs έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν την ανάπτυξη και λειτουργία του αναπαραγωγικού και νευρικού συστήματος και τον μεταβολισμό. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης ενδέχεται να διαταράξουν την ευαισθησία σε ασθένειες και διεγείρουν την αύξηση των όγκων. Μπορούν να βλάψουν τόσο τη γονιμότητα των ζώων, όσο και των ανθρώπων. Πολλές χημικές ουσίες έχουν ιδιότητες που συμβάλλουν στην πρόκληση ενδοκρινικής διαταραχής, όπως η δισφαινόλη Α, οι οργανοχλωρίνες, τα πολυβρωμιωμένα επιβραδυντικά φλόγας, οι αλκυλοφαινόλες και οι φθαλικές ενώσεις. Η περιβαλλοντική έκθεση στις ορμόνες του φύλου όπως τα ανδρογόνα, τα οιστρογόνα και οι προγεστίνες, αν και ρυθμίζουν τα ενδοκρινικά συστήματα σε πολλούς οργανισμούς έχει τεκμηριωθεί, όπως και για τα βιολογικά και συνθετικά μιμητικά τους. Είδη ζωής που ζουν στη φύση έχουν και αυτά ενδοκρινική διαταραχή και ανάμεσά τους υπάρχουν είδη που συνδέονται με τις τροφικές αλυσίδες. Η έκθεση στις EDCs μπορεί να συμβεί μέσω διατροφής ή χημικής μόλυνσης από το νερό, από υποπροϊόντα που σχηματίζονται κατά τη διάρκεια των διεργασιών απολύμανσης του νερού, ως απόβλητα από τη βιομηχανία και την κτηνοτροφική δραστηριότητα, ή από φάρμακα. Οι ρυπαντές του νερού διεισδύουν στο έδαφος και επηρεάζουν τη χλωρίδα, την πανίδα και τελικά τον άνθρωπο. Τα επίπεδα που ανιχνεύονται στο περιβάλλον είναι χαμηλά, ασκούν όμως επίδραση, γιατί τα ενδοκρινικά συστήματα εξελίχθηκαν κατά τρόπο ώστε να αποκρίνονται ακόμη και σε πολύ μικρές αλλαγές στα επίπεδα ορμονών. Ο συνδυασμός των δράσεων των ορμονών του φύλου με αυτές των γλυκοκορτικοειδών και άλλων διαταρακτών των πυρηνικών υποδοχέων, δυσκολεύει τη διερεύνηση. Η σχέση και ο ειδικός μηχανισμός στον οποίο λαμβάνουν μέρος οι EDCs και οι παθογένειες, δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Σ’ αυτή την ανασκόπηση εξετάζεται η εκτενής βιβλιογραφία που σχετίζεται με την ανίχνευση αυτών των διαταραχών σε όλο τον κόσμο και περιγράφονται οι δυσμενείς επιδράσεις τους σε σειρά λειτουργιών του οργανισμού, σε ζώα και ανθρώπους.","abstract_html":"Οι χημικές ουσίες που ονομάζονται ενδοκρινείς διαταράκτες (EDCs) παρεμβαίνουν στη φυσιολογία διαταράσσοντας την ισορροπία των ορμονών. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι EDCs έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν την ανάπτυξη και λειτουργία του αναπαραγωγικού και νευρικού συστήματος και τον μεταβολισμό. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης ενδέχεται να διαταράξουν την ευαισθησία σε ασθένειες και διεγείρουν την αύξηση των όγκων. Μπορούν να βλάψουν τόσο τη γονιμότητα των ζώων, όσο και των ανθρώπων. Πολλές χημικές ουσίες έχουν ιδιότητες που συμβάλλουν στην πρόκληση ενδοκρινικής διαταραχής, όπως η δισφαινόλη Α, οι οργανοχλωρίνες, τα πολυβρωμιωμένα επιβραδυντικά φλόγας, οι αλκυλοφαινόλες και οι φθαλικές ενώσεις. Η περιβαλλοντική έκθεση στις ορμόνες του φύλου όπως τα ανδρογόνα, τα οιστρογόνα και οι προγεστίνες, αν και ρυθμίζουν τα ενδοκρινικά συστήματα σε πολλούς οργανισμούς έχει τεκμηριωθεί, όπως και για τα βιολογικά και συνθετικά μιμητικά τους. Είδη ζωής που ζουν στη φύση έχουν και αυτά ενδοκρινική διαταραχή και ανάμεσά τους υπάρχουν είδη που συνδέονται με τις τροφικές αλυσίδες. Η έκθεση στις EDCs μπορεί να συμβεί μέσω διατροφής ή χημικής μόλυνσης από το νερό, από υποπροϊόντα που σχηματίζονται κατά τη διάρκεια των διεργασιών απολύμανσης του νερού, ως απόβλητα από τη βιομηχανία και την κτηνοτροφική δραστηριότητα, ή από φάρμακα. Οι ρυπαντές του νερού διεισδύουν στο έδαφος και επηρεάζουν τη χλωρίδα, την πανίδα και τελικά τον άνθρωπο. Τα επίπεδα που ανιχνεύονται στο περιβάλλον είναι χαμηλά, ασκούν όμως επίδραση, γιατί τα ενδοκρινικά συστήματα εξελίχθηκαν κατά τρόπο ώστε να αποκρίνονται ακόμη και σε πολύ μικρές αλλαγές στα επίπεδα ορμονών. Ο συνδυασμός των δράσεων των ορμονών του φύλου με αυτές των γλυκοκορτικοειδών και άλλων διαταρακτών των πυρηνικών υποδοχέων, δυσκολεύει τη διερεύνηση. Η σχέση και ο ειδικός μηχανισμός στον οποίο λαμβάνουν μέρος οι EDCs και οι παθογένειες, δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Σ’ αυτή την ανασκόπηση εξετάζεται η εκτενής βιβλιογραφία που σχετίζεται με την ανίχνευση αυτών των διαταραχών σε όλο τον κόσμο και περιγράφονται οι δυσμενείς επιδράσεις τους σε σειρά λειτουργιών του οργανισμού, σε ζώα και ανθρώπους.","abstract_has_math":false,"creators":["Καραγκούνη Αθηνά-Ελευθερία","Karagkouni Athina-Eleftheria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:30:20Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3414993"],"render_values":[{"text":"uoadl:3414993","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414993","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414993","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3414993","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Καραγκούνη Αθηνά-Ελευθερία","Karagkouni Athina-Eleftheria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3414993","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414993"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι χημικές ουσίες που ονομάζονται ενδοκρινείς διαταράκτες (EDCs) παρεμβαίνουν στη φυσιολογία διαταράσσοντας την ισορροπία των ορμονών. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι EDCs έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν την ανάπτυξη και λειτουργία του αναπαραγωγικού και νευρικού συστήματος και τον μεταβολισμό. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης ενδέχεται να διαταράξουν την ευαισθησία σε ασθένειες και διεγείρουν την αύξηση των όγκων. Μπορούν να βλάψουν τόσο τη γονιμότητα των ζώων, όσο και των ανθρώπων. Πολλές χημικές ουσίες έχουν ιδιότητες που συμβάλλουν στην πρόκληση ενδοκρινικής διαταραχής, όπως η δισφαινόλη Α, οι οργανοχλωρίνες, τα πολυβρωμιωμένα επιβραδυντικά φλόγας, οι αλκυλοφαινόλες και οι φθαλικές ενώσεις. Η περιβαλλοντική έκθεση στις ορμόνες του φύλου όπως τα ανδρογόνα, τα οιστρογόνα και οι προγεστίνες, αν και ρυθμίζουν τα ενδοκρινικά συστήματα σε πολλούς οργανισμούς έχει τεκμηριωθεί, όπως και για τα βιολογικά και συνθετικά μιμητικά τους. Είδη ζωής που ζουν στη φύση έχουν και αυτά ενδοκρινική διαταραχή και ανάμεσά τους υπάρχουν είδη που συνδέονται με τις τροφικές αλυσίδες. Η έκθεση στις EDCs μπορεί να συμβεί μέσω διατροφής ή χημικής μόλυνσης από το νερό, από υποπροϊόντα που σχηματίζονται κατά τη διάρκεια των διεργασιών απολύμανσης του νερού, ως απόβλητα από τη βιομηχανία και την κτηνοτροφική δραστηριότητα, ή από φάρμακα. Οι ρυπαντές του νερού διεισδύουν στο έδαφος και επηρεάζουν τη χλωρίδα, την πανίδα και τελικά τον άνθρωπο. Τα επίπεδα που ανιχνεύονται στο περιβάλλον είναι χαμηλά, ασκούν όμως επίδραση, γιατί τα ενδοκρινικά συστήματα εξελίχθηκαν κατά τρόπο ώστε να αποκρίνονται ακόμη και σε πολύ μικρές αλλαγές στα επίπεδα ορμονών. Ο συνδυασμός των δράσεων των ορμονών του φύλου με αυτές των γλυκοκορτικοειδών και άλλων διαταρακτών των πυρηνικών υποδοχέων, δυσκολεύει τη διερεύνηση. Η σχέση και ο ειδικός μηχανισμός στον οποίο λαμβάνουν μέρος οι EDCs και οι παθογένειες, δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Σ’ αυτή την ανασκόπηση εξετάζεται η εκτενής βιβλιογραφία που σχετίζεται με την ανίχνευση αυτών των διαταραχών σε όλο τον κόσμο και περιγράφονται οι δυσμενείς επιδράσεις τους σε σειρά λειτουργιών του οργανισμού, σε ζώα και ανθρώπους.","Chemicals called endocrine disruptors (EDCs) interfere with physiology by disrupting the balance of hormones. In recent decades, EDCs have been shown to affect the development and function of the reproductive and nervous systems and metabolism. During development they may disrupt disease susceptibility and stimulate tumor growth. They can damage both animal and human fertility. Many chemicals have endocrine-disrupting properties such as bisphenol A, organochlorines, polybrominated flame retardants, alkylphenols, and phthalates. Environmental exposure to sex hormones such as androgens, estrogens and progestins, although they regulate endocrine systems in many organisms, has been documented, as have their biological and synthetic mimics. Species of life that live in nature also have endocrine disruption and among them there are species that are connected to food chains. Exposure to EDCs can occur through diet or chemical contamination of water, from by-products formed during water disinfection processes, as waste from industry and livestock activity, or from drugs. Water pollutants seep into the soil and affect flora, fauna and ultimately humans. The levels detected in the environment are low, but they have an effect, because endocrine systems have evolved to respond to even very small changes in hormone levels. The combination of sex hormone actions with those of glucocorticoids and other nuclear receptor disruptors makes investigation difficult. The relationship and the specific mechanism in which EDCs and disease are involved have not been elucidated. This review examines the extensive literature related to the detection of these disorders worldwide and describes their adverse effects on a range of body functions in animals and humans."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ενδοκρινείς διαταράκτες και αναπαραγωγή"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Καραγκούνη Αθηνά-Ελευθερία","Karagkouni Athina-Eleftheria"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Οι χημικές ουσίες που ονομάζονται ενδοκρινείς διαταράκτες (EDCs) παρεμβαίνουν στη φυσιολογία διαταράσσοντας την ισορροπία των ορμονών. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι EDCs έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν την ανάπτυξη και λειτουργία του αναπαραγωγικού και νευρικού συστήματος και τον μεταβολισμό. Κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης ενδέχεται να διαταράξουν την ευαισθησία σε ασθένειες και διεγείρουν την αύξηση των όγκων. Μπορούν να βλάψουν τόσο τη γονιμότητα των ζώων, όσο και των ανθρώπων. Πολλές χημικές ουσίες έχουν ιδιότητες που συμβάλλουν στην πρόκληση ενδοκρινικής διαταραχής, όπως η δισφαινόλη Α, οι οργανοχλωρίνες, τα πολυβρωμιωμένα επιβραδυντικά φλόγας, οι αλκυλοφαινόλες και οι φθαλικές ενώσεις. Η περιβαλλοντική έκθεση στις ορμόνες του φύλου όπως τα ανδρογόνα, τα οιστρογόνα και οι προγεστίνες, αν και ρυθμίζουν τα ενδοκρινικά συστήματα σε πολλούς οργανισμούς έχει τεκμηριωθεί, όπως και για τα βιολογικά και συνθετικά μιμητικά τους. Είδη ζωής που ζουν στη φύση έχουν και αυτά ενδοκρινική διαταραχή και ανάμεσά τους υπάρχουν είδη που συνδέονται με τις τροφικές αλυσίδες. Η έκθεση στις EDCs μπορεί να συμβεί μέσω διατροφής ή χημικής μόλυνσης από το νερό, από υποπροϊόντα που σχηματίζονται κατά τη διάρκεια των διεργασιών απολύμανσης του νερού, ως απόβλητα από τη βιομηχανία και την κτηνοτροφική δραστηριότητα, ή από φάρμακα. Οι ρυπαντές του νερού διεισδύουν στο έδαφος και επηρεάζουν τη χλωρίδα, την πανίδα και τελικά τον άνθρωπο. Τα επίπεδα που ανιχνεύονται στο περιβάλλον είναι χαμηλά, ασκούν όμως επίδραση, γιατί τα ενδοκρινικά συστήματα εξελίχθηκαν κατά τρόπο ώστε να αποκρίνονται ακόμη και σε πολύ μικρές αλλαγές στα επίπεδα ορμονών. Ο συνδυασμός των δράσεων των ορμονών του φύλου με αυτές των γλυκοκορτικοειδών και άλλων διαταρακτών των πυρηνικών υποδοχέων, δυσκολεύει τη διερεύνηση. Η σχέση και ο ειδικός μηχανισμός στον οποίο λαμβάνουν μέρος οι EDCs και οι παθογένειες, δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Σ’ αυτή την ανασκόπηση εξετάζεται η εκτενής βιβλιογραφία που σχετίζεται με την ανίχνευση αυτών των διαταραχών σε όλο τον κόσμο και περιγράφονται οι δυσμενείς επιδράσεις τους σε σειρά λειτουργιών του οργανισμού, σε ζώα και ανθρώπους.","Chemicals called endocrine disruptors (EDCs) interfere with physiology by disrupting the balance of hormones. In recent decades, EDCs have been shown to affect the development and function of the reproductive and nervous systems and metabolism. During development they may disrupt disease susceptibility and stimulate tumor growth. They can damage both animal and human fertility. Many chemicals have endocrine-disrupting properties such as bisphenol A, organochlorines, polybrominated flame retardants, alkylphenols, and phthalates. Environmental exposure to sex hormones such as androgens, estrogens and progestins, although they regulate endocrine systems in many organisms, has been documented, as have their biological and synthetic mimics. Species of life that live in nature also have endocrine disruption and among them there are species that are connected to food chains. Exposure to EDCs can occur through diet or chemical contamination of water, from by-products formed during water disinfection processes, as waste from industry and livestock activity, or from drugs. Water pollutants seep into the soil and affect flora, fauna and ultimately humans. The levels detected in the environment are low, but they have an effect, because endocrine systems have evolved to respond to even very small changes in hormone levels. The combination of sex hormone actions with those of glucocorticoids and other nuclear receptor disruptors makes investigation difficult. The relationship and the specific mechanism in which EDCs and disease are involved have not been elucidated. This review examines the extensive literature related to the detection of these disorders worldwide and describes their adverse effects on a range of body functions in animals and humans."],"dc:identifier":["uoadl:3414993","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3414993"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ενδοκρινείς διαταράκτες και αναπαραγωγή"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:30:20Z"}