{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3422640"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3422640","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αποσχολειοποίηση και οικονομία: Από τον Ι. Ίλιτς στον κόσμο των πολυεθνικών","abstract":"Το κίνημα της αποσχολειοποίησης υπήρξε ένα από τα πιο ενεργά ριζοσπαστικά ρεύματα της δεκαετίας του ’70. Διεθνούς φήμης συγγραφείς όπως ο Πωλ Γκούντμαν, ο Τζων Χολτ, ο Έβερετ Ρέιμερ και ο Ιβάν Ίλιτς, συμφωνούσαν ότι το μαζικό σχολικό σύστημα καταστρέφει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των μαθητών και τα μετατρέπει τα σε παθητικούς αποδέκτες μίας προκατασκευασμένης γνώσης. Έχοντας διατελέσει μέλος στη διοίκηση κρατικών εκπαιδευτικών οργανισμών αλλά και μέσω της δραστηριοποίησής του στο Κέντρο Διαπολιτισμικής Τεκμηρίωσης, ο Ίλιτς αποκτά μία σημαντική εποπτεία των θεσμών και προσπαθεί εκείνη την εποχή να επινοήσει τις έννοιες που θα εξηγούν καλύτερα τους κινδύνους της επέλασης των βιομηχανικών θεσμών όπως και να προειδοποιήσει για τα όρια που πρέπει να τεθούν. Μακριά από το να επιτεθεί σε αυτές καθ’ εαυτές τις έννοιες του «σχολείου» ή της «ιατρικής», προσπαθεί να δει πως αλλοτριώνεται το νόημα αυτών των εννοιών μέσα στο πλαίσιο των βιομηχανικών θεσμών. Οι προσπάθειες του στα βιβλία που γράφει τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’70 και οι έννοιες όπως τα «κατώφλια», η «αντιπαραγωγικότητα», τα «συμβιωτικά εργαλεία» είναι μία προσπάθεια να διακρίνει τις ποιοτικές διαφορές που μπορούν να βρεθούν στους θεσμούς κατά την ανάπτυξή τους και να βοηθήσει στη λήψη πολιτικών αποφάσεων περιορισμού των βιομηχανικών θεσμών με μη τεχνοκρατικό τρόπο. Επηρεασμένος από ανθρωπολόγους της εποχής παρατηρεί ότι το σχολείο είναι το τελετουργικό που μυεί τα νεαρά μέλη της κοινωνίας στην κατανάλωση, και μέσω του μύθου της ισότητας των ευκαιριών αποκρύπτει τον βαθιά ανισοτικό του ρόλο. Η απότομη ανάπτυξη της ομοιογενούς σχολικής βιομηχανίας συμβαίνει σε μία εποχή που η οικονομική «Ανάπτυξη» είναι το κύριο σύνθημα των οικονομολόγων και των πολιτικών, βλέποντας την εκπαίδευση ως βασικό πυλώνα για την στήριξη των εθνικών οικονομιών. Ενώ η πλειοψηφία των οικονομολόγων και των πολιτικών συμφωνούν στην αφήγηση ότι η ανάπτυξη στενά ορισμένη μέσω του ΑΕΠ σημαίνει και ευημερία των λαών, αρχίζουν από μίαν άλλη πλευρά και αναπτύσσονται σοβαρές αντιρρήσεις σε αυτήν την αφήγηση. Μία από αυτές τις κριτικές που αναλύονται σε ένα βαθμό σε αυτήν την εργασία είναι η θεώρηση του Λεοπόλδου Κορ για την «υπερανάπτυξη των κρατών» και του Ζακ Ελλύλ σχετικά με την «αυτονομία του Τεχνικού Συστήματος, δύο οπτικές που φαίνεται να έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τoν Ιβάν Ίλιτς.","abstract_html":"Το κίνημα της αποσχολειοποίησης υπήρξε ένα από τα πιο ενεργά ριζοσπαστικά ρεύματα της δεκαετίας του ’70. Διεθνούς φήμης συγγραφείς όπως ο Πωλ Γκούντμαν, ο Τζων Χολτ, ο Έβερετ Ρέιμερ και ο Ιβάν Ίλιτς, συμφωνούσαν ότι το μαζικό σχολικό σύστημα καταστρέφει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των μαθητών και τα μετατρέπει τα σε παθητικούς αποδέκτες μίας προκατασκευασμένης γνώσης. Έχοντας διατελέσει μέλος στη διοίκηση κρατικών εκπαιδευτικών οργανισμών αλλά και μέσω της δραστηριοποίησής του στο Κέντρο Διαπολιτισμικής Τεκμηρίωσης, ο Ίλιτς αποκτά μία σημαντική εποπτεία των θεσμών και προσπαθεί εκείνη την εποχή να επινοήσει τις έννοιες που θα εξηγούν καλύτερα τους κινδύνους της επέλασης των βιομηχανικών θεσμών όπως και να προειδοποιήσει για τα όρια που πρέπει να τεθούν. Μακριά από το να επιτεθεί σε αυτές καθ’ εαυτές τις έννοιες του «σχολείου» ή της «ιατρικής», προσπαθεί να δει πως αλλοτριώνεται το νόημα αυτών των εννοιών μέσα στο πλαίσιο των βιομηχανικών θεσμών. Οι προσπάθειες του στα βιβλία που γράφει τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’70 και οι έννοιες όπως τα «κατώφλια», η «αντιπαραγωγικότητα», τα «συμβιωτικά εργαλεία» είναι μία προσπάθεια να διακρίνει τις ποιοτικές διαφορές που μπορούν να βρεθούν στους θεσμούς κατά την ανάπτυξή τους και να βοηθήσει στη λήψη πολιτικών αποφάσεων περιορισμού των βιομηχανικών θεσμών με μη τεχνοκρατικό τρόπο. Επηρεασμένος από ανθρωπολόγους της εποχής παρατηρεί ότι το σχολείο είναι το τελετουργικό που μυεί τα νεαρά μέλη της κοινωνίας στην κατανάλωση, και μέσω του μύθου της ισότητας των ευκαιριών αποκρύπτει τον βαθιά ανισοτικό του ρόλο. Η απότομη ανάπτυξη της ομοιογενούς σχολικής βιομηχανίας συμβαίνει σε μία εποχή που η οικονομική «Ανάπτυξη» είναι το κύριο σύνθημα των οικονομολόγων και των πολιτικών, βλέποντας την εκπαίδευση ως βασικό πυλώνα για την στήριξη των εθνικών οικονομιών. Ενώ η πλειοψηφία των οικονομολόγων και των πολιτικών συμφωνούν στην αφήγηση ότι η ανάπτυξη στενά ορισμένη μέσω του ΑΕΠ σημαίνει και ευημερία των λαών, αρχίζουν από μίαν άλλη πλευρά και αναπτύσσονται σοβαρές αντιρρήσεις σε αυτήν την αφήγηση. Μία από αυτές τις κριτικές που αναλύονται σε ένα βαθμό σε αυτήν την εργασία είναι η θεώρηση του Λεοπόλδου Κορ για την «υπερανάπτυξη των κρατών» και του Ζακ Ελλύλ σχετικά με την «αυτονομία του Τεχνικού Συστήματος, δύο οπτικές που φαίνεται να έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τoν Ιβάν Ίλιτς.","abstract_has_math":false,"creators":["Κώστας Αλέξανδρος"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:31:00Z","subjects":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3422640"],"render_values":[{"text":"uoadl:3422640","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422640","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422640","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3422640","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κώστας Αλέξανδρος"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3422640","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422640"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το κίνημα της αποσχολειοποίησης υπήρξε ένα από τα πιο ενεργά ριζοσπαστικά ρεύματα της δεκαετίας του ’70. Διεθνούς φήμης συγγραφείς όπως ο Πωλ Γκούντμαν, ο Τζων Χολτ, ο Έβερετ Ρέιμερ και ο Ιβάν Ίλιτς, συμφωνούσαν ότι το μαζικό σχολικό σύστημα καταστρέφει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των μαθητών και τα μετατρέπει τα σε παθητικούς αποδέκτες μίας προκατασκευασμένης γνώσης. Έχοντας διατελέσει μέλος στη διοίκηση κρατικών εκπαιδευτικών οργανισμών αλλά και μέσω της δραστηριοποίησής του στο Κέντρο Διαπολιτισμικής Τεκμηρίωσης, ο Ίλιτς αποκτά μία σημαντική εποπτεία των θεσμών και προσπαθεί εκείνη την εποχή να επινοήσει τις έννοιες που θα εξηγούν καλύτερα τους κινδύνους της επέλασης των βιομηχανικών θεσμών όπως και να προειδοποιήσει για τα όρια που πρέπει να τεθούν. Μακριά από το να επιτεθεί σε αυτές καθ’ εαυτές τις έννοιες του «σχολείου» ή της «ιατρικής», προσπαθεί να δει πως αλλοτριώνεται το νόημα αυτών των εννοιών μέσα στο πλαίσιο των βιομηχανικών θεσμών. Οι προσπάθειες του στα βιβλία που γράφει τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’70 και οι έννοιες όπως τα «κατώφλια», η «αντιπαραγωγικότητα», τα «συμβιωτικά εργαλεία» είναι μία προσπάθεια να διακρίνει τις ποιοτικές διαφορές που μπορούν να βρεθούν στους θεσμούς κατά την ανάπτυξή τους και να βοηθήσει στη λήψη πολιτικών αποφάσεων περιορισμού των βιομηχανικών θεσμών με μη τεχνοκρατικό τρόπο. Επηρεασμένος από ανθρωπολόγους της εποχής παρατηρεί ότι το σχολείο είναι το τελετουργικό που μυεί τα νεαρά μέλη της κοινωνίας στην κατανάλωση, και μέσω του μύθου της ισότητας των ευκαιριών αποκρύπτει τον βαθιά ανισοτικό του ρόλο. Η απότομη ανάπτυξη της ομοιογενούς σχολικής βιομηχανίας συμβαίνει σε μία εποχή που η οικονομική «Ανάπτυξη» είναι το κύριο σύνθημα των οικονομολόγων και των πολιτικών, βλέποντας την εκπαίδευση ως βασικό πυλώνα για την στήριξη των εθνικών οικονομιών. Ενώ η πλειοψηφία των οικονομολόγων και των πολιτικών συμφωνούν στην αφήγηση ότι η ανάπτυξη στενά ορισμένη μέσω του ΑΕΠ σημαίνει και ευημερία των λαών, αρχίζουν από μίαν άλλη πλευρά και αναπτύσσονται σοβαρές αντιρρήσεις σε αυτήν την αφήγηση. Μία από αυτές τις κριτικές που αναλύονται σε ένα βαθμό σε αυτήν την εργασία είναι η θεώρηση του Λεοπόλδου Κορ για την «υπερανάπτυξη των κρατών» και του Ζακ Ελλύλ σχετικά με την «αυτονομία του Τεχνικού Συστήματος, δύο οπτικές που φαίνεται να έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τoν Ιβάν Ίλιτς.","The deschooling movement was one of the most active radical movements of the 1970s. Internationally renowned writers such as Paul Goodman, John Holt, Everett Reimer and Ivan Illich agreed that the mass school system was destroying students' interest and curiosity and turning them into passive recipients of a prefabricated knowledge. Having served on the administration of state institutions and through his activity at the Center for Intercultural Documentation, Illich gained considerable oversight and at the time tried to devise concepts that would better explain the dangers of the rise of industrial institutions as well as warn of the limits that needed to be set. Far from attacking these concepts of “schooling” or “medicine” in general, he tries to see how the meaning of these concepts is alienated when they are treated in isolation from the local cultural context in industrial institutions. His efforts in the books he writes in the early 1970s and concepts such as \"thresholds\", \"counterproductivity\", \"tools for conviviality\" are an attempt to discern the qualitative differences that can be found in institutions in their development and to help make policy decisions of limitation in a non-technocratic war. Influenced by anthropologists of the time, he observes that school is the ritual that initiates young members of society into consumption, while through the myth of equality of opportunity it conceals its deeply unequal role. The big growth of the homogeneous school industry occurs at a time when economic \"development\" is the main slogan of economists and politicians, seeing education as a key pillar to support national economies. While the majority of economists and politicians agree with the narrative that growth narrowly defined by GDP means prosperity of peoples, serious objections to this narrative are beginning to emerge from another side. One of these critiques, which are to some extent analysed in this paper, is Leopold Kohr's view on the 'overdevelopment of states' and Jacques Ellul's view on the 'autonomy of the Technical System', two perspectives that seem to have greatly influenced Ivan Illich."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αποσχολειοποίηση και οικονομία: Από τον Ι. Ίλιτς στον κόσμο των πολυεθνικών"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κώστας Αλέξανδρος"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Το κίνημα της αποσχολειοποίησης υπήρξε ένα από τα πιο ενεργά ριζοσπαστικά ρεύματα της δεκαετίας του ’70. Διεθνούς φήμης συγγραφείς όπως ο Πωλ Γκούντμαν, ο Τζων Χολτ, ο Έβερετ Ρέιμερ και ο Ιβάν Ίλιτς, συμφωνούσαν ότι το μαζικό σχολικό σύστημα καταστρέφει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των μαθητών και τα μετατρέπει τα σε παθητικούς αποδέκτες μίας προκατασκευασμένης γνώσης. Έχοντας διατελέσει μέλος στη διοίκηση κρατικών εκπαιδευτικών οργανισμών αλλά και μέσω της δραστηριοποίησής του στο Κέντρο Διαπολιτισμικής Τεκμηρίωσης, ο Ίλιτς αποκτά μία σημαντική εποπτεία των θεσμών και προσπαθεί εκείνη την εποχή να επινοήσει τις έννοιες που θα εξηγούν καλύτερα τους κινδύνους της επέλασης των βιομηχανικών θεσμών όπως και να προειδοποιήσει για τα όρια που πρέπει να τεθούν. Μακριά από το να επιτεθεί σε αυτές καθ’ εαυτές τις έννοιες του «σχολείου» ή της «ιατρικής», προσπαθεί να δει πως αλλοτριώνεται το νόημα αυτών των εννοιών μέσα στο πλαίσιο των βιομηχανικών θεσμών. Οι προσπάθειες του στα βιβλία που γράφει τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’70 και οι έννοιες όπως τα «κατώφλια», η «αντιπαραγωγικότητα», τα «συμβιωτικά εργαλεία» είναι μία προσπάθεια να διακρίνει τις ποιοτικές διαφορές που μπορούν να βρεθούν στους θεσμούς κατά την ανάπτυξή τους και να βοηθήσει στη λήψη πολιτικών αποφάσεων περιορισμού των βιομηχανικών θεσμών με μη τεχνοκρατικό τρόπο. Επηρεασμένος από ανθρωπολόγους της εποχής παρατηρεί ότι το σχολείο είναι το τελετουργικό που μυεί τα νεαρά μέλη της κοινωνίας στην κατανάλωση, και μέσω του μύθου της ισότητας των ευκαιριών αποκρύπτει τον βαθιά ανισοτικό του ρόλο. Η απότομη ανάπτυξη της ομοιογενούς σχολικής βιομηχανίας συμβαίνει σε μία εποχή που η οικονομική «Ανάπτυξη» είναι το κύριο σύνθημα των οικονομολόγων και των πολιτικών, βλέποντας την εκπαίδευση ως βασικό πυλώνα για την στήριξη των εθνικών οικονομιών. Ενώ η πλειοψηφία των οικονομολόγων και των πολιτικών συμφωνούν στην αφήγηση ότι η ανάπτυξη στενά ορισμένη μέσω του ΑΕΠ σημαίνει και ευημερία των λαών, αρχίζουν από μίαν άλλη πλευρά και αναπτύσσονται σοβαρές αντιρρήσεις σε αυτήν την αφήγηση. Μία από αυτές τις κριτικές που αναλύονται σε ένα βαθμό σε αυτήν την εργασία είναι η θεώρηση του Λεοπόλδου Κορ για την «υπερανάπτυξη των κρατών» και του Ζακ Ελλύλ σχετικά με την «αυτονομία του Τεχνικού Συστήματος, δύο οπτικές που φαίνεται να έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τoν Ιβάν Ίλιτς.","The deschooling movement was one of the most active radical movements of the 1970s. Internationally renowned writers such as Paul Goodman, John Holt, Everett Reimer and Ivan Illich agreed that the mass school system was destroying students' interest and curiosity and turning them into passive recipients of a prefabricated knowledge. Having served on the administration of state institutions and through his activity at the Center for Intercultural Documentation, Illich gained considerable oversight and at the time tried to devise concepts that would better explain the dangers of the rise of industrial institutions as well as warn of the limits that needed to be set. Far from attacking these concepts of “schooling” or “medicine” in general, he tries to see how the meaning of these concepts is alienated when they are treated in isolation from the local cultural context in industrial institutions. His efforts in the books he writes in the early 1970s and concepts such as \"thresholds\", \"counterproductivity\", \"tools for conviviality\" are an attempt to discern the qualitative differences that can be found in institutions in their development and to help make policy decisions of limitation in a non-technocratic war. Influenced by anthropologists of the time, he observes that school is the ritual that initiates young members of society into consumption, while through the myth of equality of opportunity it conceals its deeply unequal role. The big growth of the homogeneous school industry occurs at a time when economic \"development\" is the main slogan of economists and politicians, seeing education as a key pillar to support national economies. While the majority of economists and politicians agree with the narrative that growth narrowly defined by GDP means prosperity of peoples, serious objections to this narrative are beginning to emerge from another side. One of these critiques, which are to some extent analysed in this paper, is Leopold Kohr's view on the 'overdevelopment of states' and Jacques Ellul's view on the 'autonomy of the Technical System', two perspectives that seem to have greatly influenced Ivan Illich."],"dc:identifier":["uoadl:3422640","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422640"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Κοινωνικές, Πολιτικές και Οικονομικές επιστήμες","Social, Political and Economic sciences"],"dc:title":["Αποσχολειοποίηση και οικονομία: Από τον Ι. Ίλιτς στον κόσμο των πολυεθνικών"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:00Z"}