{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3422908"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3422908","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ποσοτικοποίηση των κυκλοφορούντων miRNA στο σίελο: επίδραση των προαναλυτικών και αναλυτικών παραμέτρων στην απομόνωση και τη σταθερότητά τους","abstract":"Ο Καρκίνος του Πνεύμονα και η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελούν δύο από τις πιο ετερογενείς παθήσεις του πνεύμονα και κύριες αιτίες θανάτου σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οποίες μοιράζονται κοινές αιτιολογίες και παθολογικούς μηχανισμούς. Η υγρή βιοψία, η οποία είναι μια ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό βιοδεικτών από βιολογικά υγρά έχει ως στόχο την ανάλυση συστατικών που προέρχονται από τον όγκο, όπως τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το κυκλοφορούν καρκινικό DNA (ctDNA), το κυκλοφορούν εξωκυττάριο RNA (cfRNA) και τα εξωκυττάρια κυστίδια (EVs). Οι υγρές βιοψίες όπως το αίμα, ο ορός, τα ούρα και ο σίελος, είναι ιδιαίτερα ελκυστικές διαδικασίες για τη διαχείριση του καρκίνου και την παρακολούθηση της πιθανής ετερογένειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας που σχετίζεται με τον καρκίνο. Η μελέτη των μη κωδικών RNA και κυρίως των miRNAs στο αίμα και στους ιστούς έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με την επιβίωση και την διάγνωση ασθενών με καρκίνο. Η ερευνητική μας ομάδα σε προηγούμενες εργασίες της απέδειξε ότι η υπερέκφραση του miR-21 σε ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (NSCLC) τόσο στο πλάσμα όσο και στους ιστούς σχετίζεται με το μειωμένο ολικό χρόνο επιβίωσης και ελεύθερο νόσου διάστημα. Στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με NSCLC και ασθενών με ΧΑΠ. Για το σκοπό αυτό αρχικά αξιολογήθηκαν οι επιδράσεις των προαναλυτικών και αναλυτικών παραμέτρων στην απομόνωση, τη σταθερότητα και τον ποσοτικό προσδιορισμό των κυκλοφορούντων miRNAs στο σίελο και επιλέχθηκε το βέλτιστο πρωτόκολλο απομόνωσης. Συγκρίναμε τη σχετική αποτελεσματικότητα διαφορετικών συστημάτων απομόνωσης miRNA και αξιολογήσαμε τις επιδράσεις διαφορετικών συνθηκών αποθήκευσης και περιόδων αποθήκευσης στον ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων miRNA στο σίελο. Επιπλέον, αξιολογήσαμε τη χρήση εξωγενών συνθετικών miRNAs ως εξωτερικών ελέγχων για την κανονικοποίηση των παραλλαγών από δείγμα σε δείγμα στις διαδικασίες απομόνωσης RNA και τέλος έγινε εφαρμογή του πρωτοκόλλου σε κλινικά δείγματα υγιών δοτών και ασθενών με NSCLC και ΧΑΠ. Η απομόνωση του ολικού RNA από τα δείγματα σιέλου πραγματοποιήθηκε με ολικό σίελο καθώς έδωσε συγκρίσιμα αποτελέσματα με το ίζημα σιέλου και δεν κρίθηκε απαραίτητη η χρήση σταθεροποιητή για την διατήρηση των δειγμάτων έως και 48 ώρες σε θερμοκρασία δωματίου. Επιπλέον, τα δείγματα σιέλου ήταν εφικτό να φυλαχθούν στους – 80 °C για έναν μήνα από την ημέρα λήψης τους, χωρίς να παρατηρηθεί μείωση στη σταθερότητα της έκφρασης των miRNAs που αναλύθηκαν (miR-21 και miR-191 ως ενδογενές πρότυπο). Τέλος, τα αποτελέσματα για την έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα σε σύγκριση με τους υγιείς δότης, καθώς και με τους ασθενείς με ΧΑΠ. Αντίθετα, η έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με ΧΑΠ σε σχέση με τους υγιείς δότες δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική διαφορά.","abstract_html":"Ο Καρκίνος του Πνεύμονα και η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελούν δύο από τις πιο ετερογενείς παθήσεις του πνεύμονα και κύριες αιτίες θανάτου σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οποίες μοιράζονται κοινές αιτιολογίες και παθολογικούς μηχανισμούς. Η υγρή βιοψία, η οποία είναι μια ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό βιοδεικτών από βιολογικά υγρά έχει ως στόχο την ανάλυση συστατικών που προέρχονται από τον όγκο, όπως τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το κυκλοφορούν καρκινικό DNA (ctDNA), το κυκλοφορούν εξωκυττάριο RNA (cfRNA) και τα εξωκυττάρια κυστίδια (EVs). Οι υγρές βιοψίες όπως το αίμα, ο ορός, τα ούρα και ο σίελος, είναι ιδιαίτερα ελκυστικές διαδικασίες για τη διαχείριση του καρκίνου και την παρακολούθηση της πιθανής ετερογένειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας που σχετίζεται με τον καρκίνο. Η μελέτη των μη κωδικών RNA και κυρίως των miRNAs στο αίμα και στους ιστούς έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με την επιβίωση και την διάγνωση ασθενών με καρκίνο. Η ερευνητική μας ομάδα σε προηγούμενες εργασίες της απέδειξε ότι η υπερέκφραση του miR-21 σε ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (NSCLC) τόσο στο πλάσμα όσο και στους ιστούς σχετίζεται με το μειωμένο ολικό χρόνο επιβίωσης και ελεύθερο νόσου διάστημα. Στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με NSCLC και ασθενών με ΧΑΠ. Για το σκοπό αυτό αρχικά αξιολογήθηκαν οι επιδράσεις των προαναλυτικών και αναλυτικών παραμέτρων στην απομόνωση, τη σταθερότητα και τον ποσοτικό προσδιορισμό των κυκλοφορούντων miRNAs στο σίελο και επιλέχθηκε το βέλτιστο πρωτόκολλο απομόνωσης. Συγκρίναμε τη σχετική αποτελεσματικότητα διαφορετικών συστημάτων απομόνωσης miRNA και αξιολογήσαμε τις επιδράσεις διαφορετικών συνθηκών αποθήκευσης και περιόδων αποθήκευσης στον ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων miRNA στο σίελο. Επιπλέον, αξιολογήσαμε τη χρήση εξωγενών συνθετικών miRNAs ως εξωτερικών ελέγχων για την κανονικοποίηση των παραλλαγών από δείγμα σε δείγμα στις διαδικασίες απομόνωσης RNA και τέλος έγινε εφαρμογή του πρωτοκόλλου σε κλινικά δείγματα υγιών δοτών και ασθενών με NSCLC και ΧΑΠ. Η απομόνωση του ολικού RNA από τα δείγματα σιέλου πραγματοποιήθηκε με ολικό σίελο καθώς έδωσε συγκρίσιμα αποτελέσματα με το ίζημα σιέλου και δεν κρίθηκε απαραίτητη η χρήση σταθεροποιητή για την διατήρηση των δειγμάτων έως και 48 ώρες σε θερμοκρασία δωματίου. Επιπλέον, τα δείγματα σιέλου ήταν εφικτό να φυλαχθούν στους – 80 °C για έναν μήνα από την ημέρα λήψης τους, χωρίς να παρατηρηθεί μείωση στη σταθερότητα της έκφρασης των miRNAs που αναλύθηκαν (miR-21 και miR-191 ως ενδογενές πρότυπο). Τέλος, τα αποτελέσματα για την έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα σε σύγκριση με τους υγιείς δότης, καθώς και με τους ασθενείς με ΧΑΠ. Αντίθετα, η έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με ΧΑΠ σε σχέση με τους υγιείς δότες δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική διαφορά.","abstract_has_math":false,"creators":["Ισαακίδου Ελένη","Isaakidou Eleni"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:31:03Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3422908"],"render_values":[{"text":"uoadl:3422908","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422908","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422908","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3422908","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ισαακίδου Ελένη","Isaakidou Eleni"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3422908","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422908"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο Καρκίνος του Πνεύμονα και η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελούν δύο από τις πιο ετερογενείς παθήσεις του πνεύμονα και κύριες αιτίες θανάτου σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οποίες μοιράζονται κοινές αιτιολογίες και παθολογικούς μηχανισμούς. Η υγρή βιοψία, η οποία είναι μια ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό βιοδεικτών από βιολογικά υγρά έχει ως στόχο την ανάλυση συστατικών που προέρχονται από τον όγκο, όπως τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το κυκλοφορούν καρκινικό DNA (ctDNA), το κυκλοφορούν εξωκυττάριο RNA (cfRNA) και τα εξωκυττάρια κυστίδια (EVs). Οι υγρές βιοψίες όπως το αίμα, ο ορός, τα ούρα και ο σίελος, είναι ιδιαίτερα ελκυστικές διαδικασίες για τη διαχείριση του καρκίνου και την παρακολούθηση της πιθανής ετερογένειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας που σχετίζεται με τον καρκίνο. Η μελέτη των μη κωδικών RNA και κυρίως των miRNAs στο αίμα και στους ιστούς έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με την επιβίωση και την διάγνωση ασθενών με καρκίνο. Η ερευνητική μας ομάδα σε προηγούμενες εργασίες της απέδειξε ότι η υπερέκφραση του miR-21 σε ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (NSCLC) τόσο στο πλάσμα όσο και στους ιστούς σχετίζεται με το μειωμένο ολικό χρόνο επιβίωσης και ελεύθερο νόσου διάστημα. Στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με NSCLC και ασθενών με ΧΑΠ. Για το σκοπό αυτό αρχικά αξιολογήθηκαν οι επιδράσεις των προαναλυτικών και αναλυτικών παραμέτρων στην απομόνωση, τη σταθερότητα και τον ποσοτικό προσδιορισμό των κυκλοφορούντων miRNAs στο σίελο και επιλέχθηκε το βέλτιστο πρωτόκολλο απομόνωσης. Συγκρίναμε τη σχετική αποτελεσματικότητα διαφορετικών συστημάτων απομόνωσης miRNA και αξιολογήσαμε τις επιδράσεις διαφορετικών συνθηκών αποθήκευσης και περιόδων αποθήκευσης στον ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων miRNA στο σίελο. Επιπλέον, αξιολογήσαμε τη χρήση εξωγενών συνθετικών miRNAs ως εξωτερικών ελέγχων για την κανονικοποίηση των παραλλαγών από δείγμα σε δείγμα στις διαδικασίες απομόνωσης RNA και τέλος έγινε εφαρμογή του πρωτοκόλλου σε κλινικά δείγματα υγιών δοτών και ασθενών με NSCLC και ΧΑΠ. Η απομόνωση του ολικού RNA από τα δείγματα σιέλου πραγματοποιήθηκε με ολικό σίελο καθώς έδωσε συγκρίσιμα αποτελέσματα με το ίζημα σιέλου και δεν κρίθηκε απαραίτητη η χρήση σταθεροποιητή για την διατήρηση των δειγμάτων έως και 48 ώρες σε θερμοκρασία δωματίου. Επιπλέον, τα δείγματα σιέλου ήταν εφικτό να φυλαχθούν στους – 80 °C για έναν μήνα από την ημέρα λήψης τους, χωρίς να παρατηρηθεί μείωση στη σταθερότητα της έκφρασης των miRNAs που αναλύθηκαν (miR-21 και miR-191 ως ενδογενές πρότυπο). Τέλος, τα αποτελέσματα για την έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα σε σύγκριση με τους υγιείς δότης, καθώς και με τους ασθενείς με ΧΑΠ. Αντίθετα, η έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με ΧΑΠ σε σχέση με τους υγιείς δότες δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική διαφορά.","Lung Cancer and Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) are two of the most heterogeneous lung diseases and leading causes of death worldwide, sharing common etiologies and pathological mechanisms. Liquid biopsy, a minimally invasive approach for detecting and characterizing biomarkers from biological fluids, aims to analyze tumor-derived components such as circulating tumor cells (CTCs), circulating tumor DNA (ctDNA), circulating extracellular RNA (cfRNA), and extracellular vesicles (EVs). Liquid biopsies, such as those derived from blood, serum, urine, and saliva, are particularly attractive for cancer management and monitoring potential heterogeneity and treatment effectiveness associated with cancer. The study of non-coding RNAs, particularly miRNAs, in blood and tissues has been shown to correlate with survival and diagnosis in cancer patients. Our research group has previously demonstrated that the overexpression of miR-21 in patients with non-small cell lung cancer (NSCLC) in both plasma and tissues is associated with reduced overall survival and disease-free interval. The aim of this study was to investigate the expression of miR-21 in saliva samples from patients with NSCLC and COPD. To this end, we initially evaluated the effects of pre-analytical and analytical parameters on the isolation, stability, and quantification of circulating miRNAs in saliva, and selected the optimal isolation protocol. We compared the relative efficiency of different miRNA isolation systems and assessed the effects of different storage conditions and storage periods on miRNA quantification levels in saliva. Additionally, we evaluated the use of exogenous synthetic miRNAs as external controls for normalizing sample-to-sample variations in RNA isolation processes. Finally, the protocol was applied to clinical samples from healthy donors and patients with NSCLC and COPD. The isolation of total RNA from saliva samples was performed using whole saliva, as it yielded comparable results to saliva precipitate, and the use of a stabilizer was deemed unnecessary for preserving the samples for up to 48 hours at room temperature. Additionally, it was possible to store saliva samples at –80°C for up to one month from the day of collection without any observed decrease in the stability of the analyzed miRNA expression (miR-21 and miR-191 as endogenous control). Finally, the results of miR-21 expression in saliva samples showed a statistically significant difference in patients with lung cancer compared to healthy donors, as well as in patients with COPD. In contrast, miR-21 expression in saliva samples from COPD patients compared to healthy donors did not show a statistically significant difference."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ποσοτικοποίηση των κυκλοφορούντων miRNA στο σίελο: επίδραση των προαναλυτικών και αναλυτικών παραμέτρων στην απομόνωση και τη σταθερότητά τους"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ισαακίδου Ελένη","Isaakidou Eleni"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Ο Καρκίνος του Πνεύμονα και η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελούν δύο από τις πιο ετερογενείς παθήσεις του πνεύμονα και κύριες αιτίες θανάτου σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οποίες μοιράζονται κοινές αιτιολογίες και παθολογικούς μηχανισμούς. Η υγρή βιοψία, η οποία είναι μια ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό βιοδεικτών από βιολογικά υγρά έχει ως στόχο την ανάλυση συστατικών που προέρχονται από τον όγκο, όπως τα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα (CTCs), το κυκλοφορούν καρκινικό DNA (ctDNA), το κυκλοφορούν εξωκυττάριο RNA (cfRNA) και τα εξωκυττάρια κυστίδια (EVs). Οι υγρές βιοψίες όπως το αίμα, ο ορός, τα ούρα και ο σίελος, είναι ιδιαίτερα ελκυστικές διαδικασίες για τη διαχείριση του καρκίνου και την παρακολούθηση της πιθανής ετερογένειας και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας που σχετίζεται με τον καρκίνο. Η μελέτη των μη κωδικών RNA και κυρίως των miRNAs στο αίμα και στους ιστούς έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με την επιβίωση και την διάγνωση ασθενών με καρκίνο. Η ερευνητική μας ομάδα σε προηγούμενες εργασίες της απέδειξε ότι η υπερέκφραση του miR-21 σε ασθενείς με μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (NSCLC) τόσο στο πλάσμα όσο και στους ιστούς σχετίζεται με το μειωμένο ολικό χρόνο επιβίωσης και ελεύθερο νόσου διάστημα. Στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της έκφρασης του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με NSCLC και ασθενών με ΧΑΠ. Για το σκοπό αυτό αρχικά αξιολογήθηκαν οι επιδράσεις των προαναλυτικών και αναλυτικών παραμέτρων στην απομόνωση, τη σταθερότητα και τον ποσοτικό προσδιορισμό των κυκλοφορούντων miRNAs στο σίελο και επιλέχθηκε το βέλτιστο πρωτόκολλο απομόνωσης. Συγκρίναμε τη σχετική αποτελεσματικότητα διαφορετικών συστημάτων απομόνωσης miRNA και αξιολογήσαμε τις επιδράσεις διαφορετικών συνθηκών αποθήκευσης και περιόδων αποθήκευσης στον ποσοτικό προσδιορισμό των επιπέδων miRNA στο σίελο. Επιπλέον, αξιολογήσαμε τη χρήση εξωγενών συνθετικών miRNAs ως εξωτερικών ελέγχων για την κανονικοποίηση των παραλλαγών από δείγμα σε δείγμα στις διαδικασίες απομόνωσης RNA και τέλος έγινε εφαρμογή του πρωτοκόλλου σε κλινικά δείγματα υγιών δοτών και ασθενών με NSCLC και ΧΑΠ. Η απομόνωση του ολικού RNA από τα δείγματα σιέλου πραγματοποιήθηκε με ολικό σίελο καθώς έδωσε συγκρίσιμα αποτελέσματα με το ίζημα σιέλου και δεν κρίθηκε απαραίτητη η χρήση σταθεροποιητή για την διατήρηση των δειγμάτων έως και 48 ώρες σε θερμοκρασία δωματίου. Επιπλέον, τα δείγματα σιέλου ήταν εφικτό να φυλαχθούν στους – 80 °C για έναν μήνα από την ημέρα λήψης τους, χωρίς να παρατηρηθεί μείωση στη σταθερότητα της έκφρασης των miRNAs που αναλύθηκαν (miR-21 και miR-191 ως ενδογενές πρότυπο). Τέλος, τα αποτελέσματα για την έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα σε σύγκριση με τους υγιείς δότης, καθώς και με τους ασθενείς με ΧΑΠ. Αντίθετα, η έκφραση του miR-21 σε δείγματα σιέλου ασθενών με ΧΑΠ σε σχέση με τους υγιείς δότες δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική διαφορά.","Lung Cancer and Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) are two of the most heterogeneous lung diseases and leading causes of death worldwide, sharing common etiologies and pathological mechanisms. Liquid biopsy, a minimally invasive approach for detecting and characterizing biomarkers from biological fluids, aims to analyze tumor-derived components such as circulating tumor cells (CTCs), circulating tumor DNA (ctDNA), circulating extracellular RNA (cfRNA), and extracellular vesicles (EVs). Liquid biopsies, such as those derived from blood, serum, urine, and saliva, are particularly attractive for cancer management and monitoring potential heterogeneity and treatment effectiveness associated with cancer. The study of non-coding RNAs, particularly miRNAs, in blood and tissues has been shown to correlate with survival and diagnosis in cancer patients. Our research group has previously demonstrated that the overexpression of miR-21 in patients with non-small cell lung cancer (NSCLC) in both plasma and tissues is associated with reduced overall survival and disease-free interval. The aim of this study was to investigate the expression of miR-21 in saliva samples from patients with NSCLC and COPD. To this end, we initially evaluated the effects of pre-analytical and analytical parameters on the isolation, stability, and quantification of circulating miRNAs in saliva, and selected the optimal isolation protocol. We compared the relative efficiency of different miRNA isolation systems and assessed the effects of different storage conditions and storage periods on miRNA quantification levels in saliva. Additionally, we evaluated the use of exogenous synthetic miRNAs as external controls for normalizing sample-to-sample variations in RNA isolation processes. Finally, the protocol was applied to clinical samples from healthy donors and patients with NSCLC and COPD. The isolation of total RNA from saliva samples was performed using whole saliva, as it yielded comparable results to saliva precipitate, and the use of a stabilizer was deemed unnecessary for preserving the samples for up to 48 hours at room temperature. Additionally, it was possible to store saliva samples at –80°C for up to one month from the day of collection without any observed decrease in the stability of the analyzed miRNA expression (miR-21 and miR-191 as endogenous control). Finally, the results of miR-21 expression in saliva samples showed a statistically significant difference in patients with lung cancer compared to healthy donors, as well as in patients with COPD. In contrast, miR-21 expression in saliva samples from COPD patients compared to healthy donors did not show a statistically significant difference."],"dc:identifier":["uoadl:3422908","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3422908"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Ποσοτικοποίηση των κυκλοφορούντων miRNA στο σίελο: επίδραση των προαναλυτικών και αναλυτικών παραμέτρων στην απομόνωση και τη σταθερότητά τους"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:03Z"}