{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3447314"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3447314","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Εξελικτική προέλευση μικροπρωτεϊνών στο ανθρώπινο γονιδίωμα","abstract":"Σε διάφορους οργανισμούς λειτουργικές μικρού μήκους πρωτεΐνες μεταφράζονται από πλαίσια ανοιχτής ανάγνωσης. Αυτές οι ”μικροπρωτεΐνες” επιτελούν διάφο- ρους κρίσιμους βιολογικούς ρόλους και μπορούν να έχουν σημαντικές φαινοτυπι- κές συνέπειες. Στον άνθρωπο έχουν ταυτοποιηθεί εκατοντάδες τέτοιες μικροπρω- τεΐνες, κάποιες με λειτουργικότητα και άλλες οι οποίες, αν και σταθερά μεταφρα- ζόμενες, φαίνεται να είναι μη-λειτουργικές. Πρόσφατα δείχτηκε ότι λειτουργικές πρωτεΐνες εμφανίστηκαν de novo σε όλη την ανθρώπινη γενεαλογία, με κάποιες να είναι ειδικές για τον άνθρωπο. Στόχος της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής είναι η ανάπτυξη ενός υπολογι- στικού και βιοπληροφορικού πλαισίου εργασίας για να στηρίξει περαιτέρω έρευνα των ανθρώπινων μικροπρωτεΐνών. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο εστιάζει στο αν κάποιες μικροπρωτεΐνες αποικοδομούνται, και αν ναι, ποιες. Για να το προσεγγίσουμε, γράψαμε προγράμματα Python τα οποία αναλύουν το αν- θρώπινο ”μικροπρωτέωμα”, συμπεριλαμβανομένων αποκλειστικά ανθρώπινων, αποκλειστικά πρωτευώντων, και συντηρημένων μικροπρωτεϊνών, για ανεύρεση μοτίβων αποικοδόμησης στις περιοχές του αμινοτελικού ή καρβοξυτελικού άκρου. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι συγκεκριμένα μοτίβα αποικοδόμησης ήταν πιο άφθονα σε μικροπρωτεΐνες μόνο του ανθρώπου συγκριτικά με τις άλλες κατηγο- ρίες και τα δεδομένα ελέγχου. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής γίνεται προσπάθεια ταυτοποίησης πιθανών νέων μικρού μήκους πλαισίων ανοιχτής ανάγνωσης. Γι’ αυτό το λόγο χρησιμοποιήσα- με υπολογιστικά εργαλεία μεταγραφώματος για να επεξεργαστούμε δεδομένα από πειράματα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ (Ribosomal Profiling) και συμπλη- ρωματικών πειραμάτων αλληλούχησης RNA από ιστούς ανθρώπου, μακάκου και κοτόπουλου. Από αυτά τα δεδομένα προβλέφθηκαν πιθανά μικρού μήκους πλαί- σια ανοιχτής ανάγνωσης και παρατηρήσαμε διαφορές σε ανωδικά RNA (upstream RNAs) μεταξύ του κοτόπουλου και των άλλων δύο ειδών. Αυτή η διατριβή, θεω- ρούμε, ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πλαίσιο εργασίας για πρόγνωση πλαισί- ων ανοιχτής ανάγνωσης μικρού μήκους από δεδομένα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ και παρέχει κάποια αρχική εικόνα ως εφαλτήριο για ακόλουθες εξελικτικές μελέτες στις ανθρώπινες μικροπρωτεΐνες, ειδικά αυτές που έχουν de novo ”ρίζες”.","abstract_html":"Σε διάφορους οργανισμούς λειτουργικές μικρού μήκους πρωτεΐνες μεταφράζονται από πλαίσια ανοιχτής ανάγνωσης. Αυτές οι ”μικροπρωτεΐνες” επιτελούν διάφο- ρους κρίσιμους βιολογικούς ρόλους και μπορούν να έχουν σημαντικές φαινοτυπι- κές συνέπειες. Στον άνθρωπο έχουν ταυτοποιηθεί εκατοντάδες τέτοιες μικροπρω- τεΐνες, κάποιες με λειτουργικότητα και άλλες οι οποίες, αν και σταθερά μεταφρα- ζόμενες, φαίνεται να είναι μη-λειτουργικές. Πρόσφατα δείχτηκε ότι λειτουργικές πρωτεΐνες εμφανίστηκαν de novo σε όλη την ανθρώπινη γενεαλογία, με κάποιες να είναι ειδικές για τον άνθρωπο. Στόχος της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής είναι η ανάπτυξη ενός υπολογι- στικού και βιοπληροφορικού πλαισίου εργασίας για να στηρίξει περαιτέρω έρευνα των ανθρώπινων μικροπρωτεΐνών. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο εστιάζει στο αν κάποιες μικροπρωτεΐνες αποικοδομούνται, και αν ναι, ποιες. Για να το προσεγγίσουμε, γράψαμε προγράμματα Python τα οποία αναλύουν το αν- θρώπινο ”μικροπρωτέωμα”, συμπεριλαμβανομένων αποκλειστικά ανθρώπινων, αποκλειστικά πρωτευώντων, και συντηρημένων μικροπρωτεϊνών, για ανεύρεση μοτίβων αποικοδόμησης στις περιοχές του αμινοτελικού ή καρβοξυτελικού άκρου. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι συγκεκριμένα μοτίβα αποικοδόμησης ήταν πιο άφθονα σε μικροπρωτεΐνες μόνο του ανθρώπου συγκριτικά με τις άλλες κατηγο- ρίες και τα δεδομένα ελέγχου. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής γίνεται προσπάθεια ταυτοποίησης πιθανών νέων μικρού μήκους πλαισίων ανοιχτής ανάγνωσης. Γι’ αυτό το λόγο χρησιμοποιήσα- με υπολογιστικά εργαλεία μεταγραφώματος για να επεξεργαστούμε δεδομένα από πειράματα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ (Ribosomal Profiling) και συμπλη- ρωματικών πειραμάτων αλληλούχησης RNA από ιστούς ανθρώπου, μακάκου και κοτόπουλου. Από αυτά τα δεδομένα προβλέφθηκαν πιθανά μικρού μήκους πλαί- σια ανοιχτής ανάγνωσης και παρατηρήσαμε διαφορές σε ανωδικά RNA (upstream RNAs) μεταξύ του κοτόπουλου και των άλλων δύο ειδών. Αυτή η διατριβή, θεω- ρούμε, ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πλαίσιο εργασίας για πρόγνωση πλαισί- ων ανοιχτής ανάγνωσης μικρού μήκους από δεδομένα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ και παρέχει κάποια αρχική εικόνα ως εφαλτήριο για ακόλουθες εξελικτικές μελέτες στις ανθρώπινες μικροπρωτεΐνες, ειδικά αυτές που έχουν de novo ”ρίζες”.","abstract_has_math":false,"creators":["Νάκος Δημήτριος","Nakos Dimitrios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2024,"date_issued":"2024","date_published":"2024","updated_at":"2026-11-19T06:31:25Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3447314"],"render_values":[{"text":"uoadl:3447314","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3447314","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3447314","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3447314","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Νάκος Δημήτριος","Nakos Dimitrios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2024"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3447314","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3447314"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σε διάφορους οργανισμούς λειτουργικές μικρού μήκους πρωτεΐνες μεταφράζονται από πλαίσια ανοιχτής ανάγνωσης. Αυτές οι ”μικροπρωτεΐνες” επιτελούν διάφο- ρους κρίσιμους βιολογικούς ρόλους και μπορούν να έχουν σημαντικές φαινοτυπι- κές συνέπειες. Στον άνθρωπο έχουν ταυτοποιηθεί εκατοντάδες τέτοιες μικροπρω- τεΐνες, κάποιες με λειτουργικότητα και άλλες οι οποίες, αν και σταθερά μεταφρα- ζόμενες, φαίνεται να είναι μη-λειτουργικές. Πρόσφατα δείχτηκε ότι λειτουργικές πρωτεΐνες εμφανίστηκαν de novo σε όλη την ανθρώπινη γενεαλογία, με κάποιες να είναι ειδικές για τον άνθρωπο. Στόχος της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής είναι η ανάπτυξη ενός υπολογι- στικού και βιοπληροφορικού πλαισίου εργασίας για να στηρίξει περαιτέρω έρευνα των ανθρώπινων μικροπρωτεΐνών. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο εστιάζει στο αν κάποιες μικροπρωτεΐνες αποικοδομούνται, και αν ναι, ποιες. Για να το προσεγγίσουμε, γράψαμε προγράμματα Python τα οποία αναλύουν το αν- θρώπινο ”μικροπρωτέωμα”, συμπεριλαμβανομένων αποκλειστικά ανθρώπινων, αποκλειστικά πρωτευώντων, και συντηρημένων μικροπρωτεϊνών, για ανεύρεση μοτίβων αποικοδόμησης στις περιοχές του αμινοτελικού ή καρβοξυτελικού άκρου. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι συγκεκριμένα μοτίβα αποικοδόμησης ήταν πιο άφθονα σε μικροπρωτεΐνες μόνο του ανθρώπου συγκριτικά με τις άλλες κατηγο- ρίες και τα δεδομένα ελέγχου. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής γίνεται προσπάθεια ταυτοποίησης πιθανών νέων μικρού μήκους πλαισίων ανοιχτής ανάγνωσης. Γι’ αυτό το λόγο χρησιμοποιήσα- με υπολογιστικά εργαλεία μεταγραφώματος για να επεξεργαστούμε δεδομένα από πειράματα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ (Ribosomal Profiling) και συμπλη- ρωματικών πειραμάτων αλληλούχησης RNA από ιστούς ανθρώπου, μακάκου και κοτόπουλου. Από αυτά τα δεδομένα προβλέφθηκαν πιθανά μικρού μήκους πλαί- σια ανοιχτής ανάγνωσης και παρατηρήσαμε διαφορές σε ανωδικά RNA (upstream RNAs) μεταξύ του κοτόπουλου και των άλλων δύο ειδών. Αυτή η διατριβή, θεω- ρούμε, ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πλαίσιο εργασίας για πρόγνωση πλαισί- ων ανοιχτής ανάγνωσης μικρού μήκους από δεδομένα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ και παρέχει κάποια αρχική εικόνα ως εφαλτήριο για ακόλουθες εξελικτικές μελέτες στις ανθρώπινες μικροπρωτεΐνες, ειδικά αυτές που έχουν de novo ”ρίζες”.","Functional short proteins can be translated from small Open Reading Frames (smORFs) in various organisms. These ”microproteins” perform crucial biological tasks and can have significant phenotypic consequences. In humans, hundreds of such microproteins have been identified, some with assigned functions, while others appear to be nonfunctional. Our research has shown that functional micro- proteins have arisen de novo from previously non-coding regions of the genome throughout the human lineage, with some being uniquely human-specific. This project aims to develop a computational and bioinformatic framework to sup- port further research into microproteins. The work is divided into two main parts. The first focuses on whether some microproteins are rapidly degraded and, if so, which ones. To address this, we wrote Python programs to analyze the hu- man microproteome, including human-specific, primate-specific, and conserved microproteins, for degradation motifs located at the N- and C-terminal regions. Our results showed that degradation motifs are more abundant in human-specific microproteins compared to other categories and controls. The second part of the project seeks to identify potential new sORFs. For this, we employed computational transcriptomic tools to process datasets from Ribo- some Profiling and complementary RNA sequencing from humans, macaques, and chickens. Using these datasets, we predicted potential smORFs and ob- served differences in upstream ORFs between chicken and the other two species. This work also provides a framework for predicting sORFs from Ribosome Profil- ing data and offers initial insights for evolutionary studies of human microproteins, particularly those with de novo origins."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Εξελικτική προέλευση μικροπρωτεϊνών στο ανθρώπινο γονιδίωμα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Νάκος Δημήτριος","Nakos Dimitrios"],"dc:date":["2024"],"dc:description":["Σε διάφορους οργανισμούς λειτουργικές μικρού μήκους πρωτεΐνες μεταφράζονται από πλαίσια ανοιχτής ανάγνωσης. Αυτές οι ”μικροπρωτεΐνες” επιτελούν διάφο- ρους κρίσιμους βιολογικούς ρόλους και μπορούν να έχουν σημαντικές φαινοτυπι- κές συνέπειες. Στον άνθρωπο έχουν ταυτοποιηθεί εκατοντάδες τέτοιες μικροπρω- τεΐνες, κάποιες με λειτουργικότητα και άλλες οι οποίες, αν και σταθερά μεταφρα- ζόμενες, φαίνεται να είναι μη-λειτουργικές. Πρόσφατα δείχτηκε ότι λειτουργικές πρωτεΐνες εμφανίστηκαν de novo σε όλη την ανθρώπινη γενεαλογία, με κάποιες να είναι ειδικές για τον άνθρωπο. Στόχος της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής είναι η ανάπτυξη ενός υπολογι- στικού και βιοπληροφορικού πλαισίου εργασίας για να στηρίξει περαιτέρω έρευνα των ανθρώπινων μικροπρωτεΐνών. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο εστιάζει στο αν κάποιες μικροπρωτεΐνες αποικοδομούνται, και αν ναι, ποιες. Για να το προσεγγίσουμε, γράψαμε προγράμματα Python τα οποία αναλύουν το αν- θρώπινο ”μικροπρωτέωμα”, συμπεριλαμβανομένων αποκλειστικά ανθρώπινων, αποκλειστικά πρωτευώντων, και συντηρημένων μικροπρωτεϊνών, για ανεύρεση μοτίβων αποικοδόμησης στις περιοχές του αμινοτελικού ή καρβοξυτελικού άκρου. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι συγκεκριμένα μοτίβα αποικοδόμησης ήταν πιο άφθονα σε μικροπρωτεΐνες μόνο του ανθρώπου συγκριτικά με τις άλλες κατηγο- ρίες και τα δεδομένα ελέγχου. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής γίνεται προσπάθεια ταυτοποίησης πιθανών νέων μικρού μήκους πλαισίων ανοιχτής ανάγνωσης. Γι’ αυτό το λόγο χρησιμοποιήσα- με υπολογιστικά εργαλεία μεταγραφώματος για να επεξεργαστούμε δεδομένα από πειράματα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ (Ribosomal Profiling) και συμπλη- ρωματικών πειραμάτων αλληλούχησης RNA από ιστούς ανθρώπου, μακάκου και κοτόπουλου. Από αυτά τα δεδομένα προβλέφθηκαν πιθανά μικρού μήκους πλαί- σια ανοιχτής ανάγνωσης και παρατηρήσαμε διαφορές σε ανωδικά RNA (upstream RNAs) μεταξύ του κοτόπουλου και των άλλων δύο ειδών. Αυτή η διατριβή, θεω- ρούμε, ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ένα πλαίσιο εργασίας για πρόγνωση πλαισί- ων ανοιχτής ανάγνωσης μικρού μήκους από δεδομένα Δημιουργίας Ριβοσωμικού Προφίλ και παρέχει κάποια αρχική εικόνα ως εφαλτήριο για ακόλουθες εξελικτικές μελέτες στις ανθρώπινες μικροπρωτεΐνες, ειδικά αυτές που έχουν de novo ”ρίζες”.","Functional short proteins can be translated from small Open Reading Frames (smORFs) in various organisms. These ”microproteins” perform crucial biological tasks and can have significant phenotypic consequences. In humans, hundreds of such microproteins have been identified, some with assigned functions, while others appear to be nonfunctional. Our research has shown that functional micro- proteins have arisen de novo from previously non-coding regions of the genome throughout the human lineage, with some being uniquely human-specific. This project aims to develop a computational and bioinformatic framework to sup- port further research into microproteins. The work is divided into two main parts. The first focuses on whether some microproteins are rapidly degraded and, if so, which ones. To address this, we wrote Python programs to analyze the hu- man microproteome, including human-specific, primate-specific, and conserved microproteins, for degradation motifs located at the N- and C-terminal regions. Our results showed that degradation motifs are more abundant in human-specific microproteins compared to other categories and controls. The second part of the project seeks to identify potential new sORFs. For this, we employed computational transcriptomic tools to process datasets from Ribo- some Profiling and complementary RNA sequencing from humans, macaques, and chickens. Using these datasets, we predicted potential smORFs and ob- served differences in upstream ORFs between chicken and the other two species. This work also provides a framework for predicting sORFs from Ribosome Profil- ing data and offers initial insights for evolutionary studies of human microproteins, particularly those with de novo origins."],"dc:identifier":["uoadl:3447314","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3447314"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Εξελικτική προέλευση μικροπρωτεϊνών στο ανθρώπινο γονιδίωμα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:25Z"}