{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3449096"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3449096","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Προσδιορισμός και κλινική αξιολόγηση κυκλοφορούντων θραυσμάτων tRNA σε ορό ασθενών με επιληψία.","abstract":"Η επιληψία αποτελεί μια από τις συχνότερα εμφανιζόμενες χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, με περισσότερους από 70 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Η παροξυσμική διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο, που κατηγορείται για την εκδήλωση των επιληπτικών κρίσεων, αποτελεί φαινόμενο που προκαλεί προσωρινή διαταραχή των συστημάτων νευρωνικής ηλεκτρικής δραστηριότητας. Οι επιληπτικές κρίσεις ταξινομούνται με κριτήριο την περιοχή του εγκεφάλου από την οποία αρχίζει η διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας σε εστιακές «focal», γενικευμένες «generalized», εστιακές που εξελίσσονται σε αμφίπλευρες «focal to bilateral seizures» κι αγνώστου έναρξης «unknown». Παρά το μεγάλο αριθμό ασθενών παγκοσμίως πάσχουν από επιληψία, εκτιμάται ότι έως και το 70% αυτών θα μπορούσαν να ζήσουν χωρίς να εκδηλώνουν επιληπτικές κρίσεις, με την προϋπόθεση της έγκαιρης κι έγκυρης διάγνωση και θεραπεία. Πιο αναλυτικά, η έγκαιρη διάγνωση συνδράμει στην επιλογή της κατάλληλης αντιεπιληπτικής θεραπείας, η εφαρμογή της οποίας έχει ως σκοπό την εξασφάλιση μίας όσο τω δυνατόν καλύτερης ποιότητας ζωής για τον ασθενή, μεγιστοποιώντας τη δυνατότητα ελέγχου της έκβασης των κρίσεων. Στις θεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα περιλαμβάνεται κυρίως η χορήγηση αντιεπιληπτικών φαρμάκων, η χειρουργική επέμβαση και η εφαρμογή κετογονικής δίαιτας, ενώ μελλοντικό στόχο θα αποτελέσει η επιτυχημένη εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας. Στο σημείο αυτό αξίζει να τονισθεί πως περίπου το ένα τρίτο των ασθενών, εμφανίζει ανθεκτικότητα στην αντιεπιληπτική φαρμακευτική αγωγή που τους έχει χορηγηθεί. Οι ασθενείς που πάσχουν από φαρμακοανθεκτική επιληψία εμφανίζουν έντονη κλινική ετερογένεια, η οποία καθιστά δύσκολη την διάγνωση τους, ενώ επίσης εμφανίζουν αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της διαχείρισης της νόσου, η αναζήτηση και ταυτοποίηση νέων μοριακών βιοδεικτών καθίσταται επιτακτική ανάγκη για την έγκαιρη διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών αυτών. Τα θραύσματα προερχόμενα από τα tRNA (tRFs) θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη προσπάθεια αναζήτησης κατάλληλων κι ευαίσθητων βιοδεικτών, παρά το γεγονός πως οι περισσότερες μελέτες έχουν εστιάσει κυρίως στο ρόλο άλλων μη κωδικών μορίων RNA και συγκεκριμένα στα microRNA. Πιο αναλυτικά, υπάρχουν αρκετές μελέτες που έχουν συσχετίσει τα επίπεδα περισσότερων από εκατό διαφορετικών miRNAs, στα οποία περιλαμβάνονται τα μόρια miR-23a, miR-132, miR-134 και miR-146a με την εκδήλωση επιληπτικών κρίσεων, καθώς βρέθηκαν απορυθμισμένα στην περιοχή του ιππόκαμπου, με ειδικά το miR-146a να έχει συσχετισθεί άμεσα με την φαρμακοανθεκτική επιληψία, λόγω ενός πολυμορφισμού που εντοπίστηκε στον υποκινητή του γονιδίου του. Τα αποτελέσματα αυτά τονίζουν τη σημασία των μη κωδικών μορίων RNA γενικότερα και συνδυαστικά με πληροφορίες για τη συμμετοχή των tRFs στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης, στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, στις ιογενείς λοιμώξεις, στον καρκίνο καθώς και στην εκδήλωση διάφορων νευρολογικών διαταραχών και στην επιληψία, είναι ενθαρρυντικά για την περαιτέρω διερεύνηση των επιπέδων των μορίων tRFs στους επιληπτικούς ασθενείς. Όπως διάφορες μελέτες έχουν αναδείξει ποικίλα tRFs που μπορούν να βελτιώσουν την πρόγνωση των ασθενών με κακοήθειες, όπως καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του πνεύμονα, η αναζήτηση μορίων tRFs με κλινική αξία στη διαφοροδιάγνωση και πρόγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας αποτελεί ενδιαφέρον και πολλά υποσχόμενο ερευνητικό σκοπό. Παρά το γεγονός πως η ταυτοποίηση μοριακών βιοδεικτών για την έγκαιρη διάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας βρίσκεται ακόμα σε πρώιμα στάδια, τα ευρήματα ορισμένων μελετών αποτέλεσαν έναυσμα για τη διεξαγωγή της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Λόγος γίνεται για το πρωτοπόρο εύρημα άλλης ερευνητικής ομάδας πως τρία θραύσματα tRNA, τα 5'-tRF-AlaTGC, 5’-tRF-GlyGCC και 5'-tRF-GluCTC, βρέθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα στα δείγματα ορού ασθενών πριν από την κρίση συγκριτικά με τα αντίστοιχα επίπεδα μετά την κρίση. Τα μόρια που μελετήθηκαν στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι το 3’-tRF που προέρχεται από το tRNA της φαινυλαλανίνης GAA (3’-tRF-PheGAA), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA του γλουταμινικού οξέος CTC (5’-tRF-GluCTC), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της γλυκίνης GCC (5’-tRF-GlyGCC) και το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της λυσίνης CTT (5΄-tRF-LysCTT). Συλλέχθηκαν δείγματα ορού περιφερικού αίματος ασθενών με επιληψία, στα οποία εφαρμόστηκε η μέθοδος αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου, προκειμένου να γίνει ποσοτικός προσδιορισμός των επιπέδων των υπό μελέτη tRFs και να αναδειχθεί η πιθανή κλινική τους αξία για την διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας. Τελικά φαίνεται πως οι μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν οδηγούν στην ενίσχυση όλων των μορίων στόχων που επιλέχθηκαν κι επομένως αποτελούν πρόταση πειραματικής μεθοδολογίας που δύναται να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω έρευνα και έλεγχο της έκφρασης των μορίων αυτών. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τα αυξημένα επίπεδα των μορίων tRFs που μελετήθηκαν στον ορό των ασθενών με φαρμακοανθεκτική επιληψία, συγκριτικά με ασθενείς που ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή και συνεπώς τον υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ανθεκτικότητας στη φαρμακευτική αγωγή όταν είναι απορυθμισμένα και σε υψηλά επίπεδα αυτά τα μόρια. Η ανάλυση μεγαλύτερου αριθμού δειγμάτων επιληπτικών ασθενών, προκειμένου να αποδειχθεί με στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα η διαγνωστική σημασία κάποιου εκ αυτών των tRFs ως αξιόπιστου βιοδείκτη διαφοροδιάγνωσης της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας κρίνεται ως ενδιαφέρον ερευνητικός στόχος, ενώ όσον αφορά τις μελλοντικές κατευθύνσεις, η περαιτέρω έρευνα και ο προσδιορισμός των επιλεγμένων μορίων tRFs καθώς κι άλλων μορίων στόχων, τόσο στον ορό, όσο και στους ιστούς του εγκεφάλου, ενδέχεται να αποκαλύψει το ρόλο τους στην επιληψία. Τέλος, η αναγνώριση του αντίκτυπου της απορρύθμισης τους στην φαρμακοανθεκτική επιληψία, καθώς και η εφαρμογή τους σε κλινικές μελέτες μεγάλης κλίμακας, αναμφίβολα θα αποκάλυπτε περαιτέρω τη χρησιμότητά τους στην κλινική αντιμετώπιση των επιληπτικών ασθενών.","abstract_html":"Η επιληψία αποτελεί μια από τις συχνότερα εμφανιζόμενες χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, με περισσότερους από 70 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Η παροξυσμική διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο, που κατηγορείται για την εκδήλωση των επιληπτικών κρίσεων, αποτελεί φαινόμενο που προκαλεί προσωρινή διαταραχή των συστημάτων νευρωνικής ηλεκτρικής δραστηριότητας. Οι επιληπτικές κρίσεις ταξινομούνται με κριτήριο την περιοχή του εγκεφάλου από την οποία αρχίζει η διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας σε εστιακές «focal», γενικευμένες «generalized», εστιακές που εξελίσσονται σε αμφίπλευρες «focal to bilateral seizures» κι αγνώστου έναρξης «unknown». Παρά το μεγάλο αριθμό ασθενών παγκοσμίως πάσχουν από επιληψία, εκτιμάται ότι έως και το 70% αυτών θα μπορούσαν να ζήσουν χωρίς να εκδηλώνουν επιληπτικές κρίσεις, με την προϋπόθεση της έγκαιρης κι έγκυρης διάγνωση και θεραπεία. Πιο αναλυτικά, η έγκαιρη διάγνωση συνδράμει στην επιλογή της κατάλληλης αντιεπιληπτικής θεραπείας, η εφαρμογή της οποίας έχει ως σκοπό την εξασφάλιση μίας όσο τω δυνατόν καλύτερης ποιότητας ζωής για τον ασθενή, μεγιστοποιώντας τη δυνατότητα ελέγχου της έκβασης των κρίσεων. Στις θεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα περιλαμβάνεται κυρίως η χορήγηση αντιεπιληπτικών φαρμάκων, η χειρουργική επέμβαση και η εφαρμογή κετογονικής δίαιτας, ενώ μελλοντικό στόχο θα αποτελέσει η επιτυχημένη εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας. Στο σημείο αυτό αξίζει να τονισθεί πως περίπου το ένα τρίτο των ασθενών, εμφανίζει ανθεκτικότητα στην αντιεπιληπτική φαρμακευτική αγωγή που τους έχει χορηγηθεί. Οι ασθενείς που πάσχουν από φαρμακοανθεκτική επιληψία εμφανίζουν έντονη κλινική ετερογένεια, η οποία καθιστά δύσκολη την διάγνωση τους, ενώ επίσης εμφανίζουν αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της διαχείρισης της νόσου, η αναζήτηση και ταυτοποίηση νέων μοριακών βιοδεικτών καθίσταται επιτακτική ανάγκη για την έγκαιρη διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών αυτών. Τα θραύσματα προερχόμενα από τα tRNA (tRFs) θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη προσπάθεια αναζήτησης κατάλληλων κι ευαίσθητων βιοδεικτών, παρά το γεγονός πως οι περισσότερες μελέτες έχουν εστιάσει κυρίως στο ρόλο άλλων μη κωδικών μορίων RNA και συγκεκριμένα στα microRNA. Πιο αναλυτικά, υπάρχουν αρκετές μελέτες που έχουν συσχετίσει τα επίπεδα περισσότερων από εκατό διαφορετικών miRNAs, στα οποία περιλαμβάνονται τα μόρια miR-23a, miR-132, miR-134 και miR-146a με την εκδήλωση επιληπτικών κρίσεων, καθώς βρέθηκαν απορυθμισμένα στην περιοχή του ιππόκαμπου, με ειδικά το miR-146a να έχει συσχετισθεί άμεσα με την φαρμακοανθεκτική επιληψία, λόγω ενός πολυμορφισμού που εντοπίστηκε στον υποκινητή του γονιδίου του. Τα αποτελέσματα αυτά τονίζουν τη σημασία των μη κωδικών μορίων RNA γενικότερα και συνδυαστικά με πληροφορίες για τη συμμετοχή των tRFs στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης, στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, στις ιογενείς λοιμώξεις, στον καρκίνο καθώς και στην εκδήλωση διάφορων νευρολογικών διαταραχών και στην επιληψία, είναι ενθαρρυντικά για την περαιτέρω διερεύνηση των επιπέδων των μορίων tRFs στους επιληπτικούς ασθενείς. Όπως διάφορες μελέτες έχουν αναδείξει ποικίλα tRFs που μπορούν να βελτιώσουν την πρόγνωση των ασθενών με κακοήθειες, όπως καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του πνεύμονα, η αναζήτηση μορίων tRFs με κλινική αξία στη διαφοροδιάγνωση και πρόγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας αποτελεί ενδιαφέρον και πολλά υποσχόμενο ερευνητικό σκοπό. Παρά το γεγονός πως η ταυτοποίηση μοριακών βιοδεικτών για την έγκαιρη διάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας βρίσκεται ακόμα σε πρώιμα στάδια, τα ευρήματα ορισμένων μελετών αποτέλεσαν έναυσμα για τη διεξαγωγή της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Λόγος γίνεται για το πρωτοπόρο εύρημα άλλης ερευνητικής ομάδας πως τρία θραύσματα tRNA, τα 5&#x27;-tRF-AlaTGC, 5’-tRF-GlyGCC και 5&#x27;-tRF-GluCTC, βρέθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα στα δείγματα ορού ασθενών πριν από την κρίση συγκριτικά με τα αντίστοιχα επίπεδα μετά την κρίση. Τα μόρια που μελετήθηκαν στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι το 3’-tRF που προέρχεται από το tRNA της φαινυλαλανίνης GAA (3’-tRF-PheGAA), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA του γλουταμινικού οξέος CTC (5’-tRF-GluCTC), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της γλυκίνης GCC (5’-tRF-GlyGCC) και το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της λυσίνης CTT (5΄-tRF-LysCTT). Συλλέχθηκαν δείγματα ορού περιφερικού αίματος ασθενών με επιληψία, στα οποία εφαρμόστηκε η μέθοδος αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου, προκειμένου να γίνει ποσοτικός προσδιορισμός των επιπέδων των υπό μελέτη tRFs και να αναδειχθεί η πιθανή κλινική τους αξία για την διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας. Τελικά φαίνεται πως οι μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν οδηγούν στην ενίσχυση όλων των μορίων στόχων που επιλέχθηκαν κι επομένως αποτελούν πρόταση πειραματικής μεθοδολογίας που δύναται να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω έρευνα και έλεγχο της έκφρασης των μορίων αυτών. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τα αυξημένα επίπεδα των μορίων tRFs που μελετήθηκαν στον ορό των ασθενών με φαρμακοανθεκτική επιληψία, συγκριτικά με ασθενείς που ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή και συνεπώς τον υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ανθεκτικότητας στη φαρμακευτική αγωγή όταν είναι απορυθμισμένα και σε υψηλά επίπεδα αυτά τα μόρια. Η ανάλυση μεγαλύτερου αριθμού δειγμάτων επιληπτικών ασθενών, προκειμένου να αποδειχθεί με στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα η διαγνωστική σημασία κάποιου εκ αυτών των tRFs ως αξιόπιστου βιοδείκτη διαφοροδιάγνωσης της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας κρίνεται ως ενδιαφέρον ερευνητικός στόχος, ενώ όσον αφορά τις μελλοντικές κατευθύνσεις, η περαιτέρω έρευνα και ο προσδιορισμός των επιλεγμένων μορίων tRFs καθώς κι άλλων μορίων στόχων, τόσο στον ορό, όσο και στους ιστούς του εγκεφάλου, ενδέχεται να αποκαλύψει το ρόλο τους στην επιληψία. Τέλος, η αναγνώριση του αντίκτυπου της απορρύθμισης τους στην φαρμακοανθεκτική επιληψία, καθώς και η εφαρμογή τους σε κλινικές μελέτες μεγάλης κλίμακας, αναμφίβολα θα αποκάλυπτε περαιτέρω τη χρησιμότητά τους στην κλινική αντιμετώπιση των επιληπτικών ασθενών.","abstract_has_math":false,"creators":["Κουφογεώργου Γεωργία","Koufogeorgou Georgia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:31:34Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3449096"],"render_values":[{"text":"uoadl:3449096","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3449096","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3449096","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3449096","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κουφογεώργου Γεωργία","Koufogeorgou Georgia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3449096","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3449096"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η επιληψία αποτελεί μια από τις συχνότερα εμφανιζόμενες χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, με περισσότερους από 70 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Η παροξυσμική διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο, που κατηγορείται για την εκδήλωση των επιληπτικών κρίσεων, αποτελεί φαινόμενο που προκαλεί προσωρινή διαταραχή των συστημάτων νευρωνικής ηλεκτρικής δραστηριότητας. Οι επιληπτικές κρίσεις ταξινομούνται με κριτήριο την περιοχή του εγκεφάλου από την οποία αρχίζει η διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας σε εστιακές «focal», γενικευμένες «generalized», εστιακές που εξελίσσονται σε αμφίπλευρες «focal to bilateral seizures» κι αγνώστου έναρξης «unknown». Παρά το μεγάλο αριθμό ασθενών παγκοσμίως πάσχουν από επιληψία, εκτιμάται ότι έως και το 70% αυτών θα μπορούσαν να ζήσουν χωρίς να εκδηλώνουν επιληπτικές κρίσεις, με την προϋπόθεση της έγκαιρης κι έγκυρης διάγνωση και θεραπεία. Πιο αναλυτικά, η έγκαιρη διάγνωση συνδράμει στην επιλογή της κατάλληλης αντιεπιληπτικής θεραπείας, η εφαρμογή της οποίας έχει ως σκοπό την εξασφάλιση μίας όσο τω δυνατόν καλύτερης ποιότητας ζωής για τον ασθενή, μεγιστοποιώντας τη δυνατότητα ελέγχου της έκβασης των κρίσεων. Στις θεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα περιλαμβάνεται κυρίως η χορήγηση αντιεπιληπτικών φαρμάκων, η χειρουργική επέμβαση και η εφαρμογή κετογονικής δίαιτας, ενώ μελλοντικό στόχο θα αποτελέσει η επιτυχημένη εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας. Στο σημείο αυτό αξίζει να τονισθεί πως περίπου το ένα τρίτο των ασθενών, εμφανίζει ανθεκτικότητα στην αντιεπιληπτική φαρμακευτική αγωγή που τους έχει χορηγηθεί. Οι ασθενείς που πάσχουν από φαρμακοανθεκτική επιληψία εμφανίζουν έντονη κλινική ετερογένεια, η οποία καθιστά δύσκολη την διάγνωση τους, ενώ επίσης εμφανίζουν αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της διαχείρισης της νόσου, η αναζήτηση και ταυτοποίηση νέων μοριακών βιοδεικτών καθίσταται επιτακτική ανάγκη για την έγκαιρη διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών αυτών. Τα θραύσματα προερχόμενα από τα tRNA (tRFs) θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη προσπάθεια αναζήτησης κατάλληλων κι ευαίσθητων βιοδεικτών, παρά το γεγονός πως οι περισσότερες μελέτες έχουν εστιάσει κυρίως στο ρόλο άλλων μη κωδικών μορίων RNA και συγκεκριμένα στα microRNA. Πιο αναλυτικά, υπάρχουν αρκετές μελέτες που έχουν συσχετίσει τα επίπεδα περισσότερων από εκατό διαφορετικών miRNAs, στα οποία περιλαμβάνονται τα μόρια miR-23a, miR-132, miR-134 και miR-146a με την εκδήλωση επιληπτικών κρίσεων, καθώς βρέθηκαν απορυθμισμένα στην περιοχή του ιππόκαμπου, με ειδικά το miR-146a να έχει συσχετισθεί άμεσα με την φαρμακοανθεκτική επιληψία, λόγω ενός πολυμορφισμού που εντοπίστηκε στον υποκινητή του γονιδίου του. Τα αποτελέσματα αυτά τονίζουν τη σημασία των μη κωδικών μορίων RNA γενικότερα και συνδυαστικά με πληροφορίες για τη συμμετοχή των tRFs στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης, στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, στις ιογενείς λοιμώξεις, στον καρκίνο καθώς και στην εκδήλωση διάφορων νευρολογικών διαταραχών και στην επιληψία, είναι ενθαρρυντικά για την περαιτέρω διερεύνηση των επιπέδων των μορίων tRFs στους επιληπτικούς ασθενείς. Όπως διάφορες μελέτες έχουν αναδείξει ποικίλα tRFs που μπορούν να βελτιώσουν την πρόγνωση των ασθενών με κακοήθειες, όπως καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του πνεύμονα, η αναζήτηση μορίων tRFs με κλινική αξία στη διαφοροδιάγνωση και πρόγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας αποτελεί ενδιαφέρον και πολλά υποσχόμενο ερευνητικό σκοπό. Παρά το γεγονός πως η ταυτοποίηση μοριακών βιοδεικτών για την έγκαιρη διάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας βρίσκεται ακόμα σε πρώιμα στάδια, τα ευρήματα ορισμένων μελετών αποτέλεσαν έναυσμα για τη διεξαγωγή της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Λόγος γίνεται για το πρωτοπόρο εύρημα άλλης ερευνητικής ομάδας πως τρία θραύσματα tRNA, τα 5'-tRF-AlaTGC, 5’-tRF-GlyGCC και 5'-tRF-GluCTC, βρέθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα στα δείγματα ορού ασθενών πριν από την κρίση συγκριτικά με τα αντίστοιχα επίπεδα μετά την κρίση. Τα μόρια που μελετήθηκαν στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι το 3’-tRF που προέρχεται από το tRNA της φαινυλαλανίνης GAA (3’-tRF-PheGAA), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA του γλουταμινικού οξέος CTC (5’-tRF-GluCTC), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της γλυκίνης GCC (5’-tRF-GlyGCC) και το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της λυσίνης CTT (5΄-tRF-LysCTT). Συλλέχθηκαν δείγματα ορού περιφερικού αίματος ασθενών με επιληψία, στα οποία εφαρμόστηκε η μέθοδος αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου, προκειμένου να γίνει ποσοτικός προσδιορισμός των επιπέδων των υπό μελέτη tRFs και να αναδειχθεί η πιθανή κλινική τους αξία για την διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας. Τελικά φαίνεται πως οι μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν οδηγούν στην ενίσχυση όλων των μορίων στόχων που επιλέχθηκαν κι επομένως αποτελούν πρόταση πειραματικής μεθοδολογίας που δύναται να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω έρευνα και έλεγχο της έκφρασης των μορίων αυτών. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τα αυξημένα επίπεδα των μορίων tRFs που μελετήθηκαν στον ορό των ασθενών με φαρμακοανθεκτική επιληψία, συγκριτικά με ασθενείς που ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή και συνεπώς τον υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ανθεκτικότητας στη φαρμακευτική αγωγή όταν είναι απορυθμισμένα και σε υψηλά επίπεδα αυτά τα μόρια. Η ανάλυση μεγαλύτερου αριθμού δειγμάτων επιληπτικών ασθενών, προκειμένου να αποδειχθεί με στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα η διαγνωστική σημασία κάποιου εκ αυτών των tRFs ως αξιόπιστου βιοδείκτη διαφοροδιάγνωσης της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας κρίνεται ως ενδιαφέρον ερευνητικός στόχος, ενώ όσον αφορά τις μελλοντικές κατευθύνσεις, η περαιτέρω έρευνα και ο προσδιορισμός των επιλεγμένων μορίων tRFs καθώς κι άλλων μορίων στόχων, τόσο στον ορό, όσο και στους ιστούς του εγκεφάλου, ενδέχεται να αποκαλύψει το ρόλο τους στην επιληψία. Τέλος, η αναγνώριση του αντίκτυπου της απορρύθμισης τους στην φαρμακοανθεκτική επιληψία, καθώς και η εφαρμογή τους σε κλινικές μελέτες μεγάλης κλίμακας, αναμφίβολα θα αποκάλυπτε περαιτέρω τη χρησιμότητά τους στην κλινική αντιμετώπιση των επιληπτικών ασθενών.","Epilepsy is one of the most common chronic neurological diseases, affecting more than 70 million patients worldwide. The disorder of electrical activity in the brain, blamed for causing the seizures, is a phenomenon that leads to a temporary disruption of neural electrical activity systems. Epileptic seizures are classified -according to the area of the brain from which the disorder of electrical activity originates- into focal, generalized, focal to bilateral seizures and unknown’s onset. Despite the large number of patients suffering from epilepsy worldwide, it is estimated that up to 70% of them could live seizure-free, provided they receive early and accurate diagnosis and treatment. More specifically early diagnosis contributes to the selection of the appropriate antiepileptic treatment, with the ultimate goal of ensuring the best possible quality of life for the patient and maximizing the control over seizure outcomes. Current treatment approaches include anti-epileptic drugs, brain surgery and ketogenic diet, while the successful application of gene therapy is a future goal. At this point it is worth emphasizing that approximately one third of the patients show resistance to the antiepileptic medication prescribed to them. Patients with drug-resistant epilepsy present significant clinical heterogeneity, making diagnosis difficult, and also exhibit increased morbidity and mortality. In order to improve disease management, the identification of new molecular biomarkers has become crucial for the early differential diagnosis of drug-resistant epilepsy and for improving the prognosis of these patients. Fragments derived from tRNA (tRFs) could play a significant role in this effort, despite the fact that most studies have focused primarily on the role of other non-coding RNA molecules, particularly microRNAs. More specifically, several studies have correlated the levels of more than one hundred different miRNAs, including miR-23a, miR-132, miR-134, and miR-146a, with the onset of epileptic seizures, as they were found to be dysregulated in the hippocampus. Specifically, miR-146a has been directly associated with drug-resistant epilepsy due to a polymorphism identified in its gene promoter. These findings emphasize the importance of non-coding RNA molecules in general, and combined with information about the involvement of tRFs in regulation of gene expression, cell proliferation, viral infections, cancer, various neurological disorders and epilepsy, they are encouraging for further investigation of tRF levels in epileptic patients’ blood samples and tissues. As various studies have highlighted different tRFs that can improve the prognosis of patients with malignancies, such as breast, prostate, and lung cancer, the search for tRF molecules with clinical value in the differential diagnosis and prognosis of drug-resistant epilepsy is an interesting and promising research purpose. Although the identification of molecular biomarkers for the early diagnosis of drug-resistant epilepsy is still in its early stages, the findings of certain studies have triggered the present research. Specifically, a pioneering discovery that three tRNA fragments (5'-tRF-AlaTGC, 5'-tRF-GlyGCC, and 5'-tRF-GluCTC) were found upregulated in serum samples from patients before a seizure compared to post-seizure levels, suggesting that tRFs could potentially serve as useful and sensitive biomarkers. The molecules studied include 3'-tRF-PheGAA, 5'-tRF-GluCTC, 5'-tRF-GlyGCC and 5'-tRF-LysCTT. Serum samples from peripheral blood of epileptic patients were collected, and quantitative determination of the levels of these tRFs was performed using Real-Time qPCR to assess their potential clinical value in the differential diagnosis of drug-resistant epilepsy. It appears that the methodologies developed during this thesis have successfully enhanced the levels of all selected target molecules, offering an experimental methodology for further research and analysis of their expression. The results revealed elevated levels of the studied tRFs in the serum of patients with drug-resistant epilepsy compared to those who responded to treatment, indicating a high risk of drug resistance when these molecules are dysregulated and specifically upregulated. Analysis of a larger number of epileptic patient samples is required to establish statistically significant results that could confirm the diagnostic significance of these tRFs. Regarding future directions, further research and identification of the selected tRFs, as well as other targets in both serum and brain tissues, may reveal their role in epilepsy. Finally, recognizing the impact of their dysregulation in drug-resistant epilepsy and applying them in large-scale clinical trials will undoubtedly uncover their potential value in the clinical management of epileptic patients."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Προσδιορισμός και κλινική αξιολόγηση κυκλοφορούντων θραυσμάτων tRNA σε ορό ασθενών με επιληψία."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κουφογεώργου Γεωργία","Koufogeorgou Georgia"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η επιληψία αποτελεί μια από τις συχνότερα εμφανιζόμενες χρόνιες νευρολογικές παθήσεις, με περισσότερους από 70 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Η παροξυσμική διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο, που κατηγορείται για την εκδήλωση των επιληπτικών κρίσεων, αποτελεί φαινόμενο που προκαλεί προσωρινή διαταραχή των συστημάτων νευρωνικής ηλεκτρικής δραστηριότητας. Οι επιληπτικές κρίσεις ταξινομούνται με κριτήριο την περιοχή του εγκεφάλου από την οποία αρχίζει η διαταραχή της ηλεκτρικής δραστηριότητας σε εστιακές «focal», γενικευμένες «generalized», εστιακές που εξελίσσονται σε αμφίπλευρες «focal to bilateral seizures» κι αγνώστου έναρξης «unknown». Παρά το μεγάλο αριθμό ασθενών παγκοσμίως πάσχουν από επιληψία, εκτιμάται ότι έως και το 70% αυτών θα μπορούσαν να ζήσουν χωρίς να εκδηλώνουν επιληπτικές κρίσεις, με την προϋπόθεση της έγκαιρης κι έγκυρης διάγνωση και θεραπεία. Πιο αναλυτικά, η έγκαιρη διάγνωση συνδράμει στην επιλογή της κατάλληλης αντιεπιληπτικής θεραπείας, η εφαρμογή της οποίας έχει ως σκοπό την εξασφάλιση μίας όσο τω δυνατόν καλύτερης ποιότητας ζωής για τον ασθενή, μεγιστοποιώντας τη δυνατότητα ελέγχου της έκβασης των κρίσεων. Στις θεραπευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα περιλαμβάνεται κυρίως η χορήγηση αντιεπιληπτικών φαρμάκων, η χειρουργική επέμβαση και η εφαρμογή κετογονικής δίαιτας, ενώ μελλοντικό στόχο θα αποτελέσει η επιτυχημένη εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας. Στο σημείο αυτό αξίζει να τονισθεί πως περίπου το ένα τρίτο των ασθενών, εμφανίζει ανθεκτικότητα στην αντιεπιληπτική φαρμακευτική αγωγή που τους έχει χορηγηθεί. Οι ασθενείς που πάσχουν από φαρμακοανθεκτική επιληψία εμφανίζουν έντονη κλινική ετερογένεια, η οποία καθιστά δύσκολη την διάγνωση τους, ενώ επίσης εμφανίζουν αυξημένη νοσηρότητα και θνησιμότητα. Με απώτερο σκοπό τη βελτίωση της διαχείρισης της νόσου, η αναζήτηση και ταυτοποίηση νέων μοριακών βιοδεικτών καθίσταται επιτακτική ανάγκη για την έγκαιρη διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών αυτών. Τα θραύσματα προερχόμενα από τα tRNA (tRFs) θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη προσπάθεια αναζήτησης κατάλληλων κι ευαίσθητων βιοδεικτών, παρά το γεγονός πως οι περισσότερες μελέτες έχουν εστιάσει κυρίως στο ρόλο άλλων μη κωδικών μορίων RNA και συγκεκριμένα στα microRNA. Πιο αναλυτικά, υπάρχουν αρκετές μελέτες που έχουν συσχετίσει τα επίπεδα περισσότερων από εκατό διαφορετικών miRNAs, στα οποία περιλαμβάνονται τα μόρια miR-23a, miR-132, miR-134 και miR-146a με την εκδήλωση επιληπτικών κρίσεων, καθώς βρέθηκαν απορυθμισμένα στην περιοχή του ιππόκαμπου, με ειδικά το miR-146a να έχει συσχετισθεί άμεσα με την φαρμακοανθεκτική επιληψία, λόγω ενός πολυμορφισμού που εντοπίστηκε στον υποκινητή του γονιδίου του. Τα αποτελέσματα αυτά τονίζουν τη σημασία των μη κωδικών μορίων RNA γενικότερα και συνδυαστικά με πληροφορίες για τη συμμετοχή των tRFs στη ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης, στον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, στις ιογενείς λοιμώξεις, στον καρκίνο καθώς και στην εκδήλωση διάφορων νευρολογικών διαταραχών και στην επιληψία, είναι ενθαρρυντικά για την περαιτέρω διερεύνηση των επιπέδων των μορίων tRFs στους επιληπτικούς ασθενείς. Όπως διάφορες μελέτες έχουν αναδείξει ποικίλα tRFs που μπορούν να βελτιώσουν την πρόγνωση των ασθενών με κακοήθειες, όπως καρκίνο του μαστού, του προστάτη και του πνεύμονα, η αναζήτηση μορίων tRFs με κλινική αξία στη διαφοροδιάγνωση και πρόγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας αποτελεί ενδιαφέρον και πολλά υποσχόμενο ερευνητικό σκοπό. Παρά το γεγονός πως η ταυτοποίηση μοριακών βιοδεικτών για την έγκαιρη διάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας βρίσκεται ακόμα σε πρώιμα στάδια, τα ευρήματα ορισμένων μελετών αποτέλεσαν έναυσμα για τη διεξαγωγή της παρούσας διπλωματικής εργασίας. Λόγος γίνεται για το πρωτοπόρο εύρημα άλλης ερευνητικής ομάδας πως τρία θραύσματα tRNA, τα 5'-tRF-AlaTGC, 5’-tRF-GlyGCC και 5'-tRF-GluCTC, βρέθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα στα δείγματα ορού ασθενών πριν από την κρίση συγκριτικά με τα αντίστοιχα επίπεδα μετά την κρίση. Τα μόρια που μελετήθηκαν στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι το 3’-tRF που προέρχεται από το tRNA της φαινυλαλανίνης GAA (3’-tRF-PheGAA), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA του γλουταμινικού οξέος CTC (5’-tRF-GluCTC), το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της γλυκίνης GCC (5’-tRF-GlyGCC) και το 5’-tRF που προέρχεται από το tRNA της λυσίνης CTT (5΄-tRF-LysCTT). Συλλέχθηκαν δείγματα ορού περιφερικού αίματος ασθενών με επιληψία, στα οποία εφαρμόστηκε η μέθοδος αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου, προκειμένου να γίνει ποσοτικός προσδιορισμός των επιπέδων των υπό μελέτη tRFs και να αναδειχθεί η πιθανή κλινική τους αξία για την διαφοροδιάγνωση της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας. Τελικά φαίνεται πως οι μεθοδολογίες που αναπτύχθηκαν οδηγούν στην ενίσχυση όλων των μορίων στόχων που επιλέχθηκαν κι επομένως αποτελούν πρόταση πειραματικής μεθοδολογίας που δύναται να χρησιμοποιηθεί για περαιτέρω έρευνα και έλεγχο της έκφρασης των μορίων αυτών. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν τα αυξημένα επίπεδα των μορίων tRFs που μελετήθηκαν στον ορό των ασθενών με φαρμακοανθεκτική επιληψία, συγκριτικά με ασθενείς που ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική αγωγή και συνεπώς τον υψηλό κίνδυνο εμφάνισης ανθεκτικότητας στη φαρμακευτική αγωγή όταν είναι απορυθμισμένα και σε υψηλά επίπεδα αυτά τα μόρια. Η ανάλυση μεγαλύτερου αριθμού δειγμάτων επιληπτικών ασθενών, προκειμένου να αποδειχθεί με στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα η διαγνωστική σημασία κάποιου εκ αυτών των tRFs ως αξιόπιστου βιοδείκτη διαφοροδιάγνωσης της φαρμακοανθεκτικής επιληψίας κρίνεται ως ενδιαφέρον ερευνητικός στόχος, ενώ όσον αφορά τις μελλοντικές κατευθύνσεις, η περαιτέρω έρευνα και ο προσδιορισμός των επιλεγμένων μορίων tRFs καθώς κι άλλων μορίων στόχων, τόσο στον ορό, όσο και στους ιστούς του εγκεφάλου, ενδέχεται να αποκαλύψει το ρόλο τους στην επιληψία. Τέλος, η αναγνώριση του αντίκτυπου της απορρύθμισης τους στην φαρμακοανθεκτική επιληψία, καθώς και η εφαρμογή τους σε κλινικές μελέτες μεγάλης κλίμακας, αναμφίβολα θα αποκάλυπτε περαιτέρω τη χρησιμότητά τους στην κλινική αντιμετώπιση των επιληπτικών ασθενών.","Epilepsy is one of the most common chronic neurological diseases, affecting more than 70 million patients worldwide. The disorder of electrical activity in the brain, blamed for causing the seizures, is a phenomenon that leads to a temporary disruption of neural electrical activity systems. Epileptic seizures are classified -according to the area of the brain from which the disorder of electrical activity originates- into focal, generalized, focal to bilateral seizures and unknown’s onset. Despite the large number of patients suffering from epilepsy worldwide, it is estimated that up to 70% of them could live seizure-free, provided they receive early and accurate diagnosis and treatment. More specifically early diagnosis contributes to the selection of the appropriate antiepileptic treatment, with the ultimate goal of ensuring the best possible quality of life for the patient and maximizing the control over seizure outcomes. Current treatment approaches include anti-epileptic drugs, brain surgery and ketogenic diet, while the successful application of gene therapy is a future goal. At this point it is worth emphasizing that approximately one third of the patients show resistance to the antiepileptic medication prescribed to them. Patients with drug-resistant epilepsy present significant clinical heterogeneity, making diagnosis difficult, and also exhibit increased morbidity and mortality. In order to improve disease management, the identification of new molecular biomarkers has become crucial for the early differential diagnosis of drug-resistant epilepsy and for improving the prognosis of these patients. Fragments derived from tRNA (tRFs) could play a significant role in this effort, despite the fact that most studies have focused primarily on the role of other non-coding RNA molecules, particularly microRNAs. More specifically, several studies have correlated the levels of more than one hundred different miRNAs, including miR-23a, miR-132, miR-134, and miR-146a, with the onset of epileptic seizures, as they were found to be dysregulated in the hippocampus. Specifically, miR-146a has been directly associated with drug-resistant epilepsy due to a polymorphism identified in its gene promoter. These findings emphasize the importance of non-coding RNA molecules in general, and combined with information about the involvement of tRFs in regulation of gene expression, cell proliferation, viral infections, cancer, various neurological disorders and epilepsy, they are encouraging for further investigation of tRF levels in epileptic patients’ blood samples and tissues. As various studies have highlighted different tRFs that can improve the prognosis of patients with malignancies, such as breast, prostate, and lung cancer, the search for tRF molecules with clinical value in the differential diagnosis and prognosis of drug-resistant epilepsy is an interesting and promising research purpose. Although the identification of molecular biomarkers for the early diagnosis of drug-resistant epilepsy is still in its early stages, the findings of certain studies have triggered the present research. Specifically, a pioneering discovery that three tRNA fragments (5'-tRF-AlaTGC, 5'-tRF-GlyGCC, and 5'-tRF-GluCTC) were found upregulated in serum samples from patients before a seizure compared to post-seizure levels, suggesting that tRFs could potentially serve as useful and sensitive biomarkers. The molecules studied include 3'-tRF-PheGAA, 5'-tRF-GluCTC, 5'-tRF-GlyGCC and 5'-tRF-LysCTT. Serum samples from peripheral blood of epileptic patients were collected, and quantitative determination of the levels of these tRFs was performed using Real-Time qPCR to assess their potential clinical value in the differential diagnosis of drug-resistant epilepsy. It appears that the methodologies developed during this thesis have successfully enhanced the levels of all selected target molecules, offering an experimental methodology for further research and analysis of their expression. The results revealed elevated levels of the studied tRFs in the serum of patients with drug-resistant epilepsy compared to those who responded to treatment, indicating a high risk of drug resistance when these molecules are dysregulated and specifically upregulated. Analysis of a larger number of epileptic patient samples is required to establish statistically significant results that could confirm the diagnostic significance of these tRFs. Regarding future directions, further research and identification of the selected tRFs, as well as other targets in both serum and brain tissues, may reveal their role in epilepsy. Finally, recognizing the impact of their dysregulation in drug-resistant epilepsy and applying them in large-scale clinical trials will undoubtedly uncover their potential value in the clinical management of epileptic patients."],"dc:identifier":["uoadl:3449096","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3449096"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Προσδιορισμός και κλινική αξιολόγηση κυκλοφορούντων θραυσμάτων tRNA σε ορό ασθενών με επιληψία."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:34Z"}